Luận văn thạc sĩ quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội phạm tội chưa đạt theo luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội chưa đạt theo luật hình sự Việt Nam tại Đắk Lắk.

• Tác giả: Trần Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Tiến Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Quyết Định Hình Phạt Trong Trường Hợp Chuẩn Bị Phạm Tội, Phạm Tội Chưa Đạt Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 1.2. Các đặc điểm và ý nghĩa của việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 1.3. Những nguyên tắc và các căn cứ quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 2. CHƯƠNG 2: QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC
• 2.1. Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt theo pháp luật hình sự Việt Nam
• 2.1.1. Giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985
• 2.1.2. Giai đoạn từ sau khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước pháp điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999
• 2.1.3. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 đến nay
• 2.2. Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt trong pháp luật hình sự một số nước
• 2.2.1. Pháp luật hình sự Liên bang Nga
• 2.2.2. Pháp luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 2.2.3. Pháp luật hình sự Thụy Điển
• 2.2.4. Pháp luật hình sự Nhật Bản
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ
• 3.1. Thực tiễn quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.1. Khái quát đặc điểm kinh tế, xã hội của địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.2. Tình hình quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.3. Một số tồn tại, hạn chế của việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk và các nguyên nhân cơ bản
• 3.2. Kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 3.2.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 3.2.2. Nội dung hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 3.3. Các kiến nghị khác nâng cao chất lượng của việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 3.3.1. Kiện toàn và nâng cao năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác xét xử
• 3.3.2. Một số giải pháp phối hợp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyết Định Hình Phạt Với Chuẩn Bị Phạm Tội

Tính nguy hiểm cho xã hội là yếu tố then chốt để tội phạm bị trừng phạt. Mọi tội phạm đều tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho xã hội, đi ngược lại lợi ích chung, xâm phạm quyền tự do và lợi ích hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của từng hành vi phạm tội là khác nhau. Mức độ này được thể hiện qua nhiều yếu tố, bao gồm tính chất, tầm quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm hại, mức độ thiệt hại gây ra, mức độ thực hiện tội phạm, phương thức thực hiện, công cụ, phương tiện, thủ đoạn, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội, hình thức lỗi, mục đích và động cơ phạm tội, cũng như đặc điểm nhân thân của người phạm tội. Do đó, việc xác định đúng mức độ nguy hiểm là vô cùng quan trọng để đưa ra quyết định hình phạt phù hợp.

1.1. Giai Đoạn Phạm Tội Ảnh Hưởng Đến Mức Độ Nguy Hiểm

Mức độ thực hiện tội phạm được phân chia thành các giai đoạn: chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành. Mỗi giai đoạn thể hiện mức độ nguy hiểm khác nhau cho xã hội. Theo đó, trách nhiệm hình sự và hình phạt áp dụng cũng cần tương ứng để đảm bảo công bằng và được xã hội chấp nhận. Pháp luật hình sự cần có quy định riêng về quyết định hình phạt trong từng trường hợp này. Việc đánh giá chính xác tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt là rất khó khăn, vì đa phần chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng.

1.2. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Quyết Định Hình Phạt

Việc nghiên cứu về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt còn hạn chế. Các nghiên cứu hiện tại thường đề cập đến vấn đề này trong phạm vi rộng hơn về quyết định hình phạt nói chung, hoặc các giai đoạn thực hiện tội phạm. Do đó, nhiều khía cạnh quan trọng như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, nguyên tắc và căn cứ quyết định hình phạt chưa được làm rõ một cách khoa học. Điều này dẫn đến sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn để làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan.

II. Thách Thức Trong Quyết Định Hình Phạt Phân Tích Rõ

Việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt đặt ra nhiều thách thức. Thứ nhất, việc xác định đầy đủ căn cứ quyết định hình phạt còn nhiều hạn chế. Thứ hai, quy định về lựa chọn loại hình phạt và mức hình phạt còn thiếu cụ thể, dẫn đến khả năng áp dụng không chính xác và thiếu thống nhất. Thứ ba, kỹ năng và kinh nghiệm quyết định hình phạt trong các trường hợp này của các cơ quan xét xử còn hạn chế do số lượng vụ án không nhiều. Điều này có thể dẫn đến việc quyết định hình phạt thiếu chính xác, quá nặng hoặc quá nhẹ, thậm chí áp dụng sai quy định, làm mất đi tính công bằng và giảm hiệu quả của hình phạt.

