Luận Văn Thạc Sĩ Về Giảm Và Xóa Bỏ Hình Phạt Tử Hình Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls một số vấn đề cơ bản để giảm và tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình trong luật hình sự việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: GS.TSKH Lê Văn Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Kháng Nghị Phúc Thẩm Vụ Án Hình Sự Theo Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, căn cứ và ý nghĩa của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 1.2. Khái niệm kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 1.3. Các luận cứ về căn cứ kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự trong khoa học Luật Tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.4. Ý nghĩa của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 1.5. Các đặc điểm chủ yếu của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.6. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự thể hiện quyền năng pháp lý đặc biệt và duy nhất mà Nhà nước chỉ trao cho Viện kiểm sát
• 1.7. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự của Viện kiểm sát là một trong những điều kiện pháp lý để vụ án được xét xử lại ở cấp thứ hai
• 1.8. Hệ quả của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân là để tiến hành một phiên tòa xét xử cấp thứ hai (cấp phúc thẩm)
• 1.9. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự là công cụ đặc biệt của Viện kiểm sát
• 1.10. Vai trò của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự của Viện kiểm sát ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 1.11. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự là công cụ hữu hiệu để bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động xét xử của Toà án
• 1.12. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự sẽ góp phần không nhỏ vào việc thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn xét xử
• 1.13. Kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự góp phần bảo vệ quyền con người trong việc xét xử các vụ án hình sự
• 1.14. Phân biệt kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự với kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án hình sự của Viện kiểm sát
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC QUI ĐỊNH TRONG BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VỀ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH NÀY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG
• 2.1. Thực trạng các qui định trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 2.2. Thẩm quyền kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 2.3. Thời hạn kháng nghị phúc thẩm hình sự
• 2.4. Hậu quả của việc kháng nghị phúc thẩm hình sự
• 2.5. Thủ tục bổ sung, thay đổi, rút kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 2.6. Thực tiễn áp dụng các qui định pháp luật trong kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Hà Giang (những năm 2010 - 2014)
• 2.7. Thực trạng kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Hà Giang
• 2.8. Kết quả đạt được
• 2.9. Một số tồn tại trong kháng nghị phúc thẩm trên địa bàn tỉnh Hà Giang và nguyên nhân của những tồn tại đó
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
• 3.1. Sự cần thiết của việc hoàn thiện các quy phạm pháp luật tố tụng hình sự về kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• 3.2. Về mặt lập pháp
• 3.3. Về mặt lý luận
• 3.4. Về mặt thực tiễn
• 3.5. Định hướng hoàn thiện các quy phạm pháp luật Tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành có liên quan đến công tác kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về việc giảm và xóa bỏ hình phạt tử hình trong luật hình sự Việt Nam

Hình phạt tử hình đã tồn tại trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam từ lâu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, nhiều quốc gia đã bắt đầu xem xét lại việc áp dụng hình phạt này. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Việc giảm và xóa bỏ hình phạt tử hình không chỉ là một vấn đề pháp lý mà còn là một vấn đề nhân đạo, phản ánh sự tiến bộ của xã hội. Nghiên cứu này sẽ phân tích các quy định hiện hành về hình phạt tử hình, cũng như những thay đổi cần thiết để phù hợp với xu hướng toàn cầu.

1.1. Khái niệm và lịch sử hình phạt tử hình tại Việt Nam

Hình phạt tử hình là hình phạt cao nhất trong hệ thống hình phạt của pháp luật hình sự. Tại Việt Nam, hình phạt này đã được quy định từ rất lâu và trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Việc áp dụng hình phạt tử hình đã gây ra nhiều tranh cãi trong xã hội, đặc biệt là về tính nhân đạo và hiệu quả của nó trong việc phòng ngừa tội phạm.

1.2. Tình hình áp dụng hình phạt tử hình hiện nay

Theo thống kê, số lượng án tử hình được thi hành tại Việt Nam trong những năm gần đây đã giảm đáng kể. Điều này cho thấy sự thay đổi trong quan điểm của xã hội và nhà nước về hình phạt này. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về việc duy trì hay xóa bỏ hình phạt tử hình trong luật hình sự.

II. Những thách thức trong việc giảm án tử hình tại Việt Nam

Việc giảm án tử hình không chỉ đơn thuần là thay đổi quy định pháp luật mà còn liên quan đến nhiều vấn đề xã hội, tâm lý và chính trị. Các thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.

