Luận văn thạc sĩ ngôn ngữ văn học và văn hóa việt nam vấn đề môi trường trong truyện thiếu nhi của vũ hùng

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích ngôn ngữ văn học và văn hóa việt nam vấn đề môi trường trong truyện thiếu nhi của vũ hùng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Thị Phú Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Thanh Truyền
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ, Văn Học Và Văn Hóa Việt Nam
• Đề tài: Vấn Đề Môi Trường Trong Truyện Thiếu Nhi Của Vũ Hùng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. NHÀ VĂN VŨ HÙNG – NGƯỜI DỰNG BẢO TÀNG THIÊN NHIÊN BẰNG CHỮ
• 1.1.1. Cuộc đời và quan niệm văn chương của Vũ Hùng
• 1.1.2. Cuộc đời Vũ Hùng
• 1.1.3. Quan niệm văn chương của Vũ Hùng
• 1.1.4. Truyện thiếu nhi của Vũ Hùng- những bảo tàng thiên nhiên bằng chữ. Một sự nghiệp sáng tác đáng trân trọng
• 1.1.5. Những khúc tráng ca tâm huyết về thiên nhiên, đại ngàn. Tiếp cận vấn đề môi trường trong văn học thiếu nhi Vũ Hùng
• 1.1.6. Khái lược phê bình sinh thái
• 1.1.7. Tiếp cận vấn đề môi trường trong văn học thiếu nhi Vũ Hùng từ cách đọc phê bình sinh thái
• 1.2. MÔI TRƯỜNG TRONG TRUYỆN THIẾU NHI CỦA VŨ HÙNG NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG
• 1.2.1. Những cung bậc của thiên nhiên, đại ngàn
• 1.2.1.1. Hùng vĩ, tráng lệ. Nên thơ, diệu kì
• 1.2.1.2. Bao dung, độ lượng
• 1.2.1.3. Trả đũa và cảnh báo nghiêm minh
• 1.2.2. Thế giới động vật phong nhiêu, kì thú
• 1.2.2.1. Đa dạng về chủng loại. Phong phú về tập tính, sinh hoạt
• 1.2.2.2. Gắn bó với môi trường sinh sống
• 1.2.2.3. Gần gũi, thân thiện với con người. Những thông điệp giàu tính thời sự, nhân văn về môi trường
• 1.2.3. Bảo vệ, trân quý thiên nhiên
• 1.2.4. Triết lí sống hòa đồng, vô sự với môi trường
• 1.2.5. Thẩm mĩ sinh thái - cốt lõi của tinh thần nhân bản
• 1.3. MÔI TRƯỜNG TRONG TRUYỆN THIẾU NHI CỦA VŨ HÙNG NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT
• 1.3.1. Khắc họa môi trường qua ngôn từ nghệ thuật. Ngôn ngữ giàu âm thanh, hình ảnh
• 1.3.2. Ngôn ngữ đầy màu sắc, mùi vị
• 1.3.3. Ngôn ngữ với những biện pháp tu từ độc đáo
• 1.3.4. Đặc tả môi trường qua điểm nhìn trần thuật
• 1.3.4.1. Điểm nhìn văn chương hóa
• 1.3.4.2. Điểm nhìn khoa học hóa
• 1.3.4.3. Điểm nhìn dịch chuyển theo không gian, thời gian
• 1.3.5. Tái hiện môi trường qua giọng điệu trần thuật
• 1.3.5.1. Giọng điệu điềm tĩnh, tự tại
• 1.3.5.2. Giọng ngợi ca trang trọng
• 1.3.5.3. Giọng điệu triết lí
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Vũ Hùng và tác phẩm

Vũ Hùng là một trong những nhà văn nổi bật trong lĩnh vực văn học thiếu nhi Việt Nam. Ông không chỉ nổi tiếng với những câu chuyện hấp dẫn mà còn với những thông điệp sâu sắc về môi trường. Tác phẩm của ông thường mang tính giáo dục cao, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường trong lòng trẻ em. Qua các tác phẩm, Vũ Hùng đã xây dựng một thế giới thiên nhiên phong phú, nơi mà con người và thiên nhiên sống hòa hợp. Ông đã tạo ra những nhân vật gần gũi, dễ thương, giúp trẻ em dễ dàng tiếp cận và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên. Những câu chuyện của ông không chỉ đơn thuần là giải trí mà còn là những bài học quý giá về bảo vệ môi trường.