2.1. Hạn Chế Trong Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Bộ luật hình sự năm 1999 đã có những tiến bộ so với Bộ luật hình sự năm 1985, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Việc xác định căn cứ quyết định hình phạt chưa đầy đủ, và quy định về phương thức lựa chọn loại hình phạt, mức hình phạt còn thiếu cụ thể. Điều này dẫn đến khả năng áp dụng không chính xác và thiếu thống nhất trong thực tiễn xét xử. Vấn đề hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về quyết định hình phạt nói chung, và quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt nói riêng, đã được đặt ra là một trong những nội dung của định hướng sửa đổi Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Thực Tiễn Xét Xử

Các vụ án liên quan đến chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt không phổ biến, dẫn đến việc các cơ quan xét xử thiếu kinh nghiệm và kỹ năng trong việc quyết định hình phạt. Điều này có thể dẫn đến việc quyết định hình phạt không chính xác, đôi khi quá nặng hoặc quá nhẹ, thậm chí áp dụng sai quy định. Hậu quả là làm mất đi tính công bằng và giảm hiệu quả của hình phạt, cũng như yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

III. Nguyên Tắc Quyết Định Hình Phạt Chuẩn Bị Phạm Tội Hướng Dẫn

Việc quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật hình sự. Các nguyên tắc này bao gồm: nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc nhân đạo, nguyên tắc cá nhân hóa trách nhiệm hình sự, và nguyên tắc công bằng. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố như tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng trách nhiệm hình sự. Việc áp dụng đúng các nguyên tắc này sẽ đảm bảo tính chính xác, công bằng và hiệu quả của quyết định hình phạt.

3.1. Nguyên Tắc Pháp Chế Trong Quyết Định Hình Phạt

Nguyên tắc pháp chế đòi hỏi việc quyết định hình phạt phải dựa trên các quy định của pháp luật. Tòa án không được tự ý áp đặt hình phạt mà phải tuân thủ các quy định về loại hình phạt, mức hình phạt, và các điều kiện áp dụng hình phạt được quy định trong Bộ luật hình sự. Điều này đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình xét xử.

3.2. Nguyên Tắc Nhân Đạo Và Cá Nhân Hóa Trách Nhiệm

Nguyên tắc nhân đạo yêu cầu hình phạt phải phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, cũng như nhân thân của người phạm tội. Không áp dụng các hình phạt quá nghiêm khắc hoặc gây tổn hại đến nhân phẩm của người phạm tội. Nguyên tắc cá nhân hóa trách nhiệm hình sự đòi hỏi việc xem xét trách nhiệm của từng người phạm tội trong vụ án, không áp đặt trách nhiệm chung cho tất cả những người liên quan.

IV. Căn Cứ Quyết Định Hình Phạt Chuẩn Bị Phạm Tội Theo Luật

Các căn cứ quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt được quy định tại Điều 51 và Điều 52 của Bộ luật hình sự Việt Nam. Các căn cứ này bao gồm: tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, cần xem xét đến giai đoạn thực hiện tội phạm, mức độ thực hiện ý định phạm tội, và hậu quả thực tế gây ra (nếu có). Việc đánh giá đầy đủ và chính xác các căn cứ này là cơ sở để quyết định hình phạt phù hợp.

4.1. Tính Chất Và Mức Độ Nguy Hiểm Của Hành Vi

Đây là căn cứ quan trọng nhất để quyết định hình phạt. Cần xem xét đến tính chất của quan hệ xã hội bị xâm hại, mức độ thiệt hại gây ra hoặc đe dọa gây ra, phương thức thực hiện tội phạm, công cụ, phương tiện, thủ đoạn, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội, hình thức lỗi, mục đích và động cơ phạm tội.

4.2. Nhân Thân Người Phạm Tội Và Các Tình Tiết Liên Quan

Nhân thân người phạm tội bao gồm các yếu tố như tuổi tác, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tiền án, tiền sự, tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh gia đình. Các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 51 và Điều 52 của Bộ luật hình sự. Việc xem xét đầy đủ các yếu tố này sẽ giúp quyết định hình phạt một cách công bằng và phù hợp.

