Luận Văn Thạc Sĩ: Sự Ra Đời và Hoạt Động của Hội Khai Trí Tiến Đức Giai Đoạn 1919-1925

Khám phá sự ra đời và hoạt động của Hội Khai trí Tiến đức giai đoạn 1919-1925 trong luận văn thạc sĩ USSH. Tìm hiểu ảnh hưởng lịch sử.

• Tác giả: Nguyễn Lan Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Xanh Hà
• Trường học: Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Sự Ra Đời Và Hoạt Động Của Hội Khai Trí Tiến Đức Giai Đoạn 1919 - 1925
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH RA ĐỜI CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC
• 1.1. Hoàn cảnh lịch sử
• 1.2. Chính sách hợp tác với người bản xứ
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN VỀ MẶT TỔ CHỨC CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC GIAI ĐOẠN 1919-1925
• 2.1. Sự ra đời và chủ đích của Hội Khai trí tiến đức
• 2.2. Sự phát triển về mặt tổ chức
• 2.3. Sự ra đời và phát triển của các hội đồng
• 2.4. Các hội đồng hành chính
• 2.5. Các hội đồng chuyên môn
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC TRONG SÁU NĂM ĐẦU TIÊN
• 3.1. Cơ quan ngôn luận
• 3.2. Ban Diễn thuyết
• 3.3. Ban Từ thiện
• 3.4. Ban Mỹ nghệ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sự Ra Đời Của Hội Khai Trí Tiến Đức 1919 1925

Hội Khai trí tiến đức được thành lập vào năm 1919 trong bối cảnh lịch sử đầy biến động của Việt Nam. Đây là một tổ chức văn hóa chính trị, được thành lập dưới sự bảo trợ của chính quyền thực dân Pháp. Mục tiêu chính của hội là tập hợp các trí thức, thượng lưu người bản xứ nhằm phục vụ cho lợi ích của thực dân. Sự ra đời của hội không chỉ phản ánh nhu cầu văn hóa mà còn là một phần trong chiến lược cai trị của thực dân Pháp tại Đông Dương.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Khi Thành Lập Hội Khai Trí Tiến Đức

Năm 1914, cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất đã tác động mạnh mẽ đến tình hình chính trị và xã hội tại Việt Nam. Chính quyền thực dân Pháp đã nhận thấy sự cần thiết phải sử dụng các biện pháp văn hóa để duy trì quyền lực. Hội Khai trí tiến đức ra đời như một công cụ để thực hiện chính sách này.

1.2. Mục Đích và Tầm Quan Trọng Của Hội Khai Trí Tiến Đức

Mục đích của Hội Khai trí tiến đức là tập hợp các trí thức, thượng lưu người bản xứ để tuyên truyền cho các chính sách của thực dân Pháp. Hội không chỉ là một tổ chức văn hóa mà còn có vai trò quan trọng trong việc định hình tư tưởng và chính trị tại Việt Nam trong giai đoạn này.

II. Những Thách Thức Đối Với Hội Khai Trí Tiến Đức Trong Giai Đoạn 1919 1925

Hội Khai trí tiến đức đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình hoạt động. Sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền thực dân và sự phản kháng từ các phong trào yêu nước đã tạo ra áp lực lớn đối với hội. Bên cạnh đó, sự phân hóa trong nội bộ hội cũng là một vấn đề đáng lưu ý.

2.1. Sự Kiểm Soát Của Chính Quyền Thực Dân

Chính quyền thực dân Pháp đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát đối với các tổ chức văn hóa, trong đó có Hội Khai trí tiến đức. Điều này đã hạn chế khả năng hoạt động và phát triển của hội.

2.2. Phản Kháng Từ Các Phong Trào Yêu Nước

Trong giai đoạn này, nhiều phong trào yêu nước đã nổi lên, tạo ra áp lực lớn đối với Hội Khai trí tiến đức. Sự đối kháng này không chỉ đến từ các tổ chức chính trị mà còn từ các trí thức có tư tưởng tiến bộ.

III. Phương Pháp Hoạt Động Của Hội Khai Trí Tiến Đức 1919 1925

Hội Khai trí tiến đức đã áp dụng nhiều phương pháp hoạt động để đạt được mục tiêu của mình. Các hoạt động này bao gồm việc tổ chức các buổi diễn thuyết, xuất bản tạp chí và thực hiện các chương trình từ thiện. Những phương pháp này không chỉ giúp hội thu hút sự chú ý mà còn tạo ra ảnh hưởng lớn trong xã hội.

3.1. Tổ Chức Các Buổi Diễn Thuyết

Hội đã tổ chức nhiều buổi diễn thuyết nhằm tuyên truyền các chính sách của thực dân Pháp và thu hút sự tham gia của các trí thức. Những buổi diễn thuyết này thường thu hút đông đảo người tham gia và tạo ra không khí sôi nổi trong xã hội.

