Mở đầu .Lý do chọn đề tài .Lịch sử vấn đề .Phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu .Cấ u trúc luâ ̣n văn. 10 Phầ n 2: Nô ̣i dung chính. 12 Chƣơng 1:Thời gian và không gian trầ n thuâ ̣t trong tiể u thuyế t Nguyễn Xuân Khánh. Một số vấn đề lý thuyết.
Không gian trầ n thuâ ̣t trong tiểu thuyết Nguyễn Xuân Khánh. Thời gian trầ n thuâ ̣t trong tiểu thuyết Nguyễn Xuân Khánh. 31 Chƣơng 2: Kết cấu và điểm nhìn trần thuật trong tiểu thuyết Nguyễn Xuân Khánh. Một số vấn đề lý thuyết.
Kết cấu trầ n thuâ ̣t trong tiể u thuyế t Nguyễn Xuâ n Khánh. Điểm nhìn và các cấp độ trần thuật trong tiể u thuyế t Nguyễn Xuân Khánh. 53 Chƣơng 3 : Ngôn ngữ trầ n thuâ ̣t trong tiểu thuyết Nguyễn Xuân Khánh. Một số vấn đề lý thuyết.
Ngôn ngữ độc thoại. Ngôn ngữ đối thoại. 71 Phần 3: Kết luận. 72 Tài liệu tham khảo.
76 Các sách công cụ:. 76 Các bài viết trên các trang web :. 77 LUAN VAN CHAT LUONG download 1 : add luanvanchat@agmail. Lý do chọn đề tài Tiểu thuyết Việt Nam trong vài chục năm qua đã trải qua những bƣớc thăng trầm.
Sự xuất hiện những cây bút trẻ cùng với những cách viết mới đã tạo nên một bầu không khí khá sôi động trên văn đàn. Sự phong phú đa dạng của tiểu thuyết đƣợc thể hiện trong các khuynh hƣớng, phong cách, lối viết cũng nhƣ thể tài. Dƣờng nhƣ các nhà tiểu thuyết luôn ngầm lựa chọn một trong hai hƣớng: truyền thống hay cách tân. Bên cạnh đó, xu hƣớng tiểu thuyết mạng, tiểu thuyết thƣơng mại cũng đang dần có đƣợc một vị trí khá ổn định trong lòng độc giả.
Một trong những đề tài chiếm đƣợc sự quan tâm của nhiều cây bút là đề tài lịch sử: những nhìn nhận, đánh giá, nhận thức lại quá khứ ở những góc cạnh khác nhau. Các tiểu thuyết này có tham vọng đi dọc chiều dài thời gian, khái quát những thời kỳ đã qua, theo s át từng các sự kiện, những cuộc cách mạng song hành với việc lý giải những vấn đề bức xúc của thực tại. Những mảng hiện thực rộng lớn đƣợc soi chiếu từ nhiều góc nhìn khác nhau, tạo nên một cốt truyện đa tầng và một bầu không khí sử thi cho các tác phẩm. Tuy nhiên đôi khi do nhà văn quá ôm đồm nên các sự kiện còn mang tính trùng lặp, rƣờm ràm, gây nên cảm giác nặng nề, khô khan, và khó chinh phục đƣợc độc giả.
Khuynh hƣớng thứ hai khá tự do trong bút pháp nghệ thuật, với những nỗ lực cách tân khiến ngƣời ta dễ nghĩ tới những tiểu thuyết có dấu ấn của cảm quan hậu hiện đại. Khuynh hƣớng này thƣờng lấy tâm trạng của con ngƣời trong cuộc sống hiện đại làm đối tƣợng phản ánh: Những linh hồn cô đơn, lạc loài; những trái tim đầy tổn thƣơng, hoang dại; những nỗi niềm không cất thành tiếng, không chia sẻ thành lời. Cứ nhƣ thế độc LUAN VAN CHAT LUONG download 2 : add luanvanchat@agmail.com giả nhƣ bƣớc vào một thế giới của những cung bậc tâm trạng khác nhau, đầy phức tạp và những mâu thuẫn. Dƣờng nhƣ đó là bức tranh đời sống tinh thần của con ngƣời trong cuộc sống hiện tại.
