Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước liên quan đến đề tài nghiên cứu - Các công trình nghiên cứu về đồng phạm, phạm tội có tổ chức Trong khoa học luật hình sự Liên bang Nga, có khá nhiều công trình nghiên cứu về đồng phạm, phạm tội có tổ chức. Trong số những công trình khoa học đó, có thể kể đến: “Giáo trình Luật hình sự” do GS. chủ biên xuất bản năm 1999 tại Nxb Inphra; “Giáo trình Luật hình sự, phần các tội phạm” do GS.
chủ biên, xuất bản năm 1998 tại Nxb Dê-xa-lô Teid; “Giáo trình luật hình sự” (2002) do GS.TS Borzenkop và GS.TS Kanuixarop chủ biên; “Bình luận khoa học BLHS Liên bang Nga” (1997) do Xcuratov U. M chủ biên; “Bình luận khoa học BLHS Liên bang Nga” (2000) do GS. Radchenko chủ biên; “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Liên bang Nga” (2005), nhà xuất bản Inphra;… Trong các công trình trên, ngoài các tội phạm được quy định tại Phần các tội phạm cụ thể (Phần riêng), các tác giả đã phân tích các quy định thuộc Phần chung của BLHS Liên bang Nga, trong đó có nội dung phân tích về chế định đồng phạm: khái niệm đồng phạm, các loại người đồng phạm và trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm. Đặc biệt, các tác giả cũng đã phân tích quy định của BLHS Liên bang Nga về yếu tố có tổ chức trong đồng phạm bao gồm trường hợp phạm tội do nhóm người có bàn bạc, nhóm có tổ chức và tổ chức tội phạm thực hiện.
Đây cũng là quy định mang tính chất chung được áp dụng cho các tội phạm cụ thể trong BLHS Liên bang Nga. Cuốn sách “Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm” do tác giả P. Tennốv làm chủ biên và Nhà xuất bản sách Matxcơva xuất bản năm 1974, có đề cập phân tích, bình luận một số quan điểm khác nhau đã được nêu ra trong khoa học luật hình sự Liên bang Nga về khái niệm đồng phạm, về tính nguy hiểm cho xã hội của đồng phạm. Chẳng hạn, đó là quan điểm của nhà hình sự học Liên Xô M.Sơnhâyđơ về 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat tính nguy hiểm cho xã hội của đồng phạm so với trường hợp phạm tội đơn lẻ.Sơnhâyđơ, thì “trong mọi trường hợp phải coi đồng phạm là hình thức phạm tội nguy hiểm hơn và vì vậy, phải chịu trách nhiệm hình sự cao hơn”.
Ngược lại với quan điểm trên là quan điểm của nhà hình sự học M.Đ Sargôroxtki, thì đồng phạm không ảnh hưởng gì đến tính chất mà mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm. Đặc biệt trong cuốn sách nêu trên, các nhà hình sự học Xô viết điển hình như M. Malakhốp cũng đã phân tích vai trò, hành vi của những người tổ chức, xúi giục, giúp sức, thực hành trong một vụ án đồng phạm. Bên cạnh đó còn có “Giáo trình Luật hình sự Xô viết, phần chung” do Nhà xuất bản Đại học tổng hợp Matxcơva xuất bản năm 1988.
Trong cuốn giáo trình này các nhà khoa học luật hình sự của Liên Xô (trước đây) cũng đã có những bài viết về đồng phạm. Khi luận về đồng phạm, các tác giả của giáo trình đã quan niệm về đồng phạm có thông mưu trước là hình thức đồng phạm trong đó những người đồng phạm đã thỏa thuận với nhau về hoạt động phạm tội chung trước khi thực hiện tội phạm. Mặc dù, theo thời gian các quan điểm khoa học của các nhà hình sự học Liên Xô trong lĩnh vực luật hình sự có sự thay đổi nhất định. Tuy nhiên, các quan niệm về đồng phạm nói trên cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị, vì vậy, các nhà hình sự học tiến bộ của Liên bang Nga ngày nay vẫn kế thừa và phát huy nó.
