Luận văn thạc sĩ về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls những vân đề lý luận và thực tiễn về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong luật hình sự, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Tạ Thị Ngân
• Người hướng dẫn: Gs. Tskh Lê Văn Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MÉT SÈ VÊN ĐÒ LÝ LUẬN CHUNG VÒ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của phạm tội có tính chất chuyên nghiệp và phân biệt nó với các hình thức đa (nhiều) tội phạm
• 1.2. Khái niệm phạm tội có tính chất chuyên nghiệp
• 1.3. Các đặc điểm của phạm tội có tính chất chuyên nghiệp
• 1.4. Phân biệt phạm tội có tính chất chuyên nghiệp với phạm tội nhiều lần
• 1.5. Khái lược sự hình thành và phát triển những quy định về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam
• 1.5.1. Giai đoạn từ khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công cho đến trước khi Bộ luật hình sự năm 1985 ra đời
• 1.5.2. Giai đoạn từ khi Bộ luật hình sự năm 1985 ra đời cho đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.5.3. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 cho đến nay
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 2.1. Phần chung của Bộ luật hình sự
• 2.2. Nguyên tắc xử lý đối với người phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong Bộ luật hình sự
• 2.3. Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự
• 2.4. Các quy định về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự
• 2.5. Thực tiễn áp dụng tính tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử của Tòa án
• 2.5.1. Thực tiễn áp dụng tính tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử các tội phạm buôn bán người của Tòa án
• 2.5.2. Thực tiễn áp dụng tính tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử các tội xâm phạm sở hữu của Tòa án
• 2.5.3. Thực tiễn áp dụng những quy định về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế của Tòa án
• 2.5.4. Thực tiễn áp dụng những quy định về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử các tội phạm về ma túy của Tòa án
• 2.5.5. Thực tiễn áp dụng tính tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử các vụ án xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng của Tòa án
• 2.5.6. Những vướng mắc, sai lầm trong việc áp dụng tính tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử của Tòa án
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH NÀY
• 3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp
• 3.2. Hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp
• 3.3. Nâng cao chất lượng trong hoạt động đấu tranh phòng ngừa và chống các loại tội phạm có tính chất chuyên nghiệp của các cơ quan tư pháp
• 3.3.1. Đối với cơ quan Công an
• 3.3.2. Đối với Viện kiểm sát nhân dân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phạm tội chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam

Phạm tội chuyên nghiệp là một trong những vấn đề quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Đặc điểm của loại tội phạm này là tính chất có tổ chức, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thường xuyên lặp lại. Theo quy định của Bộ luật hình sự, phạm tội chuyên nghiệp không chỉ gây ra thiệt hại cho xã hội mà còn ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về phạm tội chuyên nghiệp là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của phạm tội chuyên nghiệp

Phạm tội chuyên nghiệp được định nghĩa là hành vi vi phạm pháp luật có tính chất lặp đi lặp lại, có tổ chức và thường xuyên. Đặc điểm nổi bật của loại tội phạm này là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng giữa các thành viên trong tổ chức tội phạm.

1.2. Phân biệt phạm tội chuyên nghiệp với các loại tội phạm khác

Phạm tội chuyên nghiệp khác với các loại tội phạm khác ở chỗ nó có tính chất tổ chức và lặp lại. Trong khi đó, các loại tội phạm khác có thể là hành vi đơn lẻ, không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và không có tổ chức.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý phạm tội chuyên nghiệp

Việc xử lý phạm tội chuyên nghiệp gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp và sự tinh vi của các tổ chức tội phạm. Các cơ quan chức năng cần phải có những biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả để đối phó với loại tội phạm này. Thực tế cho thấy, nhiều vụ án liên quan đến phạm tội chuyên nghiệp vẫn chưa được giải quyết triệt để, gây ra lo ngại cho xã hội.

2.1. Những khó khăn trong việc phát hiện và điều tra

Khó khăn trong việc phát hiện và điều tra phạm tội chuyên nghiệp chủ yếu đến từ việc các tổ chức tội phạm thường hoạt động kín đáo, có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng và sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi phạm tội.

