Luận văn thạc sĩ quản lý vốn vay ủy thác của ngân hàng chính sách xã hội tại hội liên hiệp phụ nữ tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu quản lý vốn vay ủy thác của ngân hàng chính sách xã hội tại hội liên hiệp phụ nữ tỉnh bắc kạn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Vi Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tuấn Anh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý vốn vay ủy thác của Ngân hàng Chính sách Xã hội tại Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN VAY ỦY THÁC CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TẠI HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Vai trò của việc ủy thác cho vay vốn của NHCSXH đối với HLHPN
• 1.1.3. Đặc điểm vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN
• 1.1.4. Nội dung quản lý vốn vay uỷ thác của NHCSXH tại Hội LHPN
• 1.1.4.1. Nhiệm vụ các bên trong quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN tỉnh
• 1.1.4.2. Nội dung quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN
• 1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý chương trình nhận ủy thác cho vay tín dụng ưu đãi trên thế giới
• 1.2.1. Kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chương trình nhận ủy thác cho vay tín dụng qua NHCSXH tại Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Ninh
• 1.2.2. Tỉnh Thái Nguyên
• 1.2.3. Bài học kinh nghiệm từ thực tiến quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.1. Nguồn thông tin, số liệu
• 2.3. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu
• 2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.1. Nhóm chỉ tiêu thể hiện thực trạng cho vay vốn ủy thác
• 2.5.2. Nhóm chỉ tiêu thể hiện thực trạng quản lý vốn vay ủy thác
• 2.5.3. Nhóm chỉ tiêu thể hiện kết quả sử dụng và vay vốn ủy thác
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ỦY THÁC CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH BẮC KẠN TẠI HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ
• 3.1. Khái quát về Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn
• 3.1.1. Lịch sử hình thành
• 3.1.2. Chức năng và nhiệm vụ
• 3.2. Khái quát về NHCSXH tỉnh Bắc Kạn
• 3.2.1. Lịch sử hình thành
• 3.2.2. Hệ thống tổ chức quản lý
• 3.2.2.1. Cơ cấu tổ chức của NHCSXH tỉnh Bắc Kạn
• 3.2.2.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của NHCSXH tỉnh Bắc Kạn
• 3.3. Thực trạng quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn
• 3.3.1. Thực trạng công tác quản lý lập kế hoạch cho vay uỷ thác của NH CSXH tại HLHPN tỉnh
• 3.3.2. Thực trạng công tác quản lý chấp hành cho vay uỷ thác của NH CSXH tại HLHPN tỉnh
• 3.3.3. Theo dõi, kiểm tra và xử lý nợ
• 3.3.4. Đánh giá, tổng kết và rút kinh nghiệm
• 3.4. Đánh giá chung về công tác quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội phụ nữ tỉnh Bắc Kạn
• 4. Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN VAY ỦY THÁC CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TẠI HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH BẮC KẠN
• 4.1. Định hướng chung
• 4.1.1. Định hướng của Nhà nước và chính phủ
• 4.1.2. Định hướng của tỉnh
• 4.2. Một số giải pháp
• 4.2.1. Các giải pháp đặc thù
• 4.2.2. Các giải pháp chung
• 4.2.2.1. Đối với NHCSXH TW
• 4.2.2.2. Đối với HLHPN Việt Nam
• 4.2.2.3. Đối với UBND các cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý vốn vay

Quản lý vốn vay là một trong những nội dung trọng tâm của luận văn, tập trung vào việc quản lý nguồn vốn ủy thác từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đến Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh Bắc Kạn. Luận văn phân tích các phương pháp quản lý vốn vay, bao gồm việc lập kế hoạch, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn. Quản lý tài chính và quản lý rủi ro là hai yếu tố quan trọng được nhấn mạnh, giúp đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao.

1.1. Phương pháp quản lý vốn vay

Luận văn đề cập đến các phương pháp quản lý vốn vay hiệu quả, bao gồm việc xây dựng kế hoạch cho vay, giám sát quá trình sử dụng vốn và đánh giá kết quả. Quản lý tài chính được thực hiện thông qua việc kiểm soát chặt chẽ các khoản vay, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Quản lý rủi ro được áp dụng để giảm thiểu các rủi ro liên quan đến việc vay vốn, bao gồm rủi ro tín dụng và rủi ro thanh toán.

