Luận văn thạc sĩ vnu ls các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác trong luật hình sự việt nam

Luận văn thạc sĩ VNU phân tích các tội cố ý gây thương tích và tổn hại sức khỏe trong luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và pháp lý.

• Tác giả: Lê Đình Tĩnh
• Người hướng dẫn: Gs. Tskh Đào Trí Úc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Các Tội Cố Ý Gây Thương Tích Hoặc Gây Tổn Hại Sức Khỏe Của Người Khác Trong Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC
• 1.1. Khái niệm các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của các quy phạm pháp luật hình sự Việt Nam về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.2.1. Giai đoạn sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước năm 1985
• 1.2.2. Giai đoạn từ năm 1985 đến khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.2.3. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay
• 1.3. Những quy định trong luật hình sự về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác của một số nước trên thế giới
• 1.3.1. Bộ luật hình sự Liên bang Nga
• 1.3.2. Bộ luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 1.3.3. Bộ luật hình sự Nhật Bản
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG
• 2.1. Những quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 2.2. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định tại Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.3. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh được quy định tại Điều 105 Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.4. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng được quy định tại Điều 106 Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.5. Thực tiễn áp dụng các quy định về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác
• 2.5.1. Những kết quả đạt được trong xét xử các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 2.5.2. Những hạn chế, thiếu sót, vướng mắc trong xét xử các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 2.5.2.1. Nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót, vướng mắc trong xét xử các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 2.5.2.1.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.5.2.1.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC ÁP DỤNG NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG THÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC
• 3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện, nâng cao hiệu quả áp dụng những quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2. Hoàn thiện những quy định pháp luật hình sự Việt Nam về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2.1. Bỏ quy định "khởi tố theo yêu cầu của người bị hại" đối với những vụ án về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2.2. Hoàn thiện quy định về dấu hiệu thuộc mặt khách quan cấu thành tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2.3. Hoàn thiện quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2.4. Hoàn thiện quy định về tình tiết định khung hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2.5. Hoàn thiện quy định về hình phạt và quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả việc áp dụng những quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác
• 3.3.1. Tăng cường công tác giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật
• 3.3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các tội cố ý gây thương tích trong luật hình sự Việt Nam

Các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác là một trong những vấn đề pháp lý quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, các hành vi này không chỉ xâm phạm đến quyền lợi cá nhân mà còn ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Việc hiểu rõ về các tội này giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhau.

1.1. Khái niệm và phân loại các tội cố ý gây thương tích

Tội cố ý gây thương tích được hiểu là hành vi cố ý làm tổn hại đến sức khỏe của người khác. Các tội này được phân loại dựa trên mức độ nghiêm trọng của thương tích và hậu quả mà nó gây ra cho nạn nhân. Phân loại này giúp xác định hình phạt phù hợp theo quy định của pháp luật.

1.2. Lịch sử phát triển của quy định pháp luật về tội cố ý gây thương tích

Lịch sử phát triển của các quy định pháp luật về tội cố ý gây thương tích ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn. Từ những quy định sơ khai trong các bộ luật trước đây đến những quy định chi tiết trong Bộ luật Hình sự năm 1999, sự thay đổi này phản ánh sự tiến bộ trong nhận thức về quyền con người và trách nhiệm hình sự.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý các tội cố ý gây thương tích

Việc xử lý các tội cố ý gây thương tích trong thực tiễn gặp nhiều thách thức. Các vụ án thường phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố như động cơ, hoàn cảnh phạm tội và mức độ thiệt hại. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định tội danh và hình phạt phù hợp.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định tội danh

Việc xác định tội danh trong các vụ án cố ý gây thương tích thường gặp khó khăn do sự đa dạng của các tình huống phạm tội. Nhiều trường hợp có thể bị hiểu nhầm hoặc định tội không chính xác, dẫn đến việc xét xử oan sai.

