Vấn Đề Phụ Nữ Việt Nam Kết Hôn Với Người Nước Ngoài Trên Báo Chí Hiện Nay

Bài viết phân tích vấn đề phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài qua góc nhìn báo chí hiện nay, nêu bật những thách thức và cơ hội.

• Tác giả: Đặng Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thoa
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Báo chí
• Đề tài: Vấn Đề Phụ Nữ Việt Nam Kết Hôn Với Người Nước Ngoài Trên Báo Chí Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ KẾT HÔN VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Kết hôn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ PHỤ NỮ VIỆT NAM KẾT HÔN VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI
• 3. CHƯƠNG 3: KINH NGHIỆM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÁO CHÍ VỀ VẤN ĐỀ PHỤ NỮ VIỆT NAM KẾT HÔN VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phụ Nữ Việt Nam Kết Hôn Với Người Nước Ngoài

Phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã trở thành một hiện tượng xã hội đáng chú ý trong những năm gần đây. Theo thống kê, số lượng phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã tăng lên đáng kể, đặc biệt là với công dân từ Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Hiện tượng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân mà còn cho thấy sự tác động của toàn cầu hóa đến đời sống xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, cũng tồn tại nhiều thách thức và vấn đề cần được giải quyết.

1.1. Thực Trạng Kết Hôn Của Phụ Nữ Việt Nam

Thực trạng kết hôn của phụ nữ Việt Nam với người nước ngoài cho thấy sự gia tăng đáng kể trong những năm qua. Theo số liệu từ Bộ Tư pháp, từ năm 1995 đến 2010, đã có hơn 270.000 công dân Việt Nam kết hôn với người nước ngoài. Đặc biệt, phụ nữ Việt Nam chiếm tỷ lệ lớn trong số này, với hơn 80% là cô dâu Việt. Điều này cho thấy sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân và gia đình trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

1.2. Nguyên Nhân Phụ Nữ Việt Nam Kết Hôn Với Người Nước Ngoài

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài. Một trong số đó là tìm kiếm cơ hội sống tốt hơn, thoát khỏi nghèo đói và cải thiện chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, sự hấp dẫn từ văn hóa và lối sống của các quốc gia khác cũng là yếu tố thu hút. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng nhiều phụ nữ cũng bị lừa gạt và rơi vào tình trạng khó khăn trong các cuộc hôn nhân này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Hôn Nhân Quốc Tế

Mặc dù việc kết hôn với người nước ngoài mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng tồn tại không ít vấn đề và thách thức. Nhiều phụ nữ Việt Nam đã phải đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống hôn nhân, từ việc bị bạo hành đến bị bóc lột sức lao động. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tác động đến gia đình và xã hội.

2.1. Những Khó Khăn Trong Cuộc Sống Hôn Nhân

Nhiều phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã gặp phải những khó khăn trong cuộc sống hôn nhân. Họ có thể bị bạo hành, lạm dụng tình dục hoặc bị ép buộc làm việc trong điều kiện khắc nghiệt. Những câu chuyện này thường được phản ánh trên các phương tiện truyền thông, tạo ra sự quan tâm và lo ngại trong xã hội.

2.2. Tác Động Của Văn Hóa Đến Hôn Nhân Quốc Tế

Văn hóa là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hôn nhân quốc tế. Sự khác biệt về văn hóa có thể dẫn đến hiểu lầm và xung đột trong mối quan hệ. Nhiều phụ nữ Việt Nam phải đối mặt với áp lực từ gia đình và xã hội khi kết hôn với người nước ngoài, điều này có thể gây ra căng thẳng và khó khăn trong việc hòa nhập.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Kết Hôn Với Người Nước Ngoài

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến việc phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội và báo chí cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao nhận thức và bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ.