1.2. Hiệu quả quản lý vốn vay

Luận văn đánh giá hiệu quả của việc quản lý vốn vay thông qua các chỉ tiêu như tỷ lệ hộ thoát nghèo, mức độ cải thiện đời sống kinh tế - xã hội của người dân. Hỗ trợ tài chính từ NHCSXH đã giúp nhiều hộ gia đình tại Bắc Kạn phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế trong việc tiếp cận nguồn vốn và sử dụng vốn hiệu quả.

II. Ngân hàng Chính sách Xã hội

Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Luận văn phân tích cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của NHCSXH, đặc biệt là trong việc quản lý và phân phối nguồn vốn ủy thác. Chính sách tín dụng và dịch vụ ngân hàng của NHCSXH được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của các đối tượng yếu thế trong xã hội.

2.1. Chức năng và nhiệm vụ của NHCSXH

NHCSXH có nhiệm vụ thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách khác. Chính sách tín dụng của NHCSXH bao gồm các khoản vay với lãi suất thấp, thời hạn vay dài và điều kiện vay linh hoạt. Dịch vụ ngân hàng của NHCSXH được thiết kế để đơn giản hóa quy trình vay vốn, giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

2.2. Vai trò của NHCSXH trong phát triển kinh tế xã hội

NHCSXH đã góp phần quan trọng trong việc giảm tỷ lệ đói nghèo và phát triển kinh tế - xã hội tại Bắc Kạn. Phát triển kinh tế được thúc đẩy thông qua việc cung cấp vốn vay cho các hộ gia đình để đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Hỗ trợ tài chính từ NHCSXH cũng giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, đặc biệt là phụ nữ và các đối tượng yếu thế.

III. Ủy thác và quản lý rủi ro

Ủy thác là phương thức chính được NHCSXH sử dụng để phân phối nguồn vốn đến các đối tượng vay thông qua các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN). Luận văn phân tích quy trình ủy thác, từ việc ký kết hợp đồng đến quản lý và giám sát việc sử dụng vốn. Quản lý rủi ro là yếu tố không thể thiếu trong quá trình ủy thác, giúp đảm bảo an toàn vốn vay và hiệu quả sử dụng vốn.

3.1. Quy trình ủy thác

Quy trình ủy thác bao gồm việc ký kết hợp đồng giữa NHCSXH và các tổ chức nhận ủy thác, phân phối vốn đến các đối tượng vay và giám sát việc sử dụng vốn. Quản lý tài chính được thực hiện thông qua việc kiểm soát chặt chẽ các khoản vay, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Quản lý rủi ro được áp dụng để giảm thiểu các rủi ro liên quan đến việc vay vốn, bao gồm rủi ro tín dụng và rủi ro thanh toán.

3.2. Quản lý rủi ro trong ủy thác

Quản lý rủi ro là yếu tố quan trọng trong quá trình ủy thác, giúp đảm bảo an toàn vốn vay và hiệu quả sử dụng vốn. Luận văn đề cập đến các biện pháp quản lý rủi ro, bao gồm việc đánh giá rủi ro tín dụng, giám sát việc sử dụng vốn và xử lý nợ xấu. Chiến lược tài chính của NHCSXH được thiết kế để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn.

IV. Phát triển kinh tế xã hội

Phát triển kinh tế - xã hội là mục tiêu chính của các chương trình tín dụng ưu đãi do NHCSXH thực hiện. Luận văn phân tích tác động của các chương trình này đến việc giảm nghèo, tạo việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân tại Bắc Kạn. Hỗ trợ tài chính từ NHCSXH đã giúp nhiều hộ gia đình phát triển kinh tế, đặc biệt là phụ nữ và các đối tượng yếu thế.

4.1. Tác động đến giảm nghèo

Các chương trình tín dụng ưu đãi của NHCSXH đã góp phần giảm tỷ lệ đói nghèo tại Bắc Kạn. Hỗ trợ tài chính từ NHCSXH giúp các hộ gia đình đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Phát triển kinh tế được thúc đẩy thông qua việc tạo việc làm và nâng cao năng suất lao động.