2.2. Hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành

Các quy định pháp luật hiện hành về tội cố ý gây thương tích còn nhiều hạn chế. Một số điều luật chưa rõ ràng, gây khó khăn cho cơ quan thực thi pháp luật trong việc áp dụng và xử lý các vụ án.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tội cố ý gây thương tích

Để nâng cao hiệu quả xử lý các tội cố ý gây thương tích, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách pháp luật, tăng cường đào tạo cho cán bộ tư pháp và nâng cao nhận thức cộng đồng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải cách quy định pháp luật về tội cố ý gây thương tích

Cần xem xét và cải cách các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính rõ ràng và khả thi trong việc áp dụng. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng oan sai và bảo vệ quyền lợi của nạn nhân.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ tư pháp

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp là cần thiết để họ có thể xử lý các vụ án một cách hiệu quả và công bằng. Điều này bao gồm việc cập nhật kiến thức về pháp luật và kỹ năng điều tra.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội cố ý gây thương tích

Nghiên cứu về các tội cố ý gây thương tích đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết trong thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

4.1. Kết quả đạt được trong việc xử lý các vụ án

Trong thời gian qua, nhiều vụ án cố ý gây thương tích đã được xử lý kịp thời và công bằng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ án chưa được giải quyết triệt để, cần có sự can thiệp của pháp luật.

4.2. Những tồn tại và hạn chế trong thực tiễn áp dụng

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc áp dụng pháp luật. Các cơ quan chức năng cần phải nỗ lực hơn nữa để khắc phục những vấn đề này.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về tội cố ý gây thương tích

Kết luận về các tội cố ý gây thương tích cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về các tội cố ý gây thương tích là rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo trật tự xã hội. Cần có những quy định rõ ràng và cụ thể hơn.

5.2. Định hướng nghiên cứu và cải cách trong tương lai

Định hướng nghiên cứu và cải cách trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tội cố ý gây thương tích, đồng thời cải thiện quy trình xử lý các vụ án để đảm bảo công bằng và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013, các tội xâm phạm tính mạng và sức khỏe con người tại Việt Nam luôn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu tội phạm hình sự, trong đó các tội cố ý gây thương tích chiếm khoảng 18% đến 22% tổng số vụ án được thụ lý xét xử hàng năm trên phạm vi toàn quốc. Quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được bảo hộ về sức khỏe của công dân được ghi nhận trang trọng tại Điều 71 Hiến pháp năm 1992, khẳng định giá trị nhân thân luôn được pháp luật bảo vệ tuyệt đối. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng các quy định tại Điều 104, Điều 105 và Điều 106 Bộ luật Hình sự năm 1999 bộc lộ nhiều vướng mắc phức tạp, đặc biệt là sự thiếu đồng nhất trong nhận thức về các dấu hiệu định tội, tình tiết định khung tăng nặng và quy trình giám định tỷ lệ thương tật. Những kẽ hở pháp lý này làm gia tăng nguy cơ bỏ lọt tội phạm hoặc dẫn đến việc giải quyết vụ án thiếu chính xác.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, nghiên cứu tiến trình lập pháp hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2014, kết hợp đánh giá thực trạng xét xử các tội cố ý gây thương tích trên địa bàn 63 tỉnh, thành phố trong giai đoạn 2009-2013. Luận văn hướng tới việc đề xuất các giải pháp lập pháp có tính khả thi cao nhằm nâng cao chất lượng xét xử đúng người đúng tội đạt tỷ lệ 100%, đồng thời kéo giảm tỷ lệ các bản án bị hủy hoặc cải sửa do sai sót định tội danh xuống dưới 1%. Nghiên cứu tạo tiền đề khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ cho tiến trình sửa đổi, hoàn thiện hệ thống tư pháp hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên 2 khung lý thuyết trụ cột của khoa học luật hình sự: Lý thuyết 4 yếu tố cấu thành tội phạm (khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan) và Lý thuyết phân hóa trách nhiệm hình sự gắn liền với nguyên tắc cá thể hóa hình phạt. Các khung lý thuyết này tạo nên mô hình chuẩn mực giúp nhận diện bản chất nguy hiểm xã hội của từng hành vi phạm tội.

Nghiên cứu tập trung giải mã 5 khái niệm pháp lý then chốt:

1. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác: Hành vi cố ý làm suy giảm tình trạng thể chất của người khác một cách trái pháp luật.
2. Tỷ lệ thương tật: Tỷ lệ mất sức lao động vĩnh viễn được xác định qua giám định pháp y, với mốc từ 11% trở lên làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự thông thường.
3. Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: Tình trạng tâm lý bị ức chế cao độ do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân gây ra.
4. Phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng: Hành vi chống trả cần thiết bảo vệ lợi ích chính đáng và ranh giới vượt quá mức cần thiết dẫn đến thương tích từ 31% trở lên.
5. Hung khí nguy hiểm: Phương tiện mang tính sát thương cao được người phạm tội sử dụng làm tình tiết định khung tăng nặng.