Các nhà viết tiểu thuyết muốn đi tìm lối thoát và lời giải cho những bế tắc trong nội tâm của con ngƣời, nhƣng dƣờng nhƣ họ chƣa làm đƣợc điều đó. Những tác phẩm mới chỉ dừng lại ở sự phản ánh, và đôi lúc không tránh khỏi tính phiến diện và cực đoan. Nhƣng một dấu hiệu cách tân mà chúng ta dễ nhận thấy ở những cuốn tiểu thuyết theo khuynh hƣớng này là sự đổi mới trong nghệ thuật viết: kết cấu phân mảnh, tính đa âm, sự va chạm của các loại ngôn ngữ…Tất cả đều thể hiện sự tìm tòi trong lối viết và khát vọng đổi mới của một thế hệ mới nhiệt tình, năng nổ. Bakhtin cũng đã từng nhận định tiểu thuyết - “ Đó là thể loại duy nhất nảy sinh và đƣợc nuôi dƣỡng bởi thời đại mới của lịch sử thế giới vì thế mà thân thuộc, sâu sắc với thời đại ấy, trong khi đó thì các thể loại lớn khác chỉ đƣợc thời đại mới kế thừa ở dạng đã hoàn tất (…) do đó phản ánh sâu sắc hơn, cơ bản hơn, nhạy bén hơn hiện thực.
Chỉ kẻ biến đổi mới hiểu đƣợc sự biến đổi” [7, tr. Nói gắn gọn, có thể hiểu rằng tiểu thuyết là thể loại năng động, thích ứng và biến đổi theo sự phát triển của từng thời đại. Tiểu thuyết biến đổi không có giới hạn, nên nhiều lúc nó kéo theo sự thâm nhập của mọi thể loại khác vào trong cấu trúc của mình. Sự phát triển của tiểu thuyết nhiều lúc khiến ngƣời tiếp nhận nghĩ rằng nó là thể loại vô định hình, thậm chí mọi mô hình cấu trúc đều bị nó phá vỡ.
Đây là thể loại luôn có xu hƣớng cách tân về mọi mặt từ nội dung đến hình thức thể hiện. Tiểu thuyết Việt Nam không nằm ngoài xu thế đấy. Từ sau 1986, tiểu thuyết Việt Nam đã có những bƣớc phát triển theo hƣớng đa dạng hóa, hiện đại hóa về cả phƣơng thức nghệ thuật lẫn nội dung tƣ tƣởng. Các nhà LUAN VAN CHAT LUONG download 3 : add luanvanchat@agmail.com văn luôn cố gắng tìm tòi những cách viết mới, với mong muốn tìm ra một hƣớng đi riêng cho thể loại vốn “khó tính” này.
Nhƣng dƣờng nhƣ mọi đóng góp cũng chỉ mới dừng lại ở mức độ tìm tòi, đổi mới. Do vậy, nhìn lại nền tiểu thuyết trong vòng 20 năm qua, chúng ta vẫn khó nhận ra những cây bút thực sự có dấu ấn phong cách riêng. Nguyễn Xuân Khánh là một trong số ít các nhà văn nhận đƣợc những đánh giá cao của giới phê bình, nghiên cứu. Số lƣợng tác phẩm của ông không nhiều nhƣng hầu hết đều là những tác phẩm có giá trị và có những đóng góp quan trọng về mặt thể loại.
Với văn chƣơng Nguyễn Xuân Khánh là ngƣời đến muộn. Nhƣng lại là ngƣời đến muộn có duyên. Có ngƣời suốt cuộc đời cầm bút chỉ mong có đƣợc cái duyên nhƣ nhà văn lão thành này mà không đƣợc. Cái duyên đầu khi cầm bút sáng tác chính là những đề tài lịch sử.
Hai tác phẩm làm nên tên tuổi Nguyễn Xuân Khánh cũng là hai trong số những tác phẩm làm nên diện mạo của nền văn học đƣơng đại, và có lẽ sẽ là hai tác phẩm có sức sống lâu bền trong nền văn học dân tộc nói chung. Sáng tác không nhiều nhƣng Nguyễn Xuân Khánh đã buộc ngƣời ta phải nhớ đến mình nhƣ một đại diện của một ngƣời viết tiểu thuyết lịch sử thành công. Nguyễn Xuân Khánh cũng là nhà văn khá nhạy cảm với các vấn đề tiếp biến văn hóa. Con ngƣời ấy sống giữa lòng Hà Nội nhƣng vẫn mang trong mình cái chân chất của một ngƣời dân quê, luôn đau đáu trong mối ân tình không thể dứt với bao nền tảng văn hóa của dân tộc.