4.2. Cải thiện chất lượng cuộc sống

Hỗ trợ tài chính từ NHCSXH đã giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân tại Bắc Kạn, đặc biệt là phụ nữ và các đối tượng yếu thế. Các chương trình tín dụng ưu đãi giúp người dân tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống. Phát triển kinh tế - xã hội được thúc đẩy thông qua việc tạo việc làm và nâng cao thu nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống chính sách an sinh xã hội của Việt Nam, tín dụng chính sách là trụ cột quan trọng nhằm hỗ trợ người nghèo và các đối tượng yếu thế tiếp cận nguồn lực tài chính để phát triển sinh kế. Tại tỉnh Bắc Kạn – địa bàn miền núi với 8 đơn vị hành chính cấp huyện gồm 7 huyện và 1 thành phố cùng 108 xã, phường, thị trấn – công tác giảm nghèo luôn là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Giai đoạn 2017 - 2020 ghi nhận sự đóng góp to lớn của Ngân hàng Chính sách Xã hội trong việc triển khai 19 chương trình tín dụng ưu đãi, giúp hàng chục nghìn lượt hộ gia đình từng bước ổn định đời sống.

Tuy nhiên, trước đặc thù địa hình đồi núi chia cắt phức tạp, trình độ dân trí không đồng đều và nhận thức về quản lý tài chính của người dân còn hạn chế, hoạt động tín dụng chính sách gặp không ít khó khăn. Hoạt động quản lý vốn vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó Hội Liên hiệp Phụ nữ giữ vai trò nòng cốt, vẫn còn bộc lộ những tồn tại nhất định trong công tác bình xét hộ vay, kiểm tra giám sát sau giải ngân và xử lý thu hồi nợ tồn đọng.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý vốn vay ủy thác; phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý nguồn vốn tín dụng chính sách của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Bắc Kạn thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh giai đoạn 2017 - 2019; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý giai đoạn 2021 - 2025.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh Bắc Kạn với dữ liệu thứ cấp thu thập trong 3 năm liên tiếp từ 2017 đến 2019 và dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa vào năm 2020 trên tổng thể 2.800 hộ vay vốn. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc tối ưu hóa quy trình dẫn vốn, duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới 1%, thúc đẩy tỷ lệ thu hồi nợ gốc và lãi đạt trên 98%, đồng thời tạo động lực vươn lên thoát nghèo bền vững cho phụ nữ vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết tài chính vi mô hiện đại và lý thuyết quản lý công nhằm làm rõ cơ chế ủy thác tín dụng chính sách. Bốn khái niệm trọng tâm xuyên suốt công trình bao gồm:

1. Tín dụng chính sách xã hội: Hoạt động cấp tín dụng của Nhà nước dành cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác theo Nghị định số 78/2002/NĐ-CP, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và được Nhà nước bảo đảm khả năng thanh toán.
2. Ủy thác cho vay: Phương thức chuyển giao một số công đoạn trong quy trình tín dụng từ ngân hàng sang các tổ chức chính trị - xã hội theo Quyết định số 742/QĐ-NHNN và Văn bản liên tịch số 283/VBLT.
3. Quản lý vốn vay ủy thác: Chuỗi hoạt động bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, đôn đốc, kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay nhằm đảm bảo vốn đến đúng đối tượng, bảo toàn và phát triển dòng vốn.
4. Tổ Tiết kiệm và Vay vốn: Cầu nối trực tiếp giữa ngân hàng, hội đoàn thể và người vay tại thôn, bản, tổ dân phố theo Quyết định số 15/QĐ-HĐQT.

Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa quy trình phân công trách nhiệm: trong 9 công đoạn của quy trình cho vay tín dụng, Ngân hàng Chính sách Xã hội ủy thác cho Hội Liên hiệp Phụ nữ đảm nhiệm 6 công đoạn nòng cốt (thông tin tuyên truyền; thành lập và chỉ đạo Tổ Tiết kiệm và Vay vốn; bình xét công khai hộ đủ điều kiện vay; phối hợp chứng kiến giải ngân; kiểm tra giám sát sử dụng vốn; đôn đốc thu nợ, thu lãi và xử lý nợ). Phía ngân hàng chịu trách nhiệm 3 công đoạn trực tiếp gồm phê duyệt hồ sơ, giải ngân - thu nợ tại điểm giao dịch xã và chi trả phí ủy thác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khách quan khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2017 - 2019 của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Bắc Kạn, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Kạn và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi trực tiếp trong năm 2020. Trên tổng thể 2.800 khách hàng có dư nợ ủy thác tại thời điểm nghiên cứu, tác giả áp dụng công thức Slovin với sai số cho phép 5% để xác định cỡ mẫu đại diện là 352 đối tượng.