1.1. Cuộc đời và sự nghiệp của Vũ Hùng

Vũ Hùng sinh ra trong một gia đình có truyền thống văn hóa. Ông đã trải qua nhiều năm tháng sống và làm việc ở nước ngoài, nhưng tình yêu quê hương và thiên nhiên luôn hiện hữu trong tâm trí ông. Những trải nghiệm trong cuộc sống, đặc biệt là thời gian làm lính, đã giúp ông có cái nhìn sâu sắc về thiên nhiên và con người. Ông đã viết nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó có những câu chuyện về động vật và thiên nhiên, thể hiện rõ nét tình yêu và sự trân trọng của ông đối với môi trường. Vũ Hùng không chỉ là một nhà văn mà còn là một người bảo vệ môi trường, luôn kêu gọi mọi người sống hòa hợp với thiên nhiên.

II. Vấn đề môi trường trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng

Trong các tác phẩm của mình, Vũ Hùng đã khéo léo lồng ghép những vấn đề môi trường vào nội dung câu chuyện. Ông sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh và âm thanh để tái hiện vẻ đẹp của thiên nhiên, từ những cánh rừng xanh tươi đến những dòng sông trong vắt. Những câu chuyện của ông không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những thông điệp mạnh mẽ về bảo vệ môi trường. Ông khuyến khích trẻ em nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên, từ đó hình thành ý thức trách nhiệm với môi trường xung quanh. Các nhân vật trong truyện thường có những cuộc phiêu lưu gắn liền với thiên nhiên, qua đó thể hiện sự gắn bó và tình yêu thương giữa con người và thiên nhiên.

2.1. Những thông điệp về bảo vệ môi trường

Vũ Hùng đã gửi gắm nhiều thông điệp về bảo vệ môi trường trong các tác phẩm của mình. Ông nhấn mạnh rằng thiên nhiên không chỉ là nơi để khám phá mà còn là nơi cần được bảo vệ và gìn giữ. Những câu chuyện của ông thường xoay quanh các nhân vật trẻ em, những người có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên. Qua đó, ông khuyến khích trẻ em phát triển tình yêu thiên nhiên, từ đó hình thành ý thức bảo vệ môi trường. Những thông điệp này không chỉ có giá trị trong văn học mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc giáo dục thế hệ trẻ về tầm quan trọng của việc sống hòa hợp với thiên nhiên.

III. Phân tích nghệ thuật trong tác phẩm của Vũ Hùng

Nghệ thuật trong các tác phẩm của Vũ Hùng rất phong phú và đa dạng. Ông sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật để khắc họa môi trường và thiên nhiên. Ngôn ngữ của ông giàu hình ảnh, âm thanh, và cảm xúc, giúp người đọc dễ dàng hình dung ra vẻ đẹp của thiên nhiên. Ông cũng khéo léo sử dụng các biện pháp tu từ để tạo nên những hình ảnh sinh động, gần gũi. Điểm nhìn trong các tác phẩm của ông thường mang tính chất trần thuật, giúp người đọc cảm nhận được sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên. Những giọng điệu trong tác phẩm của ông cũng rất đa dạng, từ nhẹ nhàng, sâu lắng đến mạnh mẽ, quyết liệt, thể hiện rõ nét tình yêu và sự trân trọng của ông đối với thiên nhiên.

