Luận văn thạc sĩ luật hình sự và tố tụng hình sự tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo pháp luật hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh long an

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu luật hình sự và tố tụng hình sự tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo pháp luật hình sự việt nam từ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Quốc Việt
• Người hướng dẫn: GS. Võ Khánh Vinh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Long An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và các dấu hiệu pháp lý đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
• 1.2. Phân biệt tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với một số tội phạm khác mà nạn nhân dưới 16 tuổi
• 1.3. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
• 2. CHƯƠNG 2: ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TẠI TỈNH LONG AN
• 2.1. Thực tiễn định tội danh Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An
• 2.2. Thực tiễn áp dụng các biện pháp trách nhiệm hình sự đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An
• 2.3. Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI
• 3.1. Các yêu cầu áp dụng đúng pháp luật hình sự về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
• 3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi trong pháp luật hình sự Việt Nam

Luận văn tập trung phân tích tội hiếp dâm đối với người dưới 16 tuổi theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam. Tội phạm này được xem là một trong những hành vi nghiêm trọng, xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của trẻ em. Luận văn nhấn mạnh rằng, hành vi này không chỉ gây tổn hại về thể chất mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý và sự phát triển toàn diện của nạn nhân. Bộ luật Hình sự 2015 đã quy định cụ thể về tội danh này tại Điều 142, với các khung hình phạt nghiêm khắc, bao gồm cả tử hình, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong việc bảo vệ trẻ em.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Luận văn định nghĩa tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi dùng vũ lực, đe dọa hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của nạn nhân để thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái với ý muốn của họ. Đặc điểm nổi bật của tội phạm này là nạn nhân thuộc nhóm tuổi chưa phát triển đầy đủ về thể chất và tâm lý, dễ bị tổn thương. Luận văn cũng chỉ ra rằng, hành vi này không chỉ xâm phạm đến quyền tình dục mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng như mang thai, lây nhiễm bệnh tật, thậm chí dẫn đến tử vong hoặc tự sát của nạn nhân.

1.2. Quy định pháp luật về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Luận văn phân tích các quy định của Bộ luật Hình sự 2015 về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đặc biệt là Điều 142. Các khung hình phạt được quy định rõ ràng, từ mức án tù đến tử hình, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội. Luận văn cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng đúng quy định pháp luật để đảm bảo công bằng và hiệu quả trong việc xử lý tội phạm.

II. Thực tiễn áp dụng pháp luật tại tỉnh Long An

Luận văn đi sâu vào phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An. Dữ liệu được thu thập từ năm 2014 đến 2018 cho thấy, tình hình tội phạm này có xu hướng gia tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng. Luận văn chỉ ra những khó khăn trong việc định tội danh và áp dụng hình phạt, dẫn đến tình trạng oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Đồng thời, luận văn cũng đánh giá hiệu quả của các biện pháp trách nhiệm hình sự được áp dụng trong thực tiễn.

2.1. Thực tiễn định tội danh và áp dụng hình phạt

Luận văn phân tích các vụ án cụ thể tại tỉnh Long An, chỉ ra những vướng mắc trong việc xác định tội danh và áp dụng hình phạt. Một số trường hợp bị xử lý quá nghiêm khắc hoặc quá nhẹ so với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Luận văn cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc nâng cao năng lực và trình độ của các cán bộ tư pháp trong việc áp dụng pháp luật.

2.2. Đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật

Luận văn đánh giá hiệu quả của việc áp dụng pháp luật trong việc xử lý các vụ án tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An. Mặc dù Bộ luật Hình sự 2015 đã có những quy định cụ thể, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều bất cập. Luận văn đề xuất cần có sự điều chỉnh và hoàn thiện các quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

III. Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm việc áp dụng đúng pháp luật trong việc xử lý tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Các giải pháp bao gồm việc nâng cao năng lực của cán bộ tư pháp, hoàn thiện các quy định pháp luật, và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong cộng đồng. Luận văn cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo vệ quyền lợi của nạn nhân và đảm bảo công bằng trong quá trình xét xử.

3.1. Nâng cao năng lực của cán bộ tư pháp

Luận văn đề xuất việc đào tạo và nâng cao năng lực cho các cán bộ tư pháp, đặc biệt là trong việc áp dụng các quy định pháp luật về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Điều này giúp hạn chế tình trạng oan sai và đảm bảo việc xử lý tội phạm được công bằng và hiệu quả.

