CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. KHÁT QUÁT VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. Một số khái niệm Nhân viên trong doanh nghiệp: “Là một người cụ thể đảm nhận một chức vụ hay vị trí công tác nào đó trong tổ chức của một doanh nghiệp”. [1] Thành tích “nghĩa là cả hành vi và kết quả.
Các hành vi bắt nguồn từ những người hoạt động và chuyển đổi hoạt động từ trừu tượng thành hành động. Không chỉ là công cụ cho các kết quả, hành vi cũng là các đầu ra theo cách của nó — sản phẩm của nỗ lực tỉnh thần và thể chất áp dụng vào các nhiệm vụ - có thể được đánh giá tách biệt khỏi các kết quả”. [1] Đánh giá thành tích nhân viên: “Là tiễn trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn. Thông tin phản hồi từ đánh giá thành tích sẽ giúp nhân viên biết được mức độ hoàn thành công việc của họ so sánh với tiêu chí của tổ chức đẻ ra”.[11] Hệ thống đánh giá thành tích: “Hệ thông đánh giá thành tích là bất kỳ hoạt động nào nhằm đánh giá một cách hệ thống hiệu quả công việc và năng lực của nhân viên bao gồm kết quả công việc, phương pháp làm việc, những phẩm chất và kỹ năng có liên quan đến công việc”.
[8] “Hệ thống đánh giá thành tích nhân viên là một hệ thống chính thức các mục tiêu chí, phương pháp và tiến trình đánh giá định kỳ đo lường và đánh giá sự hoàn thành công tác của nhân viên cùng với hành vi và kết quả liên quan để khám phá cách thức thực hiện công việc hiện tại của nhân viên và làm thế nào đẻ nhân viên có thể thực hiện hiệu quả hơn trong tương lai nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhân viên và tổ chức”. [8] Theo các định nghĩa trên cho thấy đánh giá thành tích là tiến trình khoa học và có tính hệ thống. Hệ thống đánh giá này đánh giá cái đã đạt được so 12 với cái cần phải đạt được trên cơ sở phân tích công việc của từng cá nhân. Từ các khái niệm trên có thể hiểu: ~ Đánh giá thành tích nhân viên phải được thực hiện theo một tiến trình chặt chẽ; ~ Đối tượng đánh giá, xét duyệt là mức độ hoàn thành nhiệm vụ công tác của cá nhân theo định kỳ; ~ Thông qua đánh giá thành tích có thể định hướng hành vi của nhân viên làm cho nhân viên nỗ lực vì mục đích của tổ chức.
~ Tiến trình đánh giá sẽ bao gồm thiết lập mục tiêu, các tiêu chuẩn, các phương pháp và đối tượng đánh giá nhằm đem lại hiệu quả tối ưu cho nhân viên lẫn tổ chức. Ý nghĩa của việc đánh giá thành tích nhân viên * Đánh giá thành tích là một công việc rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực (NNL). Trên thực tế, hầu hết mọi tô chức đều có gắng thực hiện các công việc sau: - Tuyển lựa nhân lực với khả năng và ước muốn thực hiện công việc một cách hữu hiệu nhất. - Đào tạo, bồi đưỡng, động viên và khen thưởng nhân viên về thành tích và hiệu suất công việc.
~ Thiết công việc và xác định hệ thống công việc nhằm đạt được mục tiêu của tô chức. ~ Phát triển hành vi và thái độ nhân viên, tăng cường mối quan hệ giữa nhà quản lý và nhân viên. ~ Đánh giá các chính sách và chương trình quản trị nguồn nhân lực. - Đánh giá thành tích sẽ chính là cơ chế êm soát, đem lại thông tin phản hồi không chỉ cho từng cá nhân mà còn đánh giá tô chức về các phan việc đang tiến hành, nhằm giúp cho nhà quản trị ết được nhân viên có đi đến 13 đúng mục tiêu, theo đúng cách thức và tiêu chuẩn mong muốn hay không.
* Sự thống nhất giữa hành vi công việc và chiến lược tổ chức “Đánh giá thành tích đóng một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hành vi mà nhân viên thực hiện trên công việc nhất quán với chiến lược của tổ chức. Trong thực tế cho thấy, nhân viên sẽ thực hiện hành vi mà họ cảm nhận sẽ được khen thưởng. Nhân viên mong muốn được tổ chức công nhận và thưởng, vì thế họ tìm mọi cách để thực hiện những điều mà tổ chức nhấn mạnh. Qua đó, việc đánh giá thành tích trở thành phương tiện để nhận biết hành vi của nhân viên có nhất quán với mục tiêu chiến lược của tổ chức hay không và đánh giá thành tích trở thành cách thức giúp tổ chức đối phó với những bắt ôn, nguy hại đến chiến lược chung.
* Sự nhất quán giữa hành vi công việc và giá trị tổ chức Đánh giá thành tích là công cụ để củng cố giá trị và văn hoá của tô chức. Giá trị được truyền thông và chia sẻ trong toàn tô chức là phát triển con người thì đánh giá thành tích sẽ góp phần vào việc xem xét liệu rằng nhà quản trị có chia sẻ giá trị này trong tô chức hay không? Hơn nữa, nếu nhà quản trị chịu trách nhiệm về phát triển nhân viên và trong bản đánh giá thành tích có khoản mục này thì họ sẽ dành nhiều thời gian hơn để phát triển, trợ giúp cấp dưới của mình. Đánh giá thành tích là sự liên kết đánh giá với văn hoá của tổ chức. Đánh giá thành tích sẽ đảm bảo điều chỉnh hành vi nhân viên thể hiện tại nơi làm việc sao cho nhất quán với văn hoá của tổ chức.