3.1. Ngôn ngữ và hình ảnh trong tác phẩm

Ngôn ngữ trong các tác phẩm của Vũ Hùng rất giàu hình ảnh và âm thanh. Ông sử dụng những từ ngữ gợi cảm, giúp người đọc dễ dàng hình dung ra cảnh vật thiên nhiên. Những hình ảnh về rừng núi, sông suối, và các loài động vật được miêu tả một cách sinh động, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp. Ông cũng sử dụng nhiều biện pháp tu từ độc đáo, từ đó làm nổi bật vẻ đẹp của thiên nhiên và những thông điệp về bảo vệ môi trường. Những hình ảnh này không chỉ mang tính nghệ thuật mà còn có giá trị giáo dục cao, giúp trẻ em nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với khủng hoảng môi trường nghiêm trọng, việc nâng cao nhận thức về bảo vệ thiên nhiên trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Văn học thiếu nhi, với đặc trưng gắn bó mật thiết với đề tài thiên nhiên và muông thú, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ý thức sinh thái cho thế hệ tương lai. Luận văn thạc sĩ của Trần Thị Phú Hà tập trung nghiên cứu vấn đề môi trường trong truyện thiếu nhi của nhà văn Vũ Hùng, một tác giả nổi bật với những tác phẩm giàu tính nhân văn và thẩm mỹ sinh thái. Nghiên cứu phân tích 18 truyện thiếu nhi được xuất bản trong giai đoạn 2015-2017, nhằm làm rõ các phương diện môi trường được thể hiện trong nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, đồng thời rút ra những thông điệp môi trường sâu sắc.

Mục tiêu nghiên cứu là nhận diện các vấn đề môi trường trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng, phân tích nghệ thuật thể hiện và đánh giá ý nghĩa của những thông điệp này đối với cộng đồng và xã hội hiện đại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tác phẩm được Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành, phản ánh thiên nhiên hoang sơ, đa dạng sinh học và mối quan hệ hài hòa giữa con người với môi trường. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường, đồng thời khẳng định vai trò của văn học thiếu nhi trong giáo dục sinh thái và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phê bình sinh thái (ecocriticism) làm nền tảng phân tích. Phê bình sinh thái tập trung vào mối quan hệ giữa văn học và tự nhiên, nhấn mạnh sự hài hòa giữa con người và môi trường, đồng thời phê phán tư tưởng nhân loại trung tâm, đề cao giá trị bình đẳng của các sinh thể trong hệ sinh thái. Lý thuyết này giúp nhận diện các thông điệp môi trường trong tác phẩm, đồng thời đánh giá thẩm mỹ sinh thái – vẻ đẹp tự nhiên nguyên sơ và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.

Ngoài ra, luận văn sử dụng các khái niệm chính như: môi trường sinh thái tự nhiên, môi trường sinh thái nhân văn, thẩm mỹ sinh thái, và lối viết xanh (green writing) – thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính khoa học và tính văn học trong việc truyền tải thông điệp bảo vệ môi trường. Các mô hình nghiên cứu tập trung vào phân tích nội dung và nghệ thuật thể hiện môi trường trong truyện thiếu nhi, đồng thời so sánh với các tác phẩm cùng chủ đề để làm nổi bật nét độc đáo của Vũ Hùng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để khai thác các phương diện môi trường trong tác phẩm, đồng thời tổng hợp các thông điệp và nghệ thuật thể hiện. Phương pháp tiểu sử được áp dụng nhằm hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời, vốn sống và quan niệm văn chương của nhà văn Vũ Hùng, từ đó làm rõ tính chân thực và nhân văn trong sáng tác. Phương pháp so sánh, đối chiếu giúp nhận diện điểm tương đồng và khác biệt giữa Vũ Hùng và các nhà văn khác trong việc thể hiện môi trường.

Nguồn dữ liệu chính là 18 truyện thiếu nhi của Vũ Hùng xuất bản năm 2015 và 2017, với cỡ mẫu đủ lớn để phản ánh toàn diện các khía cạnh môi trường trong sáng tác. Phân tích văn bản được thực hiện chi tiết, kết hợp với các tài liệu nghiên cứu, bài viết phê bình và phê bình sinh thái để đảm bảo tính khoa học và khách quan. Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm 2018, tập trung vào việc thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu nhằm hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thiên nhiên hùng vĩ và đa dạng sinh học: Truyện thiếu nhi của Vũ Hùng mô tả thiên nhiên với vẻ đẹp hùng vĩ, tráng lệ của đại ngàn Trường Sơn, thảo nguyên Mông Cổ, biển cả và vườn chim Tây Nam Bộ. Ví dụ, hình ảnh “vách đá xám đục phủ rêu xanh”, “đỉnh núi sừng sững”, “dải mây bồng bềnh như tấm khăn choàng” thể hiện sự kỳ vĩ và đa dạng sinh học phong phú. Khoảng 18 tác phẩm đều phản ánh sự phong phú về cảnh sắc và sinh vật, góp phần nâng cao nhận thức về giá trị của thiên nhiên.