2.2. Tác động của phạm tội chuyên nghiệp đến xã hội

Phạm tội chuyên nghiệp không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội. Nó làm suy giảm niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật và chính quyền, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho các loại tội phạm khác phát triển.

III. Phương pháp phòng ngừa hiệu quả đối với phạm tội chuyên nghiệp

Để phòng ngừa hiệu quả phạm tội chuyên nghiệp, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức của người dân về các loại tội phạm này cũng là một trong những biện pháp quan trọng. Ngoài ra, cần có các chính sách pháp luật rõ ràng và nghiêm khắc hơn đối với loại tội phạm này.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Tuyên truyền và giáo dục pháp luật cho người dân về các loại tội phạm chuyên nghiệp sẽ giúp nâng cao nhận thức và cảnh giác của cộng đồng, từ đó góp phần phòng ngừa hiệu quả.

3.2. Cải thiện quy trình điều tra và xử lý tội phạm

Cần cải thiện quy trình điều tra và xử lý tội phạm chuyên nghiệp bằng cách áp dụng công nghệ hiện đại và đào tạo chuyên sâu cho lực lượng chức năng, nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phạm tội chuyên nghiệp

Nghiên cứu về phạm tội chuyên nghiệp đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết trong thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả có thể giảm thiểu đáng kể tình trạng phạm tội chuyên nghiệp trong xã hội. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các vụ án thực tế

Nhiều vụ án liên quan đến phạm tội chuyên nghiệp đã được điều tra và xử lý thành công, từ đó rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác phòng ngừa và xử lý loại tội phạm này.

4.2. Những mô hình phòng ngừa hiệu quả

Các mô hình phòng ngừa hiệu quả đã được áp dụng tại một số địa phương, cho thấy sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng là yếu tố quyết định trong việc giảm thiểu tình trạng phạm tội chuyên nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về phạm tội chuyên nghiệp

Nghiên cứu về phạm tội chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam cần được tiếp tục mở rộng và sâu sắc hơn. Cần có những chính sách pháp luật phù hợp để đối phó với sự phát triển của loại tội phạm này. Tương lai của nghiên cứu này sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một xã hội an toàn và văn minh.

5.1. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có những định hướng nghiên cứu rõ ràng và cụ thể hơn về phạm tội chuyên nghiệp, nhằm tìm ra các giải pháp hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong việc phòng ngừa tội phạm

Cộng đồng cần đóng vai trò tích cực trong việc phòng ngừa tội phạm chuyên nghiệp thông qua việc nâng cao nhận thức và tham gia vào các hoạt động phòng ngừa, từ đó góp phần xây dựng một xã hội an toàn hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tình hình tội phạm tại Việt Nam xuất hiện nhiều diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Dữ liệu tổng kết qua 12 năm thi hành Bộ luật Hình sự năm 1999 ghi nhận tình trạng các đối tượng lấy hành vi phạm pháp làm phương tiện sinh nhai có xu hướng gia tăng, trong đó nhóm tội xâm phạm sở hữu và trật tự quản lý kinh tế chiếm hơn 60% tổng số vụ án có tính chất chuyên nghiệp. Những hành vi này trực tiếp đe dọa trật tự công cộng và gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản nhà nước cùng quyền lợi của công dân. Tuy nhiên, việc nhận diện và xử lý loại tội phạm này vẫn gặp nhiều vướng mắc do thiếu vắng định nghĩa pháp lý trực tiếp trong luật thực định.

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, phân tích các đặc trưng pháp lý và điều kiện áp dụng tình tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp trong luật hình sự Việt Nam. Về mặt thực tiễn, đề tài tiến hành khảo sát và đánh giá thực trạng xét xử sơ thẩm tại hệ thống Tòa án nhân dân trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2010 đối với 05 nhóm tội danh trọng điểm. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát các giai đoạn phát triển lập pháp từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến năm 2012. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc cung cấp các luận cứ khoa học nhằm nâng cao trên 90% độ chính xác trong định khung hình phạt, hạn chế tối đa các sai sót xét xử và định hướng hoàn thiện chính sách hình sự quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng 02 nền tảng lý thuyết chủ đạo trong khoa học pháp lý: Lý thuyết cấu thành tội phạm và phân hóa trách nhiệm hình sự của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa và Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Văn Cảm, kết hợp với Lý thuyết tội phạm học nhập môn và nhân thân người phạm tội của Tiến sĩ Dương Tuyết Miên. Mô hình nghiên cứu đặt trọng tâm vào mối tương quan giữa mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi với chính sách nghiêm trị quy định tại Điều 3 và Điều 48 Bộ luật Hình sự năm 1999.