3.1. Vai Trò Của Chính Quyền Trong Việc Bảo Vệ Phụ Nữ

Chính quyền cần có những chính sách rõ ràng và hiệu quả để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong hôn nhân quốc tế. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về pháp luật hôn nhân và gia đình, giúp phụ nữ nhận thức rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

3.2. Sự Hỗ Trợ Từ Các Tổ Chức Xã Hội

Các tổ chức xã hội có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài. Họ có thể cung cấp thông tin, tư vấn và hỗ trợ pháp lý cho những phụ nữ gặp khó khăn trong cuộc sống hôn nhân. Điều này giúp họ có thêm kiến thức và tự tin hơn trong việc bảo vệ bản thân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về vấn đề phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã chỉ ra nhiều khía cạnh quan trọng cần được chú ý. Các kết quả nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn cung cấp cơ sở cho các chính sách và giải pháp trong tương lai.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cuộc Sống Hôn Nhân

Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã có cuộc sống tốt hơn, nhưng cũng không ít người gặp khó khăn. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ phụ nữ bị bạo hành trong hôn nhân quốc tế vẫn còn cao, điều này cần được giải quyết kịp thời.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Tình Hình

Để cải thiện tình hình, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội. Cần xây dựng các chương trình giáo dục và hỗ trợ cho phụ nữ, giúp họ có thêm kiến thức và kỹ năng cần thiết để đối phó với những thách thức trong cuộc sống hôn nhân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hôn Nhân Quốc Tế

Tương lai của vấn đề phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách của nhà nước, sự hỗ trợ từ xã hội và ý thức của bản thân phụ nữ. Việc nâng cao nhận thức và bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ là điều cần thiết để đảm bảo họ có cuộc sống hạnh phúc và an toàn trong hôn nhân.

5.1. Tương Lai Của Hôn Nhân Quốc Tế Tại Việt Nam

Hôn nhân quốc tế sẽ tiếp tục phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa. Tuy nhiên, cần có những biện pháp để bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ, giúp họ có thể tự tin hơn trong việc lựa chọn cuộc sống hôn nhân của mình.

5.2. Vai Trò Của Xã Hội Trong Việc Hỗ Trợ Phụ Nữ

Xã hội cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ cụ thể cho phụ nữ kết hôn với người nước ngoài. Điều này không chỉ giúp họ có cuộc sống tốt hơn mà còn góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hôn nhân có yếu tố nước ngoài là một xu thế tất yếu trong quá trình mở rộng hội nhập quốc tế của Việt Nam. Theo thống kê chính thức từ Bộ Tư pháp, giai đoạn từ năm 1995 đến hết năm 2010 đã ghi nhận hơn 270.000 công dân Việt Nam đăng ký kết hôn với người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư tại nước ngoài, trong đó phụ nữ chiếm tỷ lệ áp đảo trên 80% với phạm vi phủ sóng tới hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Báo cáo của Bộ Công an cũng chỉ ra sự phân bổ tập trung cao tại các thị trường di cư hôn nhân phổ biến như Đài Loan chiếm khoảng 30% với 42.000 trường hợp, Trung Quốc chiếm 10,86% với 47.000 trường hợp, Hoa Kỳ chiếm 13,87% và Hàn Quốc chiếm 12,8% với 35.000 trường hợp tính đến tháng 5 năm 2010.

