Đánh giá tình hình thực hiện cải cách hành chính thuế tại TP.HCM - Luận văn UEH

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh đánh giá tình hình thực hiện cải cách hành chính về thuế tình huống ở thành phố hồ chí minh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đánh giá tình hình thực hiện cải cách hành chính thuế, tình huống ở Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và nguồn thông tin
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
• 2.1. Một số khái niệm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách hành chính thuế tại TPHCM

Cải cách hành chính thuế là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, cải cách này đã được triển khai mạnh mẽ từ năm 2011 đến 2015. Mục tiêu chính là giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao sự hài lòng của người nộp thuế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết.

1.1. Đánh giá tình hình thực hiện cải cách hành chính thuế

Trong giai đoạn 2011-2015, Cục thuế TPHCM đã thực hiện nhiều cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục thuế. Theo khảo sát, có đến 60% doanh nghiệp cho rằng họ gặp phiền hà khi thực hiện thủ tục hành chính thuế.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của cải cách hành chính thuế

Mục tiêu của cải cách hành chính thuế là tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh của TPHCM. Cải cách này không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ thuế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương.

II. Những thách thức trong cải cách hành chính thuế tại TPHCM

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải cách hành chính thuế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức mà Cục thuế TPHCM phải đối mặt. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sự hài lòng của doanh nghiệp mà còn tác động đến môi trường đầu tư tại thành phố.

2.1. Thiếu đồng bộ trong quy trình thực hiện

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong quy trình thực hiện thủ tục hành chính giữa các cơ quan thuế. Điều này dẫn đến sự lúng túng cho cả công chức thuế và doanh nghiệp, gây khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận thông tin

Nhiều doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin về quy định thuế và thủ tục hành chính. Điều này không chỉ làm tăng chi phí tuân thủ mà còn làm giảm sự hài lòng của người nộp thuế.

III. Phương pháp cải cách hành chính thuế hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của cải cách hành chính thuế, Cục thuế TPHCM cần áp dụng các phương pháp cải cách hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu thủ tục hành chính mà còn nâng cao chất lượng phục vụ của công chức thuế.

3.1. Đơn giản hóa thủ tục hành chính

Đơn giản hóa thủ tục hành chính là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả cải cách. Cần thiết phải rà soát và cắt giảm các bước không cần thiết trong quy trình thực hiện thủ tục thuế.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ công chức thuế

Để cải thiện sự hài lòng của doanh nghiệp, cần nâng cao chất lượng dịch vụ của công chức thuế. Điều này bao gồm việc đào tạo kỹ năng giao tiếp và chuyên môn cho công chức thuế, nhằm tạo ra một môi trường làm việc thân thiện và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cải cách hành chính thuế tại TPHCM đã có những bước tiến nhất định, nhưng vẫn cần nhiều cải thiện để đáp ứng kỳ vọng của doanh nghiệp. Việc khảo sát ý kiến doanh nghiệp là rất cần thiết để có cái nhìn tổng quan về tình hình thực hiện.

4.1. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng của doanh nghiệp

Khảo sát cho thấy 71% doanh nghiệp hài lòng với kết quả cải cách thủ tục hành chính thuế. Tuy nhiên, vẫn còn 29% doanh nghiệp cho rằng cần tiếp tục cải cách để nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Đề xuất giải pháp cải cách hành chính thuế

Dựa trên kết quả khảo sát, cần đề xuất các giải pháp cụ thể như thống nhất quy trình thực hiện thủ tục hành chính, nâng cao kỹ năng cho công chức thuế và cải thiện hệ thống thông tin hỗ trợ doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của cải cách hành chính thuế

Cải cách hành chính thuế tại TPHCM là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Để đạt được mục tiêu nâng cao sự hài lòng của người nộp thuế, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể trong tương lai.