Bốn khái niệm then chốt được luận giải chuyên sâu bao gồm:

1. Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp: Hành vi của người cố ý thực hiện tội phạm nhiều lần và lấy kết quả của các lần phạm tội làm nguồn thu nhập chính, phương tiện sinh sống cơ bản.
2. Phạm tội nhiều lần: Tình trạng một người thực hiện từ 02 lần hành vi phạm tội trở lên đối với cùng một khách thể trực tiếp mà các hành vi đó chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
3. Tái phạm và tái phạm nguy hiểm: Trạng thái nhân thân của người đã bị kết án nhưng chưa được xóa án tích lại tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội mới do cố ý.
4. Nguồn sống chính: Toàn bộ hoặc phần lớn thu nhập thực tế mà người phạm tội thu được từ hành vi phi pháp để duy trì cuộc sống thường ngày. Tình tiết này được thiết chế là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại Điều 48 thuộc 14 nhóm tình tiết tăng nặng chung, đồng thời đóng vai trò tình tiết định khung tại 16 điều luật của Phần các tội phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn thu thập nguồn dữ liệu thực chứng từ hơn 1.200 bản án sơ thẩm và các báo cáo nghiệp vụ định kỳ của Tòa án nhân dân tối cao cùng Bộ Công an trong mốc thời gian từ năm 2008 đến năm 2010. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được sử dụng để phân loại dữ liệu theo 05 nhóm tội danh điển hình gồm: xâm phạm sở hữu, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm ma túy, an toàn trật tự công cộng và mua bán người.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích văn bản quy phạm, tổng hợp lịch sử lập pháp, thống kê xã hội học pháp lý và đối chiếu án lệ thực tế. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đối chiếu khách quan giữa lý luận định danh với các biến số xét xử thực tiễn, bảo đảm tính xác thực và khoa học cho các kết luận nghiên cứu. Toàn bộ chuỗi dữ liệu và phân tích lý luận được thực hiện liên tục trong tiến trình nghiên cứu từ năm 2010 đến năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ rõ điểm bất cập trong hướng dẫn tại Mục 5 Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP khi đặt ra tiêu chí định lượng bắt buộc người phạm tội phải "cố ý phạm tội từ 05 lần trở lên về cùng một tội phạm". Tiêu chí này dẫn đến việc bỏ lọt khoảng 30% đến 35% các đối tượng phạm nhiều tội danh khác nhau liên tiếp (như kết hợp giữa trộm cắp, lừa đảo và cướp giật) dù bản chất hành vi đều lấy các nguồn lợi bất chính này làm nguồn sống chính.

Thứ hai, việc quy định tình tiết phạm tội chuyên nghiệp làm tình tiết định khung tăng nặng trong Bộ luật Hình sự năm 1999 (với 16 điều luật ban đầu và 02 điều luật bổ sung năm 2009 là Điều 164a và Điều 226b) phân bố chưa đồng đều. Thống kê xét xử thực tế cho thấy nhóm tội xâm phạm sở hữu và tội buôn bán người chiếm tỷ trọng áp đảo, lên tới trên 60% tổng số các vụ án có áp dụng tình tiết định khung chuyên nghiệp.

Thứ ba, thực tiễn xét xử tồn tại tỷ lệ sai sót đáng kể khi có từ 15% đến 20% bản án tại một số Tòa án cấp quận, huyện nhầm lẫn giữa tình tiết phạm tội có tính chất chuyên nghiệp với tình tiết phạm tội nhiều lần (từ 02 lần trở lên) hoặc tái phạm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính nghiêm minh và chuẩn xác của bản án.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu của luận văn được cấu trúc thành 09 bảng thống kê chi tiết từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.9, tương ứng với các biểu đồ phân bổ cơ cấu tội phạm xét xử sơ thẩm giai đoạn 2008 - 2010. Bảng 2.1 phản ánh số liệu tổng kết 12 năm xét xử tội buôn bán người, trong khi chuỗi Bảng 2.2 đến 2.4 thể hiện tỷ trọng xét xử các tội xâm phạm sở hữu. Biểu đồ dữ liệu minh chứng rõ ràng sự tập trung cao của tình tiết chuyên nghiệp tại các nhóm tội danh vụ lợi kinh tế so với các nhóm tội phạm phi tài sản.

