ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ THÙY DƢƠNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Bùi Thiên Sơn Hà Nội - 2007 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU. Sự cần thiết của đề tài. Tình hình nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn. Bố cục của luận văn. 1110 NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG. NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀ CHỨC NĂNG CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC. Khái niệm và bản chất của Ngân sách Nhà nƣớc. Chức năng của Ngân sách Nhà nƣớc. VAI TRÒ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, ĐẶC BIỆT Ở PHẠM VI CẤP TỈNH. Vai trò của Ngân sách Nhà nƣớc đối với phát triển sản xuất kinh doanh. Vai trò của Ngân sách Nhà nƣớc đối với ổn định, phát triển đời sống và văn hoá xã hội ở nƣớc ta. Vai trò của Ngân sách Nhà nƣớc đối với các hoạt động, chức năng khác của Chính phủ. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở NƢỚC TA. Những nguyên tắc cơ bản của quản lý Ngân sách Nhà nƣớc. Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn. Nguyên tắc thống nhất trong quản lý ngân sách nhà nƣớc. Nguyên tắc cân đối ngân sách. Nguyên tắc công khai hoá ngân sách nhà nƣớc. Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác. Nội dung của quản lý Ngân sách Nhà nƣớc. Quản lý quá trình thu của Ngân sách Nhà nƣớc. Quản lý quá trình chi của Ngân sách Nhà nƣớc. Phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc. 34 33 NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ. 34 33 NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC . ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI ẢNH HƢỞNG ĐẾN THU - CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở VĨNH PHÚC. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc. Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC. Kết quả thu Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn qua một số năm (2004 - 2006).2 Thực trạng chi Ngân sách địa phƣơng ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2004 - 2006. Phân cấp quản lý Ngân sách ở Vĩnh Phúc. ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở VĨNH PHÚC (TỪ NĂM 2004 ĐẾN NĂM 2006 ). Kết quả đạt đƣợc. Những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu. Những hạn chế. Nguyên nhân hạn chế. 6867 CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ.6867 NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA TỈNH VĨNH PHÚC ĐẾN NĂM 2010. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƢỚNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CỦA TỈNH VĨNH PHÚC ĐẾN NĂM 2010. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Ở TỈNH VĨNH PHÚC. Những giải pháp quản lý thu Ngân sách Nhà nƣớc. Giải pháp quản lý chi Ngân sách.3 Về phân cấp quản lý Ngân sách. Nâng cao chất lƣợng công tác lập, chấp hành và công tác kế toán, quyết toán Ngân sách. Tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý Ngân sách Nhà nƣớc. Đổi mới bộ máy quản lý Ngân sách Nhà nƣớc. Một số giải pháp khác. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ. Kiến nghị đối với Trung ƣơng. Khuyến nghị đối với tỉnh Vĩnh Phúc. 9796 Formatted: Dutch (Netherlands) Formatted: Dutch (Netherlands) 100 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN. CQSDĐ Chuyển quyền sử dụng đất. CĐNS Cân đối ngân sách. DDI Đầu tƣ trực tiếp trong nƣớc. FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. GD-ĐT Giáo dục đào tạo. HĐND Hội đồng nhân dân. NSNN Ngân sách nhà nƣớc. NQD Ngoài quốc doanh. ODA Viện trợ phát triển chính thức. PTTH Phát thanh truyền hình. UBND Ủy ban nhân dân. TDTT Thể dục thể thao. TW Trung ƣơng. Tỷ lệ TH/DT Tỷ lệ thực hiện so với dự toán. XDCB Xây dựng cơ bản. XDCSHT Xây dựng cơ sở hạ tầng. XNQDTW Xí nghiệp quốc doanh Trung ƣơng. XNQDĐP Xí nghiệp quốc doanh địa phƣơng. VHTT Văn hóa thể thao. WTO Tổ chức thƣơng mại thế giới. Formatted: Dutch (Netherlands) 100 DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ HIỆU TÊN BẢNG TRANG BẢNG Vĩnh Phúc: Tình hình thu ngân sách địa phƣơng tỉnh 41 2. Vĩnh Phúc: Tình hình chi ngân sách địa phƣơng tỉnh 46 2. Phân cấp nguồn thu của tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 53 2. Formatted: Dutch (Netherlands) 100 MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài. Quá trình đổi mới và phát triển kinh tế ở nƣớc ta từ một nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung mang nặng tính mệnh lệnh hành chính chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi Nhà nƣớc cần phải đổi mới cơ bản và toàn diện hệ thống cơ chế chính sách kinh tế nói chung trong đó có cơ chế quản lý tài chính. Từ đó thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc sử dụng và quản lý Ngân sách Nhà