Luận văn thạc sĩ quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh bắc kạn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Hoàng Thị Tươi
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Mỹ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và đóng góp của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.1.1. Ngân sách Nhà nước
• 1.1.2. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.1.3. Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.2.1. Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh
• 1.2.2. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng
• 1.2.3. Bài học kinh nghiệm đối với tỉnh Bắc Kạn
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3. Một số chỉ tiêu phản ánh kết quả, hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB
• 2.3.1. Chỉ tiêu phản ánh kết quả
• 2.3.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng quản lý vốn ĐTXDCB NSNN
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC KẠN
• 3.1. Khái quát về tỉnh Bắc Kạn
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Tình hình đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019
• 3.2.1. Phân cấp quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 3.2.2. Các văn bản luật hiện hành liên quan đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước được sử dụng tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.2.3. Quy mô vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN trong tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của tỉnh Bắc Kạn
• 3.3. Thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019
• 3.3.1. Lập và giao kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN
• 3.3.2. Cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 3.3.3. Thanh toán và kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 3.3.4. Quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 3.3.5. Về thanh tra, kiểm tra, giám sát trong thực hiện quản lý nguồn vốn từ ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn
• 3.4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Kạn
• 3.4.1. Các yếu tố chủ quan
• 3.4.2. Các yếu tố khách quan
• 3.5. Đánh giá quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019
• 3.5.1. Kết quả đạt được
• 3.5.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC KẠN
• 4.1. Định hướng và mục tiêu trong quản lý vốn đầu tư XDCB tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2020 - 2025
• 4.2. Giải pháp tăng cường quản lý chi vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 4.2.1. Ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của tỉnh gắn liền theo giai đoạn kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm
• 4.2.2. Ban hành nguyên tắc xác định tiêu chí trong chủ trương đầu tư, lập kế hoạch, phân bổ vốn đầu tư và điều chỉnh lại phân cấp quản lý vốn đầu tư
• 4.2.3. Nâng cao chất lượng công tác xây dựng dự toán và phân bổ dự toán cho công tác đầu tư XDCB hàng năm
• 4.2.4. Hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tư
• 4.2.5. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra
• 4.2.6. Nâng cao năng lực chuyên môn, nhận thức các chủ thể thực hiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.7. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách quản lý vốn đầu tư XDCB
• 4.2.8. Xây dựng Hệ thống thông tin quản lý dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• 4.3. Kiến nghị với Chính phủ và các Bộ liên quan
• 4.4. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý vốn đầu tư

Quản lý vốn đầu tư là một quá trình quan trọng trong việc sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, đặc biệt là từ ngân sách nhà nước. Luận văn tập trung phân tích các phương pháp và cơ chế quản lý vốn đầu tư trong lĩnh vực xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Kạn. Các yếu tố như phân bổ ngân sách, kiểm soát chi tiêu và giám sát dự án được đề cập chi tiết, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý vốn.

1.1. Phân bổ ngân sách

Phân bổ ngân sách là bước đầu tiên trong quản lý vốn đầu tư. Luận văn chỉ ra rằng việc phân bổ ngân sách cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, đảm bảo sự công bằng và hiệu quả. Các dự án xây dựng cơ bản tại Bắc Kạn được ưu tiên dựa trên nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.2. Kiểm soát chi tiêu

Kiểm soát chi tiêu là yếu tố then chốt để tránh thất thoát và lãng phí nguồn vốn. Luận văn đề xuất các biện pháp như tăng cường giám sát, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính, và thực hiện các cuộc thanh tra định kỳ để đảm bảo việc sử dụng vốn đúng mục đích.

II. Xây dựng cơ bản

Xây dựng cơ bản là lĩnh vực trọng điểm trong phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. Luận văn phân tích thực trạng đầu tư vào các dự án xây dựng cơ bản tại Bắc Kạn, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước. Các dự án được lựa chọn dựa trên tiêu chí về tính cấp thiết và khả năng đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương.

2.1. Lựa chọn dự án

Việc lựa chọn dự án cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng như tính khả thi, hiệu quả kinh tế - xã hội, và khả năng đóng góp vào sự phát triển bền vững. Luận văn đề xuất quy trình lựa chọn dự án minh bạch, có sự tham gia của các bên liên quan.

2.2. Quản lý dự án

Quản lý dự án là yếu tố quyết định thành công của các dự án xây dựng cơ bản. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, tăng cường giám sát và đánh giá định kỳ để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình.

III. Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là nguồn lực tài chính quan trọng để thực hiện các dự án xây dựng cơ bản. Luận văn phân tích cơ chế quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước tại Bắc Kạn, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn vốn này. Các vấn đề như phân bổ ngân sách, kiểm soát chi tiêu và quyết toán vốn được đề cập chi tiết.

3.1. Phân bổ ngân sách

Phân bổ ngân sách cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, đảm bảo sự công bằng và hiệu quả. Luận văn đề xuất quy trình phân bổ ngân sách minh bạch, có sự tham gia của các bên liên quan.

3.2. Kiểm soát chi tiêu

Kiểm soát chi tiêu là yếu tố then chốt để tránh thất thoát và lãng phí nguồn vốn. Luận văn đề xuất các biện pháp như tăng cường giám sát, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính, và thực hiện các cuộc thanh tra định kỳ để đảm bảo việc sử dụng vốn đúng mục đích.

IV. Bắc Kạn

Bắc Kạn là một tỉnh miền núi phía Bắc, có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn tập trung phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước tại địa bàn tỉnh, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này. Các dự án xây dựng cơ bản được lựa chọn dựa trên tiêu chí về tính cấp thiết và khả năng đóng góp vào sự phát triển bền vững của địa phương.

4.1. Thực trạng quản lý vốn

Thực trạng quản lý vốn đầu tư tại Bắc Kạn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc phân bổ và kiểm soát chi tiêu. Luận văn chỉ ra các nguyên nhân chính như thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, năng lực quản lý còn yếu, và thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả

Luận văn đề xuất các giải pháp như tăng cường đào tạo nâng cao năng lực quản lý, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính, và thực hiện các cuộc thanh tra định kỳ để đảm bảo việc sử dụng vốn đúng mục đích.

V. Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ này là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước trong lĩnh vực xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Kạn. Luận văn không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng quản lý vốn mà còn đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này. Các kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo cao cho các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính công.

5.1. Giá trị thực tiễn

Luận văn có giá trị thực tiễn cao, cung cấp các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước. Các giải pháp này có thể áp dụng rộng rãi tại các địa phương khác có điều kiện tương tự.

5.2. Đóng góp khoa học

Luận văn đóng góp vào kho tàng lý luận về quản lý tài chính công, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Các kết quả nghiên cứu có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu và các nhà quản lý trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc tạo lập cơ sở hạ tầng kỹ thuật và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội. Tại tỉnh Bắc Kạn, một địa bàn miền núi phía Bắc có địa hình hiểm trở bị bao bọc bởi hai cánh cung lớn là Ngân Sơn và Sông Gâm, nguồn vốn ngân sách Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Trong giai đoạn 2017 - 2019, toàn tỉnh đã triển khai 457 dự án đầu tư xây dựng cơ bản phân bổ trên 10 ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội trọng yếu.

Tuy nhiên, công tác quản lý nguồn vốn này tại địa phương còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn đáng kể. Tình trạng chậm trễ trong khâu lập dự toán, vướng mắc giải phóng mặt bằng, tỷ lệ giải ngân chưa đạt kỳ vọng và hiện tượng ứ đọng hồ sơ quyết toán các dự án hoàn thành vẫn diễn ra phổ biến, gây ảnh hưởng đến hiệu quả chi tiêu công.

Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Hoàng Thị Tươi được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng công tác quản lý vốn từ khâu lập kế hoạch, cấp phát, thanh toán, quyết toán đến công tác thanh tra, kiểm soát chi. Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2017 - 2019 và số liệu khảo sát thực tế tháng 12 năm 2019 trên địa bàn 8 đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố thuộc tỉnh Bắc Kạn. Mục tiêu của đề tài là xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2020 - 2025 nhằm nâng tỷ lệ giải ngân hàng năm đạt trên 95%, giảm thiểu thất thoát lãng phí và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và lý thuyết quản trị chu trình dự án đầu tư công. Quá trình kiểm soát vốn dựa trên khung pháp lý của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Luật Đầu tư công và các chuẩn mực quản lý dự án xây dựng cơ bản. Trong nghiên cứu này, 4 khái niệm trung tâm được làm rõ:

Thứ nhất, ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định nhằm bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.

