phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 3 chƣơng: - CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MẠNG XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THÔNG - CHƢƠNG 2: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI VĂN HÓA TRUYỀN THÔNG TẠI VIỆT NAM - CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI ĐỐI VỚI VĂN HÓA TRUYỀN THÔNG 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MẠNG XÃ HỘI VÀ VĂN HOÁ TRUYỀN THÔNG 1.Truyền thông xã hội 1.Quan điểm về truyền thông xã hội Truyền thông là một hoạt động gắn liền với lịch sử phát triển của loài ngƣời. Từ thời nguyên thủy, các thành viên trong bộ lạc đã sử dụng truyền thông để báo cho nhau nơi săn bắt, cách thức săn bắt. Dần dần, cùng với sự phát triển của con ngƣời, truyền thông phát triển dƣới nhiều hình thức hiện đại và phức tạp hơn nhƣ bản in, báo chí, truyền hình, vệ tinh nhân tạo, interrnet… Truyền thông là một quá trình liên tục, qua đó chúng ta hiểu được người khác, và làm cho người khác hiểu được chúng ta. Thông qua việc chia sẻ thông tin, tình cảm, kỹ năng, con người tạo ra sự liên kết lẫn nhau để dẫn tới sự thay đổi trong hành vi và nhận thức.
Truyền thông xã hội (social communication) là dạng thức truyền thông mới nhất, xuất hiện sau sự ra đời và phát triển ồ ạt của internet, đặc biệt là mạng xã hội. Đối tƣợng chính của truyền thông xã hội là cƣ dân mạng (user) – những ngƣời tiếp nhận và sáng tạo thông tin trên thế giới ảo. Sự khác biệt của truyền thông xã hội so với các phƣơng tiện truyền thông truyền thống chính là tính bình đẳng trong quá trình kết nối và truyền tải tin tức. Trên mạng xã hội, mỗi thành viên có thể tƣơng tác trực tiếp, gián tiếp, hai chiều hoặc nhiều chiều một cách bình đẳng, chủ động.
Hiện tại, vẫn chƣa có định nghĩa chung nhất về truyền thông xã hội. Tuy nhiên, xét về bản chất, truyền thông xã hội là công cụ truyền thông sử dụng nền tảng của các mạng xã hội để tiếp cận công chúng. Đây đƣợc coi là một kênh truyền thông mới, trong đó cho phép ngƣời dùng có thể tự sản xuất nội dung. Hoạt động truyền thông xã hội đƣợc thực hiện thông qua nhiều “kênh” khác nhau nhƣ diễn đàn trên internet, mạng xã hội, trang nhật kí cá nhân (blog), website mở (wikipedia), podcast, video… Trong cuốn sách “Tác nghiệp báo chí trong môi trƣờng truyền thông hiện đại”, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi đƣa ra định nghĩa: 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Truyền thông xã hội được hiểu là phương tiện truyền thông xã hội – một cách thức truyền thông kiểu mới dựa trên nền tảng của các dịch vụ web 2.0 được coi là thế hệ thứ hai của web, nó tạo ra nhiều sự tiện lợi hơn cho người dùng, các thông tin, dữ liệu được cập nhật hàng ngày, hàng giờ, đặc biệt người sử dụng có thể tham gia đóng góp, chia sẻ và làm phong phú thêm cho trang web” [32].
Trong nghiên cứu của mình, hai học giả Kaplan Andreas M., Haenlein Michael (2010) cũng đƣa ra quan điểm tƣơng tự. Theo đó, “Truyền thông xã hội được xây dựng trên nền tảng tư tưởng và công nghệ của Web 2.0, và cho phép việc tạo ra và trao đổi các nội dung do người dùng tạo ra” [77]. Dựa trên các định nghĩa nói trên, tác giả luận văn đƣa ra cách hiểu về truyền thông xã hội nhƣ sau: “Truyền thông xã hội (social communication) là cách thức truyền thông mới dựa trên nền tảng các dịch vụ web 2.0 (Blog, Video, Social Network …), xây dựng dựa trên nền tảng là sự kết nối. Trong đó diễn ra quá trình chia sẻ, trao đổi từ nhiều phía, tạo nên nguồn thông tin, dữ liệu vô cùng đa dạng và phong phú”.
