Luận văn thạc sĩ: Phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn nông thôn tỉnh Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn nông thôn tỉnh ninh bình, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Sở
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn nông thôn tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình

Phát triển nguồn nhân lực nông thôn là một trong những yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình. Nguồn nhân lực nông thôn không chỉ đóng vai trò quyết định trong sản xuất nông nghiệp mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của toàn bộ nền kinh tế. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn sẽ giúp cải thiện đời sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình

Nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình có đặc điểm đa dạng về độ tuổi và trình độ học vấn. Tuy nhiên, phần lớn lao động vẫn chưa qua đào tạo chuyên môn, dẫn đến năng suất lao động thấp. Việc hiểu rõ đặc điểm này là cần thiết để xây dựng các chính sách phát triển phù hợp.

1.2. Vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế nông thôn

Nguồn nhân lực nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và phát triển các ngành nghề phụ. Sự phát triển của nguồn nhân lực sẽ tạo ra sức mạnh nội lực, giúp tỉnh Ninh Bình tận dụng tốt các nguồn lực sẵn có.

II. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình

Thực trạng phát triển nguồn nhân lực nông thôn tại Ninh Bình hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để tìm ra giải pháp khắc phục.

2.1. Số lượng và cơ cấu nguồn nhân lực nông thôn

Số lượng lao động nông thôn tại Ninh Bình chiếm tỷ lệ lớn trong tổng lực lượng lao động của tỉnh. Tuy nhiên, cơ cấu lao động chủ yếu tập trung vào nông nghiệp, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động có trình độ chuyên môn cao.

2.2. Chất lượng nguồn nhân lực nông thôn

Chất lượng nguồn nhân lực nông thôn Ninh Bình còn thấp, với tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chiếm phần lớn. Điều này ảnh hưởng đến năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

III. Những thách thức trong phát triển nguồn nhân lực nông thôn Ninh Bình

Phát triển nguồn nhân lực nông thôn Ninh Bình đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu thông tin thị trường lao động, chính sách chưa đồng bộ và sự thiếu hụt kỹ năng cần thiết. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Thiếu thông tin và chính sách hỗ trợ

Nhiều lao động nông thôn không nắm bắt được thông tin về thị trường lao động, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm. Cần có các chính sách hỗ trợ thông tin và đào tạo nghề phù hợp.

3.2. Sự thiếu hụt kỹ năng và trình độ chuyên môn

Nhiều lao động nông thôn chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến việc không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp để nâng cao kỹ năng cho lao động.

IV. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình

Để phát triển nguồn nhân lực nông thôn, tỉnh Ninh Bình cần triển khai các giải pháp đồng bộ như nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nghề và cải thiện chính sách hỗ trợ. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng lực lao động và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Cần cải cách chương trình giáo dục và đào tạo để phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.

4.2. Tạo điều kiện cho lao động nông thôn tiếp cận thông tin

Cần xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động để lao động nông thôn có thể nắm bắt được cơ hội việc làm và các chương trình đào tạo nghề.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng lao động. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này sẽ giúp cải thiện đời sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế.

5.1. Kết quả đạt được từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo nghề đã giúp nhiều lao động nông thôn nâng cao kỹ năng và tìm được việc làm ổn định. Điều này góp phần cải thiện thu nhập và đời sống của người dân.

5.2. Tác động đến phát triển kinh tế địa phương

Sự phát triển nguồn nhân lực nông thôn đã tạo ra sức mạnh nội lực, giúp tỉnh Ninh Bình phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai

Phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với những giải pháp đồng bộ và sự quyết tâm của các cấp chính quyền, tương lai nguồn nhân lực nông thôn sẽ được cải thiện, góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

6.1. Tương lai của nguồn nhân lực nông thôn

Với sự đầu tư đúng mức vào giáo dục và đào tạo, nguồn nhân lực nông thôn Ninh Bình sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

6.2. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chính sách phát triển bền vững để khai thác tối đa tiềm năng của nguồn nhân lực nông thôn, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được chia thành 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực nông thôn Chƣơng 2: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn nông thôn tỉnh Ninh Bình. Chƣơng 3: Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực nông thôn tỉnh Ninh Bình. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NÔNG THÔN 1. Cơ sở lý luận về sự phát triển nguồn nhân lực nông thôn 1.