Thứ hai, vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là nguồn tài chính công bố trí trong dự toán chi đầu tư phát triển hàng năm nhằm thực hiện các công trình hạ tầng kỹ thuật, khảo sát thiết kế, xây lắp và mua sắm thiết bị.

Thứ ba, quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản là quá trình tương tác có kế hoạch giữa các cơ quan quản lý nhà nước với chủ đầu tư và nhà thầu nhằm bảo đảm cấp vốn đúng mục đích, đúng tiến độ và đúng khối lượng hoàn thành.

Thứ tư, nguyên tắc giám đốc bằng đồng tiền là việc Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của toàn bộ chứng từ thanh toán nhằm ngăn chặn vi phạm định mức, tiêu chuẩn quy định.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tổng kết chi ngân sách, quyết toán vốn của Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019. Dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp trong tháng 12 năm 2019.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng nhằm bảo đảm tính đại diện cao. Về phía cán bộ quản lý, mẫu khảo sát gồm 50 lãnh đạo từ cấp tỉnh (Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Kho bạc Nhà nước tỉnh, Thanh tra tỉnh) đến 8 Ủy ban nhân dân cấp huyện, thành phố và các phòng ban chuyên môn. Về phía doanh nghiệp, từ tổng thể 457 dự án xây dựng cơ bản, tác giả áp dụng công thức Slovin với mức sai số 5% để xác định cỡ mẫu 213 doanh nghiệp xây lắp (đạt tỷ lệ khảo sát 46,71%). Nghiên cứu sử dụng thang đo Likert 5 mức độ với khoảng cách giá trị 0,8 điểm để lượng hóa ý kiến đánh giá.

Phương pháp thống kê mô tả và phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối, tương đối được lựa chọn để chỉ ra rõ nét xu hướng biến động của các chỉ tiêu dự toán, tạm ứng, thanh toán và quyết toán chi qua các năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019 đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, về phân bổ dự án, trong 457 công trình xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách, lĩnh vực Khoa học công nghệ chiếm tỷ trọng cao nhất với 71 dự án (khảo sát 32 dự án, tỷ lệ 45,07%), tiếp theo là lĩnh vực Quản lý nhà nước và an ninh quốc phòng với 69 dự án (khảo sát 30 dự án, tỷ lệ 43,48%), Văn hóa - Du lịch với 69 dự án (khảo sát 33 dự án, tỷ lệ 47,83%), Giao thông có 62 dự án (khảo sát 30 dự án, tỷ lệ 48,39%), Giáo dục 51 dự án và Y tế 42 dự án.

Thứ hai, công tác lập và giao dự toán vốn nhìn chung đã bám sát kế hoạch đầu tư công trung hạn nhưng việc phân bổ chi tiết tại một số địa phương còn phân tán, dàn trải, chưa ưu tiên dứt điểm cho các dự án chuyển tiếp có khả năng hoàn thành sớm.

Thứ ba, công tác cấp phát và tạm ứng vốn tại Kho bạc Nhà nước Bắc Kạn cơ bản tuân thủ quy định, song việc thu hồi tạm ứng ở một số dự án giao thông liên xã còn chậm, gây đọng vốn ngân sách trong thời gian dài.

Thứ tư, tình trạng chậm trễ trong quyết toán vốn dự án hoàn thành diễn ra khá phổ biến. Giai đoạn 2017 - 2019 ghi nhận nhiều công trình đưa vào sử dụng trên 6 đến 12 tháng nhưng chưa thể hoàn tất hồ sơ quyết toán do vướng mắc trong khâu lập biên bản nghiệm thu khối lượng A-B và năng lực hạn chế của một số ban quản lý dự án cấp huyện.

Thảo luận kết quả

Khí hậu và địa hình đặc thù của Bắc Kạn là nguyên nhân khách quan quan trọng tác động trực tiếp đến tiến độ thi công và giải ngân. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm chiếm tới 70% đến 80% tổng lượng mưa cả năm, thường xuyên gây sạt lở và đình trệ thi công các công trình giao thông, thủy lợi, dẫn đến hiện tượng dồn ứ giải ngân vào những tháng cuối năm. Về mặt chủ quan, sự thiếu phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, chính quyền địa phương trong bồi thường giải phóng mặt bằng và sự non yếu về năng lực của một số nhà thầu xây lắp là nguyên nhân chính dẫn đến trễ hạn tiến độ.

