PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Môi trƣờng sống đã và đang trở thành một trong những vấn đề đƣợc quan tâm nhất và cũng là một trong những thách thức lớn nhất mà xã hội loài ngƣời đang phải đối mặt. Thông qua các biện pháp thông tin đại chúng, vấn đề bảo vệ môi trƣờng nói chung đã dần từng bƣớc đi vào tâm thức mỗi cá nhân đang tồn tại trong xã hội loài ngƣời. Nó nhƣ một tiếng kêu cứu, một tiếng gào thét dài để cứu lấy sự “tự nhiên” vốn dĩ của nó, và cũng chính là lời cảnh báo với những con ngƣời đang tồn tại trong xã hội này! Tại sao lại nhƣ vậy? Môi trƣờng sinh thái là điều kiện cơ bản của sự sinh tồn và phát triển của loài ngƣời, cũng là cơ sở của sự phát triển kinh tế xã hội.
Trong những năm gần đây, cùng với sự tăng trƣởng nhanh chóng của dân số thế giới và sự phát triển kinh tế mạnh mẽ…đã khiến cho loài ngƣời phải đối mặt với một thực tế không thể tránh khỏi – Sự xấu đi, sự ô nhiễm ngày càng sâu của môi trƣờng: Trên thế giới diện tích rừng bị thu hẹp, ô nhiễm nguồn nƣớc, khí độc trong không khí không ngừng gia tăng, các hoạt động phá huỷ tự nhiên cũng không ngừng gia tăng… Những điều này không thể không thu hút sự chú ý quan tâm của mỗi chúng ta. Cả thế giới đang phải đối mặt với làn sóng môi trƣờng lần 2 tính từ thập niên 50 trở lại đây. Lần 1 xuất hiện vào thập niên những năm 50 – Khi đó sự ô nhiễm môi trƣờng tại các quốc gia công nghiệp phát triển đạt đến mức độ nghiêm trọng trực tiếp uy hiếp tới sự an toàn và tính mạng của con ngƣời, ảnh hƣởng tới sự phát triển kinh tế. Lần 2 xuất hiện từ đầu những năm 80, đây là cao trào thứ nhất của việc ô nhiễm môi trƣờng và phá hoại hệ sinh thái trên diện rộng.
Một số vấn đề mà chúng ta quan tâm, nó ảnh hƣởng nghiêm trọng trong phạm vi rộng, chủ yếu là: “Mƣa axit”, sự “ phá hoại tầng ozon” và “hiệu ứng nhà kính”. Những vấn đề này ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sự sinh tồn và phát triển của loài ngƣời, trở thành thành vấn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đề lớn thu hút sự quan tâm của tất cả các nƣớc trên thế giới. Tháng 11/1988, Liên hợp quốc đã mở ra hôi nghị về “biến đổi khí hậu toàn cầu” tại Humberg. Bảo về môi trƣờng sinh thái đã trở thành một trong những vấn đề quan trọng thu hút sự quan tâm của tất cả các quốc gia.
Trung Quốc là một điển hình cho sự phát triển kinh tế nhảy vọt, tăng trƣởng nóng nhiều năm. Bên cạnh những thành tựu to lớn về mặt kinh tế, tài chính, văn hoá giáo dục…cũng giống nhƣ các nƣớc khác trên thế giới, Trung Quốc cũng không tránh khỏi những hậu quả không mong muốn, chính là sự ô nhiễm môi trƣờng sinh thái. Trong bối cảnh ngày một xấu đi của môi trƣờng sinh thái, Trung Quốc ngày càng cảm nhận sâu sắc hơn những nguy hại của việc ô nhiễm môi trƣờng đem đến, vấn đề bảo vệ môi trƣờng sinh thái đƣợc quan tâm hàng đầu. Công tác quy hoạch, quản lý bảo vệ môi trƣờng cùng ngày một chú trọng hơn, chính sách Bảo vệ môi trƣờng sinh thái đã trở thành chính sách cơ bản của nhà nƣớc Trung Quốc.