Mẫu khảo sát 352 phiếu được phân bổ cân đối tại 8 huyện, thành phố trên toàn tỉnh (mỗi đơn vị 44 đối tượng), bao gồm 320 hộ hội viên đang vay vốn ủy thác (chiếm 90,9% dung lượng mẫu), 8 cán bộ tín dụng ngân hàng chính sách, 8 cán bộ Hội phụ nữ cấp xã, 8 cán bộ lãnh đạo phụ trách công tác giảm nghèo cấp xã và 8 lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện. Phương pháp phân tích dữ liệu áp dụng thống kê mô tả, phân tổ dữ liệu bằng phần mềm chuyên dụng, so sánh đối chiếu đa chiều và tham vấn ý kiến chuyên gia quản lý kinh tế để nhận định chính xác các điểm nghẽn nghiệp vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng quản lý vốn vay ủy thác của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Bắc Kạn thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ giai đoạn nghiên cứu bộc lộ 4 phát hiện trọng tâm:

1. Quy mô phủ sóng mạng lưới và đa dạng hóa chương trình: Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Bắc Kạn đã thiết lập 108 điểm giao dịch cố định tại 108 xã, phường, thị trấn (bao gồm 94 xã, 8 phường và 6 thị trấn) với tần suất giao dịch định kỳ 1 lần/tháng. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trực tiếp quản lý hàng trăm Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, dẫn truyền hiệu quả 19 chương trình tín dụng ưu đãi, trong đó dư nợ tập trung chủ yếu vào chương trình cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ sản xuất kinh doanh vùng khó khăn và nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn với hạn mức tối đa từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng/hộ.
2. Chất lượng nhân sự quản lý có bước phát triển rõ rệt: Đội ngũ cán bộ làm công tác tín dụng và ủy thác được chuẩn hóa. Số lượng cán bộ có trình độ sau đại học tại chi nhánh tăng trưởng từ 1 người lên 4 người trong giai đoạn 2017 - 2018. 100% hồ sơ giải ngân thực hiện đúng biểu mẫu nghiệp vụ từ khâu viết Giấy đề nghị vay vốn kiêm phương án sản xuất kinh doanh (mẫu 01/TD) đến danh sách bình xét phê duyệt (mẫu 03/TD).
3. Hiệu quả kinh tế - xã hội tích cực: Khảo sát 320 hộ vay cho thấy trên 92% số hộ ghi nhận thu nhập gia đình được cải thiện rõ rệt sau khi tiếp cận nguồn vốn. Dòng vốn ưu đãi hỗ trợ hàng nghìn lượt hộ gia đình phát triển các mô hình kinh tế mũi nhọn như chăn nuôi bò vỗ béo, chế biến miến dong và mở rộng diện tích trồng cây hồi, quế, keo.
4. Kiểm soát chất lượng tín dụng và xử lý rủi ro kịp thời: Tỷ lệ kiểm tra sử dụng vốn trong vòng 30 ngày đầu sau giải ngân đạt 100% đối với các thành viên mới. Tỷ lệ nợ quá hạn duy trì ở ngưỡng an toàn dưới 0,5% tổng dư nợ. Các trường hợp gặp rủi ro bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh được hướng dẫn lập hồ sơ gia hạn nợ (thời gian gia hạn tối đa 12 tháng đối với món vay ngắn hạn) đúng quy định tại Quyết định số 50/2010/QĐ-TTg.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả quản lý vốn vay ủy thác tại Bắc Kạn đạt được nhờ cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, tổ chức hội và chính quyền cơ sở. Lịch họp giao ban định kỳ giữa Ngân hàng Chính sách Xã hội cấp huyện với Hội Phụ nữ cấp huyện được duy trì đều đặn 2 tháng/lần, cấp tỉnh 3 tháng/lần, tạo điều kiện tháo gỡ kịp thời mọi vướng mắc từ cơ sở.