So sánh với bài học thực tiễn từ tỉnh Quảng Ninh (năm 2019 bố trí hơn 6.600 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương cho xây dựng cơ bản, tăng gần 2.600 tỷ đồng so với năm 2018 và kiên quyết điều chuyển vốn đối với các dự án giải ngân dưới 30%) và thành phố Đà Nẵng (năm 2019 tổng vốn đầu tư phát triển đạt 40.010 tỷ đồng nhờ cơ chế bồi thường giải phóng mặt bằng theo nguyên tắc hài hòa lợi ích), Bắc Kạn cần quyết liệt hơn trong phân cấp trách nhiệm và xử lý nhà thầu yếu kém.

Dữ liệu nghiên cứu trong thực tế có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ giải ngân theo 10 lĩnh vực chuyên ngành kết hợp bảng đối chiếu số dư tạm ứng vốn qua Kho bạc Nhà nước, giúp nhận diện rõ các điểm nghẽn tài chính trong từng giai đoạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2020 - 2025, luận văn đưa ra 5 giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn chủ trì phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư chuẩn hóa quy trình phân bổ vốn gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm giai đoạn 2020 - 2025. Ban hành tiêu chí chấm điểm ưu tiên dự án, bảo đảm 100% dự án khởi công mới phải có đủ quyết định phê duyệt dự án và mặt bằng sạch trước ngày 31 tháng 10 hàng năm.

Thứ hai, Sở Tài chính và Kho bạc Nhà nước tỉnh Bắc Kạn tăng cường kiểm soát thanh toán, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ chứng từ xuống dưới 3 ngày làm việc, phấn đấu đạt mục tiêu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công hàng năm từ 95% đến 98% kế hoạch được giao.

Thứ ba, Ủy ban nhân dân 8 huyện, thành phố chỉ đạo các ban quản lý dự án giải quyết dứt điểm 100% hồ sơ công trình hoàn thành còn tồn đọng quyết toán trước quý 4 năm 2021; kiên quyết không bố trí vốn cho các dự án mới của chủ đầu tư để xảy ra tình trạng nợ đọng quyết toán quá 6 tháng.

Thứ tư, Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư xây dựng Hệ thống thông tin quản lý dự án đầu tư sử dụng ngân sách Nhà nước giai đoạn 2021 - 2023, số hóa 100% dữ liệu tiến độ thi công và giải ngân trực tuyến.

Thứ năm, Thanh tra tỉnh và Thanh tra các huyện đẩy mạnh thanh tra chuyên đề định kỳ tối thiểu 20% tổng số dự án xây dựng cơ bản hàng năm nhằm phát hiện kịp thời các sai phạm về định mức, đơn giá và dự toán xây lắp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách gồm Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính trong việc hoàn thiện quy chế phân cấp quản lý vốn và xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Thứ hai, hệ thống Kho bạc Nhà nước các cấp tại địa phương nhằm tối ưu hóa quy trình kiểm soát chi, rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ thanh toán và nâng cao hiệu lực kiểm soát tạm ứng vốn đầu tư.

Thứ ba, các ban quản lý dự án chuyên ngành, ban quản lý dự án cấp huyện và các doanh nghiệp xây lắp thi công công trình công cộng trong việc nắm vững quy trình nghiệm thu, lập hồ sơ dự toán và hoàn tất thủ tục quyết toán đúng quy định pháp luật.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công tại các cơ sở đào tạo đại học tham khảo làm tài liệu học tập, nghiên cứu tình huống thực tiễn về quản lý đầu tư công tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở khoa học nào xác định cỡ mẫu 213 doanh nghiệp trong nghiên cứu? Tác giả căn cứ trên tổng thể 457 dự án xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019, áp dụng công thức chọn mẫu Slovin với mức sai số cho phép 5% để tính ra cỡ mẫu chuẩn xác là 213 doanh nghiệp. Tỷ lệ điều tra đạt 46,71%, bảo đảm phân bổ khách quan trên toàn bộ 10 ngành nghề trọng điểm.

