Luận văn thạc sĩ: So sánh việc thể hiện xã hội trong Kim Vân Kiều và Truyện Kiều

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh việc thể hiện xã hội trong kim vân kiều truyện thanh tâm tài nhân và truyện kiều nguyễn du, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Người hướng dẫn: PGS. Trần Nhô Thìn
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: So Sánh Xã Hội Trong Kim Vân Kiều Và Truyện Kiều
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Bức Tranh Xã Hội trong Kim Vân Kiều Kiều

Kim Vân Kiều truyện (Kim Vân Kiều) và Truyện Kiều (Nguyễn Du) đều là những tác phẩm văn học lớn, phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội phong kiến trong Kim Vân Kiều và xã hội phong kiến trong Truyện Kiều. Dù Truyện Kiều được Nguyễn Du Việt hóa từ Kim Vân Kiều, nhưng hai tác phẩm này lại có những điểm khác biệt trong việc khắc họa bức tranh xã hội. Việc so sánh hiện thực xã hội trong Kim Vân Kiều và hiện thực xã hội trong Truyện Kiều giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tài năng của Nguyễn Du, cũng như những giá trị tư tưởng, nhân văn mà ông gửi gắm trong tác phẩm của mình. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích và so sánh các khía cạnh xã hội trong hai tác phẩm, từ tầng lớp xã hội, quan hệ xã hội, đến bất công xã hội và thân phận người phụ nữ.

1.1. Tổng quan bối cảnh xã hội Trung Quốc và Việt Nam

Kim Vân Kiều ra đời trong bối cảnh xã hội Trung Quốc thời Minh Thanh, một xã hội phong kiến với nhiều biến động và mâu thuẫn. Truyện Kiều, mặc dù dựa trên cốt truyện của Kim Vân Kiều, lại phản ánh hiện thực xã hội trong Truyện Kiều, Việt Nam thế kỷ 18-19, một giai đoạn đầy biến động với chiến tranh, đói nghèo, và sự suy thoái của chế độ phong kiến. Chính sự khác biệt về bối cảnh lịch sử và văn hóa này đã tạo nên những điểm khác biệt trong cách nhìn nhận và phản ánh nội dung xã hội Kim Vân Kiều và nội dung xã hội Truyện Kiều. Cả hai tác phẩm đều phơi bày sự thối nát của quan lại, sự bất công của luật pháp, và sự áp bức bóc lột của chế độ xã hội trong Kim Vân Kiều.

1.2. Tầm quan trọng của việc so sánh hai tác phẩm

Việc phân tích xã hội Kim Vân Kiều và phân tích xã hội Truyện Kiều không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về giá trị văn học của hai tác phẩm, mà còn giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về giá trị hiện thực trong Kim Vân Kiều và giá trị hiện thực trong Truyện Kiều. Qua việc so sánh, chúng ta có thể thấy được sự sáng tạo, tài năng của Nguyễn Du trong việc Việt hóa một cốt truyện nước ngoài, đồng thời thể hiện những tư tưởng, tình cảm riêng của dân tộc Việt Nam. Đánh giá xã hội Kim Vân Kiều và đánh giá xã hội Truyện Kiều cho phép thấy được những chuyển biến trong quan điểm xã hội giữa hai nền văn hóa.

II. So Sánh Chi Tiết Về Tầng Lớp Xã Hội Kim Vân Kiều Truyện Kiều

Cả Kim Vân Kiều và Truyện Kiều đều phản ánh rõ nét tầng lớp xã hội trong xã hội phong kiến. Tuy nhiên, cách khắc họa tầng lớp xã hội trong Kim Vân Kiều và tầng lớp xã hội trong Truyện Kiều có những điểm khác biệt. Trong Kim Vân Kiều, các nhân vật thường được phân chia theo địa vị, giàu nghèo một cách rõ ràng. Truyện Kiều, dưới ngòi bút của Nguyễn Du, các quan hệ xã hội phức tạp hơn, sự phân hóa giai cấp cũng tinh tế và sâu sắc hơn. Nguyễn Du tập trung khắc họa số phận của những con người nhỏ bé, chịu nhiều áp bức, bất công, đặc biệt là thân phận người phụ nữ trong Truyện Kiều.