Hiện tượng gia tăng đột biến này kéo theo nhiều hệ lụy xã hội phức tạp như hoạt động môi giới hôn nhân bất hợp pháp, bạo lực gia đình và nạn mua bán phụ nữ. Đứng trước bối cảnh đó, báo chí giữ vai trò là kênh định hướng dư luận và phổ biến pháp luật hàng đầu. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá thực trạng, xu hướng phản ánh và chất lượng nội dung thông tin về vấn đề phụ nữ kết hôn với người nước ngoài trên các báo in tiêu biểu, bao gồm Báo Phụ nữ Việt Nam, Báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh và Báo Gia đình và Xã hội trong khung thời gian 5 năm từ năm 2007 đến năm 2011. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học giúp cơ quan báo chí hoàn thiện nghiệp vụ tuyên truyền, hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước điều chỉnh chính sách, từ đó giảm thiểu tối đa các rủi ro xã hội và bảo vệ nhân phẩm, quyền lợi hợp pháp của người phụ nữ Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết truyền thông đại chúng, lý luận báo chí học hiện đại và lý thuyết Giới và Phát triển. Trọng tâm của lý thuyết thiết lập chương trình nghị sự được vận dụng để phân tích cách thức các cơ quan báo chí định hướng sự chú ý của xã hội thông qua tần suất xuất bản, vị trí bài viết và cách cấu trúc chuyên mục. Bên cạnh đó, lý thuyết Giới và Phát triển được sử dụng làm nền tảng để giải mã các yếu tố bất bình đẳng, vai trò của người phụ nữ trong di cư lao động và hôn nhân xuyên quốc gia.

Khung nghiên cứu gắn liền với hệ thống văn bản pháp lý then chốt gồm Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000, Bộ luật Dân sự năm 2005, Nghị định số 68/2002/NĐ-CP và Nghị định số 69/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, cùng Chỉ thị số 03/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Nghiên cứu tập trung làm rõ 3 khái niệm cơ bản:

• Kết hôn có yếu tố nước ngoài: Quan hệ hôn nhân giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài hoặc giữa người nước ngoài thường trú tại Việt Nam theo Điều 8 và Điều 103 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000.
• Môi giới hôn nhân: Phân định rõ giữa dịch vụ môi giới phi lợi nhuận hợp pháp thông qua Trung tâm Hỗ trợ kết hôn của Hội Liên hiệp Phụ nữ và hành vi môi giới thương mại bất hợp pháp nhằm trục lợi.
• Tiếp biến văn hóa: Quá trình tiếp nhận, thích ứng và biến đổi các chuẩn mực văn hóa của phụ nữ Việt Nam tại môi trường gia đình và xã hội nước sở tại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp phân tích nội dung kết hợp điều tra xã hội học nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khách quan. Tổng quy mô mẫu khảo sát bao gồm gần 300 tác phẩm báo chí được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu chủ đích từ 3 tờ báo in có lượng độc giả lớn nhất về gia đình và giới trong chu kỳ 5 năm từ 2007 đến 2011, trong đó Báo Phụ nữ Việt Nam chiếm 124 tác phẩm. Phương pháp này cho phép đo lường chính xác các chỉ số định lượng về dung lượng, thể loại, chủ đề cũng như đánh giá định tính về góc nhìn và giọng điệu truyền thông.

Nhằm đối chứng dữ liệu báo chí với thực tiễn đời sống, tác giả kết hợp phương pháp điều tra xã hội học với mẫu khảo sát thực địa tại 4 tỉnh, thành phố trọng điểm gồm Hải Phòng, Bắc Giang, Cần Thơ và Vĩnh Long. Nghiên cứu thực hiện phỏng vấn sâu đối với 3 nhóm đối tượng chủ chốt: cán bộ quản lý báo chí, lãnh đạo chính quyền địa phương và các phụ nữ hồi hương sau hôn nhân thất bại. Lý do lựa chọn kết hợp các phương pháp này nhằm tạo ra bức tranh toàn diện, so sánh trực diện giữa thực trạng đời sống xã hội với nội dung được phản ánh trên mặt báo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ gần 300 tác phẩm báo chí và kết quả khảo sát thực tế đã làm sáng tỏ 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng trong khuynh hướng thông tin của báo chí. Có tới gần 66,7% tổng số bài báo khảo sát tập trung phản ánh các khía cạnh tiêu cực, mặt tối của hôn nhân xuyên quốc gia như bạo hành thể xác, bóc lột sức lao động, lừa bán vào các ổ mại dâm hoặc bi kịch gia đình tan vỡ. Trong khi đó, báo cáo khảo sát thực tế của Viện Khoa học Lao động và Xã hội tại 7 tỉnh trọng điểm cho thấy tỷ lệ rủi ro thực tế chỉ chiếm khoảng 11,1%, và có tới 83,6% cô dâu Việt Nam bày tỏ sự hài lòng với cuộc sống ổn định nơi xứ người với 36,3% đạt mức sống khá giả.