Yếu tố thời tiết, tự nhiên ảnh hưởng như thế nào đến công tác giải ngân vốn tại Bắc Kạn? Bắc Kạn có địa hình núi cao chia cắt mạnh và lượng mưa tập trung 70% đến 80% từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm. Điều kiện thời tiết bất lợi thường gây ngập lụt, sạt lở, làm gián đoạn thi công tại hơn 60% công trình giao thông, dẫn đến tình trạng dồn ứ khối lượng nghiệm thu thanh toán vào 2 tháng cuối năm.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chậm quyết toán dự án hoàn thành là gì? Tình trạng chậm quyết toán bắt nguồn từ việc nhà thầu chậm lập hồ sơ hoàn công, chủ đầu tư chưa quyết liệt trong đôn đốc nghiệm thu A-B và năng lực thẩm định của một số cán bộ cấp huyện còn hạn chế. Điều này khiến thời gian hoàn tất thủ tục quyết toán thường bị kéo dài quá hạn quy định từ 6 đến 12 tháng.

Bài học kinh nghiệm nào từ tỉnh Quảng Ninh có thể áp dụng hiệu quả tại Bắc Kạn? Bắc Kạn có thể vận dụng kinh nghiệm của Quảng Ninh năm 2019 khi bố trí trên 6.600 tỷ đồng vốn ngân sách cho xây dựng cơ bản và thực hiện chế tài kiên quyết điều chuyển vốn đối với các công trình có tiến độ giải ngân dưới 30%, đồng thời công khai danh sách các đơn vị tư vấn, nhà thầu thi công kém năng lực.

Ứng dụng công nghệ thông tin mang lại lợi ích cụ thể gì cho quản lý vốn đầu tư công? Việc xây dựng hệ thống thông tin quản lý dự án giúp giảm 50% thời gian xử lý hồ sơ giữa các sở ban ngành và Ủy ban nhân dân cấp huyện, cho phép theo dõi dòng vốn giải ngân theo thời gian thực và ngăn chặn kịp thời các rủi ro thất thoát vốn ngay từ khâu tạm ứng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý hiện hành về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách Nhà nước cấp tỉnh.
• Đánh giá khách quan thực trạng quản lý 457 dự án xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019 qua khảo sát chuyên sâu 50 cán bộ quản lý và 213 doanh nghiệp thi công.
• Nhận diện đầy đủ các điểm nghẽn cốt lõi trong chu trình lập dự toán, cấp phát tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành và phê duyệt quyết toán công trình.
• Tiếp thu có chọn lọc các bài học kinh nghiệm quản lý đầu tư công thực tiễn từ tỉnh Quảng Ninh với kế hoạch vốn 15.000 tỷ đồng và thành phố Đà Nẵng với 40.010 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển.
• Xác lập 5 nhóm giải pháp đồng bộ và có tính khả thi cao nhằm nâng tỷ lệ giải ngân đạt trên 95% trong giai đoạn 2020 - 2025.

Đóng góp của luận văn là luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công tác điều hành ngân sách địa phương. Các cơ quan quản lý nhà nước, ban quản lý dự án và nhà thầu trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn cần sớm phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất để tối ưu hóa nguồn lực đầu tư công trong giai đoạn 2020 - 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước 1. Ngân sách Nhà nước 1. Khái niệm Ngân sách Nhà nước Ngân sách nhà nước hay ngân sách Chính phủ là một phạm trù kinh tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính.

Thuật ngữ "Ngân sách nhà nước" được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế, xã hội ở mọi quốc gia. Song quan niệm về ngân sách nhà nước lại chưa thống nhất, người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa về ngân sách nhà nước tùy theo các trường phái và các lĩnh vực nghiên cứu. Các nhà kinh tế Nga quan niệm: NSNN là bảng liệt kê các khoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của quốc gia. Tại Việt Nam, khái niệm NSNN được định nghĩa theo Luật NSNN năm 2015 như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

NSNN bao gồm các khoản thu: từ thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác theo quy định của pháp luật, các khoản do Nhà nước vay để bù đắp bội chi, được đưa vào cân đối NSNN và bao gồm các khoản chi: chi phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, bảo đảm hoạt động bộ máy Nhà nước, chi trả của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật (Lê Văn Hưng, 2013). Đặc điểm của Ngân sách nhà nước NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước vừa là công cụ hữu ích để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các vấn đề xã hội. Ngân sách nhà nước có 5 đặc điểm (Lê Văn Hưng, 2013): - Việc tạo lập và sử dụng NSNN gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước triển khai, thực hiện trên cơ sở những luật lệ nhất định. - NSNN gắn chặt với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng.

Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quyết định đến các khoản thu - chi của NSNN nhằm mục tiêu giúp Nhà nước giải quyết các quan hệ lợi ích trong xã hội. - NSNN là một bản dự toán thu chi. Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm lập NSNN và đề ra các thông số quan trọng có liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm tài khóa tiếp theo. - NSNN là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia.