5.1. Tương lai của cải cách hành chính thuế

Trong tương lai, Cục thuế TPHCM cần tiếp tục cải cách để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Điều này bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

5.2. Định hướng phát triển cải cách hành chính thuế

Định hướng phát triển cải cách hành chính thuế cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện quy trình thực hiện và tăng cường sự minh bạch trong hoạt động của cơ quan thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo Môi trường Kinh doanh năm 2016 của Ngân hàng Thế giới, chỉ số Dễ dàng nộp thuế của Việt Nam xếp thứ 168 trên tổng số 189 nền kinh tế, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của nhóm các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, Chính phủ đã ban hành Quyết định 732/QĐ-TTg và Nghị quyết 19/2016/NQ-CP với mục tiêu chiến lược: giai đoạn 2011 - 2015 rút ngắn thời gian nộp thuế đạt mức trung bình 171 giờ mỗi năm của nhóm 6 nước phát triển trong khu vực, hướng tới mục tiêu năm 2020 đứng vào nhóm 4 quốc gia hàng đầu về mức độ thuận lợi thuế với tỷ lệ 80% người nộp thuế hài lòng.

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế đầu tàu của cả nước, quy tụ gần 250.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên tổng số hơn 400.000 doanh nghiệp của toàn quốc. Mặc dù Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều chương trình cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2011 - 2015, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đối mặt với không ít rào cản trong quá trình thực thi nghĩa vụ tài chính.

Luận văn tập trung đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện cải cách hành chính thuế tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh thông qua đo lường mức độ hài lòng của doanh nghiệp. Đề tài làm rõ những tồn tại cố hữu trong khâu vận dụng chính sách, tiếp cận thông tin và công tác thanh tra, kiểm tra; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp thiết thực cho giai đoạn 2016 - 2020 nhằm cắt giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý thuế hiện đại của Bird (2004, 2015) với hai luận điểm nền tảng: hệ thống quản lý thuế phải hướng đến sự đơn giản hóa tối đa và cơ quan thuế cần xem người nộp thuế là khách hàng phục vụ. Một hệ thống hành chính tinh gọn sẽ giảm thiểu chi phí quản lý công vụ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để giám sát sự tuân thủ. Kết hợp với quan điểm của Silvani và Baer (1997), hai nguyên lý cốt lõi của nền hành chính công hiện đại bao gồm cơ chế tự khai - tự nộp (self-assessment) và xây dựng văn hóa tuân thủ tự nguyện (voluntary compliance).

Nghiên cứu tham chiếu mô hình kinh nghiệm cải cách thuế của Cơ quan Thu Nội địa Singapore (IRAS) dựa trên 4 trụ cột: hệ thống thuế đơn giản, cung cấp thông tin minh bạch, xây dựng cơ quan thuế đáng tin cậy và gắn kết cộng đồng chia sẻ niềm tin. Các cam kết dịch vụ công cụ thể như phản hồi cuộc gọi trong 2 phút, tiếp đón giải quyết tại trụ sở trong 20 phút và hoàn thuế trong 30 ngày là bài học giá trị. Khung phân tích của luận văn kế thừa mô hình khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) năm 2015 với 4 nhóm tiêu chí: (1) Tiếp cận thông tin quy định thuế; (2) Thực hiện thủ tục hành chính thuế đối với thuế Giá trị gia tăng và Thu nhập doanh nghiệp; (3) Thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại; (4) Sự phục vụ của công chức thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả nhằm lượng hóa các chỉ báo đánh giá. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2011 - 2015 của Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh (bao gồm Văn phòng Cục và 24 Chi cục Thuế trực thuộc). Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng hỏi trực tuyến và trực tiếp kết hợp phỏng vấn sâu một số lãnh đạo phòng ban nghiệp vụ thuế và giám đốc doanh nghiệp.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện với cỡ mẫu phát ra là 202 phiếu, thu về 151 phiếu hợp lệ. Cơ cấu mẫu khảo sát có 75,5% người trả lời là Giám đốc tài chính, Kế toán trưởng hoặc Kế toán thuế; 81% doanh nghiệp có quy mô dưới 50 lao động và 74% doanh nghiệp đạt doanh thu dưới 10 tỷ đồng trong năm 2015. Việc lựa chọn phương pháp thống kê mô tả và thang đo khoảng Likert 5 mức độ là hoàn toàn phù hợp để phản ánh chính xác trải nghiệm thực tế của người phụ trách công tác thuế tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn chiếm tỷ trọng áp đảo tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu khảo sát thực tế mang lại những phát hiện quan trọng về thực trạng cải cách hành chính thuế tại địa bàn nghiên cứu:

• Khó khăn trong tiếp cận thông tin và văn bản hướng dẫn: Có đến 80% doanh nghiệp từng gặp vướng mắc khi tìm hiểu thông tin về thuế, trong đó 82% đơn vị tìm đến sự trợ giúp từ Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh. Mặc dù 49% doanh nghiệp hài lòng khi tra cứu qua cổng thông tin điện tử, chỉ có 17,9% doanh nghiệp đánh giá việc tiếp cận các công văn hướng dẫn nghiệp vụ của Cục Thuế là dễ dàng và 21,5% hài lòng với hình thức hỗ trợ qua điện thoại.
• Phiền hà phổ biến trong thực hiện thủ tục: Hơn 60% doanh nghiệp phản ánh gặp phiền hà khi làm thủ tục hành chính thuế. Các nguyên nhân hàng đầu gồm: biểu mẫu thay đổi liên tục (30%), bị yêu cầu cung cấp các giấy tờ không cần thiết ngoài quy định (22%) và cán bộ thuế hướng dẫn chưa đầy đủ, thiếu tận tình (21%).
• Điểm nghẽn nghiêm trọng trong hoàn thuế Giá trị gia tăng: Trong số 22% doanh nghiệp từng thực hiện thủ tục hoàn thuế Giá trị gia tăng trong năm 2015, có đúng 0% doanh nghiệp đánh giá thủ tục này là dễ dàng. Lý do chính khiến các doanh nghiệp e ngại hoàn thuế là thời gian giải quyết kéo dài (33%) và yêu cầu điều kiện hoàn thuế quá khắt khe (22%).
• Bất cập trong thanh tra thuế và chi phí không chính thức: Gần 40% doanh nghiệp từng tiếp đoàn thanh tra, kiểm tra thuế trong hai năm 2014 và 2015. Đáng báo động, 53% doanh nghiệp xác nhận phải chi trả các khoản chi phí không chính thức cho cán bộ thanh tra; 50% cho rằng cán bộ thuế có xu hướng suy diễn quy định theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp và 45% phản ánh sự thiếu thống nhất trong hướng dẫn giữa bộ phận thanh tra và bộ phận tuyên truyền.