2.1. Sự phân chia giai cấp và địa vị xã hội

Trong Kim Vân Kiều, sự phân chia giai cấp chủ yếu dựa trên giàu nghèo và địa vị xã hội. Quan lại, địa chủ là những người có quyền lực và giàu có, trong khi dân thường, nông dân nghèo khổ phải chịu nhiều áp bức. Trong Truyện Kiều, sự phân chia giai cấp phức tạp hơn, với sự xuất hiện của các tầng lớp như thương nhân, kỹ nữ, và các nho sĩ nghèo. Nguyễn Du tập trung khắc họa bất công xã hội trong Truyện Kiều, và sự giằng xé nội tâm của các nhân vật.

2.2. Vai trò và số phận của người phụ nữ

Cả hai tác phẩm đều khắc họa thân phận người phụ nữ trong Kim Vân Kiều và thân phận người phụ nữ trong Truyện Kiều hết sức bi thảm. Họ là nạn nhân của chế độ xã hội bất công, bị coi là hàng hóa, công cụ để trao đổi, mua bán. Tuy nhiên, Nguyễn Du đã nâng tầm thân phận người phụ nữ lên một tầm cao mới, bằng cách tập trung khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất cao quý của họ, đồng thời lên án mạnh mẽ những thế lực chà đạp lên quyền lực trong Truyện Kiều và nhân phẩm của họ.

III. Phân tích Quan Hệ Xã Hội và Đạo Đức Kim Vân Kiều và Kiều

Các quan hệ xã hội trong Kim Vân Kiều và quan hệ xã hội trong Truyện Kiều được thể hiện thông qua các mối quan hệ gia đình, bạn bè, tình yêu, và quan hệ giữa người với người trong xã hội. Trong Kim Vân Kiều, các quan hệ xã hội thường mang tính hình thức, đạo đức giả tạo. Truyện Kiều, Nguyễn Du đã thể hiện tình yêu trong Truyện Kiều và đạo đức xã hội trong Truyện Kiều một cách sâu sắc, chân thực hơn, với nhiều mâu thuẫn, xung đột, và giằng xé nội tâm. Ông cũng lên án những hủ tục, những quan niệm về xã hội trong Truyện Kiều lạc hậu, đã kìm hãm sự phát triển của con người.

3.1. Các mối quan hệ gia đình và tình yêu

Trong Kim Vân Kiều, tình yêu trong Kim Vân Kiều thường bị chi phối bởi lợi ích vật chất và địa vị xã hội. Trong Truyện Kiều, tình yêu là một tình cảm thiêng liêng, cao đẹp, nhưng lại thường bị vùi dập bởi những thế lực đen tối. Mối quan hệ gia đình cũng được Nguyễn Du khắc họa một cách sâu sắc, với những tình cảm yêu thương, gắn bó, nhưng cũng không tránh khỏi những mâu thuẫn, xung đột.

3.2. Đạo đức xã hội và sự tha hóa của đồng tiền

Đạo đức xã hội trong Kim Vân Kiều thường mang tính hình thức, giả tạo. Con người sống với nhau bằng mặt nạ, toan tính, lợi dụng lẫn nhau. Truyện Kiều, Nguyễn Du lên án mạnh mẽ sự tha hóa của đồng tiền trong Truyện Kiều, khi đồng tiền có thể mua chuộc lương tâm, chà đạp lên nhân phẩm con người. Ông cũng phê phán những hủ tục, những quan niệm về xã hội lạc hậu, đã kìm hãm sự phát triển của xã hội.

IV. Bất Công Xã Hội Thân Phận Phụ Nữ trong Kiều Kiều

Cả hai tác phẩm đều phản ánh sâu sắc bất công xã hội trong Kim Vân Kiều và bất công xã hội trong Truyện Kiều, đặc biệt là đối với thân phận người phụ nữ. Họ là nạn nhân của chế độ xã hội phong kiến, bị coi thường, khinh rẻ, và phải chịu đựng nhiều đau khổ, bất hạnh. Tuy nhiên, Nguyễn Du đã nâng tầm vấn đề này lên một tầm cao mới, bằng cách tập trung khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất cao quý của thân phận người phụ nữ, đồng thời lên án mạnh mẽ những thế lực chà đạp lên nhân phẩm của họ.