3.2. Xuất Bản Tạp Chí Nam Phong

Tạp chí Nam Phong được coi là cơ quan ngôn luận chính thức của Hội Khai trí tiến đức. Tạp chí này không chỉ đăng tải các bài viết về văn hóa mà còn phản ánh các chính sách của thực dân, góp phần định hình tư tưởng của xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hội Khai Trí Tiến Đức Trong Giai Đoạn 1919 1925

Các hoạt động của Hội Khai trí tiến đức đã có những ứng dụng thực tiễn quan trọng trong xã hội Việt Nam. Hội đã góp phần nâng cao nhận thức văn hóa và chính trị cho tầng lớp trí thức, đồng thời tạo ra một diễn đàn cho các ý tưởng mới. Tuy nhiên, những ảnh hưởng này cũng đi kèm với những hệ lụy tiêu cực.

4.1. Nâng Cao Nhận Thức Văn Hóa

Hội Khai trí tiến đức đã đóng góp vào việc nâng cao nhận thức văn hóa cho tầng lớp trí thức và người dân. Các hoạt động văn hóa của hội đã giúp phổ biến các giá trị văn hóa mới và khuyến khích sự phát triển tư duy độc lập.

4.2. Tạo Diễn Đàn Cho Các Ý Tưởng Mới

Hội đã tạo ra một không gian cho các ý tưởng mới, từ đó thúc đẩy sự phát triển của tư tưởng tiến bộ trong xã hội. Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến sự phân hóa trong nội bộ hội và giữa các thành phần xã hội.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Hội Khai Trí Tiến Đức Trong Lịch Sử Việt Nam

Hội Khai trí tiến đức đã có những đóng góp quan trọng trong việc định hình văn hóa và chính trị tại Việt Nam trong giai đoạn 1919-1925. Mặc dù hội hoạt động dưới sự kiểm soát của thực dân Pháp, nhưng những ảnh hưởng của nó vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Việc nghiên cứu về hội không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử Việt Nam mà còn cung cấp những bài học quý giá cho hiện tại.

5.1. Đánh Giá Vai Trò Của Hội Trong Lịch Sử

Hội Khai trí tiến đức được coi là một trong những tổ chức văn hóa quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam cận đại. Vai trò của hội trong việc định hình tư tưởng và chính trị đã để lại dấu ấn sâu sắc trong xã hội.

5.2. Những Bài Học Từ Hội Khai Trí Tiến Đức

Nghiên cứu về Hội Khai trí tiến đức mang lại nhiều bài học quý giá cho các tổ chức xã hội hiện nay. Những thách thức và thành công của hội có thể được áp dụng để phát triển các tổ chức văn hóa và chính trị trong bối cảnh hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