Phương pháp nghiên cứu

Về nguồn dữ liệu, nghiên cứu khảo sát cỡ mẫu gồm hơn 15.000 hồ sơ vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm, kết hợp số liệu thống kê tổng kết ngành Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân giai đoạn 5 năm từ năm 2009 đến năm 2013. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục đích kết hợp chọn mẫu phân tầng theo địa bàn đô thị lớn và nông thôn, giúp phản ánh chân thực đặc điểm tội phạm tại các trung tâm dân cư đông đúc cũng như các vùng miền đặc thù. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm bảo đảm tính đại diện thống kê cao và phản ánh đa chiều thực tiễn áp dụng pháp luật.

Về phương pháp phân tích, luận văn kết hợp phương pháp thống kê hình sự, phân tích so sánh quy phạm và phương pháp luật học so sánh đối chiếu với Bộ luật Hình sự Liên bang Nga năm 1996, Bộ luật Hình sự Trung Quốc và Bộ luật Hình sự Nhật Bản. Timeline nghiên cứu được thực hiện qua 3 giai đoạn lịch sử lập pháp: 1945-1985 (thời kỳ văn bản đơn lẻ), 1985-1999 (thời kỳ Bộ luật Hình sự đầu tiên) và giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2014, tạo cái nhìn xuyên suốt về sự phát triển của các quy phạm hình sự Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số liệu thống kê toàn quốc giai đoạn 2009-2013 cho thấy số vụ án cố ý gây thương tích có diễn biến phức tạp, trung bình mỗi năm Tòa án các cấp xét xử trên 3.200 vụ án với hơn 5.000 bị cáo, chiếm tỷ trọng 19,5% tổng số các vụ án xâm phạm an toàn công cộng và trật tự xã hội.

Thứ hai, việc áp dụng các tình tiết định khung tại khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự năm 1999 chiếm tỷ lệ vượt trội, trong đó tình tiết sử dụng hung khí nguy hiểm và có tính chất côn đồ xuất hiện trong 68,4% tổng số bản án sơ thẩm được nghiên cứu.

Thứ ba, sự thiếu đồng bộ trong hoạt động giám định pháp y dẫn đến tình trạng khoảng 21,5% các vụ án bị trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung xuất phát từ việc xác định chưa chính xác tỷ lệ thương tật hoặc cơ chế hình thành dấu vết tổn thương.

Thứ tư, bất cập trong cơ chế khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại tại khoản 1 Điều 104 khiến khoảng 28% vụ án bị đình chỉ do người bị hại rút đơn yêu cầu sau khi bị tác động tâm lý hoặc thỏa thuận đền bù dân sự ngầm, làm suy giảm tính răn đe của pháp luật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ việc thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đối với các thuật ngữ định tính như hung khí nguy hiểm hay thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người. Khi so sánh với luật hình sự quốc tế, Bộ luật Hình sự Liên bang Nga thể hiện sự mạch lạc vượt trội khi phân hóa hành vi thành 3 điều luật riêng biệt: gây tổn hại nặng tại Điều 111, tổn hại nặng vừa tại Điều 112 và tổn hại nhẹ tại Điều 115. Trong khi đó, Điều 208 Bộ luật Hình sự Nhật Bản xử lý nghiêm khắc hành vi bạo lực với mức phạt tù đến 2 năm ngay cả khi chưa gây ra thương tích thực tế cho nạn nhân.

Trong thực tiễn nghiên cứu, toàn bộ diễn biến số liệu và cơ cấu phân hóa tội phạm có thể được mô hình hóa hiệu quả qua Bảng tổng hợp các khung hình phạt tương ứng từng cấp độ thương tật từ 11% đến trên 61%, kết hợp Biểu đồ xu hướng thể hiện biến động số lượng thụ lý án giai đoạn 2009-2013. Việc chuẩn hóa các tiêu chí giám định và hoàn thiện cấu thành định tội danh sẽ tạo cơ chế bảo vệ quyền con người chặt chẽ và minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Quốc hội và Ban soạn thảo Luật tiến hành sửa đổi, bổ sung quy định tại Điều 104 Bộ luật Hình sự theo hướng mô tả rõ ràng các dấu hiệu định tội, cụ thể hóa danh mục hung khí nguy hiểm, đặt mục tiêu giải quyết triệt để 100% vướng mắc trong việc giải thích thuật ngữ trong giai đoạn sửa đổi luật 2014-2016.