4.1. Áp bức bóc lột và sự tha hóa của con người

Trong Kim Vân Kiều, áp bức, bóc lột chủ yếu đến từ giai cấp thống trị, quan lại, địa chủ. Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du đã mở rộng phạm vi áp bức, bóc lột, bao gồm cả những thế lực đen tối trong xã hội như bọn buôn người, bọn côn đồ. Ông cũng khắc họa sâu sắc sự tha hóa của con người dưới tác động của bất công xã hội, khi con người trở nên tàn nhẫn, vô cảm, và sẵn sàng chà đạp lên người khác để tồn tại.

4.2. Tiếng nói nhân đạo và cảm thương

Cả hai tác phẩm đều thể hiện tiếng nói nhân đạo, cảm thương sâu sắc đối với những số phận bất hạnh. Tuy nhiên, Nguyễn Du đã thể hiện tiếng nói nhân đạo một cách mạnh mẽ, sâu sắc hơn, bằng cách tập trung khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất cao quý của các nhân vật, đồng thời lên án mạnh mẽ những thế lực chà đạp lên nhân phẩm của họ. Ông cũng thể hiện sự cảm thông, chia sẻ sâu sắc đối với những nỗi đau khổ, mất mát của con người.

V. Sự Khác Biệt Trong Quan Điểm Xã Hội Của Tác Giả

Mặc dù dựa trên cùng một cốt truyện, Kim Vân Kiều và Truyện Kiều thể hiện những quan điểm xã hội khác nhau của tác giả. Quan điểm xã hội phong kiến trong Kim Vân Kiều mang tính chất khách quan, phản ánh hiện thực xã hội một cách tương đối trung thực. Trong khi đó, quan điểm xã hội trong Truyện Kiều mang tính chủ quan, thể hiện những suy tư, trăn trở của Nguyễn Du về số phận con người, về bất công xã hội, và về những giá trị đạo đức.

5.1. Tính khách quan và chủ quan trong phản ánh hiện thực

Kim Vân Kiều phản ánh hiện thực xã hội một cách khách quan, ít có sự can thiệp của tác giả. Truyện Kiều, Nguyễn Du đã thể hiện những suy tư, trăn trở của mình về số phận con người, về bất công xã hội, và về những giá trị đạo đức. Ông đã đưa vào tác phẩm những yếu tố chủ quan, những cảm xúc, suy nghĩ riêng của mình, làm cho tác phẩm trở nên sâu sắc, giàu ý nghĩa hơn.

5.2. Tư tưởng nhân văn và giá trị phản kháng

Cả hai tác phẩm đều thể hiện tư tưởng nhân văn, đề cao những giá trị tốt đẹp của con người. Tuy nhiên, Truyện Kiều thể hiện tư tưởng nhân văn một cách mạnh mẽ, sâu sắc hơn, bằng cách tập trung khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất cao quý của các nhân vật, đồng thời lên án mạnh mẽ những thế lực chà đạp lên nhân phẩm của họ. Ông cũng thể hiện tinh thần phản kháng, chống lại những bất công xã hội, những hủ tục lạc hậu.

VI. Kết luận Giá Trị Bền Vững Về Phản Ánh Xã Hội Của Kiều

Kim Vân Kiều và Truyện Kiều là những tác phẩm văn học có giá trị bền vững, phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội phong kiến Việt Nam và Trung Quốc. Qua việc so sánh phản ánh xã hội trong Kim Vân Kiều và phản ánh xã hội trong Truyện Kiều, chúng ta có thể thấy được những điểm tương đồng và khác biệt trong cách nhìn nhận và phản ánh nội dung xã hội của hai tác phẩm. Đồng thời, chúng ta cũng có thể hiểu rõ hơn về tài năng của Nguyễn Du, và những giá trị tư tưởng, nhân văn mà ông gửi gắm trong tác phẩm của mình.