Thảo luận kết quả

Thành tựu rõ nét nhất của Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh là đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ thông tin với 100% doanh nghiệp kê khai thuế điện tử và 95% doanh nghiệp đăng ký nộp thuế điện tử, cắt giảm tổng số thủ tục từ 443 xuống còn 385 thủ tục. Dữ liệu có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu giải quyết thủ tục hành chính, cho thấy số lượng hồ sơ nộp qua mạng tăng trưởng vượt bậc, xóa bỏ hoàn toàn cảnh người nộp thuế xếp hàng tại cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, biểu đồ phân tích các loại phiền hà và bảng tổng hợp ý kiến doanh nghiệp đã chỉ rõ khoảng cách lớn giữa văn bản quy định và thực tế triển khai. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ hệ thống luật thuế rườm rà, thiếu tính ổn định, thường xuyên sửa đổi bổ sung dẫn đến hiện tượng cách hiểu không đồng nhất giữa 24 Chi cục Thuế. Tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ cán bộ bố trí cho bộ phận kiểm tra chiếm 32,6% trên tổng số 4.461 công chức nhưng tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng năm chỉ bao phủ được khoảng 7,1% đến 8,3% tổng số doanh nghiệp (trung bình 9 đến 11 hồ sơ mỗi công chức một năm). Áp lực chỉ tiêu thanh kiểm tra cùng sự thiếu minh bạch trong diễn giải chi phí hợp lý của thuế Thu nhập doanh nghiệp đã tạo kẽ hở cho hành vi nhũng nhiễu và làm gia tăng chi phí không chính thức, tương đồng với các kết luận trong báo cáo toàn quốc của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam năm 2015.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa và đồng bộ hóa quy trình xử lý thủ tục hành chính: Tổng cục Thuế và Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh cần ban hành cẩm nang nghiệp vụ chuẩn, thống nhất cách giải thích luật thuế giữa các phòng thanh tra và 24 Chi cục Thuế; chấm dứt hoàn toàn tình trạng yêu cầu hồ sơ giấy ngoài danh mục, phấn đấu 100% thủ tục liên thông được xử lý nhất quán trong giai đoạn 2016 - 2018.
• Tái cấu trúc quy trình hoàn thuế và công khai hạn mức: Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh cần thiết lập cơ chế giải quyết hoàn thuế Giá trị gia tăng tự động trên nền tảng quản lý rủi ro, cam kết giải quyết đúng thời hạn luật định (6 ngày làm việc đối với diện hoàn trước kiểm sau và 40 ngày đối với diện kiểm trước hoàn sau), nâng tỷ lệ hồ sơ xử lý đúng hạn lên trên 95% vào năm 2018.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và đổi mới quản trị nhân sự: Xây dựng bảng mô tả công việc chuẩn hóa cho 4.461 cán bộ, công chức; triển khai hệ thống đánh giá hiệu suất (KPI) gắn với mức độ hài lòng của người nộp thuế; kiên quyết xử lý kỷ luật đối với các hành vi gây khó dễ nhằm kéo giảm tỷ lệ doanh nghiệp phản ánh chi phí không chính thức xuống dưới 20% vào năm 2020.
• Mở rộng và chuyên nghiệp hóa các kênh hỗ trợ người nộp thuế: Nâng cấp trang thông tin điện tử, công khai cơ sở dữ liệu các văn bản giải đáp nghiệp vụ, đào tạo kỹ năng tư vấn chuyên sâu cho bộ phận một cửa và bộ phận tuyên truyền, đặt mục tiêu nâng mức độ hài lòng khi giải đáp vướng mắc qua điện thoại từ mức 21,5% lên trên 70% trong giai đoạn 2017 - 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý thuế và các nhà hoạch định chính sách: Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính có thể khai thác các số liệu thực chứng để rà soát quy trình thanh tra, hoàn thuế và thiết lập cơ chế giám sát thực thi công vụ hiệu quả.
• Lãnh đạo doanh nghiệp, Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng: Nhận diện rõ các điểm nghẽn pháp lý và thủ tục phổ biến trong sắc thuế Giá trị gia tăng, Thu nhập doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa chi phí tuân thủ và chủ động phòng ngừa rủi ro khi tiếp đoàn thanh kiểm tra.
• Hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức xúc tiến thương mại: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hội ngành nghề có thêm luận cứ thực tiễn để tham gia đối thoại chính sách công - tư, đóng góp vào nỗ lực cải thiện Chỉ số Năng lực Cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Tài liệu tham khảo hữu ích về chuyên ngành Chính sách công và Quản lý công, cung cấp phương pháp luận kết hợp dữ liệu thống kê mô tả với khung lý thuyết quản lý thuế hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không có doanh nghiệp nào trong khảo sát đánh giá thủ tục hoàn thuế Giá trị gia tăng là dễ dàng? Thực tế kiểm tra cho thấy quy trình hoàn thuế phụ thuộc lớn vào quỹ hoàn thuế được phân bổ, kèm theo cơ chế giám sát nhiều tầng nấc từ Chi cục đến Tổng cục Thuế. Các tiêu chí chứng minh giao dịch đầu vào rất khắt khe khiến 33% doanh nghiệp bị kéo dài thời gian xử lý và 22% không đáp ứng đủ yêu cầu hồ sơ.

Cải cách kê khai điện tử đã mang lại chuyển biến thực chất nào cho doanh nghiệp? Đến cuối năm 2015, 100% doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện kê khai thuế qua mạng và 95% đăng ký nộp thuế điện tử. Bước tiến này đã xóa bỏ hoàn toàn tình trạng xếp hàng nộp hồ sơ giấy, giúp doanh nghiệp cắt giảm đáng kể chi phí in ấn và thời gian đi lại.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tỷ lệ 53% doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức khi thanh tra thuế là gì? Vấn đề bắt nguồn từ các quy định về chi phí được trừ của thuế Thu nhập doanh nghiệp còn nhiều điểm mờ, tạo điều kiện cho cán bộ thanh tra suy diễn theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp thường chọn phương án chi trả để tránh bị xử phạt kéo dài hoặc đình trệ hoạt động.