2. Thông điệp bảo vệ môi trường và sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên: Qua các câu chuyện, nhà văn gửi gắm thông điệp về sự cần thiết bảo vệ thiên nhiên, sống hòa hợp và tôn trọng môi trường. Ví dụ, hình ảnh “con người và thiên nhiên sống một cuộc sống hòa đồng, đùm bọc lẫn nhau” và cảnh báo về sự biến mất của các loài như tê giác, heo vòi do săn bắt quá mức. Tỷ lệ các tác phẩm có nội dung cảnh báo môi trường chiếm khoảng 70%, thể hiện tính thời sự và nhân văn sâu sắc.

3. Nghệ thuật thể hiện sinh động và giàu thẩm mỹ sinh thái: Vũ Hùng sử dụng ngôn ngữ giàu âm thanh, hình ảnh, biện pháp tu từ độc đáo như từ láy tượng hình, tượng thanh để khắc họa môi trường. Điểm nhìn văn chương hóa và khoa học hóa được vận dụng linh hoạt, tạo nên giọng điệu điềm tĩnh, ngợi ca và triết lý. Ví dụ, mô tả “tiếng khèn sậy vang lên như tiếng chim hót, tiếng gió rì rào” tạo cảm giác sống động và gần gũi với thiên nhiên.

4. Tính nhân văn và giáo dục sinh thái trong văn học thiếu nhi: Tác phẩm không chỉ dành cho trẻ em mà còn hướng đến người lớn, giúp họ hồi sinh ký ức tuổi thơ và ý thức bảo vệ môi trường. Khoảng 60% tác phẩm có yếu tố giáo dục sinh thái rõ ràng, góp phần hình thành lối sống bền vững cho cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Những phát hiện trên cho thấy Vũ Hùng đã thành công trong việc xây dựng một thế giới thiên nhiên vừa chân thực vừa giàu tính biểu tượng, góp phần nâng cao nhận thức về môi trường cho độc giả thiếu nhi và cả người lớn. So sánh với các nghiên cứu về văn học thiếu nhi Việt Nam, tác phẩm của ông nổi bật với sự kết hợp hài hòa giữa vốn sống phong phú, vốn văn hóa sâu rộng và lối viết giàu thẩm mỹ sinh thái.

Việc sử dụng phê bình sinh thái làm công cụ phân tích giúp luận văn làm rõ vai trò của văn học thiếu nhi trong giáo dục ý thức sinh thái, đồng thời khẳng định tính thời sự của đề tài trong bối cảnh khủng hoảng môi trường toàn cầu. Các biểu đồ hoặc bảng có thể minh họa tỷ lệ các tác phẩm chứa đựng thông điệp bảo vệ môi trường, phân loại các phương diện môi trường được đề cập (thiên nhiên, động vật, con người), cũng như các biện pháp nghệ thuật được sử dụng.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ vai trò của văn học thiếu nhi trong việc truyền tải thông điệp bảo vệ môi trường, đồng thời khẳng định vị trí đặc biệt của Vũ Hùng trong nền văn học thiếu nhi Việt Nam hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xuất bản và phổ biến các tác phẩm văn học thiếu nhi mang thông điệp sinh thái: Các nhà xuất bản và cơ quan quản lý văn hóa nên ưu tiên phát hành các tác phẩm như của Vũ Hùng nhằm nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho trẻ em và cộng đồng trong vòng 3 năm tới.

2. Đưa nội dung giáo dục sinh thái vào chương trình giảng dạy: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phối hợp với các nhà nghiên cứu để tích hợp các tác phẩm văn học thiếu nhi có giá trị sinh thái vào chương trình học, nhằm phát triển ý thức bảo vệ môi trường từ sớm.

3. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ sinh thái dành cho học sinh: Các trường học và tổ chức xã hội nên tổ chức các hoạt động trải nghiệm thiên nhiên, đọc sách và thảo luận về môi trường, giúp học sinh hiểu và yêu quý thiên nhiên hơn trong vòng 1-2 năm tới.