3.2. Hoàn thiện quy định pháp luật

Luận văn chỉ ra sự cần thiết của việc hoàn thiện các quy định pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các quy định cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình tội phạm hiện nay, đồng thời đảm bảo tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là một trong những loại tội phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến quyền con người, đặc biệt là quyền trẻ em. Theo số liệu thống kê từ năm 2014 đến 2018 tại tỉnh Long An, Việt Nam, có 45 vụ án với 50 bị cáo bị xét xử về tội danh này, chiếm khoảng 23% số vụ án xâm phạm tình dục và gần 25% số bị cáo trong nhóm tội phạm này. Tình hình tội phạm hiếp dâm trẻ em tại Long An có xu hướng gia tăng, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về mặt xã hội và tâm lý cho nạn nhân cũng như gia đình.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và pháp luật về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật tại tỉnh Long An, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu xét xử sơ thẩm tại TAND tỉnh Long An và các huyện, thị xã trong giai đoạn 2014-2018, giai đoạn chuyển giao giữa Bộ luật Hình sự 1999 và 2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền trẻ em, góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao chất lượng xét xử, đồng thời hỗ trợ công tác phòng chống tội phạm xâm hại tình dục trẻ em tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết pháp lý về cấu thành tội phạm hình sự, đặc biệt là cấu thành tội phạm hình thức, trong đó tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được xem là tội phạm hình thức với bốn yếu tố cấu thành: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Khách thể bảo vệ là quyền bất khả xâm phạm về tình dục, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển bình thường về thể chất, tâm sinh lý của trẻ em. Mặt khách quan bao gồm hành vi dùng vũ lực, đe dọa, lợi dụng tình trạng không thể tự vệ hoặc thủ đoạn khác để giao cấu trái ý muốn nạn nhân. Chủ thể là cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự từ đủ 14 tuổi trở lên. Mặt chủ quan là lỗi cố ý trực tiếp hoặc gián tiếp.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các quy định pháp luật Việt Nam về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi trong Bộ luật Hình sự 1999, 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời phân biệt tội danh này với các tội phạm xâm phạm tình dục khác như cưỡng dâm, dâm ô, sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khoa học pháp lý kết hợp với khảo sát thực tiễn. Dữ liệu chính được thu thập từ hồ sơ xét xử các vụ án tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại TAND tỉnh Long An giai đoạn 2014-2018, với tổng số mẫu là 45 vụ án, 50 bị cáo. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các vụ án liên quan trong giai đoạn nghiên cứu để đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích định tính và định lượng, so sánh các quy định pháp luật cũ và mới, đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật qua các bản án, báo cáo công tác của TAND tỉnh Long An. Quá trình nghiên cứu cũng kết hợp trao đổi, thảo luận với các chuyên gia pháp lý và cơ quan tố tụng nhằm làm rõ các vướng mắc, khó khăn trong áp dụng pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ vụ án và bị cáo về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi chiếm gần 25% trong nhóm tội phạm xâm phạm tình dục tại Long An. Trong 5 năm, có 45 vụ án với 50 bị cáo, trung bình khoảng 9 vụ án mỗi năm, cho thấy mức độ phổ biến và nghiêm trọng của tội phạm này.

2. Hình phạt chủ yếu là tù có thời hạn từ 3 đến 20 năm, không có án treo hay phạt tiền. Trong đó, 32% bị cáo nhận mức án từ 3 đến 7 năm tù, 60% bị cáo nhận mức án từ trên 7 đến 15 năm tù. Mức án cao nhất là tử hình chưa được áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu.

3. Việc định tội danh tại các Tòa án tỉnh Long An phần lớn chính xác, tuy nhiên vẫn còn một số vụ án bị hủy hoặc chuyển tội danh do chưa làm rõ đồng phạm hoặc sai sót trong đánh giá chứng cứ. Điều này cho thấy sự cần thiết trong việc nâng cao năng lực xét xử và điều tra.

