CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE QUYET ĐỊNH HINH PHAT TRONG NHUNG TRUONG HOP CU THE DOI VOI CAC TOI PHAM LIEN QUAN DEN ĐÁNH BAC 1. Khái niệm, ý nghĩa của quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc 1. Khai niệm quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể doi với các tội phạm liên quan đến đánh bạc Luật Hình sự Việt Nam được xây dựng, phát triển và hoàn thiện qua các thời kì. Luật Hình sự là một trong những công cụ sắc bén góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Tổ Quốc đồng thời giáo dục mọi người tuân theo ý thức pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong tình hình tội phạm hiện nay.
Quyết định hình phạt nói chung và Quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thé nói riêng là một trong những giai đoạn cơ bản, một nội dung trong quá trình áp dụng Luật hình sự. Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định “Chỉ có Tòa án mới có quyền quyết định hình phạt”. Theo đó Tòa án nhân danh Nhà nước, căn cứ vào quy định của bộ luật hình sự tuyên bố hình phạt đối với người phạm tội. Quyết định hình phạt có vai trò vô cùng to lớn bởi suy cho cùng Quyết định hình phạt đúng pháp luật, công bang và hợp lý là tiền đề, điều kiện dé dat mục đích hình phạt (cải tạo, giáo dục, phòng ngừa chung và phòng ngừa riêng).
Nếu hình phạt quá nhẹ sẽ làm giảm đi ý nghĩa phòng ngừa của hình phạt, bởi nó có thể làm phát sinh ý định phạm tội, thái độ vô trách nhiệm và coi thường pháp luật. Nhưng những hình phạt quá nặng sẽ tạo tâm lý không công bằng dẫn đến người bị kết án có thái độ oán hận, không tin tưởng vào pháp luật. Dé làm rõ khái niệm quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc cần phải làm rõ một số khái niệm công cụ sau đây: - Khái niệm về quyết định hình phạt: Quyết định hình phạt là việc Tòa án nhân danh Nhà nước lựa chọn biện pháp trách nhiệm hình sự cụ thé trong phạm vi luật hình sự dé ap dung đối với người phạm tdi. Ta có thể nhìn nhận quyết định hình phạt dưới hai cách tiếp cận sau: Cách tiếp cận thứ nhất quyết định hình phạt là một giai đoạn áp dụng pháp luật hình sự là hình thức thực hiện pháp luật, xuất phát từ hoạt động của những người tiễn hành tổ tụng khi giải quyết vụ án hình sự.
Cách tiếp cận thứ hai: Quyết định hình phạt là một hoạt động cụ thể của Tòa án được hiểu là việc Hội đồng xét xử lựa chọn hình phạt cụ thé bao gồm cả hình phạt chính và có thé có cả hình phạt bổ sung với mức độ cụ thể trong phạm vi luật định áp dụng cho người phạm tội. Quyết định hình phạt là một hoạt động cụ thé Hội đồng xét xử tại phiên tòa hình sự sau khi HDXX căn cứ vào việc thâm van công khai tại phiên tòa đã xác định được tội danh, xác định khung hình phạt đối với hành vi phạm tội của bị cáo dé từ đó lựa chọn hình phạt cụ thể bao gồm cả hình phạt chính và có thé có cả hình phạt bố sung với mức độ cụ thé trong phạm vi luật định áp dụng cho người phạm tdi. Khi quyết định hình phạt thì việc định khung hình phạt Hội đồng xét xử phải dựa vào tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ để định khung. Chính vì vậy việc xác định khung hình phạt là hoạt động đầu tiên xác định giới hạn tối thiểu và tối đa của hình phạt theo khung hình phạt được áp dụng đối với hành vi phạm tội cua bi cáo.
Từ các khía cạnh về thủ tục, trình tự của quyết định hình phạt thì ta có thê 10 nhận biết quyết định hình phạt là việc Tòa án mà cụ thé là Thâm phán thực hiện hóa các quy định về hình phạt trong Bộ luật hình sự vào từng vụ án, trường hợp cụ thê. Từ các đặc điểm của quyết định hình phạt ta có thể khái quát như sau: Quyết định hình phạt là việc Tòa án căn cứ vào các quy định của Bộ luật hình sự, các tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân của người phạm tội, thông qua một bản án tuyên một người có tội, xác định loại và mức hình phạt cụ thé dé áp dung cho người phạm tội đó. Như vậy những nội dung của hoạt động quyết định hình phạt có thể là miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt trong đó miễn hình phạt thuộc về giai đoạn quyết định hình phạt, bởi lẽ nội dung pháp lý thì miễn hình phạt là không buộc người phạm tội phải chịu hình phạt về tội mà người đó đã phạm. Từ những phân tích trên ta có thé hiểu quyết định hình phạt một cách toàn diện đó là: Quyết định hình phạt là hoạt động thực tiễn của Tòa án (Hội đồng xét xử) được thực hiện sau khi đã xác định được tội danh dé đưa ra biện pháp xử lý tương ứng với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà bị cáo đã thực hiện.
