Chương 1. Bối cảnh của vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan cơ sở lý thuyết về chuyển giá. Chương 3: Thực trạng hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp FDI tại Long An.
Chương 4: Giải pháp kiểm soát chống chuyển giá của các doanh nghiệp FDI tại Long An. Chương 5: Kết luận, khuyến nghị và hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHUYỂN GIÁ 2.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài 2.1 Khái niệm FDI Có nhiều cách hiểu khác nhau về Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Nhưng tóm lại, FDI xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó.
Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Lúc đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty".2 Vai trò của FDI FDI có vai trò quan trọng với cả nước chủ đầu tư và nước tiếp nhận đầu tư: 2.1 Đối với nước tiếp nhận đầu tư - Mặt tích cực + FDI là nguồn vốn bổ sung quan trọng phục vụ cho chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao, đặc biệt là với các nước đang phát triển. + FDI có ưu điểm hơn các hình thức huy động vốn nước ngoài khác.
Các doanh nghiệp nước ngoài sẽ xây dựng các dây chuyền sản xuất tại nước sở tại dưới nhiều hình thức khác nhau, cho phép các nước đang phát triển tiếp cận công nghệ tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm, kỹ năng quản lý dây chuyền sản xuất hiện đại, nâng cao trình độ chuyên môn cũng như ý thức lao động công nghiệp của đội ngũ công nhân trong nước. + FDI giúp giải quyết tốt vấn đề việc làm và thu nhập của dân cư. + FDI có tác động làm năng động hóa nền kinh tế, tạo sức sống mới cho các doanh nghiệp thông qua trao đổi công nghệ. Với các nước đang phát triển thì FDI giúp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản xuất, phá vỡ cơ cấu sản xuất khép kín theo kiểu tự cấp tự túc.
- Mặt tiêu cực + Nhà đầu tư nước ngoài có thể kiểm soát thị trường địa phương, làm mất tính độc lập, tự chủ về kinh tế, làm cho nước tiếp nhận đầu tư phụ thuộc ngày càng nhiều vào nước ngoài; + FDI chính là công cụ phá vỡ hàng rào thuế quan, làm mất tác dụng của công cụ này trong bảo hộ thị trường trong nước; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 + Tạo ra sự cạnh tranh giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước, có thể dẫn đến suy giảm sản xuất của các doanh nghiệp trong nước; + FDI gây ra tình trạng chảy máu chất xám, phân hóa đội ngũ cán bộ, tham nhũng.2 Đối với nước chủ đầu tư - Mặt tích cực + FDI giúp các doanh nghiệp khắc phục xu hướng tỷ suất lợi nhuận bình quân giảm dần, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. + Kéo dài chu kỳ sống của sản phẩm khi ở thị trường trong nước đã chuyển sang giai đoạn suy thoái, giúp nhà đầu tư tăng doanh số sản xuất ở nước ngoài trên cơ sở khai thác lợi thế so sánh. + FDI làm phá vỡ hàng rào thuế quan ở các nước có xu hướng bảo hộ. + FDI là cơ hội để các nước chủ đầu tư bành trướng sức mạnh về kinh tế và chính trị.
- Mặt tiêu cực + Nếu chiến lược, chính sách không phù hợp thì các nhà kinh doanh không mong muốn kinh doanh trong nước, mà chỉ lao ra nước ngoài kinh doanh, do đó quốc gia có nguy cơ tụt hậu; + Vốn đầu tư chảy ra nước ngoài sẽ làm giảm tăng trưởng GDP và việc làm trong nước; + Có thể gây ra hiện tượng chảy máu chất xám trong quá trình chuyển giao công nghệ; + Chủ đầu tư có thể gặp rủi ro lớn nếu không hiểu rõ về môi trường đầu tư… 2.2 Chuyển giao nội bộ và định giá chuyển giao 2.1 Khái niệm và phân loại chuyển giao nội bộ Chuyển giao nội bộ là các nghiệp vụ mua bán qua lại giữa công ty mẹ và công ty con hoặc giữa các công ty con với nhau. Các công ty con hoạt động trên phạm vi của nhiều quốc gia khác nhau, do đó các giao dịch nội bộ của các công ty này diễn ra rất đa dạng và phức tạp với số lượng ngày càng nhiều và giá trị ngày càng lớn. Các hoạt động này được thực hiện thông qua các giao dịch: giao dịch chuyển giao nội bộ tài sản cố định hữu hình hay tài sản cố định vô hình; chuyển giao nguyên vật liệu, thành phẩm; dịch chuyển nguồn vốn như cho vay và đi vay nội bộ; tài trợ và nhận tài trợ về các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 nguồn lực như tài lực và nhân lực; cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính, tư vấn quản lý; chi phí cho việc quảng cáo và chi phí nghiên cứu phát triển. Dựa vào tính chất và các đặc điểm của các nghiệp vụ mua bán nội bộ phổ biến trên thị trường, chúng ta có thể phân chia các nghiệp vụ mua bán nội bộ ra thành các nhóm như sau: - Các nghiệp vụ mua bán nội bộ liên quan nguyên vật liệu có tính đặc thù cao, hay các nguyên vật liệu mà một công ty con đặt tại một quốc gia có các lợi thế riêng làm cho giá của nguyên vật liệu ấy thấp.