Thứ hai, báo chí chưa đầu tư thỏa đáng cho các bài viết mang tính định hướng chiều sâu văn hóa và pháp lý. Số lượng tác phẩm phân tích về sự khác biệt phong tục, rào cản ngôn ngữ và giải pháp tiếp biến văn hóa chỉ chiếm 18% tổng dung lượng bài viết. Hoạt động của các Trung tâm Hỗ trợ kết hôn hợp pháp trực thuộc Hội Liên hiệp Phụ nữ còn bị phản ánh mờ nhạt, điển hình như Báo Phụ nữ Việt Nam chỉ có 6 bài và Báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh có 4 bài trong suốt 5 năm.

Thứ ba, hiệu quả tác động của thông tin báo chí tới hành vi thực tế của công chúng còn hạn chế. Khảo sát thực địa cho thấy 95% cán bộ lãnh đạo chính quyền địa phương xác nhận phụ nữ địa phương vẫn lựa chọn kênh môi giới bất hợp pháp do tính chất thủ tục nhanh gọn. Mặc dù 14 trên 18 trung tâm hỗ trợ kết hôn hợp pháp đã tư vấn cho khoảng 6.500 trường hợp và giúp 474 trường hợp tại Thành phố Hồ Chí Minh tự nguyện rút hồ sơ kết hôn không an toàn, báo chí vẫn chưa tạo ra được dòng thông tin đủ mạnh để thu hút phụ nữ đến với các kênh chính thống này.

Thảo luận kết quả

Khoảng cách lớn giữa bức tranh truyền thông và thực tế đời sống được minh chứng rõ nét khi đặt cạnh nhau qua các bảng thống kê và biểu đồ phân tích. Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa trực quan qua một biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ bài viết báo chí với 66,7% nội dung tiêu cực đặt đối chiếu cạnh biểu đồ cột biểu diễn mức độ hài lòng thực tế với 83,6% trường hợp thành công. Sự lệch pha này phản ánh xu hướng chạy theo tính giật gân, sự kiện nóng của báo chí nhằm thu hút người đọc, thay vì theo đuổi chiến lược truyền thông giáo dục bền vững.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các thất bại trong hôn nhân xuyên quốc gia được các nhà nghiên cứu xã hội học chỉ rõ là do 76,3% phụ nữ xuất thân từ lao động nông thôn, 41,5% từng đi làm thuê, dẫn đến sự thiếu hụt hành trang ngôn ngữ và hiểu biết pháp luật. Cách đưa tin giật gân, phiến diện của báo chí vô hình trung làm gia tăng định kiến giới, khiến dư luận có cái nhìn sai lệch về phẩm giá người phụ nữ di cư. Ý nghĩa khoa học rút ra là báo chí cần nhanh chóng tái cấu trúc nội dung, chuyển từ việc cảnh báo thụ động sang trang bị kiến thức chủ động và bảo hộ quyền công dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực chứng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Đối với các cơ quan báo chí: Tái cơ cấu tỷ trọng nội dung, cam kết nâng tỷ lệ các bài viết về trang bị kỹ năng tiền hôn nhân, giáo dục ngôn ngữ và văn hóa lên mức tối thiểu 35% đến 40% tổng số tin bài trong giai đoạn 2013 - 2015. Xóa bỏ hoàn toàn các định kiến giới trong việc dùng từ ngữ miêu tả phụ nữ; xây dựng các chuyên mục tư vấn pháp luật chuyên sâu hằng tuần nhằm hướng dẫn chi tiết quy trình đăng ký kết hôn hợp pháp theo Nghị định số 68/2002/NĐ-CP và Nghị định số 69/2006/NĐ-CP.
• Đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Đẩy mạnh chiến dịch truyền thông quảng bá về mạng lưới 18 Trung tâm Hỗ trợ kết hôn hợp pháp tại các địa phương trọng điểm; đặt mục tiêu tiếp cận và tư vấn pháp lý trực tiếp cho 100% phụ nữ có ý định kết hôn với người nước ngoài tại các xã vùng nông thôn trong vòng 12 tháng tới.
• Đối với Bộ Tư pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành, đơn giản hóa quy trình đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài nhằm cắt giảm 50% thời gian xử lý hồ sơ hợp pháp; tăng cường ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp song phương với Hàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc để bảo vệ công dân Việt Nam ở nước ngoài.
• Đối với bản thân phụ nữ và gia đình: Chủ động tham gia các khóa học định hướng văn hóa, học tiếng bản địa tối thiểu 3 đến 6 tháng trước khi xuất cảnh; nâng cao cảnh giác, kiên quyết từ chối tham gia các buổi "xem mặt" tập thể trái phép do các đường dây môi giới ngầm tổ chức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và tập dữ liệu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí truyền thông: Sử dụng các bài học kinh nghiệm và phân tích thực chứng trong luận văn để chuẩn hóa quy trình tác nghiệp, xây dựng tuyến bài nhạy cảm giới và phản ánh trung thực các vấn đề xã hội phức tạp.
• Cán bộ Hội Phụ nữ và chuyên viên quản lý tư pháp - hộ tịch: Khai thác số liệu khảo sát xã hội học để xây dựng chiến lược truyền thông can thiệp tại cơ sở, nâng cao chất lượng hoạt động của các Trung tâm Hỗ trợ kết hôn theo đúng quy định pháp luật.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Báo chí, Xã hội học, Luật học: Sử dụng khung lý thuyết phân tích nội dung, phương pháp nghiên cứu liên ngành và hệ thống dữ liệu 5 năm làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị.
• Phụ nữ chuẩn bị kết hôn quốc tế và gia đình: Tiếp cận bức tranh chân thực về đời sống hôn nhân xuyên biên giới, nhận thức rõ các rủi ro từ môi giới bất hợp pháp và nắm bắt quy trình bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân.