Thứ hai, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết bãi bỏ thủ tục khởi tố theo yêu cầu của người bị hại tại khoản 1 Điều 104 đối với các trường hợp phạm tội có tổ chức hoặc có tính chất côn đồ, hướng tới việc ngăn chặn 95% tình trạng cưỡng ép người bị hại rút đơn trong thời hạn 12 tháng áp dụng.

Thứ ba, Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan tư pháp hoàn thiện quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 12 và Điều 104, quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng có tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên, đảm bảo 100% nguyên tắc nhân đạo và phân hóa trách nhiệm hình sự trong năm 2015.

Thứ tư, Liên ngành Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Y tế ban hành thông tư liên tịch chuẩn hóa quy trình giám định pháp y, rút ngắn thời gian ban hành kết luận giám định thương tích xuống dưới 7 ngày làm việc, đảm bảo 100% kết luận giám định khách quan và chính xác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên: Nguồn dữ liệu từ hơn 15.000 vụ án giai đoạn 2009-2013 cung cấp cơ sở đối chiếu sinh động, giúp xác định đúng tội danh, phân biệt chính xác giữa tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người và tội giết người.

Thứ tư, Luật sư và Chuyên viên tư vấn pháp lý: Luận văn cung cấp luận cứ bảo vệ quyền lợi đương sự dựa trên 10 tình tiết định khung tăng nặng và cơ chế đánh giá tỷ lệ mất sức lao động từ 11% đến trên 61%.

Thứ ba, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên ngành Luật hình sự: Đây là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu 4 yếu tố cấu thành tội phạm và bài học kinh nghiệm từ pháp luật so sánh của Nga, Trung Quốc và Nhật Bản.

Thứ tư, Thành viên Ban soạn thảo Luật và Cơ quan lập pháp: Công trình cung cấp 4 nhóm giải pháp lập pháp trực tiếp, hỗ trợ quá trình sửa đổi, hoàn thiện các quy phạm của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự.

Câu hỏi thường gặp

Hành vi gây thương tích có tỷ lệ thương tật dưới 11% có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Người thực hiện hành vi gây thương tích dưới 11% vẫn bị xử lý hình sự theo khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự năm 1999 nếu thuộc 1 trong 10 tình tiết định khung, chẳng hạn như sử dụng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ, phạm tội có tổ chức hoặc xâm phạm sức khỏe trẻ em dưới 16 tuổi.

Phân biệt tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người và tội giết người như thế nào?
Điểm phân biệt nằm ở ý thức chủ quan và vị trí tấn công. Tội giết người thể hiện ý thức tước đoạt tính mạng, tấn công vùng hiểm yếu. Tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người có lỗi cố ý về thương tích nhưng vô ý với cái chết của nạn nhân, mức án cao nhất là tù chung thân thay vì tử hình.

Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh tại Điều 105 Bộ luật Hình sự được xác định ra sao?
Trạng thái này hình thành khi người phạm tội mất khả năng tự chủ do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân gây ra cho mình hoặc người thân. Khung hình phạt khoản 1 áp dụng mức cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 2 năm đối với thương tật từ 31% đến 60%.

Tại sao luận văn kiến nghị bỏ quy định khởi tố theo yêu cầu người bị hại tại khoản 1 Điều 104?
Thực tế giai đoạn 2009-2013 ghi nhận khoảng 28% vụ án bị đình chỉ do người bị hại rút yêu cầu vì bị mua chuộc hoặc đe dọa. Việc bãi bỏ quy định này đối với các hành vi dùng hung khí nguy hiểm sẽ bảo đảm tính răn đe và bảo vệ trật tự công cộng.

Luật hình sự Liên bang Nga và Nhật Bản xử lý hành vi gây thương tích có điểm gì đặc thù?
Bộ luật Hình sự Nga tách riêng 3 cấp độ tổn hại tại các Điều 111, 112 và 115. Trong khi đó, Điều 208 Bộ luật Hình sự Nhật Bản áp dụng hình phạt tù đến 2 năm đối với mọi hành vi sử dụng vũ lực trái phép ngay cả khi chưa gây ra tỷ lệ thương tật cụ thể.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về các tội cố ý gây thương tích trong luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2014.
• Công trình đánh giá thực tiễn xét xử hơn 15.000 hồ sơ vụ án hình sự trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2009-2013.
• Chỉ rõ 4 nguyên nhân chủ quan và khách quan gây cản trở công tác định tội danh và giám định tỷ lệ thương tật.
• Phân tích và tiếp thu có chọn lọc các giá trị lập pháp tiến bộ từ 3 quốc gia Nga, Trung Quốc và Nhật Bản.
• Đề xuất 4 nhóm kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự có giá trị ứng dụng cao cho giai đoạn 2014-2016.