Đặc điểm của truyền thông xã hội 1. Truyền thông xã hội hoạt động trên nền tảng các dịch vụ trực tuyến Truyền thông xã hội ra đời và phát triển dựa trên nền tảng của web 2.0, với những tiện ích quan trọng trong việc truyền tải và liên kết dữ liệu. Đối tƣợng của truyền thông xã hội cũng chính là số lƣợng “cƣ dân” đông đảo trên mạng internet. Tính tới năm 2014, có tới hơn 3 tỷ ngƣời trên thế giới sử dụng internet, con số này chiếm 39% dân số toàn thế giới.
Khoảng 44 số hộ gia đình trên toàn thế giới có kết nối Internet, tăng 4 so với năm 2013, và 14 so với bốn năm trƣớc đó [43]. Cộng đồng này liên tục cung cấp, chia sẻ và trao đổi để làm giàu nguồn tài nguyên thông tin trên môi trƣờng truyền thông hiện đại. Do hoạt động trên nền tảng các dịch vụ trực tuyến nên truyền thông xã hội cũng không thể thiếu những đặc điểm chung của thông tin trên internet, đó là: + Tốc độ lan truyền chóng mặt: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhờ tính năng hiện đại của công nghệ, mạng xã hội có thể lan truyền nhanh chóng thông tin mà không bị giới hạn bởi khuôn khổ, thời lƣợng phát sóng hay số lƣợng tin tức, tính tƣơng tác giữa cộng đồng…Trên mỗi mạng xã hội đều chứa các tiện ích giúp ngƣời dùng nhanh chóng chia sẻ thông tin, dữ liệu đang có dƣới các dạng khác nhau: từ ngữ, hình ảnh, clip âm thanh, video…Đa số mạng xã hội đều cho phép ngƣời dùng đăng tải thông tin sau 1, 2 bƣớc thực hiện đơn giản. Không chỉ chia sẻ dữ liệu của bản thân, ngƣời dùng còn có khả năng chia sẻ dữ liệu của ngƣời khác, có thể kể tới thao tác Share trên Facebook; Share trên Myspace hay Retweet trên Tweeter… + Nguồn dữ liệu đa dạng, phong phú và có khả năng biến đổi: Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc lƣu giữ các dữ liệu trực tuyến ngày càng trở nên đơn giản.
Bên cạnh hệ thống server (máy chủ) ngày càng đƣợc nâng cấp, các dịch vụ dựa trên nền tảng đám mây cũng ngày càng đa dạng. Chúng hỗ trợ ngƣời dùng một cách tối đa trong việc đăng tải một nội dung trên internet. Các máy chủ máy tính điển hình là máy chủ cơ sở dữ liệu (database server), máy chủ tập tin (file server), máy chủ mail (mail server), máy chủ in (print server), máy chủ web (web server), máy chủ game (game server), máy chủ ứng dụng (application server). Các dịch vụ dựa trên nền tảng đám mây cũng ngày càng trở nên phổ biến trong thời gian gần đây nhƣ dropbox, google driver, mediafire, Aple iCloud, Cubby… Nguồn dữ liệu khổng lồ trên internet khiến ngƣời sử dụng vô cùng dễ dàng chia sẻ thông tin cá nhân, tìm kiếm thông tin về ngƣời, vật hoặc sự kiện mình quan tâm.