Ông day dứt trƣớc những biến đổi của xã hội khiến cho cái bản sắc đang dần bị mai một. Trong hai tác phẩm nhà văn đã lƣu giữ cho chúng ta những sinh hoạt, phong tục văn hóa rất đẹp và có giá trị của ngƣời Việt. Điều quan trọng mà nhà văn muốn gửi gắm chính là sự tiếp biến của văn hóa trong LUAN VAN CHAT LUONG download 4 : add luanvanchat@agmail.com quá trình giao lƣu với các nền văn hóa khác và trong quá trình biến thiên của lịch sử. Ngoài ra, nhà văn lớn tuổi này còn khát khao đi tìm những câu trả lời cho những bế tắc của con ngƣời trong đời sống thực tại.
Tiểu thuyết của ông cũng đề cập đến nhiều vấn đề đời tƣ, thế sự đầy ám ảnh. Nguyễn Xuân Khánh bắt đầu nghề viết cũng đã khá lâu. Đầu tiên ông chủ yếu dịch sách. Những tác phẩm dịch của ông bao gồm: “Những quả vàng” của Nathalie Saraute; “Lời nguyền cho kẻ vắng mặt” của Tahar Ben Jelloun; “Nhân dạng nam” của Elizabeth Badinter; “Ngƣời đàn bà ở đảo Saint Dominique” của Bona Dominique.
Không chỉ đam mê dịch sách mà những thôi thúc viết trong ông không bao giờ ngơi nghỉ, nên ông còn là tác giả của những cuốn: “George Sand - Nhà văn của tình yêu”, “Miền hoang tƣởng”, “Hai đứa trẻ và con chó mèo xóm núi”. (Nhà văn Châu Diên đã từng có một bài viế t khá hay về cuộc đời văn của Nguyễn Xuân Khánh từ những tác phẩm đầ u tay đế n những tá c phẩm được cho là đỉnh cao. Chúng tôi xin dẫn bài viết này trong phần Phụ lục cuối luận văn ) Sƣ̣ nghiê ̣p sáng tác tiểu thuyết của Nguyễn Xuân Khánh có thể nói là bắt đầu đƣợc ghi dấu ấn từ những tác phẩm : Miề n hoang tưởng , Hồ Quý Ly, Mẫu Thượng Ngàn. Ngoài ra ông đã từng viết 1 số tác phẩm nhƣng chƣa đƣợc xuất bản (Trư cuồng- bản lƣu hành trên mạng, Đội gạo lên chùa- sắp xuất bản).
Không phải là đồ sô ̣ so với mô ̣t đời văn , nhƣng đã là quá đủ khi chƣ̀ng ấ y có thể làm nên mô ̣t phong cách tiể u thuyế t mới , có sƣ́c ảnh hƣởng không nhỏ tới văn đàn. Ngƣời viế t đã tƣ̀ng nghiên cƣ́u tiể u thuyế t Nguyễn Xuân Khánh trong khóa luận tốt nghiệp đại học cách đây 2 năm. Nhƣng lúc đó , chúng tôi chỉ xoáy sâu vào khía cạnh thể loại của tiểu thuyết Nguyễn Xuân Khánh , mà LUAN VAN CHAT LUONG download 5 : add luanvanchat@agmail.com chƣa đi sâu vào nghê ̣ thuâ ̣t tiể u thuyế t có thể xem là chiń muồ i của cây bút tài hoa này. Nghiên cƣ́u tiể u thuyế t Nguyễn Xuân Khánh qua góc nhìn Trần thuật học có thể xem là một hƣớng đi để khai thác đƣơ ̣c tƣơng đố i toàn diê ̣n về nghê ̣ thuâ ̣t tiể u thuyế t của ông.
Mục đích của đề tài muốn khẳng định một phong cách nghê ̣ thuâ ̣t tiể u thuyế t trong nề n tiể u thuyế t cò n khá non trẻ của văn học đƣơng đại. Chúng tôi tin rằng nghệ thuật tiểu thuyết của Nguyễn Xuân Khánh sẽ còn tác đô ̣ng rấ t nhiề u tới nhƣ̃ng cây bút viế t tiể u thuyế t đƣơng đa ̣i. Mô ̣t nhà văn không còn trẻ song đã làm đƣơ ̣c nhƣ̃ ng viê ̣c mà rấ t nhiề u nhà văn trẻ mong muố n nhƣng khó có thể làm đƣơ ̣c. Lịch sử vấn đề Nguyễn Xuân Khánh cầ m bút đã lâu , nhƣng sƣ̣ nghiê ̣p của ông chỉ thƣ̣c sƣ̣ đƣơ ̣c ghi dấ u bắ t đầ u tƣ̀ khi Hồ Quý Ly ra đời .