Câu hỏi thường gặp

Báo chí giai đoạn 2007 - 2011 phản ánh thực trạng phụ nữ kết hôn với người nước ngoài như thế nào? Báo chí đã bám sát các diễn biến nóng của đời sống xã hội nhưng tồn tại sự thiên lệch lớn khi dành tới gần 66,7% dung lượng bài viết để phản ánh mặt tối và bi kịch, trong khi tỷ lệ rủi ro thực tế theo các báo cáo điều tra chỉ chiếm 11,1%.

Đâu là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thất bại trong các cuộc hôn nhân xuyên quốc gia? Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ rào cản bất đồng ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa sâu sắc. Đa số phụ nữ xuất thân từ nông thôn chiếm 76,3%, kết hôn vội vã qua môi giới bất hợp pháp và không được chuẩn bị kiến thức hội nhập trước khi xuất cảnh.

Hệ thống Trung tâm Hỗ trợ kết hôn hợp pháp mang lại hiệu quả thực tế ra sao? Hệ thống 14 trên 18 trung tâm của Hội Phụ nữ đã tư vấn cho khoảng 6.500 trường hợp, giúp hàng trăm phụ nữ nhận diện rủi ro để rút hồ sơ kịp thời, tiêu biểu như Thành phố Hồ Chí Minh đã can thiệp thành công cho 474 trường hợp.

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể nào để thu thập dữ liệu? Tác giả đã kết hợp phương pháp phân tích nội dung định lượng và định tính trên gần 300 bài báo in của 3 tờ báo tiêu biểu, kết hợp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu tại 4 tỉnh trọng điểm gồm Hải Phòng, Bắc Giang, Cần Thơ và Vĩnh Long.