6.1. Giá trị hiện thực và nhân văn của hai tác phẩm

Cả hai tác phẩm đều có giá trị hiện thực và nhân văn sâu sắc. Chúng phản ánh những vấn đề nhức nhối của xã hội phong kiến, đồng thời thể hiện tình yêu thương, sự cảm thông sâu sắc đối với những số phận bất hạnh. Nhất là, giá trị hiện thực trong Truyện Kiều còn có ý nghĩa to lớn đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ngày nay.

6.2. Bài học về xã hội và con người

Từ việc so sánh hai tác phẩm, chúng ta có thể rút ra những bài học quý giá về xã hội và con người. Chúng ta cần phải đấu tranh chống lại bất công xã hội, bảo vệ những giá trị đạo đức tốt đẹp, và xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, nơi mọi người đều được sống hạnh phúc và tự do. Đồng thời, chúng ta cũng cần phải trân trọng những giá trị nhân văn, đề cao những phẩm chất cao quý của con người, và yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, 3 chương (7 tiết), Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo.du) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) CHƢƠNG I SỰ HÌNH THÀNH VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TẦNG LỚP DOANH NHÂN VIỆT NAM TRONG KẾT CẤU XÃ HỘI- GIAI CẤP THỜI KỲ ĐỔI MỚI 1.1 Sự hình thành tầng lớp doanh nhân Việt Nam 1.1 Quan niệm về tầng lớp doanh nhân Việt Nam Từ “doanh nhân” theo tiếng Pháp, có nguồn gốc và nghĩa ban đầu là người tổ chức về giải trí ca nhạc hoặc các hình thức giải trí khác. Từ điển tiếng Anh (xuất bản năm 1879) cũng định nghĩa doanh nhân theo ý nghĩa tương tự là giám đốc hoặc người quản lý một tổ chức ca nhạc công cộng có năng khiếu trong lĩnh vực giải trí đặc biệt là khả năng trình diễn ca nhạc. Đầu thế kỷ XVI, từ “doanh nhân” được áp dụng vào lĩnh vực quân sự, cụ thể là những người được tuyển chọn cho những đội quân viễn chinh. Khái niệm này cũng được mở rộng cho các hoạt động xây dựng dân dụng và xây dựng trong quân sự ở thế kỷ XVII.

Cho đến đầu thế kỷ XVIII, khái niệm doanh nhân sử dụng trong lĩnh vực kinh tế. Như vậy, sự phát triển của khái niệm doanh nhân kéo dài hơn bốn thế kỷ, được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Richard Cantillon- Người Ai- len sinh sống tại Pháp lần đầu tiên giới thiệu thuật ngữ doanh nhân và hàm số chấp nhận rủi ro độc đáo trong kinh tế học của ông ngay từ đầu thế kỷ XVIII. Ông ta định nghĩa doanh nhân là người mua các yếu tố sản xuất với một giá cả nhất định để kết hợp chúng trong sản xuất sản phẩm và bán với giá không chắc chắn trong tương lai.

Ông miêu tả rằng, một người chủ trang trại trả tiền theo hợp đồng đã ký cho người chủ đất và người làm công theo một giá đã biết nhưng lại bán những sản phẩm theo giá “không chắc chắn”. Ông nói thêm rằng, những nhà buôn cũng làm như vậy bằng việc trả tiền trước và mong đợi thu về khoản tiền chưa được xác định. Vì vậy, họ cũng được gọi là doanh nhân chấp nhận rủi ro.du) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Knight- Người sáng lập trường phái kinh tế học Chicago đã mô tả doanh nhân là một nhóm người được chuyên môn hoá mà gánh lấy những điều không chắc chắn.

Khái niệm không chắc chắn được định nghĩa như là rủi ro mà không thể bảo đảm và không thể tính toán được. Vì vậy, ông ta rút ra một điểm khác biệt giữa rủi ro thông thường và điều không chắc chắn. Một rủi ro có thể được giảm thiểu thông qua các nguyên tắc bảo đảm, nơi mà sự phân bố kết quả của một nhóm đã được biết. Ngược lại, điều không chắc chắn là những rủi ro không tính toán được.