V. Thực Tiễn Quyết Định Hình Phạt Tại Đắk Lắk Phân Tích

Thực tiễn quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk cho thấy còn nhiều bất cập. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ các vụ án liên quan đến chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt không cao, nhưng việc áp dụng pháp luật còn thiếu thống nhất. Một số trường hợp hình phạt quá nặng so với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, trong khi một số trường hợp khác lại quá nhẹ, không đủ sức răn đe. Cần có các giải pháp để nâng cao chất lượng quyết định hình phạt trên địa bàn tỉnh.

5.1. Tình Hình Thụ Lý Và Giải Quyết Án Hình Sự

Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã thụ lý và giải quyết một số lượng đáng kể các vụ án hình sự trong giai đoạn 2009-2014. Tuy nhiên, số lượng các vụ án liên quan đến chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt chiếm tỷ lệ nhỏ. Điều này cho thấy cần có sự quan tâm hơn nữa đến việc phát hiện và xử lý các hành vi phạm tội ở giai đoạn đầu.

5.2. Kết Quả Khảo Sát Các Vụ Án Hình Sự

Kết quả khảo sát 200 vụ án hình sự của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 2009-2014 cho thấy việc áp dụng pháp luật trong các vụ án liên quan đến chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt còn nhiều hạn chế. Cần có các biện pháp để nâng cao trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của các cán bộ làm công tác xét xử.

VI. Giải Pháp Hoàn Thiện Quyết Định Hình Phạt Kiến Nghị

Để nâng cao chất lượng quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, cần có các giải pháp đồng bộ. Thứ nhất, cần hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về quyết định hình phạt, đặc biệt là các quy định về căn cứ quyết định hình phạt và phương thức lựa chọn loại hình phạt, mức hình phạt. Thứ hai, cần nâng cao trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của các cán bộ làm công tác xét xử. Thứ ba, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của người dân về các hành vi phạm tội và hậu quả của chúng.

6.1. Hoàn Thiện Quy Định Của Bộ Luật Hình Sự

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật hình sự về quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, nhằm đảm bảo tính chính xác, công bằng và hiệu quả của hình phạt. Cần quy định rõ hơn về các căn cứ quyết định hình phạt, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến giai đoạn thực hiện tội phạm và mức độ thực hiện ý định phạm tội.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Xét Xử

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho các cán bộ làm công tác xét xử, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kinh nghiệm trong việc quyết định hình phạt. Cần tạo điều kiện để các cán bộ được tham gia các hội thảo, tọa đàm khoa học để trao đổi kinh nghiệm và học hỏi các kiến thức mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt là hai trường hợp quyết định hình phạt đặc biệt bởi được đặt ra đối với hành vi phạm tội chưa hoàn thành trong khi các quy định về tội phạm cụ thể và hình phạt tương ứng của Bộ luật hình sự là quy định về tội phạm hoàn thành. Do đó, về phương diện lý luận, quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt chứa đựng nhiều yếu tố đặc thù, phức tạp hơn so với quyết định hình phạt trong trường hợp tội phạm hoàn thành. Vì vậy, để có thể xây dựng, hoàn thiện và áp dụng thống nhất các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về quyết định hình phạt trong hai trường hợp của tội phạm chưa hoàn thành này đòi hỏi phải làm rõ các vấn đề cơ bản như: khái niệm, các đặc điểm, yêu cầu (nguyên tắc) và ý nghĩa của nó. KHÁI NIỆM QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TRONG TRƯỜNG HỢP CHUẨN BỊ PHẠM TỘI, PHẠM TỘI CHƯA ĐẠT 1.

Khái niệm và các đặc điểm cơ bản của chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt Trong khoa học pháp lý thế giới, chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt được gọi chung với những tên như “tội phạm chớm nở” (inchoate crime) hoặc “tội phạm sơ bộ” (preliminary crime) và được hiểu là “hành vi bị coi là tội phạm nhưng không gây ra thiệt hại thực tế, với điều kiện thiệt hại nó có thể gây ra là thiệt hại mà pháp luật muốn ngăn chặn” [58, p. Hiện nay, việc phân định rạch ròi giữa chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt được đặt ra trong lý luận về các giai đoạn phạm tội. 9 z Ở các nước theo truyền thống pháp luật Anh - Mỹ, việc thực hiện tội phạm thông thường về lý thuyết được chia làm bốn giai đoạn như sau: 1) Ý định phạm tội (Intention), 2) Chuẩn bị phạm tội (Preparation), 3) Thực hiện tội phạm (Implementation), 4) Tội phạm hoàn thành (Accomplishment). Trong giai đoạn thực hiện tội phạm có thể diễn ra ngoại lệ là “nỗ lực bất thành” (Incomplete attempt) [59, p.751-759] mà gọi cách khác chính là “phạm tội chưa đạt”.