Các chức năng của đánh giá thành tích nhân viên a. Là công cụ phát triển nhân viên “Đánh giá nhân viên được thực hiện thông qua nhiều cách thức khác nhau; đánh giá nhân viên không chỉ dừng lại ở việc đánh giá kỹ năng nhiệm vụ mà còn là sự đánh giá toàn điện nhằm định hướng cải thiện phát triển thành tích và đảo tạo nhân viên. 14 ~ Cũng cố và duy trì thành tích ~ Cải thiện nâng cao thành tích của nhân viên - Xác định mục tiêu phát triển nghề nghiệp cho nhân viên ~ Xác định nhu cầu dao tao” b. Là công cụ hành chính nhằm quản trị nguồn nhân lực Bên cạnh mục đích phát triển nhân viên, đánh giá thành tích cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ra các quyết định hành chính.
Đánh giá thành tích được sử dụng để kết nói phần thưởng với thành tích và để đánh giá hiệu. quả của các chính sách và hoạt động nguồn nhân lực của tô chức. - Kết nối phần thưởng với thành tích - Đánh giá chính sách và chương trình quản trị NNL. Yêu cầu của công tác đánh giá thành tích nhân viên €.
Đảm bảo sự nhất quán giữa công việc và chiến lược tổ chức. Đánh giá thành tích đóng một vai trò quan trong trong việc đảm bảo, hành vĩ mà nhân viên thực hiện trên công việc nhất quán với chiến lược của tổ chức. Đăm bảo sự nhất quán giữa công việc và giá trị tổ chức “Đánh giá thành tích là công cụ được sử dụng để củng cố giá trị và văn hoá tổ chức. Ví dụ như giá trị được truyền thông và chia sẻ trong toàn tô chức là phát triển con người thì đánh giá thành tích sẽ góp phần vào việc xem xét liệu rằng nhà quản trị có chia sẻ giá trị này trong tô chức hay không? Hơn nữa, nếu nhà quản trị chịu trách nhiệm về phát triển nhân viên và trong bản đánh giá thành tích có khoản mục này thì họ sẽ dành nhiều thời gian hơn để phát triển, trợ giúp cấp dưới của mình.
NOI DUNG ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. Xác định mục tiêu đánh giá thành tích Việc đánh giá nhân viên có thể phục vụ cho nhiều mục tiêu khác nhau. Về cơ bản có thể chia thành 2 nhóm: 15 a. Đánh giá nhân viên nhằm định hướng phát triển và đào tạo ~ “Duy trì hiệu suất làm việc và thành tích của nhân viên: iệc lãnh đạo nhận biết những nỗ lực của nhân viên trong việc hoàn thành công việc được.
giao và khen thưởng xác đáng sẽ động viên tỉnh thần làm việc của nhân viên sẽ tạo động lực đề họ sẽ có gắng nhiều hơn dé được khen thưởng trong tương. Sự đánh giá công bằng và xác đáng mức độ hoàn thành nhiệm vụ của nhân viên (với những thông tin và dữ liệu minh chứng rõ ràng) sẽ mang đến tính thuyết phục cao đối với những cán bộ khác, không tạo mâu thuẫn giữa các nhân viên với nhau. - Nâng cao thành tích của nhân viên: Trên cơ sở đánh giá mức độ hoàn thành công việc ở từng thời điểm, lãnh đạo có thể định hướng cho nhân viên cách thức làm việc để đạt hiệu quả và thành tích cao trong thời gian tới. Người lãnh đạo có thể giúp nhân viên nhận ra những điểm mạnh, yếu, giúp cán bộ tìm ra nguyên nhân của những thất bại trong công việc từ đó xác định họ cần phải làm gì để khắc phục những nhược điểm hoặc làm tốt hơn.
Ngoài ra, người lãnh đạo có thê thảo luận và thống nhất với nhân viên mục tiêu công. việc trong tương lai và những phương thức thực hiện để đạt được mục tiêu này. ~ Xác định mục tiêu phát triển nghề nghiệp cho nhân viên: Các cuộc họp đánh giá cán bộ là địp lãnh đạo và cán bộ cũng thảo luận về các mục tiêu và kế hoạch phát t dài hạn của nhân viên. Dựa trên những kỹ năng hiện + quả hoàn thành công việc trong thời gian qua, người lãnh đạo có thể di uất những cách thức nhân viên cần thực hiện đề đạt hiệu quả công việc.
Người lãnh đạo cũng cần định hướng cho nhân viên thấy rõ sự gắn kết, ảnh hưởng lẫn nhau giữa thành tích của cá nhân với lợi ích chung của tô chức. ~ Xác định nhu cầu đào tạo: Đánh giá nhân viên cũng nhằm phục vụ cho việc xác định nhu cầu và thiết lập kế hoạch đào tạo của tô chức. Nếu một 16 nhân viên không đạt những yêu cầu trong thực hiện công việc, chương trình đào tạo có thể giúp họ bổ sung các kiến thức, nghiệp vụ cần thiết để xử lý công việc tốt hơn. Với những nhân viên hoàn thành công việc trên mức yêu cầu, có thể đưa vào những chương trình đào tạo cao hơn đề chuẩn bị cho việc đề bạt vào những vị trí cao sau này.
Đánh giá nhân viên sẽ giúp lãnh đạo xác. định nhu cầu đào tạo chuyên sâu. Quản lý nhân viên hiệu quã hơn “Bên cạnh mục tiêu phát triển nhân viên, đánh giá còn nhằm phục vụ cho công tác quản lý nhân viên nói chung. - Kết nối khen thưởng với thành tích: Đánh giá thành tích nhân viên là cơ sở cấu thành của hệ thống thưởng phạt của tổ chức.