Báo chí cần làm gì để nâng cao chất lượng truyền thông về hôn nhân có yếu tố nước ngoài? Báo chí cần chuyển trọng tâm sang tuyên truyền các bài viết giao thoa văn hóa, lồng ghép quan điểm bình đẳng giới, công khai thủ tục pháp lý minh bạch và tăng cường giới thiệu các địa chỉ tư vấn hôn nhân hợp pháp của nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích một cách hệ thống và toàn diện bức tranh truyền thông về hôn nhân xuyên quốc gia qua gần 300 bài báo in giai đoạn 2007 - 2011.
• Làm rõ khoảng cách lớn giữa thực trạng đời sống với 83,6% phụ nữ có cuộc sống ổn định và xu hướng truyền thông tập trung 66,7% vào các yếu tố giật gân, tiêu cực.
• Khẳng định vai trò quyết định của việc trang bị hành trang văn hóa, ngôn ngữ và kỹ năng sống cho phụ nữ thay vì chỉ đưa ra những cảnh báo bi kịch đơn thuần.
• Đề xuất mô hình phối hợp chặt chẽ giữa báo chí, cơ quan tư pháp và tổ chức Hội Phụ nữ nhằm chuẩn hóa thông tin và đẩy lùi hoạt động môi giới trái phép.
• Đóng góp hệ thống giải pháp nghiệp vụ báo chí thiết thực nhằm bảo vệ nhân phẩm, quyền tự do hôn nhân chính đáng của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ hội nhập.

Công trình nghiên cứu của tác giả Đặng Hương Giang là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao cho công tác truyền thông và quản lý xã hội. Các nhà nghiên cứu và cơ quan báo chí có thể tiếp tục mở rộng đề tài này trên không gian báo điện tử và mạng xã hội nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý mới trong thời kỳ chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ KẾT HÔN VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI 1. Kết hôn Theo Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học thì kết hôn là việc “nam và nữ chính thức lấy nhau làm vợ, chồng theo quy định của pháp luật” [61, tr. Theo quy định tại khoản 2, Điều 8 LHNGĐ năm 2000: “Kết hôn là việc nam, nữ xác lập quan hệ vợ chồng (lấy nhau thành vợ, thành chồng) theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn”[6, tr. Dưới góc độ pháp lý, kết hôn trước hết là quyền con người và quyền được pháp luật bảo vệ trên cơ sở các quy định của pháp luật.

Để bảo vệ quyền kết hôn của con người, pháp luật về HNGĐ của hầu hết các nước trên thế giới đều ghi nhận quyền được kết hôn của mọi người khi có đầy đủ các điều kiện mà pháp luật quy định, đồng thời việc tiến hành kết hôn phải theo đúng các quy định của pháp luật. Kết hôn là quyền dân sự của cá nhân được quy định trong bộ Luật Dân sự năm 2005 (Điều 24, Điều 39) [2, tr.11], theo đó nam và nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật về HNGĐ có quyền tự do kết hôn, không bên nào được ép buộc, lừa dối bên nào, không ai được cản trở hôn nhân tự nguyện tiến bộ hoặc cưỡng ép kết hôn. Muốn kết hôn, hai bên nam nữ phải thể hiện ý chí của mình là mong muốn được xác lập quan hệ vợ chồng. Sự bày tỏ ý chí thể hiện trong việc xin đăng ký kết hôn tại cơ quan đăng ký có thẩm quyền, trong đó thể hiện rõ ràng họ hoàn toàn mong muốn được kết hôn với nhau.

Cơ quan có thẩm quyền đăng ký kết hôn xem xét yêu cầu đăng ký kết hôn của nam nữ, nếu các bên chủ thể có đủ điều kiện kết hôn thì tiến hành đăng ký việc kết hôn, ghi vào sổ kết hôn và cấp Giấy chứng nhận kết hôn cho nam nữ. Giấy chứng nhận kết hôn là cơ sở pháp lý ghi nhận rằng hai bên nam nữ đã phát sinh quyền và nghĩa vụ vợ chồng, đồng thời là cơ sở pháp lý để xác định chủ thể các quan hệ giữa vợ và chồng và là cơ sở để xác định thời điểm phát sinh các quan hệ đó. Kết hôn là cơ sở, tiền đề cho việc tạo ra gia đình- tế bào của xã hội. Pháp luật điều chỉnh kết hôn là tổng thể các quy phạm điều chỉnh việc liên kết giữa nam và nữ và nhằm xác lập nên quan hệ vợ chồng.