- Các nghiệp vụ mua bán nội bộ liên quan đến các thành phẩm: các công ty con tại các quốc gia khác nhau có thể mua thành phẩm được sản xuất tại một quốc gia và sau đó bán lại mà không cần phải đầu tư máy móc hay nhân công cho sản xuất. - Các giao dịch liên quan việc dịch chuyển một lượng lớn máy móc, thiết bị cho sản xuất mà đặc biệt hơn là điểm đến của các giao dịch này là các quốc gia đang phát triển. - Các giao dịch liên quan đến các tài sản vô hình như nhượng quyền, bản quyền, thương hiệu, nhãn hàng, các chi phí liên quan đến nghiên cứu và phát triển sản phẩm. - Có sự cung cấp các dịch vụ quản lý, dịch vụ tài chính hay chi phí cho các chuyên gia vào làm việc tại nước nhận chuyển giao.
- Có sự tài trợ và nhận tài trợ về các nguồn lực như tài lực và nhân lực - Có các khoản đi vay và cho vay nội bộ các công ty con của doanh nghiệp FDI hay giữa công ty mẹ và các công ty con.2 Định giá chuyển giao Định giá chuyển giao là việc sử dụng các phương pháp để xác định giá cả của các nghiệp vụ chuyển giao trong nội bộ một công ty đa quốc gia phù hợp với thông lệ quốc tế và được chấp nhận bởi các quốc gia nơi mà các công ty con của công ty đa quốc gia đang hoạt động. Ngày nay, phần lớn các quy trình sản xuất đi qua nhiều nước. Khi một công ty sở hữu dây chuyền sản xuất quốc tế như vậy thì sẽ xảy ra vấn đề định giá nội bộ, đây là giá mà các chi nhánh trong cùng một công ty “bán” hàng hóa hay dịch vụ cho nhau. Giá nội bộ có thể dựa trên cơ sở thị trường, chi phí, hay qua thương lượng.
Tuy nhiên, thường yếu tố quyết định vẫn là giảm thiểu số thuế công ty phải nộp. Một số phương pháp định giá chuyển giao: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Phương pháp giá tự do có thể so sánh được Phương pháp giá vốn cộng thêm chi phí Phương pháp giá bán lại Phương pháp chiết tách lợi nhuận Phương pháp so sánh lợi nhuận Phương pháp chuyển giao lợi nhuận ròng Để hạn chế hành vi chuyển giá, các quốc gia cần áp dụng nguyên tắc dựa trên nguyên lý giá thị trường ALP trong việc định giá các nghiệp vụ chuyển giao nội bộ nhằm đảm bảo tính công bằng trong thương mại. Nguyên tắc này đòi hỏi các nghiệp vụ mua bán nội bộ trong các doanh nghiệp FDI phải được thực hiện như các nghiệp vụ mua bán diễn ra giữa các bên độc lập với nhau nhằm thể hiện được tính khách quan của quan hệ thị trường.3 Chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI 2. Khái niệm Khái niệm chuyển giá (Transfer pricing) được mô tả chung là việc xác định bằng tiền đối với một loại hàng hóa hay sản phẩm nào đó, tuy nhiên chỉ bao hàm những mặt hàng mà các bên giao dịch không phải mua từ bên ngoài (hay bên thứ ba), tức là những mặt hàng được trao đổi giữa các đơn vị thành viên trong phạm vi của một doanh nghiệp với nhau- còn gọi là các chủ thể có mối quan hệ liên kết.
Như vậy, khái niệm chuyển giá chỉ áp dụng cho những tập đoàn gồm tập hợp nhiều doanh nghiệp (đơn vị) liên kết có tư cách pháp nhân độc lập, hoặc các chủ thể kinh tế cơ cấu theo mô hình công ty mẹ- công ty con và có hoạt động kinh doanh quốc tế. Ngoài ra, mỗi bộ phận hoặc mỗi đơn vị thành viên khác nhau thực hiện hạch toán độc lập và có thẩm quyền riêng trong việc ra quyết định về định mức chi phí và doanh thu. Chuyển giá là một hành vi do các chủ thể kinh doanh thực hiện nhằm thay đổi giá trị trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong quan hệ với các bên liên kết. Hành vi ấy có đối tượng tác động chính là giá cả.
Sở dĩ giá cả có thể xác định lại trong những giao dịch như thế xuất phát từ ba lý do sau: Thứ nhất, xuất phát từ quyền tự do định đoạt trong kinh doanh, các chủ thể hoàn toàn có quyền quyết định giá cả của một giao dịch. Do đó họ hoàn toàn có quyền mua hay bán hàng hóa, dịch vụ với giá họ mong muốn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Thứ hai, xuất phát từ mối quan hệ gắn bó chung về lợi ích giữa nhóm liên kết nên sự khác biệt về giá giao dịch được thực hiện giữa các chủ thể kinh doanh có cùng lợi ích không làm thay đổi lợi ích toàn cục. Thứ ba, việc quyết định chính sách giá giao dịch giữa các thành viên trong nhóm liên kết không thay đổi tổng lợi ích chung nhưng có thể làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế của họ.
Thông qua việc định giá, nghĩa vụ thuế được chuyển từ nơi bị điều tiết cao sang nơi bị điều tiết thấp hơn và ngược lại.