Tuy vậy, những thông tin này thƣờng không rõ nguồn gốc, dễ bị sửa đổi và hoàn toàn có thể biến mất do những trục trặc về phần cứng, phần mềm. Truyền thông xã hội tạo ra sự khác biệt trong phƣơng thức sản xuất thông tin Trong khi công chúng của các phƣơng tiện báo chí truyền thống là ngƣời tiếp nhận thông tin một cách thụ động thì công chúng của truyền thông xã hội đồng thời 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là ngƣời sản xuất tin, thực hiện chia sẻ, trao đổi các thông tin, ý tƣởng thông qua quan hệ ảo và cộng đồng ảo. Những tính năng tƣơng tác ngày càng đƣợc nâng cấp khiến cá nhân đƣợc thể hiện mình một cách mạnh mẽ trên mạng xã hội. Nói cách khác, truyền thông xã hội đã tạo ra sự thay đổi cơ bản trong quan hệ xã hội giữa công chúng với chủ thể truyền thông.
Với các tiện ích trên mạng xã hội, ngƣời dùng có thể sản xuất thông tin ở bất kì đâu, trong bất kì hoàn cảnh nào. Ví dụ tiêu biểu nhất là từ điển bách khoa mở Wikipedia, đây là nơi mà cộng đồng internet có thể viết, chỉnh sửa thông tin theo quan điểm cá nhân, dù có thể thông tin đó không hoàn toàn chính xác hoặc sai lệch hoàn toàn. Truyền thông xã hội thƣờng gắn với các hoạt động truyền thông không chính thức Khi sử dụng mạng xã hội, ngƣời sử dụng dễ dàng tham gia vào một nhóm và đƣa ra quan điểm cá nhân của mình. Đây cũng là lý do khiến truyền thông xã hội có một lƣợng thông tin khổng lồ với đủ mọi lĩnh vực khác nhau.
Tuy vậy, các thông tin này đa phần đƣợc xuất bản với dạng “phi tin tức”, đơn thuần mang tính thông báo tâm trạng, trạng thái hoặc bình luận một vấn đề trong cuộc sống cá nhân. Thông tin này không có sự kiểm duyệt, biên tập và xuất bản chính thống. Mặt khác, truyền thông xã hội cũng cũng cấp một nguồn thông tin xã hội đa dạng, phong phú và cực kì nhanh nhạy. Nhiều thông tin khởi điểm trên truyền thông xã hội đã đƣợc khai thác lại một cách chính thức trên báo chí.1 Khái niệm Mạng xã hội còn đƣợc gọi là mạng xã hội ảo, mạng xã hội trực tuyến.
Tên gọi trong tiếng Anh của mạng xã hội là social network hay vitural network. Khái niệm về mạng xã hội là một khái niệm rộng lớn và đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới định nghĩa theo những cách khác nhau. Trong cuốn sách phát hành online Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship (Trang mạng xã hội: Định nghĩa, lịch sử và học thuật), hai tác giả 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. boyd và Nicole B.
Ellison cho rằng: “Trang mạng xã hội là dịch vụ dựa trên nền tảng web cho phép cá nhân xây dựng một hồ sơ công khai hoặc bán công trong một hệ thống giới hạn, thiết lập rõ ràng danh sách các người dùng mà họ có thể chia sẻ một kết nối, hoặc duyệt và nghiên cứu hồ sơ của những người khác trong hệ thống. Tính chất, tên gọi của các kết nối có thể thay đổi từ trang này sang trang khác” [70]. Trong luận văn tiến sĩ Online Social Networks: Measurement, Analysis, and Applications to Distributed Information Systems (Mạng xã hội trực tuyến: Đo lƣờng, phân tích và Các ứng dụng hệ thống thông tin phân tán), tiến sĩ Alan E. Mislove khẳng định: “Một mạng xã hội trực tuyến là một hệ thống mà người dùng sử dụng các hồ sơ bán công khai hoặc hoàn toàn công khai để thiết lập các mối quan hệ của mình.
Mạng xã hội trực tuyến phục vụ cho nhiều mục đích, nhưng có ba vai trò chính phổ biến trên tất cả các trang web. Đầu tiên, mạng xã hội được sử dụng để duy trì và tăng cường các mối quan hệ hiện có, hoặc tạo những quan hệ xã hội mới.