Khi so sánh với các địa phương lân cận như tỉnh Thái Nguyên (năm 2014 quản lý hơn 66,195 tỷ đồng với 3.092 hộ vay qua 77 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, nợ quá hạn chỉ 49 triệu đồng) hay tỉnh Bắc Ninh (quản lý trên 80 tỷ đồng cho hơn 5.000 phụ nữ vay vốn), tỉnh Bắc Kạn có điều kiện tự nhiên khó khăn hơn nhưng đạt tỷ lệ bao phủ điểm giao dịch xã 100%, tỷ lệ thu lãi đạt trên 98%.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua các bảng phân tích cơ cấu dư nợ theo 8 huyện/thành phố và biểu đồ phân bổ chất lượng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Các dữ liệu này minh chứng rằng địa phương nào có sự vào cuộc quyết liệt của Ủy ban nhân dân cấp xã và Ban giảm nghèo thì nơi đó chất lượng tín dụng đạt loại tốt trên 85%, tỷ lệ nợ chây ỳ giảm rõ rệt. Ngược lại, một số ít tổ vay vốn còn lúng túng trong việc hướng dẫn hộ dân lập phương án sản xuất kinh doanh khả thi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn vay ủy thác giai đoạn 2021 - 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao:

1. Chuẩn hóa và số hóa 100% quy trình bình xét tại Tổ Tiết kiệm và Vay vốn: Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Kạn chủ trì phối hợp cùng ngân hàng tổ chức tập huấn chuyên sâu cho 100% Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn và cán bộ phụ trách công tác ủy thác cấp xã. Mục tiêu trong giai đoạn 2021 - 2023, toàn bộ quá trình lập danh sách mẫu 03/TD và theo dõi hồ sơ vay vốn được kiểm soát chặt chẽ, giảm tỷ lệ sai sót thủ tục hành chính về 0%.
2. Tăng cường giám sát thực địa và kiểm tra dòng tiền sau giải ngân: Các cấp Hội phụ nữ cơ sở cam kết thực hiện kiểm tra 100% món vay mới trong vòng 30 ngày theo mẫu 06/TD. Đảm bảo ít nhất 98% nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích đầu tư chăn nuôi, trồng trọt và kinh doanh dịch vụ, phát hiện sớm các nguy cơ chiếm dụng hoặc sử dụng sai mục đích để xử lý thu hồi trước hạn.
3. Mở rộng hạn mức tín dụng và kéo dài chu kỳ cho vay: Đề nghị Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam xem xét nâng mức cho vay bình quân từ 30 - 50 triệu đồng lên mức 70 - 100 triệu đồng/hộ đối với các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ; rút ngắn thời gian xử lý phê duyệt hồ sơ xuống dưới 3 ngày làm việc tại 108 điểm giao dịch xã.
4. Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành và phân bổ nguồn lực ủy thác địa phương: Ủy ban nhân dân các cấp tại tỉnh Bắc Kạn hàng năm trích từ 1% đến 2% nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách Xã hội để bổ sung nguồn cho vay hộ nghèo. Duy trì nghiêm túc chế độ giao ban định kỳ 1 tháng/lần tại cấp xã và 2 tháng/lần tại cấp huyện để rà soát, đánh giá các chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn và tính học thuật cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý và nhân viên tín dụng Ngân hàng Chính sách Xã hội: Cung cấp khung đánh giá chi tiết về quy trình ủy thác tín dụng, kinh nghiệm vận hành 108 điểm giao dịch xã và phương pháp quản trị rủi ro nợ quá hạn tại địa bàn miền núi.
2. Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Nắm vững cẩm nang quản lý 6 công đoạn ủy thác, kỹ năng điều hành sinh hoạt Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, phương pháp bình xét công khai và giải pháp lồng ghép chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hội viên.
3. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và Ban giảm nghèo cấp xã, huyện: Tham khảo mô hình chỉ đạo liên ngành hiệu quả trong công tác rà soát đối tượng chính sách, quản lý nguồn vốn ngân sách ủy thác địa phương và bảo đảm an sinh xã hội cơ sở.
4. Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Tiếp cận nguồn tư liệu thực chứng phong phú với cỡ mẫu khảo sát 352 đối tượng chuẩn mực theo công thức Slovin, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu về tài chính vi mô, kinh tế phát triển và giảm nghèo bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Hội Liên hiệp Phụ nữ đảm nhiệm những công đoạn nào trong quy trình cho vay ủy thác của Ngân hàng Chính sách Xã hội? Theo thỏa thuận liên tịch, Hội Phụ nữ thực hiện 6/9 công đoạn: thông tin tuyên truyền chính sách; chỉ đạo thành lập và quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn; bình xét công khai danh sách vay vốn; phối hợp chứng kiến giải ngân; kiểm tra sử dụng vốn trong 30 ngày; đôn đốc trả nợ, thu lãi và tham gia giao ban định kỳ. Ngân hàng trực tiếp phê duyệt, giải ngân và thu hồi nợ gốc.