Bởi vậy “bảo vệ môi trƣờng sinh thái” đã trở thành một trong những hạng mục quan trọng để Trung Quốc đạt đƣợc mục tiêu “xã hội khá giả toàn diện” vào năm 2020. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của vấn đề Môi trƣơng sinh thái, chính phủ Trung Quốc đã có nhiều biện pháp để khắc phục, xây dựng và bảo vệ môi trƣờng sinh thái và đạt đƣợc những thành tựu cơ bản, có thể trở thành kinh nghiệm quý cho các nƣớc. Là nƣớc đang phát triển, lại là láng giềng của Trung Quốc, Việt Nam trong quá trình phát triển cũng gặp những vấn đề MTST tƣơng tự nhƣ Trung Quốc. Những kinh nghiệm của Trung Quốc do đó rất cần cho Việt Nam, giúp Việt Nam có thể “tìm lợi tránh hại” trong sự nghiệp BVMT.
Bởi vậy tác giả đã chọn đề tài: “Vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái ở Trung Quốc trong những năm đầu thế kỉ XXI” 2. Lịch sử nghiên cứu Môi trƣờng nói chung, môi trƣờng sinh thái nói riêng là một vấn đề rất 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “nóng” thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, tại thời điểm hiện tại ở Việt Nam có rất nhiều bài viết về vấn đề Môi trƣờng nhƣ: Phạm Thành Dũng: “Môi trường sinh thái – vấn đề của mọi nhà”, Tạp chí giáo dục lí luận, số 3/99; GS. Võ Quý: “ Tác động của biến đổi khí hậu đến đa sinh dạng sinh học ở Việt Nam – Thực trạng và một số giải pháp ban đầu”, Tạp chí Tài nguyên và môi trƣờng, Số 19/ 2009; Nguyễn Vũ Hoan, Trƣơng Đình Bắc: “Kinh nghiệm về quản lý nước sạch và vệ sinh môi trường tại Trung Quốc”; Nguyễn Hoàng Giáp, Hoài Anh: “ Ô nhiễm môi trường – thách thứ lớn đối với Trung Quốc trước thềm thế kỉ XXI”, Tạp chí nghiên cứu Trung Quốc, Số 2 (24)/ 1999. Đại bộ phận các bài viết đều về một mặt, một khía cạnh nào đó, hoặc đƣợc nhắc đến trong các bài viết về kinh tế của Trung Quốc (Thành tựu và thách thức) chứ chƣa đƣợc khái quát, tập hợp hay phân tích một cách cụ thể và đầy đủ thực trạng, biện pháp, chính sách hay những bài học kinh nghiệm về các lĩnh vực của môi trƣờng sinh thái.
Vì vậy, với đề tài luận văn này tác giả muốn có một cái nhìn khái quát đầy đủ về thực trạng ô nhiễm môi trƣờng sinh thái tại Trung Quốc, đi sâu phân tích những thành tựu, tồn tại trong hệ thống chính sách môi trƣờng đối với công tác BVMT tại Trung Quốc, từ đó đƣa ra đƣợc những bài học kinh nghiệm mang tính vận dụng đối với Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng của Luận văn là nghiên cứu vấn đề môi trƣờng sinh thái tại Trung Quốc. Phạm vi nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu tính cấp thiết phải bảo vệ MTST, những kết quả đạt đƣợc trong công tác bảo vệ MTST, định hƣớng của Trung Quốc trong thời gian tới và đƣa ra những gợi mở đối với Việt Nam. Thời gian nghiên cứu: trong 10 năm đầu thế kỉ XXI (2000 -2010).