Đóng góp trọng tâm của luận văn là cung cấp hệ thống luận cứ khoa học phục vụ trực tiếp cho quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 1999. Trong mốc thời gian 12 đến 24 tháng tới, các cơ quan chức năng cần khẩn trương hiện thực hóa các giải pháp hoàn thiện quy phạm và chuẩn hóa quy trình giám định tư pháp. Các nhà nghiên cứu và cán bộ thực tiễn hãy tham khảo nguồn tài liệu này để nâng cao hiệu quả bảo vệ công lý và quyền con người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1. KHÁI NIỆM CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC Hiện nay, BLHS Việt Nam không định nghĩa như thế nào là tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tuy nhiên trong khoa học pháp lý hình sự có nhiều cách định nghĩa khác nhau về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Cách định nghĩa thứ nhất - TS Phạm Văn Beo cho rằng: "Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý gây tổn hại cho sức khỏe người khác dưới dạng thương tích hoặc tổn thương khác" [1], cách định nghĩa thứ hai cho rằng: "Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi của một người cố ý làm cho người khác bị thương hoặc tổn hại đến sức khỏe" [14, tr. Theo quan điểm của chúng tôi, các cách định nghĩa trên vẫn còn những điểm chưa thực sự phù hợp bởi lẽ các cách định nghĩa này đều không đề cập đến năng lực TNHS, dấu hiệu độ tuổi chịu TNHS, cũng như tính trái pháp luật của hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Bởi vậy trên cở sở khoa học và cơ sở pháp lý quy định tại khoản 1 Điều 8 BLHS: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa [18]. Trên cơ sở phân tích, đánh giá các định nghĩa khác nhau về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, chúng tôi đưa ra khái niệm mới về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác như sau: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý gây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác một cách trái pháp luật, do người có năng lực TNHS thực hiện và đủ tuổi chịu TNHS theo quy định của BLHS. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thực chất là hai tội được ghi trong cùng một điều luật, tuy nhiên do hành vi và hậu quả của chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau cho nên hai loại tội này được các nhà làm luật xếp vào cùng một điều luật - đó là tội gây thương tích cho người khác và tội gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Như vậy, có thể hiểu "tội cố ý gây thương tích" có dấu hiệu bắt buộc là phải có hậu quả thương tích, là vết thương để lại trên cơ thể con người; tội cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác phải có hậu quả xảy ra làm tổn hại các chức năng, bộ phận trên cơ thể của con người (ví dụ: làm rối loạn hệ tuần hoàn, rối loạn hệ tiêu hóa…).

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC QUY PHẠM PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƢỜI KHÁC 1. Giai đoạn sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trƣớc năm 1985 Cách mạng tháng Tám thành công, chính quyền nhân dân non trẻ mới được thành lập phải đối mặt với những khó khăn vật chất. Trước tình hình đó nhân dân ta phải đối mặt với ba nhiệm vụ lớn là tiêu diệt giặc đói, giặc dốt và 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giặc ngoại xâm. Vì vậy, sau ngày Hồ Chủ tịch đọc bản Tuyên ngôn độc lập, Nhà nước ta đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật hình sự để tạo cơ sở pháp lý cho việc trấn áp tội phạm bằng các sắc lệnh trên các lĩnh vực như trừng trị phản động, âm mưu hành động phản quốc, sắc lệnh quy định về trốn tránh nghĩa vụ, sắc lệnh về phòng, chống các tội phạm cụ thể như hành vi trộm cắp, phá hủy… Tuy nhiên, trong tình hình cấp bách, các văn bản pháp luật nói chung cũng như các văn bản pháp luật hình sự nói riêng mới ban hành không thể đủ để điều chỉnh các quan hệ xã hội đa dạng.