2. Cỡ mẫu 352 đối tượng khảo sát trong luận văn được xác định trên cơ sở nào? Dựa trên tổng thể 2.800 hộ vay vốn do Hội Phụ nữ tỉnh Bắc Kạn quản lý, tác giả sử dụng công thức Slovin với sai số 5% để tính toán cỡ mẫu đại diện là 352. Số lượng mẫu được chia đều cho 8 huyện, thành phố (44 mẫu/đơn vị), bao gồm 320 hộ vay và 32 cán bộ chuyên trách, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy khoa học cao.

3. Có bao nhiêu chương trình tín dụng chính sách đang được triển khai ủy thác qua Hội Phụ nữ? Hiện nay có 19 chương trình tín dụng ưu đãi được triển khai, tiêu biểu là cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, giải quyết việc làm, nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn và hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn với mức vay từ 30 đến 50 triệu đồng/hộ.

4. Mức lãi suất và thời hạn cho vay ủy thác ưu đãi được quy định như thế nào? Mức lãi suất do Thủ tướng Chính phủ quy định thống nhất trên toàn quốc theo từng thời kỳ, ví dụ mức 0,65%/tháng đối với hộ nghèo. Thời hạn cho vay phụ thuộc vào chu kỳ sản xuất của phương án kinh doanh, từ ngắn hạn (dưới 12 tháng) đến trung và dài hạn (lên tới 60 tháng hoặc kéo dài hơn đối với chương trình học sinh sinh viên).

5. Cơ chế xử lý nợ được áp dụng ra sao khi người vay gặp rủi ro bất khả kháng? Theo Quyết định số 50/2010/QĐ-TTg, khi hộ vay gặp thiên tai, dịch bệnh hoặc biến cố dẫn đến mất khả năng chi trả, Tổ Tiết kiệm và Vay vốn cùng Hội Phụ nữ và Ngân hàng sẽ xác minh thiệt hại thực tế để lập hồ sơ gia hạn nợ (tối đa 12 tháng với nợ ngắn hạn, bằng 1/2 chu kỳ với nợ trung dài hạn), khoanh nợ hoặc đề nghị xóa nợ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc về quản lý vốn vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội tại địa bàn vùng cao.
• Đánh giá toàn diện thực trạng quản lý 19 chương trình tín dụng chính sách tại 108 điểm giao dịch xã thuộc 8 huyện, thành phố tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019.
• Cung cấp bộ dữ liệu khảo sát thực chứng 352 mẫu đại diện, chỉ rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và hiệu quả thoát nghèo của hội viên phụ nữ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi, đồng bộ cho giai đoạn 2021 - 2025 gắn liền với việc chuẩn hóa nghiệp vụ, số hóa quy trình và nâng mức vốn vay bình quân.
• Khẳng định vai trò hạt nhân của mô hình ủy thác trong việc bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế địa phương.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn xác thực giúp Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội và Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Kạn kiện toàn cơ chế quản trị dòng vốn ưu đãi. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cấp quản lý cần nhanh chóng áp dụng bộ giải pháp vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn giai đoạn 2021 - 2025. Các nhà hoạch định chính sách, cán bộ hội đoàn thể và nhà nghiên cứu có thể vận dụng ngay những phát hiện này để nâng cao chất lượng quản lý tài chính vi mô tại địa phương mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN VAY ỦY THÁC CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TẠI HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN 1.Một số khái niệm cơ bản 1. Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn là tổ chức chính trị - xã hội của phụ nữ Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Hội phụ nữ bao gồm những phụ nữ tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Kạn là phụ nữ Việt Nam tiên tiến, phấn đấu vì lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc; có lối sống lành mạnh, cần kiệm, trung thực; tích cực, gương mẫu trong học tập, lao động, hoạt động xã hội và bảo vệ Tổ quốc, gắn bó mật thiết với phụ nữ; chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật của Nhà nước và Điều lệ Hội liên hiệp phụ nữ. Phụ nữ Việt Nam tuổi từ 18 tuổi trở lên tích cực học tập, lao động và bảo vệ Tổ quốc, được tìm hiểu về Hội phụ nữ và tán thành Điều lệ Hội liên hiệp phụ nữ, tự nguyện hoạt động trong một tổ chức cơ sở của Hội phụ nữ, có lý lịch rõ ràng đều được xét kết nạp vào Hội phụ nữ (Hội liên hiệp phụ nữ, 2018). Ngân hàng chính sách xã hội Ngân hàng Chính sách xã hội (tên giao dịch tiếng anh: Vietnam Bank for Social Policies, viết tắt: VBSP) là ngân hàng quốc doanh được thành lập theo Quyết định 131/2002/QĐ-TTg ngày 4 tháng 10 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam trên cơ sở tổ chức lại Ngân hàng Phục vụ Người nghèo thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Việc xây dựng Ngân hàng Chính sách xã hội là điều kiện để mở rộng thêm các đối tượng phục vụ là hộ nghèo, học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, các đối tượng chính sách cần vay vốn để giải quyết việc làm, đi lao động có thời hạn ở nước ngoài và các tổ chức kinh tế, cá nhân hộ sản xuất, kinh doanh thuộc các xã đặc biệt khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, 6 khu vực II và III.