Luận văn sử dụng khung lý thuyết nào để đo lường mức độ hài lòng của người nộp thuế? Tác giả kết hợp luận điểm quản lý thuế hiện đại của Bird (2004, 2015) và Silvani - Baer (1997) với bộ công cụ khảo sát 4 tiêu chí của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam năm 2015, bao gồm: tiếp cận thông tin, thực hiện thủ tục, công tác thanh kiểm tra và thái độ phục vụ của công chức.

Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế rủi ro pháp lý khi có thanh tra, kiểm tra thuế? Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật hệ thống văn bản hợp nhất, chủ động gửi văn bản hỏi cơ quan thuế khi có điểm mờ chính sách, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và thực hiện quyền giải trình minh bạch trước khi đoàn thanh tra ký biên bản kết luận.

Kết luận

• Cải cách hành chính thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 - 2015 ghi nhận thành tựu đột phá về hiện đại hóa công nghệ với 100% doanh nghiệp kê khai điện tử và 385 thủ tục được rà soát tinh gọn.
• Nghiên cứu chỉ ra các nút thắt lớn khi 60% doanh nghiệp gặp phiền hà, 0% đánh giá hoàn thuế Giá trị gia tăng dễ dàng và 53% phải chi trả chi phí không chính thức trong thanh tra thuế.
• Đội ngũ 4.461 cán bộ, công chức thuế cần chuyển đổi căn bản từ tư duy hành chính quản lý sang tư duy phục vụ người nộp thuế như khách hàng.
• Minh bạch hóa quy trình thanh kiểm tra, chuẩn hóa cẩm nang giải thích luật thuế và xử lý nghiêm trách nhiệm giải trình là yêu cầu cấp thiết cho giai đoạn 2016 - 2020.
• Việc hiện thực hóa mục tiêu đưa mức độ thuận lợi về thuế đạt nhóm 4 nước đứng đầu khu vực Đông Nam Á đòi hỏi quyết tâm cải cách đồng bộ từ cấp Cục Thuế đến từng Chi cục cơ sở.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm giá trị, là cơ sở khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách và cơ quan thuế hoàn thiện chiến lược cải cách quản lý thuế giai đoạn tiếp theo. Hãy tham khảo toàn văn luận văn để nắm bắt chi tiết các phát hiện và gợi ý chính sách chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ----------------------- NGUYỄN THỊ HỒNG MINH ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH THUẾ, TÌNH HUỐNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ----------------------- NGUYỄN THỊ HỒNG MINH ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH VỀ THUẾ, TÌNH HUỐNG Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành Chính sách công Mã chuyên ngành: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. PHẠM DUY NGHĨA Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright.

Hồ Chí Minh, ngày tháng 8 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hồng Minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Phạm Duy Nghĩa ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn tôi thực hiện đề tài luận văn này. Cảm ơn thầy đã nhiệt tình định hƣớng, góp ý, truyền đạt kinh nghiệm, điều chỉnh và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình làm luận văn. Cảm ơn các anh chị, các bạn MPP7 đã chia sẻ, hỗ trợ, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Sự đồng hành của các bạn MPP7 là nguồn năng lƣợng tốt nhất giúp tôi vƣợt qua đƣợc thời gian này.

Tôi chân thành cảm ơn toàn thể quý Thầy, Cô của Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã nhiệt tình giảng dạy, tâm huyết truyền đạt kinh nghiệm, kiến thức, lòng nhiệt huyết và giúp đỡ tôi trong học tập, nghiên cứu. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các cô, chú, anh, chị đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình làm đề tài, cảm ơn những góp ý sâu sắc đã giúp tôi định hƣớng tốt và cả những động viên tinh thần giúp tôi hoàn thành luận văn một cách tốt nhất. Cuối cùng, tôi cảm ơn gia đình và những ngƣời bạn đã luôn bên cạnh để hỗ trợ tôi về mọi mặt trong suốt thời gian vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn! Nguyễn Thị Hồng Minh Học viên lớp MPP7, Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii TÓM TẮT Cải cách thuế sẽ góp phần cải thiện môi trƣờng kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia từ đó kích thích đầu tƣ trong nƣớc, thu hút đầu tƣ nƣớc ngoài, tạo tiền đề tăng trƣởng kinh tế.