4. Các tình tiết tăng nặng như tính chất loạn luân, gây thương tích từ 31% trở lên, làm nạn nhân có thai, tái phạm nguy hiểm được áp dụng nghiêm túc trong xét xử. Ví dụ, một bị cáo bị xử phạt 16 năm tù do phạm tội có tính chất loạn luân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng tội phạm hiếp dâm người dưới 16 tuổi gia tăng có thể liên quan đến sự phát triển kinh tế xã hội nhanh chóng tại Long An, tạo điều kiện cho các hành vi phạm tội diễn ra phức tạp hơn. Việc áp dụng pháp luật còn gặp khó khăn do đặc thù của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, như khó khăn trong xác định tuổi nạn nhân, chứng minh ý chí trái ý muốn, và các thủ đoạn phạm tội tinh vi.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, tỷ lệ vụ án và mức án tại Long An tương đối tương đồng, tuy nhiên việc xử lý các tình tiết tăng nặng và định tội danh có phần chặt chẽ hơn, phản ánh sự quan tâm đặc biệt của cơ quan tố tụng địa phương. Việc không áp dụng án treo hay phạt tiền cho thấy tính nghiêm khắc của pháp luật đối với tội phạm này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện số vụ án và bị cáo theo năm, biểu đồ tròn phân bố mức án tù, và bảng tổng hợp các tình tiết tăng nặng được áp dụng trong các vụ án. Điều này giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng xử lý tội phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ điều tra, kiểm sát và xét xử nhằm nâng cao năng lực định tội danh chính xác, xử lý đúng mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Học viện Tư pháp, Viện kiểm sát, Tòa án.

2. Hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đặc biệt là các tình tiết tăng nặng và thủ tục xác định tuổi nạn nhân, nhằm giảm thiểu sai sót trong áp dụng pháp luật. Thời gian: 2-3 năm; chủ thể: Bộ Tư pháp, Quốc hội.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ trẻ em và phòng chống xâm hại tình dục tại các địa phương, đặc biệt là vùng nông thôn và khu công nghiệp. Thời gian: liên tục; chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, UBND các huyện.

4. Xây dựng hệ thống hỗ trợ tâm lý, pháp lý cho nạn nhân và gia đình nhằm giảm thiểu hậu quả tâm lý, giúp nạn nhân phục hồi và tham gia tố tụng hiệu quả. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: Sở Y tế, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ điều tra, kiểm sát, xét xử: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về cấu thành tội phạm, quy trình định tội danh và áp dụng hình phạt phù hợp trong các vụ án hiếp dâm trẻ em.

2. Nhà lập pháp và chuyên gia pháp luật: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến bảo vệ trẻ em và xử lý tội phạm xâm hại tình dục.

3. Giảng viên, sinh viên ngành Luật hình sự và Tố tụng hình sự: Tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên sâu về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, đặc biệt trong bối cảnh pháp luật Việt Nam hiện hành.

4. Các tổ chức xã hội, cơ quan bảo vệ trẻ em: Hiểu rõ thực trạng và pháp luật để xây dựng chương trình hỗ trợ, phòng ngừa và can thiệp kịp thời cho trẻ em bị xâm hại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được định nghĩa như thế nào?
   Tội này là hành vi dùng vũ lực, đe dọa hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ của người dưới 16 tuổi để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục trái ý muốn. Đây là tội phạm hình thức với cấu thành gồm khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan.

2. Khung hình phạt áp dụng cho tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi ra sao?
   Mức hình phạt thấp nhất là 7 năm tù, cao nhất có thể lên đến tử hình trong các trường hợp tăng nặng như có tổ chức, nhiều người hiếp dâm một người, hoặc làm nạn nhân chết.

3. Có thể áp dụng án treo cho tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi không?
   Theo thực tiễn xét xử tại Long An, án treo không được áp dụng do tính chất nghiêm trọng của tội phạm và mức án tù thường trên 3 năm, không phù hợp với quy định về án treo.

4. Làm thế nào để phân biệt tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với các tội xâm phạm tình dục khác?
   Dấu hiệu đặc trưng là độ tuổi nạn nhân dưới 16 và hành vi dùng vũ lực, đe dọa hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ để giao cấu trái ý muốn. Các tội khác như dâm ô, cưỡng dâm có đặc điểm khác về hành vi và mối quan hệ giữa bị hại và bị cáo.

5. Những khó khăn chính trong việc áp dụng pháp luật đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là gì?
   Khó khăn gồm xác định tuổi chính xác của nạn nhân, chứng minh ý chí trái ý muốn, xử lý các tình tiết tăng nặng, và tránh oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm do thiếu chứng cứ hoặc sự thỏa hiệp từ gia đình.

Kết luận

• Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi tại tỉnh Long An chiếm tỷ lệ cao trong các tội phạm xâm phạm tình dục, với mức án tù phổ biến từ 3 đến 15 năm.
• Luận văn đã làm rõ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật và chỉ ra những khó khăn, vướng mắc trong xét xử.
• Các tình tiết tăng nặng được áp dụng nghiêm minh, góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cán bộ tố tụng, hoàn thiện pháp luật và hỗ trợ nạn nhân.
• Nghiên cứu có giá trị thực tiễn và khoa học, hỗ trợ công tác bảo vệ trẻ em và hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.

Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, cập nhật tình hình tội phạm để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐẾ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI 1. Khái niệm, đặc điểm dấu hiệu pháp lý tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi 1. Các khái niệm Người dưới 16 tuổi theo pháp luật hiện hành: Điều 1 Luật Bảo vệ, năm 2004, quy định: “Trẻ em quy định trong luật này là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi” và tại Điều 1 Luật Trẻ em được Quốc hội thông qua ngày 5/4/2016 trong đó quy định: “Trẻ em là người dưới 16 tuổi” [22, tr. Như vậy, người dưới 16 tuổi xác định là “trẻ em” theo các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành.

- Tội hiếp dâm: Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì hành vi hiếp dâm được hiểu là “Dùng sức mạnh cưỡng bức người khác để thoả mãn nhu cầu tình dục của mình”. Như vậy, theo như quan điểm trên thì hiếp dâm là hành vi dùng sức mạnh hoặc đe dọa để nhằm thỏa mãn tình dục một cách trái pháp luật. Theo Điều 141 BLHS 2015 quy định về tội hiếp dâm như sau: Hiếp dâm là hành vi “dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân” [20, tr. Hoặc có thể hiểu theo cách ngắn gọn theo quan điểm tác giả là: Hiếp dâm là hành vi xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục của người khác.

- Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là trường hợp đặc biệt của tội Hiếp dâm thuộc nhóm các tội xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm con người, đồng thời xâm phạm tính mạng, sức khỏe và sự phát triển bình thường về thể chất và tâm lý, sinh lý của người dưới 16 tuổi. Như vậy, có thể kết hợp các nội dung trên và quy định tại Điều 142 BLHS 2015 để nêu ra khái niệm đối với tội phạm hiếp dâm người dưới 16 tuổi như sau: “Tội phạm hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi nguy hiểm cho xã 8 hội được quy định trong bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý bằng cách thức dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ”. Đặc điểm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi Tội phạm này thuộc nhóm tội xâm phạm danh dự, nhân phẩm con người, đồng thời là tính mạng, sức khỏe và sự phát triển bình thường về thể chất và tâm, sinh lý của người dưới 16 tuổi. Hành vi phạm tội được thực hiện dưới dạng hành động phạm tội, có thể sử dụng vũ lực, đe doạ sử dụng vũ lực hoặc bằng các thủ đoạn khác nhằm thỏa mãn những ham muốn tình dục, dục vọng thấp hèn của người phạm tội (nếu giao cấu với nạn nhân là người dưới 13 tuổi cũng phạm tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi mặc dù có sự thuận tình của nạn nhân).

Tội Hiếp dâm trẻ em còn xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục, danh dự và nhân phẩm của trẻ em, tạo ra sự tác động lớn đến sự phát triển lành mạnh cả về thể chất và tinh thần của trẻ em (có thể làm cho trẻ sợ hãi, bị tâm thần sau khi bị xâm hại, có khi dẫn đến trẻ tự sát). Do đó, về phương diện pháp lý, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được quy định tại Điều 142, Chương XIV phần các tội phạm của BLHS 2015 nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam [20, tr. Ngoài sự tác động lớn đến sự phát triển lành mạnh cả về thể chất và tinh thần, người thực hiện hành vi của tội danh này có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với nạn nhân, đó là: - Làm cho nạn nhân có thai. - Nạn nhân bị lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục, đặc biệt là HIV.

- Làm nạn nhân chết hoặc tự sát. Từ các lý do trên, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi không bỏ khung hình phạt với mức án cao nhất là tử hình trong BLHS, điều này thể hiện chính sách pháp luật 9 của nhà nước Việt Nam là nghiêm khắc, không khoang nhượng đối với hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi. Các dấu hiệu pháp lý hình sự đặc trưng của tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi Xét về mặt cấu trúc theo khoa học hình sự Việt Nam, tội phạm được hợp thành bởi bốn yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan. Bốn yếu tố này hợp thành cấu thành tội phạm.

Cấu thành tội phạm là tổng hợp các dấu hiệu chung có tính đặc trưng cho từng loại tội phạm cụ thể được quy định trong BLHS. Cấu thành tội phạm được coi là khái niệm cơ bản của pháp luật hình sự, là sự mô tả khái quát nhất về loại tội phạm nhất định. Cũng như bất kỳ loại tội phạm nào, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi cũng được cấu thành bởi bốn yếu tố cấu thành tội phạm, cụ thể đó là: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan. Nghiên cứu bốn yếu tố này của tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi giúp làm rõ các dầu hiệu pháp lý của tội phạm, có tác dụng xác định có hay không có tội cho hành vi đã xảy ra đồng thời phân biệt giữa tội phạm này với tội phạm khác.