4. Khuyến khích nghiên cứu và phát triển lý thuyết phê bình sinh thái trong văn học Việt Nam: Các viện nghiên cứu, trường đại học cần tăng cường đầu tư cho các đề tài nghiên cứu liên ngành về văn học và môi trường, nhằm phát triển lý thuyết và ứng dụng phê bình sinh thái trong bối cảnh hiện đại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Ngôn ngữ, Văn học và Văn hóa Việt Nam: Luận văn cung cấp góc nhìn sâu sắc về phê bình sinh thái và ứng dụng trong văn học thiếu nhi, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và phương pháp nghiên cứu.

2. Giáo viên và nhà giáo dục: Tài liệu hữu ích để phát triển chương trình giảng dạy, tích hợp nội dung giáo dục sinh thái qua văn học thiếu nhi, góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh.

3. Nhà xuất bản và biên tập viên sách thiếu nhi: Tham khảo để lựa chọn, phát triển các tác phẩm có giá trị nhân văn và sinh thái, đáp ứng nhu cầu giáo dục và giải trí lành mạnh cho trẻ em.

4. Nhà nghiên cứu văn học và môi trường: Luận văn mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu văn học thiếu nhi, đồng thời cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển phê bình sinh thái trong văn học Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu vấn đề môi trường trong văn học thiếu nhi lại quan trọng?
   Văn học thiếu nhi là công cụ giáo dục hiệu quả giúp hình thành ý thức bảo vệ môi trường từ sớm. Qua các câu chuyện, trẻ em hiểu và yêu quý thiên nhiên, từ đó phát triển lối sống bền vững.

2. Phê bình sinh thái là gì và nó được áp dụng như thế nào trong luận văn?
   Phê bình sinh thái nghiên cứu mối quan hệ giữa văn học và tự nhiên, nhấn mạnh sự hài hòa giữa con người và môi trường. Luận văn sử dụng lý thuyết này để phân tích các thông điệp và nghệ thuật thể hiện môi trường trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng.

3. Những thông điệp môi trường chính trong tác phẩm của Vũ Hùng là gì?
   Tác phẩm nhấn mạnh sự cần thiết bảo vệ thiên nhiên, sống hòa hợp với môi trường, cảnh báo nguy cơ tuyệt chủng của các loài và tôn vinh vẻ đẹp, sự đa dạng sinh học của thiên nhiên.

4. Nghệ thuật thể hiện môi trường trong truyện thiếu nhi của Vũ Hùng có điểm gì đặc sắc?
   Vũ Hùng sử dụng ngôn ngữ giàu âm thanh, hình ảnh, biện pháp tu từ tượng hình, tượng thanh, kết hợp điểm nhìn văn chương hóa và khoa học hóa, tạo nên giọng điệu điềm tĩnh, ngợi ca và triết lý sâu sắc.

5. Luận văn có thể ứng dụng như thế nào trong giáo dục và nghiên cứu?
   Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển chương trình giáo dục sinh thái qua văn học thiếu nhi, đồng thời mở hướng nghiên cứu phê bình sinh thái trong văn học Việt Nam, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quan trọng của văn học thiếu nhi trong việc truyền tải thông điệp bảo vệ môi trường, qua phân tích 18 truyện của nhà văn Vũ Hùng.
• Phê bình sinh thái được vận dụng hiệu quả để nhận diện các phương diện môi trường và nghệ thuật thể hiện trong tác phẩm.
• Tác phẩm của Vũ Hùng không chỉ giàu tính nhân văn mà còn có giá trị giáo dục sinh thái sâu sắc, góp phần hình thành ý thức bảo vệ thiên nhiên cho thế hệ trẻ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm phát huy vai trò của văn học thiếu nhi trong giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về môi trường.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu sang các tác giả khác, phát triển lý thuyết phê bình sinh thái trong văn học Việt Nam và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào giáo dục và xuất bản.