Một số khái niệm 1. Khái niệm nguồn nhân lực Một quốc gia muốn phát triển thì cần phải có các nguồn lực của sự phát triển kinh tế như: Tài nguyên thiên nhiên, vốn, Khoa học - công nghệ, con người… Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính quyết định trong sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mọi quốc gia. Một nước cho dù có tài nguyên thiên nhiên phong phú, máy móc kỹ thuật hiện đại nhưng không có những con người có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được sự phát triển như mong muốn. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và trong công cuộc hội nhập và phát triển nhằm mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân lao động làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại, trong Văn Kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI xác định: Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững.

Có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, do cách tiếp cận khác nhau, nên có nhiều quan niệm khác nhau về nguồn nhân lực: Thứ nhất, Theo thuyết lao động xã hội, nghĩa rộng của nguồn nhân lực, được hiểu là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội. Còn theo nghĩa hẹp, là khả năng lao động của xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong 10 độ tuổi lao động, có tham gia vào nền sản xuất xã hội. Theo quan điểm của Tổ chức lao động thế giới (ILO): Lực lượng lao động xã hội là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định, thực tế có việc làm và những người thất nghiệp. Hiện nay ở Việt Nam tuổi lao động được quy định là từ 15 - 60 tuổi (đối với nam) và từ 15 - 55 tuổi (đối với nữ).

Trên thực tế khi tính toán, thống kê lực lượng lao động, người ta thường quy định: Lực lượng lao động là những người trong độ tuổi lao động có việc làm và những người ngoài tuổi lao động vẫn tham gia làm việc (thường tính cho những người trên tuổi lao động). Như vậy, ở đây lực lượng lao động cũng đồng nghĩa với dân số hoạt động kinh tế. Nguồn lao động được hiểu là toàn bộ những người có khả năng lao động dưới dạng tích cực (đang tham gia lao động) và tiềm tàng (có khả năng lao động nhưng chưa tham gia lao động), không gồm những người có khả năng lao động nhưng không có nhu cầu làm việc. Thứ hai, Theo thuyết tăng trưởng kinh tế, thì nguồn nhân lực chính là nguồn lực chủ yếu tạo động lực cho sự phát triển.

Thứ ba, Theo thuyết về vốn con người, thì nguồn nhân lực được hiểu như nguồn lực con người (Human Resonsrces), được huy động, quản lý cùng với các nguồn lực khác (tài chính, tài nguyên…) để thực hiện những mục tiêu phát triển đã định. Thứ tư, Theo Liên hợp quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”. Thứ năm, Theo định nghĩa của Viện nghiên cứu con người (2006): Nguồn nhân lực là tổng thể các tiềm năng lao động của một tổ chức, một địa phương, một quốc gia trong tổng thể thống nhất hữu cơ năng lực xã hội (thể, trí, nhân cách) và tính năng động xã hội của con người, nhóm người, tổ chức, địa phương, vùng, quốc gia. Tính thống nhất đó được thể hiện ở quá trình 11 biến đổi nguồn lực con người thành vốn con người đáp ứng yêu cầu phát triển.

Từ những quan niệm trên, tiếp cận dưới góc độ của Kinh tế chính trị có thể hiểu: Nguồn nhân lực là tổng hòa thể lực và trí lực tồn tại trong toàn bộ lực lượng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó kết tinh truyền thống và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử được vận dụng để sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ cho nhu cầu hiện tại và tương lai của đất nước. Khái niệm về nguồn nhân lực nông thôn Nguồn nhân lực nông thôn: Nguồn nhân lực nông thôn là một bộ phận của nguồn nhân lực nói chung, được phân bố ở nông thôn và làm việc trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội trên địa bàn nông thôn, bao gồm: Sản xuất nông, lâm, thủy sản, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ và các hoạt động phi nông nghiệp khác diễn ra ở nông thôn. Nguồn nhân lực nông thôn thống nhất nhưng không đồng nhất với nông dân. Trong nông thôn, nông dân là lực lượng lao động, là vốn người chủ yếu của NNL NT, nhưng NNL NT còn bao gồm những bộ phận nhân lực khác không phải là nông dân.