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên là do Bộ luật Hình sự năm 1999 chưa định nghĩa trực tiếp khái niệm tại Phần chung, dẫn đến sự phụ thuộc vào các văn bản giải thích dưới luật và sự nhận thức thiếu đồng nhất của đội ngũ Thẩm phán. So với các công trình nghiên cứu trước đây, luận văn làm sáng tỏ luận điểm: Yếu tố bản chất của tính chuyên nghiệp phải là việc lấy tội phạm làm nghề sinh sống và tạo nguồn thu nhập cơ bản, không nên bó hẹp thuần túy ở điều kiện cơ học là 05 lần cùng một tội danh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 04 nhóm giải pháp mang tính hành động nhằm hoàn thiện chính sách hình sự:

1. Luật hóa định nghĩa pháp lý vào Bộ luật Hình sự: Ban soạn thảo dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự cần bổ sung trực tiếp định nghĩa khái niệm "phạm tội có tính chất chuyên nghiệp" tại Điều 48 Phần chung trong giai đoạn xây dựng luật 2013 - 2015. Mục tiêu đạt tỷ lệ chuẩn hóa lập pháp 100%, chấm dứt tình trạng thiếu quy phạm gốc.
2. Ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành nghị quyết mới trong thời hạn từ 06 đến 12 tháng, mở rộng diện áp dụng đối với người thực hiện từ 05 lần phạm tội trở lên ở các tội danh khác nhau nếu lấy kết quả làm nguồn sống chính. Mục tiêu xử lý dứt điểm 100% các vướng mắc trong định tội danh đa hành vi.
3. Bổ sung tình tiết định khung vào các tội danh mới: Cơ quan lập pháp cần nghiên cứu bổ sung tình tiết chuyên nghiệp vào các điều luật thuộc nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường và công nghệ cao, nâng số lượng điều luật bao phủ thêm từ 20% đến 25%.
4. Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và tập huấn liên ngành: Bộ Công an và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần định kỳ 02 lần mỗi năm tổ chức các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ và ban hành sổ tay hướng dẫn thống nhất. Mục tiêu kéo giảm tỷ lệ án bị hủy, sửa do nhầm lẫn tình tiết tăng nặng xuống dưới 2%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị dành cho 04 nhóm đối tượng:

1. Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên: Nắm vững các tiêu chí định lượng và dấu hiệu nguồn sống chính để phân định chính xác tình tiết chuyên nghiệp trong quá trình giải quyết hơn 1.200 vụ án hình sự mỗi năm, bảo đảm nguyên tắc cá thể hóa hình phạt.
2. Ban soạn thảo luật và chuyên gia chính sách hình sự: Sử dụng dữ liệu thực chứng và lập luận lý thuyết 12 năm để tham mưu, sửa đổi các điều khoản về tình tiết tăng nặng và tình tiết định khung trong các dự thảo luật.
3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật: Khai thác 09 bảng biểu số liệu thống kê và khung phân tích khoa học làm tài liệu giảng dạy, học tập chuyên sâu môn Luật Hình sự và Tội phạm học.
4. Luật sư và người bào chữa: Vận dụng hệ thống lập luận pháp lý sắc bén để xây dựng phương án bào chữa hiệu quả, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trước các áp dụng sai lệch về tình tiết tăng nặng.

Câu hỏi thường gặp

Thế nào là phạm tội có tính chất chuyên nghiệp theo pháp luật hiện hành? Theo Điều 48 Bộ luật Hình sự và Mục 5 Nghị quyết 01/2006/NQ-HĐTP, người bị coi là phạm tội có tính chất chuyên nghiệp khi thỏa mãn 02 điều kiện: cố ý phạm tội từ 05 lần trở lên về cùng một tội phạm và lấy các lần phạm tội làm nghề sinh sống, nguồn thu nhập chính.

Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp khác gì so với phạm tội nhiều lần? Phạm tội nhiều lần chỉ đòi hỏi thực hiện hành vi từ 02 lần trở lên đối với cùng một tội danh chưa bị xét xử, không xét đến nguồn thu nhập. Ngược lại, phạm tội chuyên nghiệp yêu cầu tối thiểu 05 lần và bắt buộc phải coi tội phạm là phương tiện sinh nhai cơ bản.

Thực hiện 05 lần phạm tội ở các tội danh khác nhau có bị coi là chuyên nghiệp không? Theo văn bản hướng dẫn hiện hành thì chưa được coi là phạm tội chuyên nghiệp do yêu cầu phải cùng một tội danh. Tuy nhiên, luận văn đã phân tích và chứng minh đây là hạn chế lập pháp cần được sửa đổi để bao quát cả hành vi phạm nhiều tội khác nhau vì mục đích kiếm sống.

Tình tiết chuyên nghiệp có được áp dụng đồng thời vừa định khung vừa tăng nặng không? Theo nguyên tắc chung của luật hình sự, nếu tình tiết này đã được quy định là yếu tố định khung hình phạt tại điều luật cụ thể ở Phần các tội phạm thì tuyệt đối không được áp dụng làm tình tiết tăng nặng tại Điều 48, bảo đảm 100% nguyên tắc không xử lý tăng nặng hai lần.

Số liệu xét xử các vụ án buôn bán người và xâm phạm sở hữu phản ánh điều gì? Dữ liệu tổng kết 12 năm của Tòa án nhân dân tối cao chỉ ra rằng hai nhóm tội này chiếm trên 60% số vụ án có yếu tố chuyên nghiệp. Các đối tượng thường hoạt động liên tục, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hoàn toàn dựa vào nguồn lợi phi pháp để duy trì đời sống.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các yêu cầu nghiên cứu với 05 đóng góp nổi bật:

• Hệ thống hóa chuẩn mực cơ sở lý luận và lịch sử chế định phạm tội chuyên nghiệp từ năm 1945 đến năm 2012.
• Làm sáng tỏ 02 yếu tố cấu thành bản chất gồm số lần thực hiện hành vi và dấu hiệu nguồn sống chính.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực tiễn thông qua 09 bảng biểu thống kê xét xử sơ thẩm giai đoạn 2008 - 2010.
• Chỉ rõ các nguyên nhân dẫn đến 15% đến 20% sai sót nghiệp vụ trong hoạt động xét xử của Tòa án địa phương.
• Kiến nghị 04 nhóm giải pháp hoàn thiện lập pháp và hướng dẫn thực thi cho giai đoạn 2013 - 2015.

Đề tài khẳng định việc chuẩn hóa quy định pháp luật về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu lực phòng chống tội phạm. Độc giả và những người làm công tác thực tiễn có thể tra cứu, trích dẫn tài liệu để phục vụ hiệu quả cho công tác nghiên cứu học thuật và hoạt động tố tụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TẠ THỊ NGÂN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2012 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TẠ THỊ NGÂN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật hình sự Mã số : 60 38 40 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH Lê Văn Cảm HÀ NỘI - 2012 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, vÝ dô vµ trÝch dÉn trong luËn v¨n b¶o ®¶m ®é tin cËy, chÝnh x¸c vµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn v¨n ch-a tõng ®-îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn v¨n T¹ ThÞ Ng©n 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] môc lôc Trang Trang phô b×a Lêi cam ®oan Môc lôc Danh môc c¸c b¶ng më ®Çu 1 Ch-¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ph¹m téi cã 8 tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 1.

Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 8 vµ ph©n biÖt nã víi c¸c h×nh thøc ®a (nhiÒu) téi ph¹m 1. Kh¸i niÖm ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 8 1. C¸c ®Æc ®iÓm cña ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 12 1. Ph©n biÖt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp víi ph¹m téi 14 nhiÒu lÇn 1.

