CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C' 1. LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG VÀ SỰ HÀI LONG CUA KHACH HANG 1. Dịch vụ hành chính công. Khái niệm Dịch vụ hành chính công là một loại hình trong các loại dịch vụ công hiện nay, do đó muốn tìm hiểu khái niệm DVHCC phải tìm hiểu về khái niệm dịch vụ công trước tiên.
Dịch vụ công là những hoạt động của các tô chức nhà nước hoặc của các doanh nghiệp, tổ chức xã hội, tư nhân được nhà nước ủy quyền để thực hiện nhiệm vụ do pháp luật quy định, phục vụ trực tiếp những nhu cầu thiết yếu chung của cộng đồng, công dân, theo nguyên tắc không vụ lợi; đảm bao su công bằng và ôn định xã hội. Các công việc do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nằm trong phạm trù dịch vụ công, thể hiện mối quan hệ giữa nhà nước và công dan, trong mối quan hệ này công dân thực hiện dịch vụ này không có quyền lựa chọn mà phải nhận những dịch vụ bắt buộc do nhà nước qui định. Sản phẩm của dịch vụ dưới dạng phổ biến là các loại văn bản mà tổ chức, cá nhân có nhu cầu được đáp ứng. (Lê Chi Mai, 2006, tr.
31)[3] Dịch vụ hành chính công là những hoạt động giải quyết các công việc cụ thể liên quan đến các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công. dân được thực hiện dựa vào thấm quyền hành chính - pháp lý của Nhà nước [3] Dịch vụ hành chính công là loại hình dịch vụ công do cơ quan hành chính nhà nước cung cấp phục vụ yêu cầu cụ thể của công dân và tổ chức 12 dựa trên qui định của pháp luật. (Lê Chỉ Mai, 2006, tr. 31)[3] Dịch vụ hành chính công do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện thông qua 2 chức năng cơ bản: Chức năng quản lý nhà nước đối với mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội và chức năng cung ứng dịch vụ công cho tổ chức và công dân.
Nói cách khác, "Dịch vụ hành chính công là những hoạt động phục vụ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công dân, do các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện dựa vào thẩm quyền hành chính pháp lý nhà nước” (Lê Chỉ Mai, 2006, tr. Dịch vụ hành chính công là loại hình dịch vụ công do cơ quan hành chính nhà nước cung cấp phục vụ yêu cầu cụ thể của công dân và tổ chức dựa trên qui định của pháp luật. Các công việc do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nằm trong phạm trù dịch vụ công, thể hiện mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, trong mối quan hệ này công dân thực hiện dịch vụ này không có quyển lựa chọn mà phải nhận những dịch vụ bắt buộc do nhà nước qui định. Sản phẩm của dịch vụ dưới dạng phổ biến là các lọai văn bản mà tô chức, cá nhân có nhu cầu được đáp ứng.
Những đặc trưng cơ bản của dịch vụ hành chính công Dịch vụ hành chính công có đặc trưng riêng, phân định nó với các loại dịch vụ công công khác [2] Thứ nhất: Việc cung ứng dịch vụ hành chính công luôn gắn với thắm quyền và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước - mang tính quyền lực pháp lý — trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ có tính pháp lý của các tổ chức và công dân như cấp các lọai giấy phép, giấy khai sinh, công chứng, hộ tịch. Thẩm quyền hành chính pháp lý thể hiện dưới hình thức các địch vụ hành chính công nhằm giải quyết các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, là hoạt động phục vụ công dân từ phía các cơ quan hành 13 chính nhà nước. Các hoạt động này không thể ủy quyển cho bất kỳ tổ chức. nào ngoài cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện và chỉ có hiệu lực khi được cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện mà thôi.
Vì vậy, nhu cầu được cung ứng các dịch vụ hành chính công của người dân (khách hàng) không phải là nhu cầu tự thân của họ mà xuất phát từ các quy định có tính chất bắt buộc của Nhà nước. Nhà nước bắt buộc và khuyến khích mọi người thực hiện các quy định này nhằm đảm bảo trật tự và an tòan xã hội, thực hiện chức năng quản lý mọi mặt đời sống xã hội. Thứ hai: Dịch vụ hành chính công nhằm phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước. Dịch vụ hành chính công bản thân chúng không thuộc về chức năng quản lý nhà nước, nhưng lại là hoạt động nhằm phục vụ cho chức năng quản lý nhà nước.
Vì vậy, hiện nay trong nghiên cứu khoa học pháp lý đã đặt ra vẫn đề xung quanh việc tách bạch chức năng hành chính và chức năng quản lý trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Thứ ba: Dịch vụ hành chính công là những hoạt đông không vụ lợi, chỉ thu phí và lệ phí nộp ngân sách nhà nước (theo quy định chặt chẽ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền). Thứ w: Mọi công dân và tổ chức đều có quyền bình đẳng trong việc tiếp nhận và sử dụng các dịch vụ hành chính công với tư cách là đối tượng phục vụ của chính quyền. Nhà nước có trách nhiệm và nghĩa vụ phục vụ công dân trên nguyên tắc công bằng, bảo đảm sự ồn định, bình đăng và hiệu quả của hoạt động quản lý xã hội.