Nông thôn ngày nay không chỉ thuẩn túy là nông dân, không chỉ thuần túy là lao động nông nghiệp, mà còn có một bộ phận không nhỏ cán bộ hưu trí, mất sức, bộ đội phục viên, xuất ngũ, học sinh chuyên nghiệp ra trường chưa có việc làm; những người do tổ chức lại sản xuất, giảm biên chế các cơ quan xí nghiệp Nhà nước cũng về sống tại nông thôn. Do tác động của nền sản xuất hàng hóa, nông thôn xuất hiện ngày càng nhiều tầng lớp tiểu thương, buôn bán nhỏ, chủ trang trại, có người thoát ly hẳn sản xuất nông nghiệp làm nghề buôn bán thương nghiệp, dịch vụ, giáo viên, cán bộ y tế, văn hóa… Do đó, bức tranh về cơ cấu thành phần dân cư ở nông thôn nước ta là rất đa dạng. 12 Nông thôn ngày nay không chỉ thuần túy sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp mà còn bao hàm các ngành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phi nông nghiệp (công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, ngành nghề truyền thống…). Nguồn nhân lực nông thôn là toàn bộ những tiềm năng con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn.

Do vậy, cần phải thấy rằng trong NNLNT bên cạnh nguồn nhân lực trực tiếp sống tại nông thôn tạo thành cơ cấu dân cư nông thôn thì nó còn là nguồn nhân lực gián tiếp phục vụ nông thôn có thể không sống tại nông thôn nhưng công việc của họ gián tiếp phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội nông thôn. Đó là đội ngũ những người như kỹ sư, công nhân các nhà máy phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nhân nông nghiệp… Do vậy, NNLNT là nguồn lao động phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, nó phản ánh quy mô dân số thông qua số lượng dân cư và tốc độ gia tăng dân số ở nông thôn qua các thời kỳ. NNLNT phản ánh khía cạnh cơ cấu dân cư và lao động trong các ngành, các vùng, cơ cấu lao động đã qua đào tạo, cơ cấu trình độ lao động, cơ cấu độ tuổi trong lực lượng lao động nông thôn và cơ cấu nguồn lao động dự trữ ở nông thôn, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn. NNLNT là khái niệm phản ánh phương diện chất lượng của lực lượng lao động ở nông thôn trong hiện tại và trong tương lai gần thể hiện qua hàng loạt các yếu tố như: Sức khỏe cơ thể và sức khỏe tinh thần; mức sống; trình độ giáo dục, đào tạo về văn hóa và về chuyên môn nghề nghiệp; năng lực sáng tạo, khả năng thích nghi, kỹ năng và văn hóa lao động, các khía cạnh tâm lý, đạo đức, lối sống…, trong đó thể lực, trí lực và đạo đức là những yếu tố quan trọng nhất.

Bên cạnh đó, nó cũng nói lên sự biến đổi và xu hướng sự biến đổi về số lượng, chất lượng, cơ cấu dân cư và lực lượng lao động ở nông thôn. 13 Trong NNLNT, thanh niên nông thôn và một lực lượng khá đông đảo, chiếm trên 30% dân số và trên 50% lực lượng lao động trong nông nghiệp. Đây là một nguồn lực vô cùng quý giá để thực hiện CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn. Do vậy, phát triển nguồn nhân lực trẻ, có chính sách đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho thanh niên nông thôn và giải quyết tốt các vấn đề xã hội ở nông thôn là một nhiệm vụ và yêu cầu cấp thiết trong quá trình CNH - HĐH.

NNLNT còn bao hàm một lực lượng hết sức đông đảo và có vai trò đặc biệt quan trọng ở nông thôn là phụ nữ nông thôn. Phụ nữ nông thôn có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế hộ gia đình và đặc biệt là trong xây dựng gia đình văn hóa mới, trong công tác dân số và kế hoạch hóa gia đình… Do vậy, trong việc phát triển NNLNT phải coi trọng việc phát huy, khai thác tạo điều kiện để đảm bảo sự công bằng về giới của phụ nữ trong sự phát triển kinh tế - xã hội nông thôn tạo điều kiện để họ phát huy vai trò của mình trong quá trình CNH - HĐH và xây dựng nông thôn mới. Phát triển nguồn nhân lực nông thôn - Phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực là gia tăng giá trị cho con người trên các mặt đạo đức, trí tuệ, kỹ năng lao động, thể lực, tâm hồn… Để họ có thể tham gia vào lực lượng lao động, thực hiện tốt quá trình sản xuất và tái sản xuất ra nhiều sản phẩm, góp phần làm giàu cho đất nước làm giàu cho xã hội. Phát triển nguồn nhân lực được xem xét trên hai mặt chất và lượng.