Mục tiêu nghiên cứu 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trên cơ sở nghiên cứu vấn đề chung về Môi trƣờng sinh thái, Luận văn hƣớng tới đi sâu trình bày các vấn đề thực trạng cụ thể của MTST tại Trung Quốc. Trên cơ sở đó đánh giá triển vọng vấn đề BVMTST của Trung Quốc trong thời gian tới và đƣa ra những vấn đề gợi mở cho Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu Từ câu hỏi tổng quát về vấn đề môi trƣờng sinh thái tại Trung Quốc, Luận văn cụ thể hóa mục tiêu trên qua các câu hỏi sau: Một là: Những vấn đề chung về MTST là gì? Hai là: Thực trạng MTST tại Trung Quốc trong 10 năm đầu thế kỉ XXI nhƣ thế nào? Định hƣớng phát triển sự nghiệp BVMTST từ nay đến năm 2020 là gì? Ba là: Từ các vấn đề của Trung Quốc sẽ gợi mở cho Việt Nam những gì? 6. Phƣơng pháp nghiên cứu Trên cơ sở biện chứng, áp dụng phƣơng pháp nghiên cứu logic học, liên ngành, phân tích thống kế, đối chiếu so sánh, xử lý số liệu.
Ý nghĩa của đề tài Vấn đề môi trƣờng đã và đang là vấn đề cấp bách của nhân loại nói chung, Việt Nam nói riêng, bởi vậy đề tài có ý nghĩa sâu sắc. Trong 10 năm đầu thể kỉ XXI, Chính phủ Trung Quốc đã đƣa ra những yêu cầu mới cao hơn để phát triển xã hội. Nội dung quan trọng trong đó bao gồm BVMTST, dó đó chất lƣợng MTST đƣợc nâng lên rõ rệt, “con ngƣời đƣợc sống hòa bình với thiên nhiên”. Sự vƣơn lên của Trung Quốc trong sự nghiệp BVMTST có thể coi là những kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam, chúng ta có thể học hỏi những điều tích cực và tránh né những sai lầm trong sự nghiệp BVMTST của mình.
Kết cấu của luận văn: Luận văn gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề chung về MTST Chƣơng 2: Sự phát triển của sự nghiệp BVMTST trong 10 năm đầu thế kỉ XXI Chƣơng 3: Triển vọng vấn đề BVMTST tại Trung Quốc và những vấn đề gợi mở cho Việt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ MÔI TRƢỜNG SINH THÁI 1.1 Khái niệm chung “ Môi trường là tổng thể các thành tố sinh thái tự nhiên, xã hội – nhân văn và các điều kiện tác động trực tiếp hay gián tiếp lên phát triển, lên đời sống và hoạt động của con người trong thời gian bất kỳ” [Bách khoa toàn thư về Môi trường 1994]. Môi trƣờng là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tƣợng và các thực thể của tự nhiên.mà ở đó, cá thể, quần thể, loài.có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình [3; Tr.15] Môi trường sinh thái là môi trƣờng sống của các hệ sinh thái xung quanh chúng ta. Bao gồm sinh vật và môi trƣờng tác động lẫn nhau trong một không gian nhất định và một thời điểm nhất định thông qua các dòng tuần hoàn vật chất và dòng năng lƣợng.
Hay nói cách khác hệ sinh thái bao gồm các quần xã1 và sinh cảnh của nó.2 Tiêu chuẩn môi trƣờng Theo Luật Bảo vệ Môi trƣờng của Việt Nam: “Tiêu chuẩn môi trường là những chuẩn mức, giới hạn cho phép, được quy định dùng làm căn cứ để quản lý môi trường”. Vì vậy, tiêu chuẩn môi trƣờng có quan hệ mật thiết với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Hệ thống tiêu chuẩn môi trƣờng là một công trình khoa học liên ngành, nó phản ánh trình độ khoa học, công nghệ, tổ chức quản lý và tiềm lực kinh tế - xã hội có tính đến dự báo phát 1 Quần xã là một tập hợp các quần thể sinh vật cùng sống trong một vùng địa lý hay sinh cảnh nhất định, là phần sống hay hữu sinh của hệ sinh thái. Các sinh vật trong quần xã có mối quan hệ hữu cơ với nhau, Một quần xã sinh vật thường có lịch sử hình thành lâu dài và hoạt động như một hệ thống mởtương tác với các yếu tố vô sinh của môi trường.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.