Khái niệm đồng phạm dần được nghiên cứu dưới nhiều góc độ và các cách tiếp cận nghiên cứu của xã hội học luật hình sự, luật hình sự so sánh, tội phạm học, khoa học luật hình sự. trên cơ sở quan điểm lập pháp hình sự và thực tiễn áp dụng hình sự của mỗi quốc gia có khác nhau. Các nhà hình sự học tại các nước thuộc hệ thống pháp luật Anglo – Saxon có quan niệm về đồng phạm khác với các nhà hình sự tại nước xã hội chủ nghĩa. Chẳng hạn, các nhà hình sự học của vương quốc Anh quan niệm về đồng phạm rất rộng, theo đó được coi là đồng phạm bất cứ người nào có cảm tình và tỏ ý tán thành hành vi phạm tội, trong khi đó các nhà hình sự học của Cộng hòa Pháp còn có những quan điểm về người thực hành là chính phạm (Auteur principal) và gọi người đồng thực hành là đồng phạm (Coauteur).
11 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Trong số những công trình nghiên cứu có liên quan đến tội cướp tài sản dưới hình thức phạm tội có tổ chức còn có cuốn sách: “Tội xâm phạm sở hữu có tổ chức” của tác giả Stijn Van Daele – Giảng viên Trường đại học Ghen ở Bỉ được xuất bản vào năm 2008. Trong cuốn sách này, Stijn Van Daele nghiên cứu hoạt động của các băng, nhóm tội phạm ở Bỉ đang được các cơ quan thực thi pháp luật ở Bỉ chú ý trong thời gian gần đây. Các cơ quan thực thi pháp luật quan tâm đến tình trạng gia tăng tội phạm, đối tượng phạm tội, chính sách phòng, chống tội phạm và sự nhận thức về tội phạm, các hiện tượng tổ chức thực hiện hành vi phạm tội, trong đó có các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt. Ngoài ra, cuốn sách còn phân tích đặc điểm về lối sống lưu động và quốc tịch của tội phạm - 2 yếu tố quan trọng của các nhóm tội phạm có tổ chức.
Đồng thời, cuốn sách cũng nêu ra những hạn chế trong chính sách của Chính phủ Bỉ về đấu tranh với tội phạm ở chỗ không nhấn mạnh vai trò loại trừ tội phạm mà chỉ nhấn mạnh vai trò kìm hãm sự hoạt động của tội phạm. Các công trình nghiên cứu liên quan đến tội cướp tài sản Cướp tài sản là tội phạm nguy hiểm mà hầu hết pháp luật hình sự các quốc gia trên thế giới đều có quy định. Để phòng chống loại tội phạm này, các quốc gia đã tập trung đầu tư tài chính, lực lượng, công sức nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở pháp lý, lý luận, bộ máy tổ chức cũng như đề ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả phòng chống. Trên cơ sở đó, nhiều công trình khoa học nghiên cứu về tội cướp tài sản ở nhiều góc độ ra đời.
Đặc biệt, ở Cộng hòa Liên bang Nga, từ năm 1996, đã có một loạt công trình nghiên cứu về luật hình sự, trong đó có quy định về tội cướp tài sản nói chung, tội cướp tài sản trong trường hợp phạm tội có tổ chức nói riêng. Ví dụ: “Giáo trình Luật hình sự” do GS. chủ biên, xuất bản năm 1999 tại Nxb Inphra; “Giáo trình Luật hình sự, phần các tội phạm” do GS. chủ biên, xuất bản năm 1998 tại Nxb Dê-xa-lô Teid; “Giáo trình luật hình sự” (2002) do GS.TS Borzenkop và GS.TS Kanuixarop chủ biên; Bình luận khoa học BLHS Liên bang Nga” 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat (1997) do Xcuratov U.