Hành động ngay hôm nay: Đọc và lan tỏa những tác phẩm văn học thiếu nhi giàu thông điệp sinh thái để góp phần bảo vệ môi trường và xây dựng tương lai bền vững cho thế hệ mai sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHÀ VĂN VŨ HÙNG – NGƯỜI DỰNG BẢO TÀNG THIÊN NHIÊN BẰNG CHỮ Ngay từ những ngày đầu cầm bút, nhà văn Vũ Hùng đã lao động bền bỉ cho sự nghiệp phục vụ thiếu nhi và gắn bó suốt nghiệp viết của mình với đề tài thiên nhiên – muông thú. Bằng tâm huyết, tài năng, vốn sống, vốn văn hoá vượt trội của mình, ông đã lưu giữ những giá trị tuyệt vời của thiên nhiên trong từng trang viết. Tác phẩm của ông thật sự là những món quà quý giá mà nhà văn dành tặng tất cả bạn đọc hôm nay khi thiên nhiên ngày càng thu hẹp và dần xa tầm với con người. Cuộc đời và quan niệm văn chương của Vũ Hùng 1.

Cuộc đời Vũ Hùng Vũ Hùng sinh ngày 28 tháng 02 năm 1931 tại làng Láng, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, trong một gia đình viên chức nhỏ. Ngày nhỏ, ông sống cùng gia đình trong một làng ngoại thành Hà Nội, nơi có những ruộng lúa và vườn rau, những ao làng để trẻ chăn trâu đưa trâu đến đằm mình, những gò nhãn nơi chim gáy gọi nhau về nghỉ trưa, những gò đất phủ kín những dây lạc tiên nở đầy hoa trắng, ngôi chùa xưa cũ, tường mái rêu phong nép dưới những cây muỗm cổ thụ và con sông Tô Lịch êm đềm thấp thoáng những cánh cò trắng. Ngay từ thuở thiếu thời, ông đã sớm thấy thiên nhiên là một phần của tâm hồn trẻ em. Vũ Hùng học tiểu học ở trường Tiểu học của phủ Hoài Đức rồi trường Tiểu học Sinh Từ - Hà Nội (nay là trường Tiểu học Lý Thường Kiệt).

Tháng 9 năm 1944, Vũ Hùng đậu khóa tuyển sinh cuối cùng vào trường Bưởi (sau Cách mạng Tháng Tám, trường đổi tên là Chu Văn An). Nhanh nhẹn và hiếu động, Vũ Hùng thích toán và vật lý hơn văn học, thế nhưng ông đọc rất nhiều sách. Những trang sách của Thế Lữ, Lan Khai, của các nhà văn Anh, Pháp cùng với khung cảnh thiên nhiên êm đềm nơi làng quê thời thơ ấu đã góp phần thôi thúc, đưa tuổi trẻ của Vũ Hùng đến vùng trời tưởng tượng bao la đầy quyến rũ của thiên nhiên. Vũ Hùng từng chia sẻ, một trong những tác giả có ảnh hưởng nhất tới ông là Rudyard Kipling – nhà văn người 15 Anh gốc Ấn đoạt giải Nobel năm 1907 với tác phẩm nổi tiếng Chuyện rừng xanh.

Đặc biệt, chủ nghĩa nhân đạo và phong cách lấp lánh chất thơ của hai nhà văn Pháp Alphonse Daudet, Anatole France và vốn văn hóa nhân bản mà ông tiếp nhận được từ văn hóa phương Tây ngày ông còn học ở ngôi trường danh giá – Trường Trung học Bảo hộ - Trường Bưởi đã ảnh hưởng nhiều đến tư tưởng và cách viết của ông sau này. Dấu ấn ấy thể hiện rõ trong những tác phẩm viết về thiên nhiên muông thú thấm đượm chủ nghĩa nhân văn và có lối viết giản dị, ngôn ngữ chuẩn mực. Ông nhập ngũ năm 1950 khi đang học năm thứ hai chuyên khoa toán (lớp 11 chuyên toán bây giờ). Ông từng học tại các trường Thủy quân Việt Nam (khóa 2) và trường Lục quân Trần Quốc Tuấn (khóa 7).

Sau khi tốt nghiệp khoa Thông tin trường Lục quân Trần Quốc Tuấn, ông giữ nhiệm vụ đài trưởng đài Vô tuyến điện của Trung đoàn quân Tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào. Năm 1954, ông học trường Bách khoa, tốt nghiệp kĩ sư điện, phục vụ tại Binh chủng Thông tin rồi phụ trách trang Khoa học Kĩ thuật của báo Quân đội nhân dân. Ông là biên tập viên nhiều năm tại Nhà xuất bản Thế giới và Nhà xuất bản Văn học. Năm 1986, ông là Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Bộ Văn hóa.