Các đối tượng phục vụ của NHCSXH bao gồm người nghèo và một số đối tượng chính sách khác. Ngân hàng Chính sách xã hội có bộ máy quản lý và điều hành thống nhất trong phạm vi cả nước, với vốn điều lệ ban đầu là 5 nghìn tỷ đồng và được cấp bổ sung phù hợp với yêu cầu hoạt động từng thời kỳ. Thời hạn hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội là 99 năm (Quyết định số 131/2002/QD-TTg). Ngân hàng Chính sách Xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, được Nhà nước Việt Nam bảo đảm khả năng thanh toán.

Tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng bằng 0%. Ngân hàng không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi và được miễn thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước (Quyết định số 131/2002/QD-TTg). NHCSXH đã chọn lọc một phương pháp quản lý phù hợp, đó là thông qua hình thức ủy thác từng phần, ủy thác một số công đoạn trong quy trình tín dụng cho các tổ chức chính trị - xã hội. Thực hiện bình xét công khai hộ đủ điều kiện vay vốn, hướng dẫn người vay sử dụng vốn tại các Tổ Tiết kiệm và vay vốn.

Cán bộ ngân hàng giải ngân trực tiếp cho các hộ nghèo vay vốn tại các điểm giao dịch tại xã. Cho vay ủy thác Theo Điều 3 trong Quyết định 742/QĐ-NHNN thì Ủy thác cho vay (trong tiếng Anh là Entrusted Loan) là việc bên ủy thác giao vốn cho bên nhận ủy thác thông qua hợp đồng ủy thác cho vay để trực tiếp cho vay đến các đối tượng khách hàng, bên ủy thác trả phí cho bên nhận ủy thác. Nhận ủy thác cho vay là việc bên nhận ủy thác nhận vốn của bên ủy thác để thực hiện cho vay đối với khách hàng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các quy định của pháp luật có liên quan; bên nhận ủy thác cho vay được hưởng phí ủy thác cho vay do bên ủy thác trả (NHNN, 2018). Uỷ thác cho vay có một số đặc điểm sau: - Bên ủy thác cho vay có thể là Chính phủ, các tổ chức kinh tế, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức tín dụng, các cá nhân trong và ngoài nước có nhu cầu vay vốn tín dụng đến các đối tượng khách hàng.

- Những khách hàng vay này sẽ vay trực tiếp từ các ngân hàng thương mại (bên nhận ủy thác). 7 - Bên nhận ủy thác cho vay là các tổ chức tín dụng được thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng, có chức năng cấp tín dụng dưới hình thức cho vay vốn theo qui định của pháp luật. - Ngoài ra, ngân hàng nhận ủy thác còn phải đảm bảo đủ các điều kiện như có mạng lưới tổ chức để đáp ứng được yêu cầu trực tiếp cho vay và thu nợ đến từng đối tượng khách hàng; có đội ngũ cán bộ có trình độ và chuyên môn hóa cũng như kinh nghiệm trong việc thực hiện cho vay và thu nợ; không vi phạm các qui định an toàn trong hoạt động ngân hàng, có tín nhiệm trong việc cho vay, thu nợ và bảo đảm an toàn vốn vay. Theo Hướng dẫn nghiệp vụ cho vay của VBSP, ban hành tháng 11 năm 2015 thì thủ tục và quy trình cho vay uỷ thác tại VBSP như sau: Hồ sơ vay vốn (02 bộ) gồm: Bước 1: Khi có nhu cầu vay vốn, người vay viết Giấy đề nghị vay vốn kiêm phương án sử dụng vốn vay gửi Tổ TK&VV nơi cư trú.