nƣớc, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả Ngân sách và tài sản của Nhà nƣớc, tăng tích luỹ nhằm đảm bảo cho nền kinh tế thị trƣờng phát triển đúng hƣớng để xây dựng “một xã hội dân giàu, nƣớc mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh, do nhân dân làm chủ”. Vì mục tiêu đó, Đảng và Nhà nƣớc ta đã có những chủ trƣơng đƣờng lối đúng đắn đó là “Phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, huy động và sử dụng tốt mọi nguồn lực cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc” nhằm khai thác tốt nội lực của đất nƣớc cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời đa dạng hoá việc sử dụng nguồn vốn xã hội cho đầu tƣ phát triển, làm giàu đất nƣớc. Nhờ vậy, trong thời gian qua chúng ta đã đạt đƣợc nhiều thành quả to lớn về kinh tế - xã hội. Trong hoàn cảnh đó, tăng cƣờng quản lý Ngân sách Nhà nƣớc, đổi mới quản lý thu, chi ngân sách sẽ tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử dụng ngân sách quốc gia tiết kiệm, có hiệu quả hơn giúp chúng ta sớm đạt đƣợc mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. Thực tế tại tỉnh Vĩnh Phúc, sau 20 năm thực hiện đƣờng lối đổi mới toàn diện do Đảng khởi xƣớng và lãnh đạo, cơ cấu kinh tế của tỉnh chuyển Formatted: Dutch (Netherlands) 100 dịch mạnh theo hƣớng công nghiệp hoá - hiện đại hoá, từ một tỉnh nghèo và thuần nông đến nay Vĩnh Phúc đứng thứ 7 cả nƣớc về giá trị sản xuất công nghiệp. Nhờ đó mà thu Ngân sách của tỉnh tăng cao, bình quân tăng 36,5%/năm, từ một tỉnh phải dựa vào Ngân sách Trung ƣơng hỗ trợ, từ năm 2004 với số thu ngân sách trên địa bàn khoảng gần 3000 tỷ đồng, tỉnh đã tự cân đối đƣợc thu chi ngân sách và có đóng góp đáng kể cho Ngân sách Trung ƣơng. Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt đƣợc đáng khích lệ, công tác quản lý Ngân sách Nhà nƣớc còn bộc lộ một số tồn tại, yếu kém gây thất thoát Ngân sách Nhà nƣớc, hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tƣ biến động mạnh mẽ dẫn đến tình trạng xây dựng kế hoạch ngân sách đối với một số chỉ tiêu thu chƣa sát với thực tế… Do vậy vấn đề tăng cƣờng quản lý Ngân sách Nhà nƣớc càng trở nên cấp bách. Trong bối cảnh đó việc nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” là thực sự cần thiết cả về mặt lý luận cũng nhƣ thực tiễn. Tình hình nghiên cứu. Hiện nay, ở nƣớc ta và trên thế giới có nhiều công trình nghiên cứu xung quanh vấn đề này nhƣ: “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành Ngân sách Nhà nƣớc ở cấp chính quyền cơ sở tại Việt Nam”(năm 2004) Formatted: Font: Times New Roman, Dutch (Netherlands) - Luận án tiến sỹ kinh tế của Nguyễn Văn Nhứt, “Quản lý Ngân sách Nhà nƣớc Formatted: Dutch (Netherlands) ở Việt Nam và các nƣớc” của tập thể nhiều tác giả do Giáo sƣ Võ Đình Hảo chủ biên, “Chi Ngân sách Nhà nƣớc và hỗ trợ phát triển chính thức dịch vụ xã hội cơ bản ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” (năm 2004) - Luận văn thạc sỹ kinh tế của Nghiêm Thị Thuỷ, “Đổi mới Ngân sách Nhà nƣớc” của Tào Hữu Phùng và Nguyễn Công Nghiệp (năm 1992)…Mỗi công trình nghiên cứu đều có mục đích, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu và cách tiếp cận riêng về Ngân sách Nhà nƣớc. Các công trình nghiên cứu đã đi sâu vào các vấn đề chủ yếu của Ngân sách Nhà nƣớc là thu, chi, phân cấp quản lý, áp Formatted: Dutch (Netherlands) 100 dụng luật Ngân sách Nhà nƣớc trong quá trình quản lý… giải quyết nhiều vấn đề về việc quản lý Ngân sách Nhà nƣớc. Tuy nhiên, đề cập đến vấn đề Ngân sách Nhà nƣớc tại cấp tỉnh thì chƣa có đề tài nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu thực trạng quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Vì vậy, vấn đề quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cần đƣợc nghiên cứu cụ thể. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích thực trạng quản lý Ngân sách Nhà nƣớc từ đó đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Để đạt đƣợc những mục tiêu trên luận văn có nhiệm vụ làm rõ những vấn đề lý luận chung về Ngân sách Nhà nƣớc và quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trong nền kinh tế thị trƣờng, đánh giá đúng thực trạng, đề xuất một số giải pháp chủ yếu để hoàn thiện công tác quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Luận văn chọn công tác quản lý Ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc làm đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu là tình hình thu, chi Ngân sách Nhà nƣớc và vấn đề phân cấp quản lý Ngân sách trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc qua các năm từ 2004 đến năm 2006. Phương pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng trong Luận văn là phƣơng pháp duy vật biện chứng và phƣơng pháp duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin.