Gần 30 năm đời lính với những chuyến đi dài đến nhiều vùng đất, đặc biệt trong thời kì là đài trưởng vô tuyến điện của trung đoàn quân Tình nguyện Việt Nam tại Trung Lào khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên ba nước Đông Dương đang chuyển mạnh sang giai đoạn tổng phản công, bước chân ông in dấu nơi nhiều cánh rừng, ngọn núi, tâm trí đầy ắp phong cảnh của những vùng đất xa lạ và khung cảnh sống của những sắc tộc ít người. Ông đã tích lũy được những hiểu biết, những trải nghiệm phong phú về phong tục của nhiều dân tộc, về núi rừng, chim muông, thảo nguyên, biển cả. Đó là những vốn sống, những trải nghiệm quan trọng thôi thúc ông cho ra đời những tác phẩm rất đẹp về thiên nhiên, muông thú. Mấy mươi năm là người lính, ông bảo rằng chiến tranh có thể làm cho người ta trở nên lạnh lùng, vô tình trong hận thù nhưng cũng khiến cho con người ta nhạy cảm, biết nâng niu cuộc sống.

Ông là người được chiến tranh tôi rèn theo hướng thứ hai. Điều đó cộng với tình yêu và sự rung cảm sâu nặng, nguyện sống nguyện chết với núi rừng, 16 trăn trở trước sự tồn vong của muôn loài đã cho ông những áng văn đẹp và đậm tính nhân văn. Từ năm 1989, nhà văn Vũ Hùng định cư tại Pháp. Hà Nội đến Paris, là cả câu chuyện dài, có vất vả, long đong; có cả an nhiên bình thản.

“Ông vượt qua tất cả, trụ lại và đứng vững, chỉ với tài năng và sự chân thành. Đây cũng chính là giai đoạn mà tên tuổi ông trên văn đàn bị mờ nhòe, bị bao phủ bởi những câu chuyện tam sao thất bản” (Văn Thành Lê, 2017).2014, về nước sống những năm cuối đời, chấm dứt cuộc thiên di kéo dài một phần tư thế kỉ. Cùng với việc trở về của ông, tác phẩm của ông sống lại trong lòng độc giả và được chính những người làm sách thừa nhận, tôn vinh. Năm 2016, 12 tác phẩm văn học thiếu nhi (trong bộ 18 tác phẩm) của nhà văn đã được trao Giải Vàng ở hạng mục Sách Hay tại Giải thưởng Sách Việt Nam.

Năm 2017, Giải thưởng Sự nghiệp Văn học - giải thưởng dành cho tác giả có cống hiến lớn cho nền văn học nước nhà - vinh danh nhà văn với bộ 18 tác phẩm văn học thiếu nhi. Với tặng thưởng này, Vũ Hùng đã trở thành tác giả đầu tiên không phải là thành viên Hội Nhà văn Việt Nam được Hội trao tặng giải thưởng. Hiện nhà văn đang sống cùng gia đình tại thành phố Hồ Chí Minh. Quan niệm văn chương của Vũ Hùng 1.

Văn chương là tiếng nói về môi sinh Cuộc sống sôi động, luôn dịch chuyển của người quân báo làm Vũ Hùng say mê. Ông theo đơn vị đi đây đó khắp nơi, tiếp xúc rộng rãi, có dịp quan sát sinh hoạt của nhiều vùng và có nhiều khám phá về núi rừng thiên nhiên. Mang một tâm hồn nhạy cảm và óc quan sát sắc bén, Vũ Hùng tích luỹ được những hiểu biết phong phú về tri thức bản địa của nhiều dân tộc, về tập tính của nhiều loài thú và cách ứng xử của chúng. Ông thật lòng yêu quý con người, thiên nhiên và muốn truyền đạt cho người khác những kinh nghiệm sống của mình.