Trong bất kỳ xã hội có giai cấp 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nào, pháp luật cũng luôn là công cụ hữu hiệu điều chỉnh quan hệ kết hôn. Mặc dù có sự khác nhau trong nội dung của các quy phạm pháp luật của các nước về vấn đề kết hôn nhưng nhìn chung pháp luật về kết hôn tập trung vào hai vấn đề pháp lý cơ bản: điều kiện kết hôn và nghi thức kết hôn Điều kiện kết hôn: Theo Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học thì “điều kiện kết hôn” là điều kiện để Nhà nước công nhận việc kết hôn của các bên nam nữ [81]. Như vậy, điều kiện kết hôn được hiểu là những đòi hỏi của pháp luật đặt ra đối với các chủ thể khi kết hôn và chỉ khi các chủ thể đáp ứng được đầy đủ các điều kiện đó thì việc kết hôn mới hợp pháp và được pháp luật bảo vệ. Trong hệ thống pháp luật của hầu hết các nước trên thế giới, việc xác định tính hợp pháp của các điều kiện kết hôn được đề cập tới các vấn đề: ý chí, tuổi tác, sức khỏe, tình trạng hôn nhân, quan hệ thân thuộc….

Nghi thức kết hôn: Nghi thức kết hôn là trình tự tiến hành chính thức nhằm thiết lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật. Tùy thuộc vào nền kinh tế, văn hóa và các điều kiện xã hội mà pháp luật các nước khác nhau quy định nghi thức kết hôn khác nhau: Nghi thức kết hôn tôn giáo, nghi thức kết hôn dân sự….Nghi thức kết hôn tôn giáo là hình thức kết hôn được tiến hành trước những người đại diện cho tôn giáo theo thủ tục và quy định của tôn giáo đó. Nghi thức kết hôn dân sự là nghi thức được tiến hành trước cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước. Khi các bên có đủ điều kiện kết hôn thì cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước sẽ cấp giấy đăng ký kết hôn cho các bên và ghi vào sổ đăng ký kết hôn.

Nếu các bên chủ thể khi đăng ký kết hôn không đáp ứng các yêu cầu về điều kiện kết hôn và nghi thức kết hôn thì không được pháp luật công nhận và bảo vệ. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết hôn có yếu tố nước ngoài 1. Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài Theo quy định tại Điều 758 Bộ Luật Dân sự năm 2005 “Quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là quan hệ dân sự có ít nhất một trong các bên tham gia là cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc là các quan hệ dân sự giữa các bên tham gia là cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc là các quan hệ dân sự giữa các bên tham gia là công dân, tổ chức Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài” [2, tr.

Việc xác định đó là quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài là dựa vào yếu tố quốc tịch, sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi chấm dứt quan hệ hôn nhân. Như vậy, xét về mặt bản chất, quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài cũng là loại quan hệ dân sự, song, nó khác cơ bản với các quan hệ dân sự thông thường là luôn có yếu tố nước ngoài và khi phát sinh quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài thường dẫn đến hiện tượng xung đột pháp luật. Có thể thấy quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài được quy định tại khoản 14 Điều 8 Luật HNGĐ năm 2000 là sự vận dụng Điều 758 Bộ LDS năm 2005 (Điều 826 của Bộ LDS năm 1996) và có thể hiểu: quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài là quan hệ HNGĐ phát sinh giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài hoặc giữa người nước ngoài với nhau thường trú tại Việt Nam, hoặc giữa công dân Việt Nam với nhau mà căn cứ xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó phát sinh ở nước ngoài, hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài. Theo đó, quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài bao gồm các quan hệ: - Quan hệ kết hôn, quan hệ giữa vợ và chồng có yếu tố nước ngoài.

