đặt vấn đề trách nhiệm hình sự đối với họ, vì việc không xảy ra là do nguyên nhân khách quan, còn chủ quan người phạm tội vẫn sẵn sàng chấp nhận việc nó xảy ra. Về mặt thực tiễn, hiện nay chúng ta đã gặp những vụ việc đòi hỏi cần xét xử về hình sự và việc xét xử này chỉ có thể thực hiện 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được trên cơ sở thừa nhận nguyên tắc: các giai đoạn thực hiện tội phạm và trách nhiệm hình sự đối với các giai đoạn phạm tội được đặt ra cho cả trường hợp phạm tội cố ý gián tiếp" [4, tr. Phân tích các quan điểm trong khoa học luật hình sự và thực tiễn xét xử ở nước ta có thể thấy giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt cũng như tội phạm hoàn thành chỉ trong tội có lỗi cố ý trực tiếp mà thôi. Một vấn đề khác cũng được đặt ra và giải quyết một cách thấu đáo đó là các giai đoạn phạm tội do cố ý chỉ được đặt ra với tội có cấu thành tội phạm vật chất hay được đặt ra đối với những tội có cấu thành hình thức; chỉ đặt ra với hành vi khách quan được thực hiện ở dạng hành động hay còn cả ở dạng không hành động? Theo quan điểm được thừa nhận chung trong khoa học luật hình sự nhiều nước và Việt Nam thì trong các tội có lỗi do cố ý trực tiếp cấu thành tội phạm vật chất mới có đầy đủ các giai đoạn thực hiện tội phạm (chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành), ví dụ: Tội hiếp dâm (Điều 111 Bộ luật hình sự).
Đối với các tội có cấu thành tội phạm hình thức, do hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm nên khi chủ thể thực hiện hành vi là tội phạm đã hoàn thành. Vì vậy chỉ có thể có giai đoạn chuẩn bị và giai đoạn tội hoàn thành. Ví dụ: Tội cướp tài sản (Điều 133), người phạm tội thực hiện hành vi dùng vũ lực tấn công người khác nhưng chưa chiếm đoạt được tài sản của người đó thì đã cấu thành tội cướp tài sản của công dân. Riêng đối với tội có cấu thành tội phạm cắt xén thì không có các giai đoạn chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt mà chỉ có tội phạm hoàn thành.
Ví dụ: Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 79 Bộ luật hình sự). Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng, tội phạm có cấu thành hình thức có thể có giai đoạn phạm tội chưa đạt, theo quan điểm này phạm tội chưa đạt có thể xảy ra trong trường hợp người phạm tội thực hiện 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành vi đi liền trước hành vi khách quan. Ví dụ: Tội cướp tài sản (Điều 133 Bộ luật hình sự), tội bắt cắp nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 134 Bộ luật hình sự), tội hiếp dâm (Điều 111 Bộ luật hình sự), tội xâm phạm an ninh lãnh thổ (Điều 81 Bộ luật hình sự). Trong các trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt hành vi đều được thực hiện bằng hành vi động.
Ví dụ: Tội phản bội Tổ quốc (Điều 78 Bộ luật hình sự). Còn loại tội được thực hiện bằng không hành động, chỉ có tội hoàn thành chứ không thể có chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt. Tuy nhiên loại tội này chỉ chiếm một tỷ lệ không nhiều trong Bộ luật hình sự Việt Nam. Ví dụ: Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng (Điều 102 Bộ luật hình sự).
Chính vì vậy, trong khoa học Luật hình sự Việt Nam các nhà luật học đều thống nhất cho rằng các giai đoạn phạm tội gồm có chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành. Bộ luật hình sự Việt Nam ghi nhận ở Phần chung hai giai đoạn phạm tội của tội cố ý là chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt. Tội hoàn thành được quy định khi quy định các cấu thành tội phạm cụ thể ở Phần các tội phạm Bộ luật hình sự. Với quy định này, cho phép xác định mức hình phạt áp dụng đối với người thực hiện những hành vi chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt cụ thể hơn và quy định tỷ lệ hình phạt tối đa so với hình phạt có thể được áp dụng trong trường hợp tội phạm hoàn thành.
Việc quy định các giai đoạn phạm tội nói chung và quy định chính xác tội phạm chưa hoàn thành nói riêng (chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt) trong từng trường hợp cụ thể có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt. Hành vi ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội bao giờ cũng có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn tội phạm 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoàn thành. Theo Luật hình sự Việt Nam, các giai đoạn thực hiện tội phạm bao gồm: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành, trong đó chuẩn bị phạm tội là giai đoạn đầu của quá trình phạm tội, có ảnh hưởng lớn tới kết quả của tội phạm. Cách phân chia các giai đoạn thực hiện tội phạm đã thể hiện tính hợp lý về cơ sở khoa học và thực tiễn ở nhiều mặt.