Bước 2: Tổ TK&VV cùng tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã và Trưởng thôn chứng kiến, giám sát tổ chức họp để bình xét công khai những hộ nghèo đủ điều kiện vay vốn, lập Danh sách hộ gia đình đề nghị vay vốn NHCSXH, trình UBND cấp xã xác nhận là đối tượng được vay vốn và cư trú hợp pháp tại xã. Bước 3: Tổ TK&VV gửi hồ sơ đề nghị vay vốn tới Ngân hàng (bao gồm Giấy đề nghị vay vốn và Danh sách hộ gia đình đề nghị vay vốn). Bước 4: Ngân hàng kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của bộ hồ sơ cho vay cho vay và thông báo tới UBND cấp xã Danh sách hộ gia đình được vay vốn. Bước 5: UBND cấp xã thông báo cho tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã.

Bước 6: Tổ chức chính trị - xã hội cấp xã thông báo cho Tổ TK&VV. Bước 7: Tổ TK&VV thông báo cho người vay vốn biết Danh sách hộ được vay, thời gian và địa điểm giải ngân. Bước 8: Ngân hàng thực hiện giải ngân trực tiếp cho người vay tại Điểm giao dịch xã đặt tại trụ sở UBND cấp xã nơi người vay cư trú hoặc tại trụ sở NHCSXH nơi cho vay có sự chứng kiến của tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã và Tổ TK&VV. Quản lý vốn vay ủy thác Quản lý vốn vay ủy thác là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, lãnh đạo và kiểm soát các công việc thực hiện cho vay vốn tín dụng ưu đãi đến với người nghèo của các tổ chức chính trị mà NHCSXH đã ký hợp đồng ủy thác nhằm hiện 8 thực hoá những mục tiêu của chính sách tín dụng ưu đãi người nghèo trong thực tế cuộc sống, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững gắn với công tác xóa đói giảm nghèo góp phần đảm bảo ổn định và công bằng xã hội.Vai trò của việc ủy thác cho vay vốn của NHCSXH đối với HLHPN Việc ủy thác cho vay của NHCSXH đối với Hội liên hiệp phụ nữ có vai trò sau đây: - Công khai hóa, xã hội hóa hoạt động của NHCSXH.

- Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của tổ chức Hội liên hiệp phụ nữ giúp cho hội viên phụ nữ được tiếp cận, thụ hưởng các chính sách tín dụng ưu đãi của Chính phủ, tạo nên một kênh dẫn vốn hữu hiệu, tin cậy đối với các hội viên phụ nữ và cấp ủy Đảng, chính quyền. - Củng cố hoạt động của Hội liên hiệp phụ nữ ở cơ sở. Thông qua hoạt động tín dụng, Hội liên hiệp phụ nữ ở cơ sở có điều kiện quan tâm hơn đến hội viên phụ nữ của tổ chức mình, làm cho sinh hoạt Hội phụ nữ có nội dung phong phú hơn. - Thông qua việc ủy thác cho vay, Hội liên hiệp phụ nữ có thể lồng ghép việc triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị khác, góp phần tiết giảm chi phí xã hội.

- Giúp cho hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác tiếp cận với dịch vụ tài chính, tiết kiệm của NHCSXH một cách nhanh chóng, thuận lợi, an toàn và hiệu quả, tiết kiệm thời gian và chi phí khi vay vốn. - Thông qua việc bình xét hộ vay vốn công khai, dân chủ, phát huy vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ đảm bảo đưa vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng (NHCSXH, 2009a). Đặc điểm vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN Căn cứ theo nội dung hoạt động của NHCSXH năm 2009 chúng tôi rút ra đặc điểm vốn vay ủy thác của NHCSXH tại Hội LHPN bao gồm các đặc điểm sau: - Về nguồn vốn: Nguồn vốn vay ủy thác là nguồn vốn tín dụng chính sách được NHCSXH trực tiếp giải ngân cho các đối tượng vay vốn tại các điểm giao dịch các xã. - Về đối tượng: Là hội viên phụ nữ thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo theo qui định chuẩn nghèo của Chính phủ; học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đang học ĐH, CĐ, THCN và học nghề; các đối tượng cần vay vốn để giải quyết việc làm; các đối tượng chính sách cần vay vốn để giải quyết việc làm.

9 - Nguyên tắc vay vốn: Bên vay vốn phải đảm bảo nguyên tắc sử dụng vốn đúng mục đích xin vay; hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thỏa thuận.