2.1. Quan điểm xã hội về hình phạt tử hình

Nhiều người dân vẫn còn ủng hộ hình phạt tử hình như một biện pháp răn đe hiệu quả đối với tội phạm nghiêm trọng. Điều này tạo ra áp lực lớn đối với các nhà làm luật trong việc xem xét giảm án tử hình.

2.2. Khó khăn trong việc thay đổi quy định pháp luật

Việc thay đổi quy định pháp luật liên quan đến hình phạt tử hình gặp nhiều khó khăn do sự phản đối từ một bộ phận trong xã hội và các cơ quan chức năng. Điều này đòi hỏi một quá trình thảo luận và giáo dục công chúng để thay đổi nhận thức.

III. Phương pháp giảm án tử hình trong luật hình sự Việt Nam

Để giảm án tử hình, Việt Nam có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, từ việc sửa đổi các quy định pháp luật đến việc tăng cường các biện pháp phòng ngừa tội phạm. Các phương pháp này cần được nghiên cứu và áp dụng một cách đồng bộ.

3.1. Sửa đổi quy định pháp luật về hình phạt

Việc sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến hình phạt tử hình là cần thiết để giảm thiểu số lượng án tử hình. Các quy định này có thể bao gồm việc mở rộng các hình phạt thay thế hoặc giảm mức án cho một số tội danh nhất định.

3.2. Tăng cường giáo dục và tuyên truyền

Giáo dục và tuyên truyền về các vấn đề nhân quyền và tính nhân đạo trong việc áp dụng hình phạt là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân và giảm bớt sự ủng hộ đối với hình phạt tử hình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hình phạt tử hình

Nghiên cứu thực tiễn về hình phạt tử hình tại Việt Nam cho thấy có nhiều kết quả tích cực trong việc giảm án tử hình. Các nghiên cứu này cần được công bố rộng rãi để tạo ra sự đồng thuận trong xã hội.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc giảm án tử hình không làm gia tăng tội phạm mà ngược lại, có thể tạo ra một môi trường pháp lý tốt hơn cho sự phát triển của xã hội. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ tội phạm nghiêm trọng đã giảm trong những năm gần đây.

4.2. Các mô hình quốc tế về giảm án tử hình

Nhiều quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc giảm án tử hình thông qua các mô hình pháp lý khác nhau. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để áp dụng vào thực tiễn của mình.

V. Kết luận và tương lai của hình phạt tử hình tại Việt Nam

Việc giảm và xóa bỏ hình phạt tử hình là một quá trình cần thiết và không thể tránh khỏi trong bối cảnh hiện đại. Tương lai của hình phạt tử hình tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự đồng thuận của xã hội và các nhà làm luật.

5.1. Tương lai của hình phạt tử hình

Tương lai của hình phạt tử hình tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự thay đổi trong nhận thức của xã hội và các chính sách pháp luật. Việc xóa bỏ hình phạt này có thể là một bước tiến lớn trong việc bảo vệ quyền con người.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho tương lai

Để đảm bảo quá trình giảm án tử hình diễn ra hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc sửa đổi pháp luật đến việc tăng cường giáo dục và tuyên truyền. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách kiên quyết và đồng bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHÁNG NGHỊ PHÚC THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm, căn cứ và ý nghĩa của kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự 1. Khái niệm kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự Trong lịch sử pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, từ thời Pháp thuộc, Viện Công tố đã được thành lập và tồn tại trong hệ thống tổ chức của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cơ quan công tố nằm trong cơ cấu tổ chức của Tòa án.

Các Công tố viên thuộc cơ quan Toà án làm nhiệm vụ buộc tội, nhân danh nhà nước trước phiên toà trong các VAHS. Khi công tố còn là một bộ phận của Toà án thì quyền kháng nghị đã được quy định tại văn bản pháp lý đầu tiên là Sắc lệnh số 13 ngày 24- 01-1946 của Chủ tịch nước đã qui định quyền kháng nghị tại Điều thứ 34 “Toà đại hình xử sơ thẩm. Ông Biện lý, bị can và nguyên đơn có quyền chống án lên Toà Thượng thẩm” [11. Trong Chương VI của Hiến pháp 1946, từ Điều 63 đến Điều 69 quy định về các cơ quan tư pháp, trong đó nói rõ các cơ quan tư pháp chỉ có Tòa án tối cao, các Tòa án phúc thẩm, các Tòa đệ nhị cấp.