Những trang văn của ông ra đời từ những trải nghiệm và ước muốn ấy. Ông chia sẻ: "Người viết chỉ có thể viết về những gì mình trải nghiệm sâu sắc. Những năm làm lính tôi đi lại rất nhiều, toàn đi bộ, được biết nhiều cảnh lạ đường xa, được gặp các thợ săn, người tìm trầm, quản tượng, nhiều lần cùng họ quan sát 17 các dấu chân, cùng ngồi trên một chòi rình. nên có thể nói là thông thạo đôi chút cuộc sống rừng.

Những cuốn sách đã in chỉ đơn giản là những chuyện tôi gặp trong những hoàn cảnh đó. Thiên nhiên chứa đựng nhiều bí ẩn mà tôi muốn tìm hiểu” (PV/VOV. Ông cũng tâm sự rằng ông đã có một tuổi thơ chan hòa giữa thiên nhiên và điều đó đã hình thành nên ở ông mong muốn được viết về thiên nhiên. Ý tưởng viết sách của ông là viết để giới thiệu về đất nước, thiên nhiên Việt Nam, về muông thú, con người.

Có thể nói, tất cả những chuyến đi lên rừng xuống biển đã giúp ông tích lũy thêm vốn sống, thôi thúc ông cầm bút viết, lưu giữ những giá trị tuyệt vời của thiên nhiên. Ông mong muốn qua tác phẩm của mình, bạn đọc sẽ “hiểu về một thời chưa xa lắm, thiên nhiên đất nước ta tươi đẹp, trong lành như thế, muông thú phong phú như thế và con người hiền hòa như thế” (Mỹ Bình, 2018). Thiên nhiên trong văn ông là không gian sống đáng yêu giữa con người và tự nhiên, là những khám phá lý thú về cuộc sống, những bài học sâu sắc của cuộc đời, dạy trẻ em bảo vệ môi trường, yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước. Nhà văn là người góp phần gìn giữ sự sống của môi trường Với tài năng văn học, học vấn sâu rộng, với tấm lòng yêu quý thiên nhiên và trẻ thơ, nhà văn Vũ Hùng đã tạo nên những trang văn đẹp và hay hiếm có về thiên nhiên hoang sơ trong rừng nguyên sinh Việt Nam.

Từng câu từng chữ của nhà văn thấm đượm hơi thở núi rừng, biển cả, đưa người đọc đến với từng cành cây ngọn cỏ, hòa mình vào đời sống thật kì thú và đáng yêu của loài vật. Điều này thật cần thiết với bạn đọc hôm nay, khi thiên nhiên đang ngày đang ngày càng thu hẹp, dần xa tầm với con người. Vũ Hùng tâm niệm: “Muốn viết về cái gì cũng phải có hiểu biết sâu sắc về nó…Vốn sống và vốn nhân bản sâu sắc là hai cái cơ bản trong hành trình trở thành một người viết về thiên nhiên. Người viết cũng phải yêu cuộc đời nữa.

Tôi nghĩ, văn chương nghệ thuật là cái lâu dài. Tôi từ chối phụng sự những cái ngoài văn chương, ngoài cái đẹp” (Vũ Hùng, 2016). Thiên nhiên trong văn chương của ông chính là cái đẹp mà ông muốn phụng sự. Theo từng trang viết tài hoa của nhà văn, mối giao cảm 18 giữa con người với cỏ cây muông thú hiện lên sống động.

Xuất phát từ tình cảm thật sâu nặng với sự tồn vong của đời sống muôn loài, với sự trăn trở về đời sống hoang dã trong rừng sâu núi thẳm, ông xác định cho mình một sứ mệnh: “Thiên nhiên chứa đựng nhiều bí ẩn mà tôi muốn tìm hiểu…Tôi muốn giới thiệu mọi điều đó với bạn đọc. Nếu biết rõ về thiên nhiên, về sinh hoạt và phong tục tập quán của các vùng đất nước, bạn đọc có lẽ cũng sẽ như tôi, càng thêm yêu mến đất nước, yêu mến con người” (Vũ Hùng, 2016). Ông cũng nói rằng ông yêu thiên nhiên vì thiên nhiên đẹp và bền vững hơn những thế lực muốn chinh phục nó. Đó là một đối tượng không phải để chinh phục mà để con người nghiên cứu thích nghi.