Khách thể của tội phạm “Khách thể của tội phạm là những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị hành vi phạm tội xâm hại” [32, tr. Như vậy, khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội bị xâm phạm mà các quan hệ xã hội đó đã được Bộ luật hình sự thừa nhận bảo vệ đây cũng là một đặc điểm mà thiếu nó thì không phải là tội phạm. Có thể nói khách thể của tội phạm có vai trò rất lớn trong quá trình định tội danh, việc xác định đúng khách thể (khách thể chung, khách thể loại, khách thể trực tiếp) giúp làm sáng tỏ một trong số những tiêu chuẩn trong quá trình định tội danh. Những quan hệ được coi là khách thể bảo vệ của luật hình sự là những quan hệ xã hội đã được xác định trong BLHS, bao gồm: độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân,.

Đối với tội 10 hiếp dâm hiếp dâm là xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục của con người, mặc khác hành vi này còn xâm hại đến sự phát triển bình thường về mặt tâm sinh lý của nạn nhân và gây ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội. Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi thì quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, tình dục, danh dự, nhân phẩm của trẻ chính là khách thể được Luật hình sự bảo vệ. Mặt khác, hành vi này còn xâm hại đến sức khỏe, sự phát triển bình thường, ổn định và lành mạnh của trẻ em, gây ảnh hưởng xấu đến tâm, sinh lý của trẻ về lâu dài, làm tổn thương tinh thần trẻ em cũng như gia đình của trẻ. Độ tuổi nạn nhân là đặc điểm có ảnh hưởng quan trọng đến tính nguy hiểm của tội phạm, được thể hiện rõ nét qua việc xâm hại của hành vi phạm tội đối với mọi trẻ em dưới 16 tuổi, độ tuổi này trẻ em là đối tượng chưa hoàn thiện về tâm, sinh lý, dễ bị dụ dỗ, mua chuộc hoặc không thể chống cự, tự vệ lại hành vi xâm hại.

Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, khách thể trực tiếp là quyền được tôn trọng nhân phẩm, danh dự và quyền bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ em, ngoài ra tội phạm còn có thể xâm phạm đến quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng, sức khỏe của trẻ em. Tội này còn xâm phạm nghiêm trọng đến đạo đức xã hội, đạo đức truyền thống tốt đẹp, xâm phạm Công ước về quyền trẻ em mà Việt Nam đã phê chuẩn. Đối tượng tác động là một trong những dấu hiệu được mô tả trong cấu thành tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, nó có ý nghĩa trong việc phân biệt tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với các tội danh khác về tình dục khác cũng như xác định khung hình phạt và quyết định mức hình phạt. Việc phụ thuộc nhiều về vật chất và tinh thần, nên dễ bị lợi dụng để thực hiện hành vi hiếp dâm; trường hợp hiếp dâm có tính chất loạn luân còn ảnh hưởng đến đạo đức, luân thường đạo lý.

Khách thể bị xâm hại còn có thể là quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe như làm nạn nhân có thai, làm nạn nhân bị nhiểm HIV, tự sát. Như vậy, một khi khách thể bị xâm hại thì không chỉ nguy hại về thể chất và tinh thần mà còn gây ảnh hưởng đến đến quyền nhân thân của bị hại, đồng 11 thời tác động gây ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ xã hội khác được pháp luật hình sự bảo vệ, đó là chính là trật tự an toàn xã hội. Đối tượng tác động là một trong những dấu hiệu được mô tả trong cấu thành tội phạm tại Điều 142 BLHS giúp phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với các tội danh khác. Độ tuổi là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm của tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền buộc phải xác định tuổi của nạn nhân trên cơ sở các loại giấy tờ nhân thân của họ, nếu trường hợp không có giấy giấy tờ nào thì phải dùng tất cả các biện pháp để có thể xác định được tuổi thật của nạn nhân, trường hợp xác định được thì phải áp dụng nguyên tắc suy đoán có lợi cho người phạm tội.

Mặt khách quan của tội phạm “Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan” [32, tr.77], thì các dấu hiệu hợp thành mặt khách quan của tội phạm bao gồm: hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, các điều kiện chi phối hành vi và hậu quả của hành vi và các dấu hiệu khách quan khác như: thời gian, địa điểm, công cụ, phương tiện phạm tội.