Ngày 05-12-1957 Thông tư số 141-HCTP của Bộ tư pháp ra đời tại điểm “c” Điều 1 mục II đã qui định “Ông Công tố ủy viên, dưới sự lãnh đạo của Bộ tư pháp có nhiệm vụ kháng nghị đối với Bản án hoặc Nghị quyết của Tòa án xét không đúng pháp luật” [9. Đến năm 1958, Viện công tố được tách ra khỏi Toà án trực thuộc Hội đồng Chính phủ và hình thành hệ thống cơ quan nhà nước độc lập với Toà án từ Trung ương tới địa phương, hoạt động chủ yếu vẫn là hoạt động công tố trước Toà án. Từ Hiến pháp năm 1959 và Luật tổ chức VKSND năm 1960 đến nay, VKSND được tổ chức thành một hệ thống độc lập nhằm thiết lập một hệ thống cơ quan nhà nước mới, không chỉ thực hiện quyền công tố mà còn là cơ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan có chức năng chuyên trách giám sát việc tuân theo pháp luật nhằm bảo đảm cho Hiến pháp và pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất, ngăn ngừa tình trạng cục bộ địa phương, cục bộ bản vị của các ngành, các cấp. Theo Hiến pháp năm 1959, VKS ngoài chức năng công tố còn thực hiện một chức năng thứ hai là kiểm sát việc tuân theo pháp luật.

Hiến pháp năm 1980 đến Hiến pháp năm 2013, tuy có sửa đổi một số quy định về tổ chức và hoạt động của VKS nhưng chức năng công tố vẫn giao cho VKS đảm nhiệm. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức VKSND năm 2014, VKSND có hai chức năng là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2-6-2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” vẫn khẳng định: “Viện kiểm sát nhân dân giữ nguyên chức năng như hiện nay là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp” [5, tr. Khi bàn về công tác kháng nghị phúc thẩm VAHS tức là nói đến chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp mà nhà nước chỉ giao duy nhất cho VKS thực hiện, được ghi nhận trong Hiến pháp, Luật tổ chức VKSND và đặc biệt được cụ thể hóa trong BLTTHS.

Thực tế cho thấy một trong những lý do quan trọng giải thích tại sao công tác kháng nghị phúc thẩm VAHS là một hoạt động quan trọng của VKSND là một quyền năng pháp lý mà nhà nước chỉ giao cho VKSND để kháng nghị đối với những bản án (quyết định) sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toà án cùng cấp (hoặc cấp dưới trực tiếp) khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng để yêu cầu Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm hình sự là để đảm bảo cho việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, nghiêm minh và kịp thời, không làm oan người vô tội, không để lọt người phạm tội, tránh được những sai lầm do xét xử sơ thẩm VAHS gây ra .TS Nguyễn Thái Phúc thì: Viện kiểm sát luôn là một hệ thống cơ quan nhà nước có các nguyên tắc tổ chức và hoạt động đặc thù, có vị trí độc lập trong 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bộ máy Nhà nước. Nhiệm vụ của VKS đã được ghi nhận nhất quán trong Hiến pháp là “bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của công dân [58. Với chức năng trên, trong hoạt động tố tụng, VKS có nhiệm vụ kháng nghị các bản án (quyết định) sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật để yêu cầu Toà án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án mà Toà án cấp sơ thẩm đã xét xử nhưng xét thấy không đúng pháp luật, nhằm bảo đảm việc áp dụng đúng pháp luật. Trước hết, về khái niệm thế nào là kháng nghị phúc thẩm VAHS, cho đến thời điểm hiện nay chưa có một định nghĩa chung được thừa nhận và áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