Trong đó, chuẩn bị phạm tội là “hành vi được thực hiện bởi người phạm tội trong bất kỳ thời điểm nào kể từ khi có ý định phạm tội đến trước khi thực tế tiến hành tội phạm đó” “thường được mô tả bằng các hành vi chuẩn bị công cụ, tìm cách phạm tội” và “bị coi là phạm chính tội được chuẩn bị đó” [57, p. Nỗ lực bất thành (hay phạm tội chưa đạt) là trường hợp “người phạm tội đã nỗ lực thực hiện tội phạm, tiến xa hơn là chuẩn bị phạm tội nhưng chưa đạt đến việc hoàn thành nó” [56, p. Như vậy, chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt đều là những hành vi phạm tội ở giai đoạn tội phạm chưa được hoàn thành, trong đó phạm tội chưa đạt có bước tiến xa hơn, đến gần với việc hoàn thành tội phạm hơn chuẩn bị phạm tội. Cho nên, tuy ở giai đoạn chưa hoàn thành nhưng chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt vẫn bị coi là hành vi phạm vào chính những tội chưa được hoàn thành đó.

Trong khi đó, trong khoa học luật hình sự Việt Nam, chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt là những giai đoạn đầu trong ba giai đoạn của việc thực hiện tội phạm như quan điểm thể hiện trong Giáo trình của Trường Đại học Cảnh sát nhân dân: “các bước trong quá trình thực hiện tội phạm bao gồm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành” [39, tr. Trước hết, về khái niệm chuẩn bị phạm tội, nhận thức lý luận cũng như thực tiễn lập pháp ở nước ta đều thống nhất thừa nhận: “chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm” (Điều 15 Bộ luật hình sự năm 1985 và Điều 17 Bộ luật hình sự năm 1999). 10 z Còn trong khoa học luật hình sự, về cơ bản khái niệm chuẩn bị phạm tội cũng được hiểu tương đồng như vậy. Chẳng hạn, có quan điểm nêu các biểu hiện cụ thể: Chuẩn bị phạm tội là giai đoạn đầu tiên của quá trình thực hiện tội phạm cố ý trong đó người phạm tội tìm kiếm công cụ, phương tiện phạm tội vạch kế hoạch thực hiện tội phạm, rủ rê người khác cùng phạm tội hoặc có những hành vi khác nhằm tạo ra những điều kiện cần thiết cho việc thực hiện tội phạm nhưng chưa bắt đầu thực hiện được hành vi khách quan được quy định cấu thành tội phạm [25, tr.

Hay có quan điểm chỉ ra lý do của việc dừng lại, theo đó: “chuẩn bị phạm tội là (hành vi) tạo ra điều kiện cần thiết cho việc thực hiện tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự nhưng chưa bắt đầu thực hiện tội phạm đó thì phải dừng lại vì nguyên nhân ngoài ý muốn” [15, tr. Đặc biệt, có quan điểm mở rộng không chỉ nêu hành vi, mà còn cả việc tìm kiếm những người đồng phạm, cấu kết với nhau, cũng như nguyên nhân của việc dừng lại. Theo đó, Chuẩn bị phạm tội là hành vi tìm kiếm hoặc sửa soạn công cụ, phương tiện thực hiện tội phạm, cũng như tìm kiếm những người đồng phạm, cấu kết với nhau hoặc cố ý tạo ra những điều kiện cần thiết khác để thực hiện tội phạm, nhưng tội phạm đã không được thực hiện đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội [6, tr. Như vậy, chuẩn bị phạm tội là hành vi tiền đề của tội phạm, là bước thể hiện đầu tiên ra ngoài thế giới khách quan của ý định phạm tội.