M chủ biên; “Bình luận khoa học BLHS Liên bang Nga” (2000) do GS. Radchenko chủ biên; “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Liên bang Nga” do nhà xuất bản Inphra xuất bản năm 2005;. Các công trình nêu trên đã phân tích về các quy định của BLHS, các đặc điểm và dấu hiệu pháp lý của các tội phạm, trong đó có nội dung phân tích về chế định đồng phạm, yếu tố có tổ chức và tội cướp tài sản với tình tiết phạm tội có tổ chức. Tuy nhiên, vì phạm vi nghiên cứu rộng ở tất cả các tội phạm được quy định trong BLHS nên phần nghiên cứu về tội cướp tài sản trong các công trình nói trên có dung lượng tương đối hạn chế và mức độ chung mà chưa phải là mức độ chuyên khảo về tội danh này.
Bộ luật hình sự của hầu hết các quốc gia đều có quy định về tội cướp tài sản nên các công trình nghiên cứu về BLHS của các quốc gia đều có đề cập đến nội dung nghiên cứu về tội cướp tài sản. Nghiên cứu về các tội phạm nói chung và tội cướp tài sản nói riêng trong BLHS một số nước khác có các công trình như: Cuốn “Luật hình sự” của giáo sư người Pháp Giăng Lacguyê xuất bản năm 1994; cuốn “Criminal Law” của tác giả Smith and Hogan xuất bản năm 2005; “Criminal Law” của tác giả Storey Tony và Lidbury Alan xuất bản năm 2007;. Các công trình này nghiên cứu về tất cả các tội danh được quy định trong bộ luật hình sự trong đó có tội cướp tài sản. Vì vậy, nội dung nghiên cứu về tội cướp tài sản tương đối hạn chế, chưa thực sự đầy đủ và sâu sắc.
Bên cạnh đó, còn có một số sách chuyên khảo nghiên cứu ở ngoài nước về tội cướp tài sản, đáng chú ý như: Cuốn sách “Robbery Fact, Violient crimes against persons” Carolina Academic Press của tác giả Chris E. Trên cơ sở nghiên cứu các vụ cướp tài sản ở Mỹ từ năm 2006 đến năm 2010, công trình này đã phân tích một cách chi tiết về các đặc điểm của tội cướp tài sản như độ tuổi, trình độ, dân cư, giới tính,. Trong công trình này tác giả cũng làm rõ cướp là một tội phạm bạo lực có sử dụng công cụ, phương tiện trong đó sử dụng súng chiếm tỷ lệ 42,2%, sử dụng dao chiếm tỷ lệ 8,6%,. Trong cuốn sách “Criminal Investigation - A Method for Reconstructing the Past”, xuất bản năm 2013, tác giả Jamé.Osterburg khi nghiên cứu các vụ cướp 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat tài sản ở nước Mỹ, đã nhận xét rằng hầu hết các vụ cướp tài sản có tổ chức do hai tên gây nên thường nhắm đến một nạn nhân và 1/3 trong tổng số vụ án mà tác giả điều tra là do ba tên tội phạm thực hiện.
Người phạm tội cướp tài sản có tổ chức hợp thành các băng nhóm có độ tuổi gần bằng nhau; những tên tội phạm chuyên nghiệp trong các băng nhóm đó thường hoạt động trong các khu vực địa lý rộng lớn, một số còn vượt ra ngoài các tiểu bang khác và những tên cướp này thường sử dụng súng, xe ô tô, mặt nạ ngụy trang và có người canh chừng. Trong cuốn sách “So sánh một cách có hệ thống về các vụ cướp ở Chicago, về các vụ cướp không gây thương tích và có gây thương tích đã dẫn đến chết người tại Chicago, về tình hình cướp tài sản ở Chicago”, xuất bản năm 1986 ở Chicago, hai tác giả Franklin E.