BLTTHS năm 2003 và BLTTHS năm 2015 cũng như các văn bản pháp luật có liên quan chưa có một khái niệm thống nhất về kháng nghị phúc thẩm VAHS. Mặc dù vậy, từ trước đến nay đã có một số tác giả đưa ra định nghĩa về kháng nghị phúc thẩm VAHS. Theo Giáo trình Công tác kiểm sát năm 2012 của Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội thì: “Kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm là một trong những quyền của Viện kiểm sát được thể hiện bằng một văn bản pháp lý thể hiện quan điểm không thống nhất với bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm vì xét xử thiếu căn cứ, không hợp pháp và yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án đó đúng pháp luật” [32, tr.70] Tác giả Lê Thành Dương cho rằng: Kháng nghị phúc thẩm là quyền năng pháp lý được Nhà nước giao cho Viện kiểm sát nhân dân để kháng nghị những bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toà án cùng cấp và cấp dưới trực tiếp khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng để yêu cầu Toà án cấp trên trực tiếp xét xử lại theo 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thủ tục phúc thẩm nhằm bảo đảm việc xét xử đúng pháp luật, nghiêm minh và kịp thời [27. Theo tác giả Lê Thanh Biểu thì lại cho rằng: Khi VKSND thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp tại phiên toà sơ thẩm hình sự, nếu xét thấy bản án và quyết định của Tòa án vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc sai phạm nghiêm trọng trong áp dụng pháp luật hình sự, xâm phạm đến lợi ích của nhà nước, xã hội và mọi quyền, lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng thì VKS phải có trách nhiệm yêu cầu đưa vụ án lên Toà án cấp trên trực tiếp xét xử lại bằng quyền năng pháp lý do luật định đó là kháng nghị phúc thẩm [10, tr.

Các quan điểm trên, về cơ bản đã thể hiện rõ ràng, xúc tích, tuy nhiên có một nhược điểm là không nêu rõ VKS cấp nào được kháng nghị đối với bản án (quyết định) của Tòa án cấp nào, ngang cấp hay cấp trên trực tiếp của Tòa án đã xét xử sơ thẩm. Theo tác giả Đinh Văn Quế thì “Kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm hình sự là một văn bản do Viện kiểm sát ban hành yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án mà Tòa án cấp sơ thẩm cùng cấp hoặc cấp dưới trực tiếp đã xét xử nhưng xét thấy không đúng pháp luật’ [68. Tiếp thu lý luận của các tác giả nghiên cứu về công tác kháng nghị phúc thẩm VAHS, tác giả luận văn cho rằng, các khái niệm nêu trên chưa thể hiện đầy đủ bản chất của kháng nghị phúc thẩm VAHS, bởi kháng nghị phúc thẩm VAHS là một quyền năng pháp lý riêng biệt mà nhà nước chỉ giao cho VKSND và phải đánh giá là kháng nghị phúc thẩm VAHS là để khắc phục các vi phạm nghiêm trọng đối với bản án (quyết định) sơ thẩm hình sự chưa có hiệu lực pháp luật. Theo tác giả Nguyễn Thị Thanh Tú thì: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kháng nghị phúc thẩm hình sự là một quyền năng pháp lý đặc thù của VKSND, do người có thẩm quyền thực hiện thông qua một văn bản pháp lý nêu rõ lý do của việc kháng nghị và yêu cầu Toà án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án; hoặc xét lại Bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án sơ thẩm nhưng xét thấy không đúng pháp luật nhằm khắc phục các vi phạm hoặc sai lầm trong bản án và quyết định đó [79.

Khái niệm trên đã cho rằng VKS yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án; hoặc xét lại bản án (quyết định) sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật là chưa hoàn toàn chính xác, bởi khi dùng từ “xét lại bản án, quyết định sơ thẩm…”, vấn đề này chắc chắn sẽ gây hiểu lầm sang việc xét lại bản án (quyết định) theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, mà thực chất là xét xử phúc thẩm VAHS là việc xét xử lại ở cấp thứ hai. Theo tác giả Trần Thị Minh Ngọc nêu trong luận văn thạc sỹ luật học: Kháng nghị phúc thẩm hình sự là quyền năng pháp lý đặc biệt mà Nhà Nước chỉ giao cho VKS các cấp thực hiện thông qua một văn bản pháp lý nêu rõ lý do của việc kháng nghị và yêu cầu Tòa án cấp trên xét xử lại vụ án theo trình tự phúc thẩm. Thông qua việc kháng nghị phúc thẩm hình sự, VKS bảo vệ quan điểm truy tố, đồng thời nhằm khắc phục các vi phạm pháp luật nghiêm trọng đối với các bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án chưa có hiệu lực pháp luật [57. Khái niệm trên có nội dung toàn diện hơn, tuy nhiên quá rườm rà, không cô đọng.