- Quan hệ giữa cha, mẹ con có yếu tố nước ngoài. - Quan hệ giám hộ có yếu tố nước ngoài. - Quan hệ cấp dưỡng có yếu tố nước ngoài. Yếu tố nước ngoài trong quan hệ hôn nhân và gia đình được hiểu: Các bên chủ thể trong quan hệ hôn nhân có quốc tịch khác nhau (khoản 14a Điều 8 LHNGĐ năm 2000).

Các bên chủ thể cùng quốc tịch nhưng sự kiện pháp lý liên quan tới 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan hệ này xảy ra ở nước ngoài (khoản b Điều 8), Khoản 14c Điều 8. Tài sản liên quan đến quan hệ hôn nhân ở nước ngoài. Như vậy quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài mang một phạm vi rộng với nhiều nội dung, trong đó kết hôn có yếu tố nước ngoài là một nội dung trong quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài. Kết hôn có yếu tố nước ngoài Trong bối cảnh hiện hay, khi biên giới, chủ quyền quốc gia về mặt pháp lý ngày càng bị thu hẹp do xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa phát triển mạnh mẽ thì các quan hệ về dân sự nói chung, kết hôn có yếu tố nước ngoài nói riêng cũng diễn ra ngày càng mạnh mẽ.

Điều này đặt ra nhu cầu cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực kết hôn có yếu tố nước ngoài. Theo quy định của Pháp luật Việt Nam, Điều 103 LHNGĐ năm 2000 về kết hôn có yếu tố nước ngoài: “Trong việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, mỗi bên phải tuân theo pháp luật của nước mình về điều kiện kết hôn, nếu việc kết hôn được tiến hành tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam phải tuân theo các quy định của LHNGĐ về điều kiện kết hôn”. *Thứ nhất, chủ thể trong quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài. Công dân Việt Nam khi tham gia vào quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài trước hết phải có đầy đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi theo pháp luật Việt Nam và năng lực này được xác định trên cơ sở pháp luật dân sự Việt Nam.

Năng lực pháp luật và năng lực hành vi là những thuộc tính pháp lý, là đặc trưng không thể thiếu của chủ thể pháp luật. Trong quan hệ kết hôn có yếu tố nước ngoài, ngoài chủ thể là công dân Việt Nam, chủ thể tham gia quan hệ này có ít nhất một bên là người nước ngoài. Khái niệm người nước ngoài đã được tiếp cận khá sớm trong khoa học pháp lý ở nước ta. Trong Tuyên bố về chính sách của Chính phủ liên hiệp lâm thời ngày 1/1/1946, Hồ Chủ tịch đã nêu rõ “Làm cho các nước công nhận nền độc lập của Việt Nam, thân thiện với kiều dân ngoại quốc, nhất là Hoa Kiều”.

Trong quyết định số 122/CP ngày 25/4/1977 của Hội đồng Chính phủ về chính sách đối với người nước ngoài cư trú, làm ăn sinh sống tại Việt Nam Điều 1 quy định: “Người nước ngoài (gọi tắt là ngoại kiều) là những người cư trú và làm ăn sinh sống tại Việt Nam, 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] có quốc tịch nước khác hoặc không có quốc tịch”. Khái niệm người nước ngoài cũng đã được quy định trong các văn bản pháp luật tiếp theo, Điều 5 Luật Quốc tịch Việt Nam 28/6/1988, khoản 1 Điều 1 Pháp lệnh HNGĐ giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài [26]. Tại Điều 9, Nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10/7/2002 về quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài quy định “Người nước ngoài là người không có quốc tịch Việt Nam, bao gồm công dân nước ngoài và người không quốc tịch” [7, tr.