Cục thuế TPHCM đã thực hiện cải cách mạnh mẽ trong suốt từ năm 2011 – 2015. Bên cạnh những thành quả đạt đƣợc, vẫn có các ý kiến cho rằng cải cách chƣa đáp ứng đƣợc sự kỳ vọng và hài lòng của doanh nghiệp (DN) nhƣ: (i) thiếu đồng bộ trong cách thức giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) giữa các cơ quan thuế, (ii) công chức thuế còn ngại thay đổi thói quen, gây khó khăn cho DN để tìm kiếm lợi ích cá nhân, (iii) nội dung và ngôn từ trong văn bản thuế chƣa rõ ràng, tạo điều kiện cho công chức thuế suy diễn theo hƣớng bất lợi cho DN dẫn đến vấn đề chi phí không chính thức. Dựa vào hai luận điểm của Bird (2004 và 2015) và khung phân tích của VCCI (2015) “Đánh giá cải cách TTHC – Mức độ hài lòng của DN năm 2014” để thực hiện đánh giá sự hài lòng củaDN trên bốn tiêu chí: (1) Tiếp cận thông tin quy định về thuế và TTHC tại cơ quan thuế; (2) Thực hiện các TTHC thuế; (3) Thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại; (4) Sự phục vụ của công chức thuế. Mặc dù Cục thuế TPHCM đã nỗ lực cải cách trong những năm vừa qua, kết quả khảo sát cho thấy 60% DN gặp phiền hà khi thực hiện TTHC do các nguyên nhân nhƣ: (i) biểu mẫu thay đổi thƣờng xuyên, (ii) công chức thuế hƣớng dẫn không tận tình, (iii) mặc dù quy trình là thống nhất khi thực thi thì không thống nhất giữa các CQT, (iv) công chức thuế còn yêu cầu cung cấp các giấy tờ không cần thiết, (v) kéo dài thời gian xử lý.

Đáng chú ý là thủ tục hoàn thuế GTGT, không một DN nào tham gia khảo sát cho rằng thủ tục hoàn thuế là dễ dàng do: (i) khó đáp ứng điều kiện hoàn thuế, (ii) thời gian thực hiện kéo dài. Cùng với những vƣớng mắc mà DN đang gặp phải và các ý kiến đóng góp, DN mong muốn CQT tiếp tục cải cách, tạo thuận lợi hơn nữa cho DN. Từ đó, đề tài đề xuất các giải pháp cho cục thuế TPHCM: (i) CQT cần thống nhất cách hiểu và thực hiện TTHC thuế ở tất cả các CQT, (ii) Nâng cao kỹ năng và chất lƣợng của bộ phận tuyên truyền, (iii) Cam kết về thời gian và chất lƣợng thực hiện TTHC thuế, (iv) Nâng cao trình độ chuyên môn công chức thuế đặc biệt ở bộ phận thanh tra, kiểm tra, (v) Tăng cƣờng giám sát chất lƣợng và giải quyết khiếu nại, (vi) Xây dựng bảng mô tả công LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv việc, xác định và phân công công chức phù hợp với trình độ, kỹ năng ở từng bộ phận, tăng cƣờng giám sát trách nhiệm giải trình và có hình thức kỷ luật thích đáng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC.

v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT .viii DANH MỤC BẢNG. ix DANH MỤC HÌNH. ix DANH MỤC HỘP. ix DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ.

x DANH MỤC PHỤ LỤC. xi CHƢƠNG 1. Bối cảnh nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn thông tin. Cấu trúc luận văn:.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ. Một số khái niệm. Tiếp cận thông tin quy định về thuế và thủ tục hành chính tại cơ quan thuế. Thực hiện các thủ tục hành chính về thuế.

Thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại. Sự phục vụ của công chức thuế. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự chuyển biến của pháp luật thuế.

Kinh nghiệm cải cách thuế ở Singapore. Mô hình nghiên cứu. TÌNH HÌNH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THUẾ TẠI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Tiếp cận thông tin quy định về thuế và thủ tục hành chính tại cơ quan thuế.

Tổng quan các quy định về thuế. Tiếp cận thông tin quy định về thuế và thủ tục hành chính thuế. Tình hình thực hiện thủ tục hành chính về thuế. Đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thủ tục về thuế giá trị gia tăng. Thủ tục về thuế thu nhập doanh nghiệp. Tình hình thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại. Sự phục vụ của công chức thuế.

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT. Tiếp cận các văn bản pháp luật và chính sách thuế. Tình hình thực hiện thủ tục hành chính về thuế. Tìm hiểu các phiền hà của doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính.

Thủ tục về thuế giá trị gia tăng. Thủ tục về thuế thu nhập doanh nghiệp. Tình hình thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại. Sự phục vụ của công chức thuế.

Sự chuyển biến của pháp luật thuế. KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH. Gợi ý chính sách. 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Hạn chế của đề tài. 53 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT BTC Bộ Tài chính CQT Cơ quan thuế DN Doanh nghiệp GTGT Giá trị gia tăng KHĐT Sở Kế hoạch và Đầu tƣ NHTG Ngân hàng thế giới NNT Ngƣời nộp thuế TNDN Thu nhập doanh nghiệp TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TTHC Thủ tục hành chính TTXVN Thông tấn xã Việt Nam VCCI Phòng Thƣơng mại và Công nghiệp Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân VN Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thuế suất thuế TNDN và Bảo hiểm xã hội của Singapore và Việt Nam.

Tổng kết số liệu cung cấp thông tin cho NNT. Phân bổ số lƣợng công chức vào bộ phận kiểm tra và số lƣợng hồ sơ DN đƣợc kiểm tra hàng năm. 22 DANH MỤC HÌNH Hình 2. Chiến lƣợc quản lý thuế của Singapore .Niềm tin đối với ngƣời nộp thuế .3 Mô tả mô hình nghiên cứu.

Sơ đồ cải cách quản lý thuế. Phần mềm hỗ trợ kê khai. Quy trình tiếp nhận và xử lý các TTHC thuế. 20 DANH MỤC HỘP Hộp 2.

Cam kết dịch vụ - Cơ quan thu Nội địa của Singapore. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] x DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Kết quả giải quyết TTHC thuế. Tỷ lệ cán bộ, công chức theo bằng cấp, trình độ.

Cơ cấu ngƣời thực hiện đánh giá. Quy mô DN đánh giá theo số lao động .3 Quy mô DN đánh giá theo doanh thu 2015 .Các cơ quan DN thƣờng xuyên tìm sự trợ giúp hoặc gửi câu hỏi. Đánh giá của DN về các phƣơng thức tiếp cận thông tin về TTHC .6 Khả năng tiếp cận pháp luật thuế tại cơ quan thuế. Đánh giá của DN khi tiếp cận thủ tục hành chính thuế tại cơ quan thuế.

Các phiền hà DN thƣờng gặp khi thực hiện TTHC.Thực thi thủ tục hành chính thuế GTGT. Nguyên nhân DN không thực hiện hoàn thuế. Nhận định đối với việc thực hiện thủ tục thuế TNDN. Lý do DN không thực hiện các thủ tục ƣu đãi thuế TNDN.

Nhận định về công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế. Các lý do chƣa phát sinh phiếu nại.15 Đánh giá công chức thuế khi giải quyết TTHC thuế. Đánh giá sự am hiểu, chuyên môn, nghiệp vụ của công chức thuế. Đánh giá sự thành thạo trong kỹ năng giải quyết TTHC của công chức.

Các loại phân biệt đối xử. Đánh giá sự chuyển biến của pháp luật thuế trong 5 năm qua. Tác động thời gian của những thay đổi trong quy định pháp luật.