Các loại hình dịch vụ hành chính công Có thể phân thành các loại hình cơ bản của dịch vụ hành chính công như sau: - Các hoạt động cấp các loại giấy phép như giấy phép xuất nhập cảnh, giấy phép xây dựng, giấy phép hành nghẻ, giấy phép đầu tư 14 - Các hoạt động cấp các loại giấy xác nhận, chứng thực như cấp chứng, minh thư, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp giấy khai sinh, khai tử, cấp iy đăng ký kết hôn, cấp bằng lái xe, đăng ký xe. - Hoạt động thu các khoản đóng góp vào ngân sách, quỹ của nhà nước. - Giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và xử lý vi phạm hành chính. Các yếu tố tác động đến dịch vụ hành chính công ~ Sự phân cấp thâm quyền trong cung ứng DVHCC.
~ Quy trình, thủ tục quản lý của cơ quan cung ứng DVHCC. ~ Công nghệ và trang thiết bị được sử dụng. ~ Cơ chế kiểm tra giám sát (sự kiểm tra của cơ quan thanh tra, báo chí, truyền thông, nhân dân) e. Chất lượng dịch vụ hành chính công.
Chất lượng dịch vụ là một thước đo quan trọng đối với hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước và là một trong những kết quả hoạt động chính của các cơ quan này (Arawati và cộng sự, 2007)(14] Theo tiêu chuẩn Việt Nam ISO 9001:2008 [9] thực hiện dịch vụ hành chính công gồm: quản lý hệ thống chất lượng, hoạch định chất lượng, kiểm soát chất lượng. Có thể hiểu chất lượng dịch vụ hành chính công là khả năng thoả mãn các yêu cầu của tổ chức và cá nhân về cung ứng dịch vụ hành chính công với sản phẩm cụ thể, thông thường là các quyết định hành chính. Tiêu chí dé đánh giá chất lượng DVHCC cũng rất đa dạng; có thể đánh giá căn cứ vào các nội dung sau: ~ Tạo sự tin tưởng cho người dân khi tham gia sử dụng dịch vụ, như hồ sơ được giải quyết đúng hẹn (dựa trên tỉ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng hẹn), không bị mắt mát, thất lạc, tạo được sự tin cậy của người dân khi liên hệ giải quyết thủ tục hành chính. 15 - Tao méi trudng théng thodng, thudn Igi cho vie giao dich véi cdc công cụ hỗ trợ cần thiết như: Cơ sở vật chất nơi tiếp công dân khang trang, có máy lấy số thứ tự (đảm bảo tính công bằng), máy tính giúp xử lý hỗ sơ nhanh chóng.
~ Nhân viên có đủ kiến thức chuyên môn đảm bảo giải quyết công việc. mà mình phụ trách với kỹ năng tác nghiệp chuyên nghiệp. ~ Thái độ phục vụ lịch sự, tôn trọng người dân, không nhũng nhiễu, gây phiền hà người dân tham gia giao dich. ~Thủ tục, thời gian giải quyết hồ sơ hợp lý, đúng qui định của pháp luật Với quy định về hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO (nếu dịch vụ áp dụng): nhấn mạnh về yêu cầu thực hiện theo luật định; đáp ứng sự hài lòng của khách hàng; khắc phục phòng ngừa và cải tiến liên tục hệ thống chất lượng.
Điều đó cho thấy, hành chính hoạt động theo luật, đúng thủ tục do pháp luật quy định, kết hợp việc tổ chức lao động khoa học trong công sở để đạt hiệu quả chất lượng, đáp ứng yêu cầu của công dân #. Phân biệt DVHCC với hoạt động quản lý nhà nước Bảng 1. Phân biệt hoạt động cung ứng dịch vụ công và hoạt động quản lý nhà nước Hoạt động cung ứng dịch vụ công. Hoạt động quản lý Nhà nước > Phản ánh mối quan hệ > Phản ánh mối quan hệ giữa trực tiếp giữa người cung ứng dịch chủ thể quản lý và khách thể quản lý; vụ va khách hàng; > La cde giao dich cu thé, > __ Phản ánh mối quan hệ tương trực tiếp của cơ quan hành chính tác giữa các cơ quan hành chính nhà với khách hàng; nước trong việc để xuất và tổ chức 16 thực thi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, còn mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước và nhân dân chỉ được thể hiện một cách gián tiếp; >__ Là những hoạt động phục.
> __ Các hoạt động này xuất phát vụ trực tiếp trước hết cho nhu cầu, trước hết từ nhu cầu của bản thân bộ. quyền và nghĩa vụ cụ thê của các tô máy nhà nước; chức, công dân; >__ Được thu tiền trực tiếp từ > Không thu tiền trực tiếp từ khách hàng dưới dạng lệ phí hoặc khách hàng mà được bù đắp hoàn toàn phí đối với một số dịch vụ theo quy bằng ngân sách của nhà nước. Sự hài lòng của người dân và mối quan hệ với chất lượng. dịch vụ hành chính công.
Sự hài lòng của người dân Sự hài lòng của khách hàng mà khách hàng ở đây được hiểu là người dân thụ hưởng dịch vụ hành chính công là một khái niệm tổng quát nói lên sự hài lòng khi tiêu dùng một địch vụ. Hiện có nhiều định nghĩa về sự hài lòng của các nhà nghiên cứu, Olive (1997) [17] cho rằng: Sự hài lòng của khách hàng có nghĩa là phản ứng và đánh giá của khách hàng một cách hoàn chỉnh.