Tòa án quyết định áp dụng hình phạt thì quyết định hình phạt bao gồm việc xác định khung hình phạt và loại, mức độ hình phạt cụ thê trong phạm vi luật định. - Khái niệm về các tội phạm liên quan đến đánh bạc: Căn cứ vào Bộ luật hình sự năm 2015, Nghị quyết số 01/2010/NQ- HDTP thì khái niệm các tội phạm liên quan đến đánh bạc trong phạm vi luận văn này gồm có tội Đánh bạc (Điều 321) tội Tổ chức đánh bạc va ga bạc (Điều 322) được hiểu như sau: Đánh bac là Hành vi tham gia vào trò chơi được tô chức bat hợp pháp có sự được (hoặc thua) kèm theo việc được (hoặc mat) lợi ích vật chất đáng ké (tiền, hiện vật hoặc các hình thức tài sản khác mà không được cơ quan nhà nước có thâm quyền cho phép hoặc được cơ quan nha nước có thâm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giây phép được cấp. 11 Gá bạc là hành vi dùng địa điểm (nhà ở, cửa hàng, khách sạn, phòng trọ, tàu, xe, thuyền, bè.) đang do mình quan lý sử dung dé cho người khác đánh bạc thu tiền (tiền hồ). Hành vi gá bạc có nơi còn gọi là chứa gá bạc hoặc chứa bạc.
Hành vi ga bạc (chứa chấp việc đánh bạc) nhất thiết phải là lay tiền thì mới bị coi là ga bạc; nếu vì né nang mà cho người khác dùng địa điểm đang do mình quản lý, sử dụng để đánh bạc thì không bị coi là gá bạc. Như vậy, dấu hiệu bắt buộc để xác định có hành vi gá bạc hay không là có thu tiền hồ hay không. Tổ chức đánh bạc là hành vi rủ rê, lôi kéo, tụ tập người khác tham gia đánh bạc. Tổ chức đánh bạc, xét về ban chat là hành vi đồng phạm đánh bạc thé hiện hành vi rủ rê, lôi kéo, tụ tập người khác tham gia đánh bạc nhưng có thêm dấu hiệu riêng là mục đích trục lợi.
Day là loại hành vi xảy ra tương đối phổ biến cùng với hành vi đánh bạc. Do vậy, hành vi tổ chức đánh bạc được quy định thành tội danh riêng. Ta có thể nhận biết dấu hiệu pháp lý của tội đánh bạc là hành vi có ít nhất hai người trở lên cùng tham gia có sự thỏa thuận thang thua bang tiền hoặc hiện vật có giá trị bằng bất kì hình thức nào. Tội liên quan đến đánh bạc có các dấu hiện pháp lý được quy định cụ thể tại Điều 321 và Điều 322 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bố sung năm 2017.
- Khái niệm về Quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thê đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc: Trong Bộ luật hình sự hiện hành các nhà làm luật đã dành tại mục 2 chương VIII Bộ luật hình sự để quy định quyết định hình phạt trong các trường hợp cụ thé được quy định tại Điều 54, Điều 55, Điều 56, Điều 57, Điều 58, Điều 59. Trong quá trình xây dựng BLHS các nhà làm luật đã phân hóa tội phạm trên cơ sở cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội tội phạm để quy định hình phạt. Hình phạt được quy định trong mỗi khung 12 hình phạt chính là sự phản ánh tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm được quy định trong phạm vi khung, khoản đó. Xét về hình thức của quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thé tác giả đưa ra khái niệm về Quyết định hình phạt trong những trường hop cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc là “Quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc là một nội dung cua áp dụng pháp luật hình sự thể hiện việc Tòa án ban hành ban án căn cứ vào các quy định cua Bộ luật hình sự, tinh chất mức độ nguy hiểm của xã hội của hành vi và nhân thân của người phạm toi đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc để từ đó xác định loại, mức hình phạt tương ứng với từng trường hop cu thé”.
Quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thê đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc có những đặc điểm như sau: Đặc điểm thứ nhất: Về chủ thé ra quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc. Tòa án là cơ quan chức năng duy nhất thực hiện chức năng xét xử và tiến hành hoạt động áp dụng pháp luật. Theo đó Tòa án sẽ căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, khả năng cải tạo của người phạm tội. để quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thê đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc.
Đặc điểm thứ hai: Quyết định hình phạt trong những trường hợp cụ thể đối với các tội phạm liên quan đến đánh bạc là quá trình mà Tòa án áp dụng pháp luật theo trình tự, thủ tục nhất định. Có nghĩa là khi quyết định hình trong các trường hợp phạm tội liên quan đến đánh bạc thông thường Tòa án phải tuân thủ các quy định về nguyên tắc và căn cứ quyết định hình phạt theo quy định của BLHS.