----------------- NGUYỄN LAN DUNG SỰ RA ĐỜI VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC GIAI ĐOẠN 1919 - 1925 Chuyên ngành : Lịch sử Việt Nam Mã số : 60 22 54 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHẠM XANH HÀ NỘI –2008 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang MỞ ĐẦU . LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò . §èi t-îng, ph¹m vi vµ nhiÖm vô nghiªn cøu . §èi t-îng nghiªn cøu . Ph¹m vi nghiªn cøu . NhiÖm vô nghiªn cøu: . §ãng gãp cña ®Ò tài. Nguån t- liÖu vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu . Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. 7 CHƯƠNG 1 - BỐI CẢNH RA ĐỜI CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC . Hoàn cảnh lịch sử. Chính sách hợp tác với người bản xứ . 23 CHƯƠNG 2 - SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN VỀ MẶT TỔ CHỨC CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC GIAI ĐOẠN 1919-1925 . Sự ra đời và chủ đích của Hội Khai trí tiến đức . Sự phát triển về mặt tổ chức . Sự ra đời và phát triển của các hội đồng . Các hội đồng hành chính . Các hội đồng chuyên môn . 59 CHƯƠNG 3- CÁC HOẠT ĐỘNG CHÍNH CỦA HỘI KHAI TRÍ TIẾN ĐỨC TRONG SÁU NĂM ĐẦU TIÊN . Cơ quan ngôn luận . Ban Diễn thuyết . Ban Từ thiện . 97 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ban Mỹ nghệ . 114 Tµi liÖu tham Kh¶o.122 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Những hậu quả của cuộc thế chiến thứ nhất với Pháp đã khiến chính phủ nước này quyết định đưa Đông Dương trở thành một trong những khu vực được “ưu tiên” khai thác trong chính sách khai thác thuộc địa trên quy mô lớn của mình – một trong hai con đường để nước Pháp giải quyết những khó khăn trong nước và phục hồi lại vị thế của mình. Trong khi đó, xã hội Việt Nam sau cuộc chiến tranh cũng chứng kiến một loạt những sự biến đổi trên rất nhiều mặt của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội. Trước tình hình đó, thực dân Pháp đã nhận thấy sự cần thiết của việc sử dụng những biện pháp về văn hoá trong việc điều tiết sự vận động của xã hội Việt Nam để đảm bảo cho công cuộc khai thác thu được tối đa những lợi ích do xứ này mang lại. Tập hợp, lôi kéo và lợi dụng các thành phần trí thức, thượng lưu người bản xứ – bộ phận có khả năng tạo ra những ảnh hưởng quan trọng trong quần chúng để phục vụ cho sự thống trị của Pháp, là một trong những biện pháp được chính quyền thực dân đề cao. Do đó, song song với việc thực hiện chế độ kiểm duyệt, cấm đoán chặt chẽ đối với các tổ chức, nhóm quần chúng có khuynh hướng đi ngược lại với lợi ích của nhà nước bảo hộ, chính quyền thực dân đồng thời cũng dành sự ưu ái và hỗ trợ đặc biệt cho những tổ chức có tư tưởng thân Pháp. Hội Khai trí tiến đức là một trong số rất ít những tổ chức chính trị dưới màu sắc văn hoá thực hiện được điều đó. Có thể nói, Hội Khai trí tiến đức là một trong những tổ chức đáng chú ý tại Việt Nam trong giai đoạn cận đại. Bởi Khai trí tiến đức không chỉ là tổ chức văn hoá do chính quyền thực dân thành lập có thời gian tồn tại lâu nhất ở Việt Nam trước cách mạng tháng Tám, mà nó còn chứa đựng trong đó những vấn đề liên quan đến chính trị. Sự ra đời, tổ chức và hoạt động của tổ chức này gắn liền với chính sách thuộc địa qua các đời toàn quyền Đông Dương. Hội Khai trí tiến đức được coi là tổ chức thu hút được sự tham gia của nhiều thành phần thuộc tầng lớp trên của xã hội, tích cực tuyên truyền đắc lực và tận tâm cho những chính sách, chủ trương của thực dân Pháp. Đặc biệt, Hội Khai trí tiến đức còn có tầm hoạt động trên một phạm vi rộng, đặc biệt là Bắc Kỳ, vì tổ chức này được sự đỡ đầu của các quan chức thực dân cao cấp cũng như Nam triều. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bởi vậy, làm rõ bản chất, những mặt tiêu cực, hạn chế và những khía cạnh “tích cực” của Hội Khai trí tiếng đức không những có ỹ nghĩa về mặt khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong sự nghiệp đổi mới của đất nước hiện nay, khi có không ít các tổ chức xã hội xuất hiện mang những dấu ấn chính trị được sự ủng hộ của các lực lượng thù địch đi ngược lại chủ trương, đường lối của Đảng. Với những lý do trên, tôi chọn luận văn “Sự ra đời và hoạt động của Hội Khai trí tiến đức giai đoạn 1919-1925” làm luận văn luận văn cao học. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Tình hình nghiên cứu trong nước của đề tài Trong thời gian qua, các tổ chức văn hóa, chính trị được thành lập trong những năm sau thế chiến thứ nhất đã trở thành vấn đề thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Trong số các công trình nghiên cứu trước đây, Tạ Ánh Tuyết có lẽ tác giả duy nhất chọn Khai trí tiến đức làm đối tượng nghiên cứu của mình trong khoá luận tốt nghiệp Bước đầu tìm hiểu sự ra đời và hoạt động của Hội Khai trí tiến đức những năm 1919-1925 (1996). Trong phần nghiên cứu của mình, dựa trên nguồn tài liệu chính là Nam Phong tạp chí, tác giả chỉ tập trung vào phân tích một số hoạt động chính của Hội từ khi thành lập cho đến năm 1925, còn về mặt cách thức tổ chức gần như không được đề cập đến. Trong khi đó, trong các công trình nghiên cứu khác, các học giả lại chủ yếu tập trung vào ba nhóm văn hóa, chính trị lớn có xu hướng thân Pháp lúc bấy giờ là Nam Phong tạp chí, Đông Dương tạp chí và La tribune indigène (Diễn đàn bản xứ); còn Hội Khai trí tiến đức chỉ được đề cập một cách thoáng qua, như một chứng minh cụ thể cho những biện pháp của chính quyền thực dân trong việc tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai tại Việt Nam. Nguyễn Văn Trung có thể coi là một người nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này với hai công trình tiêu biểu Chủ đích Nam Phong (1972), Trường hợp Phạm Quỳnh (1975). Trong tác phẩm của mình, tác giả đã làm nổi bật Nam Phong cùng Phạm Quỳnh với vai trò là người phát ngôn cho các chính sách của chính quyền bảo hộ. Nam Phong và Phạm Quỳnh đã được đánh giá chủ yếu dưới góc độ chính trị. Tác giả Trần Văn Giàu trong Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam – sự thất bại của hệ ý thức tư sản (1975) đã có những đánh giá tương tự về bản chất 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phản động, thực dân của Nam Phong và Đông Dương tạp chí. Gần đây trong cuốn Lịch sử Việt Nam 1919-1930 do Tạ Thị Thúy chủ biên, vấn đề này cũng được đề cập một cách cụ thể hơn. Đặt trong bối cảnh Việt Nam từ năm 1919 đến 1930, Hội Khai trí tiến đức đã được dựng lên như một công cụ trong lĩnh vực văn hóa mà chính quyền thực dân sử dụng để thúc đẩy mạnh mẽ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai. Ngoài ra, các tác giả còn tập trung vào tìm hiểu về các nhân vật có ảnh hưởng về chính trị, văn hóa lúc bấy giờ như Nguyễn Văn Vĩnh, Phan Khôi, Phạm Quỳnh… như Việt Nam văn học sử giản ước tân biên của Phạm Thế Ngũ, Nhà văn Việt Nam của Vũ Ngọc Phan, Nguyễn Văn Vĩnh với việc cổ vũ và truyền bá chữ quốc ngữ (2004) của Nguyễn Thị Lệ Hà… Tuy không đề cập đến một cách chi tiết, nhưng các công trình, đặc biệt là các công trình về các cá nhân có liên quan đến Hội Khai trí tiến đức, cũng góp phần quan trọng vào việc xây dựng hình ảnh của Hội Khai trí tiến đức. Tình hình nghiên cứu ngoài nước của đề tài Các vấn đề liên quan đến phong trào dân tộc ở Việt Nam cũng như những trí thức Việt Nam tiêu biểu giai đoạn này cũng thu hút được sự quan tâm của các học giả nước ngoài. Trong The rise of nationalism in Việt Nam (1900-1940) xuất bản năm 1976, William Duiker đã có những phân tích cụ thể về những người Việt Nam thân Pháp cùng những cơ quan ngôn luận của nó. The modern barbarian, Nguyen Van Vinh and the complexity of colonial modernity on Viet Nam (2004) của Christopher E.Goscha cũng là một sự phân tích cụ thể về bối cảnh Việt Nam những năm đầu thế kỷ XX, để từ đó đưa ra những đánh giá, nghiên cứu cụ thể về trường hợp Nguyễn Văn Vĩnh Như vậy, cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về Hội Khai trí tiến đức từ khi ra đời cho đến khi kết thúc, trong đó có giai đoạn 1919- 1925. Tuy nhiên, những kết quả của các công trình nghiên cứu trên sẽ là nguồn tài liệu quan trọng cho việc thực hiện luận văn này. ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu của luận văn là Hội Khai trí tiến đức, cụ thể là bối cảnh ra đời, cách thức tổ chức, bao gồm cơ cấu tổ chức, thành phần tham gia, cơ quan ngôn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] luận và những hoạt động chính của tổ chức này trên các lĩnh vực chính trị, văn hóa, khoa học và xã hội. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Luận văn có nhiệm vụ làm rõ những nhân tố quan trọng dẫn tới sự ra đời của Hội Khai trí tiến đức; tìm hiểu và đánh giá các hoạt động cụ thể của Hội Khai trí tiến đức trong sáu năm; xác định rõ bản chất của Hội Khai trí tiến đức và những tác động của Hội đối với xã hội lúc bấy giờ. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Về thời gian: Hội Khai trí tiến đức chính thức ra đời vào tháng 2/1919 và sau gần 26 năm hoạt động, tháng 9/1945 Hội Khai trí tiến đức chính thức bị giải thể. Tuy nhiên, trong phần nghiên cứu, luận văn sẽ chỉ giới hạn thời gian nghiên cứu trong 6 năm hoạt động đầu tiên của hội (từ 1919 đến 1925). Năm 1925 được chọn làm giới hạn cuối cùng bởi đến tháng 6/1925, Nam Phong chấm dứt vai trò là cơ quan ngôn luận cho Hội. Do đó, mọi hoạt động và tập kỷ yếu của Hội không còn được đăng tải trên tạp chí. Năm 1925 cũng là thời điểm Phạm Quỳnh, chủ bút Nam Phong, người sáng lập Hội Khai trí tiến đức, Tổng thư ký Hội chính thức xin rút khỏi Hội.