Người doanh nhân, cũng theo ý kiến của Knight, là người làm việc trong lĩnh vực kinh tế mà thực hiện các trách nhiệm về điều không chắc chắn mà tự nó không có bảo đảm, không được cấp vốn và trả lương. Jean Baptiste Say- Nhà kinh tế người Pháp đã phát triển khái niệm về doanh nhân hơn một chút mà đã tồn tại suốt hai thế kỷ. Ông quan niệm: “Chính doanh nhân là người phán đoán những nhu cầu và nhất là những phương tiện; vì vậy đức tính chủ yếu của người đó là đầu óc phán đoán. Về phương diện cá nhân, người đó có thể không cần đến sự am hiểu của mình bằng cách sử dụng một cách đúng đắn sự am hiểu của những người khác; người đó có thể tránh không tự mình bắt tay vào việc bằng cách sử dụng bàn tay của người khác; nhưng người đó không thể thiếu đầu óc phán đoán; bởi vì nếu như vây, người đó có thể tiêu tốn rất nhiều để làm ra những cái chẳng có giá trị gì" [Theo 88, 19].

Theo định nghĩa này, Jean Baptiste Say đã gắn khái niệm doanh nhân với các chức năng điều phối, tổ chức và giám sát. Schumpeter- Nhà kinh tế người Áo, lần đầu tiên vào năm 1934, đã gắn vai trò cốt lõi của “cải cách” cho doanh nhân trong tác phẩm chính của mình là “Lý thuyết về Phát triển kinh tế”. Schumpeter đã coi phát triển kinh tế như là sự thay đổi năng động riêng biệt là do doanh nhân mang đến bằng cách xây dựng các kết hợp mới về các yếu tố sản xuất (như: cải 11 (LUAN.du) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) cách, đổi mới). Ông cũng làm rõ sự khác nhau giữa nhà phát minh và nhà cải cách.

Một nhà phát minh là người khám phá các phương pháp mới và vật liệu mới. Nhưng đối với nhà cải cách thì tận dụng các phát minh mới và khám phá mới để tạo ra những sự kết hợp mới. Casson- Nhà kinh tế người Pháp đã ghiên cứu toàn diện hơn về doanh nhân. Ông nêu ra 2 phương pháp định nghĩa doanh nhân: Theo chức năng và theo hình thức biểu thị hay còn gọi là địa vị pháp lý.

Phương pháp định nghĩa theo chức năng chỉ ra chức năng nhất định và những ai thực hiện chức năng này sẽ được coi là doanh nhân. Phương pháp xác định theo hình thức biểu thị đưa ra sự mô tả cách nhận ra doanh nhân theo cách mà anh ta được thừa nhận. Không giống như định nghĩa theo chức năng, định nghĩa theo hình thức biểu thị mô tả doanh nhân theo địa vị của anh ta có thể là về pháp lý hoặc xác định theo quan hệ hợp đồng với các bên khác, địa vị của anh ta trong xã hội. Hai phương pháp tiếp cận của H.

Casson về doanh nhân đã được sử dụng làm cơ sở để hiểu về doanh nhân một cách khách quan. Redlich đã tìm cách mô tả các chức năng nhất định cuả doanh nhân và không phải của doanh nhân. Ông chia chức năng doanh nhân làm 3 phần: 1. Nhà tư bản: Người cung cấp tư bản (vốn) và các nguồn lực không phải là con người; 2.

Nhà quản lý: Người giám sát và điều phối các hoạt động sản xuất; 3. Doanh nhân: Người lập kế hoạch, người ra quyết định cuối cùng trong doanh nghiệp sản xuất. ở đây doanh nhân được hiểu là người tham gia riêng vào quá trình sản xuất. Vai trò chịu trách nhiệm rủi ro tài chính, tổ chức nguồn lực và chịu trách nhiệm về các hoạt động quản lý được coi không phải là vai trò doanh nhân.