Vì vậy, chúng ta có thể định nghĩa các giai đoạn phạm tội như sau: “Các giai đoạn phạm tội là những bước trong quá trình thực hiện tội phạm do cố ý, phản ánh mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội ở những bước đó và bao gồm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành”. Quy định về chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hình sự, xác định đúng mức nguy hiểm cho xã hội của hành vi nhằm bảo đảm sự thống nhất chặt chẽ trong quyết định hình phạt một cách công minh, không để oan người vô tội, không để lọt tội phạm và người phạm tội theo đúng cơ sở của trách nhiệm hình sự: "Chỉ người nào phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự" (Điều 2 Bộ luật hình sự). Theo đó, quy định cơ sở của trách hình sự như đã nêu chính là thể hiện các nguyên tắc pháp chế và công bằng trong luật hình sự nước ta. Quy định về các giai đoạn phạm tội do cố ý có ý nghĩa rất quan trọng, nó là căn cứ để định tội danh.
Điều này có nghĩa, việc xác định hành vi chuẩn bị phạm tội nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội chưa đạt đã thực hiện mà phạm vào một tội gì có trong số những tội phạm được quy định trong Bộ luật hình sự. Việc xác định hành vi của một người đã phạm tội gì chính là quá trình xác định hành vi của họ có thỏa mãn các dấu hiệu của cấu thành tội phạm trong Bộ luật hình sự. Khi xác định tội danh 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó phải căn cứ vào các quy định về chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và các tội phạm cụ thể được pháp luật hình sự quy định thì mới định tội và định tội đối với đúng người và đúng pháp luật. Tóm lại, các giai đoạn phạm tội là những bước trong quá trình thực hiện tội phạm cố ý, phản ánh mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội trong ở những bước đó bao gồm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành.
Từ những phân tích trên đây có thể thấy, bởi tại các điều luật của Phần các tội phạm của Bộ luật hình sự, các tội cụ thể được quy định ở thể hoàn thành nên có thể coi chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt là những trường hợp đặc biệt của tội phạm. Việc nhận thức đúng đắn về điều này có ý nghĩa phương pháp luận to lớn đối với việc giải quyết đúng đắn vụ án hình sự, đấu tranh phòng, chống tội phạm có hiệu quả. Khái niệm, bản chất của chuẩn bị phạm tội Theo Luật hình sự Việt Nam, các giai đoạn thực hiện phạm tội như đã phân tích ở trên bao gồm: Chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt, phạm tội hoàn thành. Trong đó, giai đoạn chuẩn bị phạm tội là giai đoạn đầu của quá trình phạm tội, tuy chưa ảnh hưởng trực tiếp nhưng lại có ảnh hưởng lớn tới mức độ nguy hiểm của tội phạm.
Vậy, chuẩn bị phạm tội là gì? Trước hết cần hiểu chuẩn bị là làm sẵn cho cái cần thiết để làm cái gì, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, phương tiện cần thiết để làm một việc gì đó. Theo cách hiểu trên thì chuẩn bị phạm tội là làm sẵn cho cái cần thiết để thực hiện tội phạm, tức là người thực hiện hành vi chuẩn bị phạm tội mới chỉ có những hành vi tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tội phạm cụ thể chứ chưa thực hiện hành vi được mô tả trong cấu thành tội phạm đó. Chẳng hạn, để giết A, B đã về nhà lấy con dao đem đi mài thật sắc; hay trường hợp để trộm cắp được tài sản của nhà hàng xóm, C đã tiến hành 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thăm dò thói quen sinh hoạt của gia đình hành xóm để lựa chọn thời điểm cũng như cách thức đột nhập được vào nhà anh hàng xóm trộm cắp tài sản một cách thuận lợi. Những hành vi trên, hành vi mài dao của B, hành vi thăm dò thói quen sinh hoạt nhà hàng xóm của C là những hành vi tạo điều kiện thuận lợi cho việc phạm tội chứ chưa phải là hành vi giết người hay là hành vi trộm cắp tài sản.
Chính vì vậy chuẩn bị phạm tội là giai đoạn đầu, giai đoạn chuẩn bị, những điều kiện cần thiết để thực hiện hành vi phạm tội. Chính vì vậy, chuẩn bị phạm tội được coi là “Giai đoạn trong đó người phạm tội có hành vi tạo ra điều kiện cần thiết cho việc thực hiện tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự nhưng chưa bắt đầu thực hiện tội phạm đó”. Nghiên cứu pháp luật hình sự của một số nước trên thế giới, chúng ta thấy rằng ở mỗi nước việc quy định vấn đề này trong luật hình sự có khác nhau.