Trong giai đoạn này người phạm mới chỉ chuẩn bị các điều kiện để tội phạm được tiến hành thuận lợi chứ chưa thực hiện hành vi khách quan của tội phạm. Tuy 11 z mới “chớm nở” nhưng chuẩn bị phạm tội lại nguy hiểm ở chỗ thể hiện mong muốn, sự cố ý cao độ đến mức “rắp tâm” thực hiện tội phạm. Trong khi đó, phạm tội chưa đạt được các từ điển pháp lý định nghĩa như sau: “Phạm tội chưa đạt là (chủ thể) đã cố ý thực hiện tội phạm nhưng vì nguyên nhân khách quan hành vi đã thực hiện chưa thỏa mãn hết các dấu hiệu khách quan của cấu thành tội phạm” [45, tr.600] hay “Phạm tội chưa đạt là hành vi cố ý tiến hành tội phạm nào đó nhưng do những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội mà không thực hiện được đến cùng” [20, tr. Đây cũng là quan điểm thống nhất trong khoa học pháp lý như GS.

Lê Văn Cảm nhận định: “Phạm tội chưa đạt trong khoa học luật hình sự có thể được hiểu là hành vi cố ý trực tiếp nhằm thực hiện tội phạm nhưng tội phạm đã không được thực hiện đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội” [6, tr. Quan điểm đã nêu này cũng được các nhà lập pháp hình sự thể hiện ở Điều 15 Bộ luật hình sự năm 1985, Điều 18 Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành: “Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội”. Do đó, phạm tội chưa đạt là giai đoạn thứ hai tiếp theo chuẩn bị phạm tội trong quá trình thực hiện tội phạm. Ở giai đoạn này người phạm tội đã thực hiện hành vi thuộc mặt khách quan của tội phạm nhưng chưa gây ra được hậu quả của tội phạm do trở ngại khách quan ngoài ý muốn của người phạm tội.

Sự thống nhất nhận thức trên cho thấy: chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt là các giai đoạn trong quá trình thực hiện tội phạm. Trong đó, chuẩn bị phạm tội là sự thể hiện bước đầu ra bên ngoài thế giới khách quan của ý định phạm tội, khi đó người phạm tội đã có những hành vi tạo ra điều kiện để việc phạm tội được tiến hành thuận lợi nhưng chưa bắt đầu thực hiện tội phạm đó. Việc chuẩn bị càng chu đáo, cẩn thận, càng thể hiện mong muốn, quyết 12 z tâm thực hiện được tội phạm. Phạm tội chưa đạt tiến xa hơn chuẩn bị phạm tội, ở giai đoạn này người phạm tội không chỉ dừng lại ở việc tạo ra các điều kiện thuận lợi mà đã thực sự đã tiến hành tội phạm nhưng chưa hoàn thành được tội phạm đó.

Hai trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt thể hiện những mức độ khác nhau trong việc thực hiện ý định phạm tội. Tuy nhiên, chúng có chung một đặc điểm là các dạng tội phạm chưa hoàn thành. Được gọi chung là các giai đoạn của việc thực hiện tội phạm nhưng thực tế chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt chỉ có ở các trường hợp phạm tội do cố ý. Sở dĩ như vậy là bởi vì trong tội phạm vô ý, người phạm tội không nhận thức được hành vi nguy hiểm cho xã hội, không lường trước được hậu quả nguy hiểm của hành vi và cũng không mong muốn cho hậu đó xảy ra nên không thể có sự chuẩn bị hay nỗ lực tiến hành hành vi nguy hiểm cho xã hội.

Chỉ trường hợp phạm tội do cố ý thì người phạm tội mới nhận thức rõ ràng về tính nguy hiểm của hành vi, mong muốn đạt được hậu quả của tội phạm nên mới có sự chuẩn bị và nỗ lực thực hiện tội phạm. Trong khoa học pháp lý, các nhà khoa học - luật gia luật hình sự Việt Nam cũng đều thừa nhận rằng chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt chỉ có trong trường hợp phạm tội do cố ý. Lê Văn Cảm đã nhận định: Các giai đoạn thực hiện tội phạm là các bước phát triển theo một trình tự nhất định mà tội phạm trải qua, được thể hiện bằng việc thực hiện các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của cấu thành tội phạm tương ứng và bằng mức độ khác nhau của việc thể hiện sự cố ý phạm tội của chủ thể [6, tr. Nguyễn Ngọc Hòa lại cho rằng: “Các giai đoạn thực hiện tội phạm là các mức độ thực hiện tội phạm cố ý, bao gồm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành”[12, tr.

Tương tự, cùng quan điểm như vậy, TS. Trịnh Tiến Việt định nghĩa: “Các giai đoạn phạm tội là 13 z những bước trong quá trình thực hiện tội phạm do cố ý và bao gồm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt và tội phạm hoàn thành” [46, tr.