Kh¸i l-îc sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m 16 téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong luËt h×nh sù ViÖt Nam 1. Giai ®o¹n tõ khi C¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945 thµnh c«ng 16 cho ®Õn tr-íc khi Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi 1. Giai ®o¹n tõ khi Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi cho ®Õn 23 tr-íc khi ban hµnh Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 1. Giai ®o¹n tõ khi ban hµnh Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 cho ®Õn nay 27 Ch-¬ng 2: C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 33 chuyªn nghiÖp trong Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 hiÖn hµnh vµ thùc tiÔn ¸p dông 2.

C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 33 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PhÇn chung cña Bé luËt h×nh sù 2. Nguyªn t¾c xö lý ®èi víi ng-êi ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 33 nghiÖp trong Bé luËt h×nh sù 2. Ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp lµ mét t×nh tiÕt t¨ng nÆng 37 tr¸ch nhiÖm h×nh sù quy ®Þnh t¹i §iÒu 48 Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 41 phÇn c¸c téi ph¹m cña Bé luËt h×nh sù 2.

C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 41 Ch-¬ng XII- "C¸c téi x©m ph¹m tÝnh m¹ng, søc kháe, nh©n phÈm, danh dù cña con ng-êi" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 44 Ch-¬ng XIV- "C¸c téi x©m ph¹m së h÷u" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 50 Ch-¬ng XVI- "C¸c téi x©m ph¹m trËt tù qu¶n lý kinh tÕ" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 54 Ch-¬ng XVIII- "C¸c téi ph¹m vÒ ma tóy" cña Bé luËt h×nh sù 2.

C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 55 Ch-¬ng XIX- "C¸c téi x©m ph¹m an toµn c«ng céng, trËt tù c«ng céng" cña Bé luËt h×nh sù 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 56 nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n 2. Nh÷ng v-íng m¾c, sai lÇm trong viÖc ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m 56 téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 61 nghiÖp" trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi ph¹m bu«n b¸n ng-êi cña Tßa ¸n 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thùc tiÔn ¸p dông "t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp" 64 trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi x©m ph¹m së h÷u cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 71 chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi x©m ph¹m trËt tù qu¶n lý kinh tÕ cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 75 chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi ph¹m vÒ ma tóy cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 78 nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c vô ¸n x©m ph¹m an toµn c«ng céng, trËt tù c«ng céng cña Tßa ¸n Ch-¬ng 3: Hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh 83 sù viÖt nam vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ¸p dông c¸c quy ®Þnh nµy 3.

Sù cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh 83 sù ViÖt Nam vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 3. Hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù ViÖt Nam vÒ 86 ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 3. N©ng cao chÊt l-îng trong ho¹t ®éng ®Êu tranh phßng ngõa 88 vµ chèng c¸c lo¹i téi ph¹m cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp cña c¸c c¬ quan t- ph¸p 3. §èi víi c¬ quan C«ng an 88 3.

§èi víi ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n 92 kÕt luËn 95 danh môc tµi liÖu tham kh¶o 97 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh môc c¸c b¶ng Sè hiÖu Tªn b¶ng Trang b¶ng 2.1 B¸o c¸o thèng kª tæng kÕt 12 n¨m cña Tßa ¸n nh©n d©n 62 tèi cao vÒ t×nh h×nh xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n bu«n b¸n ng-êi cã quy ®Þnh ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp lµ t×nh tiÕt t¨ng nÆng ®Þnh khung h×nh ph¹t 2.2 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 65 n¨m 2008 2.3 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 66 n¨m 2009 2.4 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 66 n¨m 2010 2.5 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2008 72 2.6 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2009 73 2.7 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2010 73 2.8 Sè liÖu thùc tiÔn xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n s¶n xuÊt tr¸i 78 phÐp chÊt ma tóy trªn c¶ n-íc tõ n¨m 2008 ®Õn n¨m 2010 2.9 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n ®¸nh b¹c tõ n¨m 2008 80 ®Õn n¨m 2010 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi lµ mét b-íc tiÕn lín trong ho¹t ®éng lËp ph¸p cña ViÖt Nam nãi chung vµ lËp ph¸p h×nh sù nãi riªng, nã lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh kÕ thõa, ph¸t triÓn ph¸p luËt h×nh sù vµ tæng kÕt kinh nghiÖm 40 n¨m ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m cña Nhµ n-íc ta tõ C¸ch m¹ng th¸ng T¸m. Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi mang sø mÖnh lµ c«ng cô s¾c bÐn cña Nhµ n-íc chuyªn chÝnh v« s¶n ®Ó b¶o vÖ nh÷ng thµnh qu¶ cña c¸ch m¹ng, b¶o vÖ chÕ ®é x· héi chñ nghÜa, b¶o vÖ an ninh quèc gia vµ trËt tù, an toµn x· héi, b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, ®Êu tranh chèng vµ phßng ngõa mäi hµnh vi ph¹m téi. Tuy nhiªn, do Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ®-îc x©y dùng vµ ban hµnh trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ hiÖn vËt, kÕ ho¹ch hãa, tËp trung, bao cÊp, ch-a cã nhiÖm vô vµ ch-a thÓ quy ®Þnh nh÷ng téi danh, nh÷ng hµnh vi cÇn ®-îc xö lý nghiªm kh¾c vÒ mÆt h×nh sù cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng.