Vì thế ngày 10/10/1945, Nhà nước đã ban hành Sắc lệnh số 47/SL tạm thời giữ lại các luật lệ cũ không mâu thuẫn với chế độ mới, không trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa trong đó có Luật hình An Nam, Hoàng Việt hình luật và Hình luật pháp tu chính. Mặc dù thời gian không nhiều, lại phải đối mặt với rất nhiều khó khăn nhưng Nhà nước ta trong thời kì này đã thể hiện một sự tiến bộ đáng kể so với Nhà nước phong kiến tồn tại lâu dài trước đó trong công tác lập pháp hình sự. Với sự cố gắng đó pháp luật hình sự đã trở thành công cụ đắc lực của chính quyền dân chủ nhân dân trong công cuộc củng cố lực lượng, trấn áp tội phạm. Trong chế độ ta thì con người luôn được xác định là vốn quý nhất, chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu tiên sau khi miền Bắc hoàn toàn được giải phóng, Chính phủ đã ban hành Thông tư số 442-TTg ngày 19/01/1955 của Thủ tướng Chính phủ chính thức quy định tội cố ý gây thương tích.

Cụ thể là, tại điểm 3 của thông tư có quy định: "Đánh bị thương phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm"; "đánh bị thương có tổ chức hay gây thành cố tật, hay gây chết người có thể phạt đến 20 năm" [28]. Quy định trên được áp dụng ở miền Bắc từ năm 1955 đến năm 1976. Thông tư đã đưa ra được ba tình tiết tăng nặng định khung hình phạt, đó là "có tổ chức", "gây thành cố tật" hoặc "gây 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chết người". Điều này thể hiện bước tiến bộ về kỹ thuật lập pháp hình sự của nước ta.

Tuy nhiên, thông tư này chưa đưa ra được khái niệm "đánh bị thương", cũng như chưa làm rõ được trường hợp đánh bị thương dẫn đến chết người với trường hợp giết người. Sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng, để đảm bảo an ninh trật tự và đáp ứng yêu cầu của tình hình nhiệm vụ mới, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ban hành Sắc luật số 03-SL/76 ngày 15/3/1976 quy định về tội phạm và hình phạt với 7 loại tội phạm, trong đó có quy định về tội cố ý gây thương tích. Tại điểm b điều 5 Sắc luật số 03-SL/76 quy định: "Phạm tội cố ý gây thương tích thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù đến 20 năm". Ngày 02/7/1976 Quốc hội chính thức đổi tên nước ta thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, pháp luật được áp dụng chung cho cả nước.

Do vậy, để giải quyết các vụ án cố ý gây thương tích, chúng ta chủ yếu áp dụng điểm b Điều 5 Sắc luật số 03-SL/76 nói trên cho đến trước khi BLHS 1985 ra đời. Thể chế hóa văn bản trên, hàng năm Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) vẫn tổng kết, hướng dẫn các cơ quan bảo vệ pháp luật để các cơ quan này thực hiện tốt chức năng xét xử của mình. Ngày 27/6/1985 là thời điểm đánh dấu bước chuyển biến mang tính lịch sử, đánh dấu thời điểm quan trọng trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam. Đây là ngày mà Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VII kỳ họp thứ 9 thông qua BLHS Việt Nam đầu tiên.

Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người đã được quy định tại chương II ngay sau chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia. Điều này, một lần nữa lại minh chứng cho sự coi trọng của Nhà nước ta đối với quyền được bảo hộ về sức khỏe của công dân. Trong BLHS 1985, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định tại Điều 109 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bao gồm 4 khung hình phạt và trong mỗi khung thì có mức hình phạt tương ứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, trong đó, mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội này là 20 năm tù. Điều 109 BLHS năm 1985 quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ người khác như sau: 1- Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm.

2- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm: a) Gây thương tích nặng hoặc gây tổn hại nặng cho sức khoẻ của người khác; b) Để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân; c) Có tính chất côn đồn hoặc tái phạm nguy hiểm; 3- Phạm tội gây cố tật nặng dẫn đến chết người hoặc trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khác thì bị phạt tù từ năm năm đến hai mươi năm. 4- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định ở điểm a khoản 2, ở khoản 3 Điều này mà do bị kích động mạnh vì hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân hoặc trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến hai năm [15]. Giai đoạn từ năm 1985 đến khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 Bộ luật hình sự năm 1985 là bộ luật đầu tiên của Nhà nước chúng ta dựa trên sự kế thừa và phát triển những thành tựu của pháp luật hình sự Việt 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.