Khái niệm doanh nhân gắn liền với ba thành phần là: chấp nhận rủi ro, tổ chức và cải cách. Một doanh nhân có thể được xác định như là một người đang cố gắng tạo ra những giá trị mới, tổ chức sản xuất và chấp nhận các rủi ro mạo hiểm 12 (LUAN.du) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) và xử lý các yếu tố không chắc chắn mang tính kinh tế liên quan đến doanh nghiệp. Ở Việt Nam, giáo sư Hoàng Phê quan niệm rằng, doanh nhân là “người làm nghề kinh doanh” [75, 218]. Bách khoa toàn thư tiếng Việt định nghĩa: "Doanh nhân được hiểu là những người chủ chốt trong việc quản trị, điều hành một doanh nghiệp.

Đó có thể là những người đại diện cho các cổ đông, cho các chủ sở hữu (thành viên Hội đồng Thành viên, Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát) hoặc trực tiếp điều hành các doanh nghiệp (thành viên Ban Giám đốc). Theo nghĩa rộng thì doanh nhân là những người có vị trí trong một doanh nghiệp và làm công việc quản trị trong doanh nghiệp" [110]. Có quan điểm cho rằng, doanh nhân là người làm nghề kinh doanh (buôn bán) có nghĩa là kinh doanh đồng nhất với thương nghiệp và doanh nhân đồng nhất với thương nhân. Thực tế thì, kinh doanh là khái niệm có nội dung rộng hơn thương nghiệp và doanh nhân là khái niệm có nội hàm rộng hơn thương nhân.

Chữ doanh cũng có nghĩa là quản lý, còn kinh doanh là quản lý kinh tế. Điều 4, Luật Doanh nghiệp năm 2005 giải thích: “Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi” [57, 22]. Pháp luật thuế hiện hành ở nước ta quy hệ thống các hoạt động kinh doanh trong xã hội vào sáu ngành lớn: sản xuất, thương nghiệp, ngành ăn uống, dịch vụ, xây dựng và vận tải. Kinh doanh là khái niệm bao trùm cả ba lĩnh vực là sản xuất hàng hoá, buôn bán và dịch vụ.

Doanh nhân hay nhà kinh doanh là đối tượng tham gia một hoặc nhiều ngành hoạt động nói trên trong nền kinh tế nhằm mục đích cơ bản là tìm kiếm lợi nhuận.du) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Hiện nay ở nước ta, có nhiều khái niệm liên quan đến khái niệm doanh nhân. Nhìn nhận dưới góc độ triết học, có thể thấy, nội dung của khái niệm doanh nhân có sự tương đồng cũng như đan xen với một số khái niệm sau: Thương nhân là từ Hán Việt, trong đó: thương là thương nghiệp, trao đổi và mua bán hàng hoá và nhân là người. Như vây, thương nhân là khái niệm chỉ một lớp người hoạt động trong lĩnh vực trao đổi, mua bán hàng hoá, xúc tiến thương mại, đầu tư và cung ứng dịch vụ. Hoạt động của lớp người này nhìn chung là tách khỏi hoạt động sản xuất.

Luật Thương mại quy định: “Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh” [58, 9]. Người sử dụng lao động, trong Điều 6 Bộ luật lao động quy định: “Người sử dụng lao động là doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân, nếu là cá nhân thì ít nhất phải đủ 18 tuổi, có thuê mướn, sử dụng và trả công lao động” [12, 7]. Người sử dụng lao động có thể là doanh nhân nếu họ là cá nhân đủ 18 tuổi trở lên, được cấp giấy phép hành nghề kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp, có thuê mướn, sử dụng và trả công lao động theo quy định của pháp luật. Chủ doanh nghiệp thường được hiểu là người đứng đầu doanh nghiệp, tự bỏ vốn, thuê (hay huy động) các nguồn lực để thực hiện công việc sản xuất, kinh doanh hay dịch vụ nhằm thu lợi nhuận.

Giám đốc doanh nghiệp là khái niệm không dùng để phân biệt tính chất sở hữu. Giám đốc doanh nghiệp có thể hoạt động trong doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân hay doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước. Giám đốc doanh nghiệp có thể là chủ sở hữu doanh nghiệp hay là người được chủ sở hữu doanh nghiệp uỷ quyền để hoạch định, quản lý, điều hành 14 (LUAN.du) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.