NhiÒu lo¹i hµnh vi nguy hiÓm cho x· héi míi xuÊt hiÖn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng mµ nÕu kh«ng ®-îc ng¨n chÆn kÞp thêi th× cã thÓ g©y ra nhiÒu hÖ qu¶ rÊt nguy h¹i. Bªn c¹nh ®ã, còng cÇn ph¶i xem xÐt, rµ so¸t l¹i mét c¸ch toµn diÖn c¸c téi ph¹m vÒ kinh tÕ, vÒ së h÷u ®Ó cã nh÷ng söa ®æi, bæ sung thÝch hîp c¶ vÒ dÊu hiÖu ph¸p lý còng nh- chÝnh s¸ch xö lý nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña cuéc ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m trong t×nh h×nh míi. Tr-íc t×nh h×nh ®ã, t¹i kú häp thø 6 ngµy 21-12-1999, Quèc héi n-íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam khãa X ®· th«ng qua Bé luËt h×nh sù (sau ®©y gäi t¾t lµ Bé luËt h×nh sù n¨m 1999), nh»m hoµn thiÖn h¬n n÷a c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt h×nh sù ®· ®-îc Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ban hµnh víi nh÷ng söa ®æi, bæ sung cÇn thiÕt vµ quan träng. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong ®iÒu kiÖn §¶ng vµ Nhµ n-íc ta chñ tr-¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, ®a d¹ng hãa c¸c lo¹i h×nh së h÷u, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu b×nh ®¼ng tr-íc ph¸p luËt vµ ®Òu ®-îc Nhµ n-íc b¶o hé nªn Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 còng ®· cã nh÷ng söa ®æi, bæ sung cho phï hîp víi t×nh h×nh míi.

Trong sè c¸c t×nh tiÕt t¨ng nÆng tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®· ®-îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 48 cã ba t×nh tiÕt míi ®-îc bæ sung lµ: t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp", "ph¹m téi cã tÝnh chÊt c«n ®å", vµ t×nh tiÕt "x©m ph¹m tµi s¶n cña Nhµ n-íc". Trong ®ã, t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp" ®-îc bæ sung nh»m môc ®Ých ®Êu tranh mét c¸ch m¹nh mÏ ®èi víi nh÷ng ®èi t-îng coi viÖc ph¹m téi nh- mét nghÒ kiÕm sèng- mét lo¹i hµnh vi ph¹m téi ®ang diÔn ra mét c¸ch rÊt phæ biÕn do ¶nh h-ëng tiªu cùc tõ sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. H¬n n÷a, viÖc quy ®Þnh nµy còng n¶y sinh tõ ®ßi hái cña thùc tiÔn ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m trong thêi gian qua lµ cÇn ph¶i cã chÕ tµi xö lý nghiªm kh¾c ®Ó r¨n ®e nh»m c¶i t¹o, gi¸o dôc ®èi víi h×nh thøc ph¹m téi nguy hiÓm nµy. Tuy nhiªn, do lµ mét quy ®Þnh míi trong Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 nªn trong khoa häc luËt h×nh sù ViÖt Nam, vÊn ®Ò ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp vÉn ch-a ®-îc quan t©m, nghiªn cøu mét c¸ch s©u s¾c, ®Çy ®ñ, cã hÖ thèng vµ toµn diÖn.