Trong đó tài chính nhà nước là khâu chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia. Tài chính nhà nước tác động đến sự hoạt động và phát triển của toàn bộ nền kinh tế - xã hội. Tài chính nhà nước thực hiện huy động và tập trung một bộ phận nguồn lực tài chính từ các định chế tài chính khác chủ yếu qua thuế và các khoản thu mang tính chất thuế. Trên cơ sở nguồn lực huy động được, Chính phủ sử dụng NSNN để tiến hành cấp phát kinh phí, tài trợ vốn cho các tổ chức kinh tế, các đơn vị thuộc khu vực công nhằm thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

- Đặc điểm của NSNN luôn gắn liền với tính giai cấp: ngân sách được dự toán, được thảo luận và phê chuẩn bởi cơ quan pháp quyền, quyền quyết định là của toàn dân được thực hiện thông qua Quốc hội. NSNN được giới hạn thời gian sử dụng, được quy định nội dung thu - chi, được kiểm soát bởi hệ thống thể chế, báo chí và nhân dân. Vai trò của Ngân sách Nhà nước Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, NSNN có các vai trò chủ yếu sau (Vũ Thị Nhài, 2007): - Thứ nhất, ngân sách có vai trò huy động nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và thực hiện sự cân đối thu chi tài chính của Nhà nước. Đó là vai trò cơ bản của NSNN trong mọi mô hình kinh tế.

NSNN gắn chặt với các chi phí của Nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình. - Thứ hai, NSNN là công cụ tài chính của Nhà nước góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế, điều chỉnh kinh tế vĩ mô. Nhà nước sử dụng NSNN như công cụ tài chính để kiềm chế lạm phát, ổn định thị trường, giá cả cũng như giải quyết các nguy cơ tiềm ẩn về bất ổn định KT-XH. - Thứ ba, NSNN là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếm khuyết của kinh tế thị trường, đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững.

Nhà nước sử dụng NSNN thông qua công cụ là chính sách thuế khóa và chi tiêu công để phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội, cung cấp hàng hóa dịch vụ công cho xã hội, chú ý phát triển cân đối giữa các vùng, miền đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái. Vai trò của NSNN vô cùng quan trọng trong việc điều tiết và quản lý mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, cần phải có sự cân bằng trong thu chi ngân sách. Hoạt động thu ngân sách nhà nước Khái niệm: Thu NSNN là hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm tập trung một bộ phận của cải xã hội dưới hình thức giá trị theo những hình thức và biện pháp phù hợp để hình thành nên quỹ NSNN.

Đặc điểm của thu NSNN: thu NSNN gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước; Các khoản thu NSNN bắt nguồn và gắn liền với 8 sự phát triển của nền kinh tế quốc dân và các quá trình kinh tế (Nguyễn Thị Thoa, 2015). Phân loại các khoản thu NSNN: hiện nay trong quản lý NSNN, nội dung kinh tế là căn cứ phổ biến để phân loại các khoản thu NSNN. Căn cứ vào nội dung này thì các khoản thu NSNN được chia thành 02 loại: Thu từ thuế, phí, lệ phí có tính chất thuế; Thu không mang tính chất thuế, bao gồm một số nhóm tiêu biểu như sau: lợi tức của Nhà nước thu được từ hoạt động góp vốn tại các tổ chức kinh tế, tiền bán và cho thuê tài sản của Nhà nước; tiền thu hồi vốn của nhà nước từ các cơ sở kinh tế, viện trợ không hoàn lại và vay của các tổ chức Chính phủ, phi chính phủ ở nước ngoài, thu khác. Hoạt động chi ngân sách nhà nước Khái niệm chi NSNN: Chi NSNN là một phạm trù kinh tế tồn tại khách quan gắn liền với sự tồn tại của Nhà nước.

Chi NSNN là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm bảo đảm điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế xã hội dựa trên các nguyên tắc nhất định. Đặc điểm chi ngân sách nhà nước: NSNN phục vụ chi cho các hoạt động phục vụ lợi ích chung của cộng đồng dân cư ở các vùng hay ở phạm vi quốc gia. Các khoản chi NSNN luôn gắn liền với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế chính trị, xã hội mà Nhà nước thực hiện. NSNN cung cấp các khoản chi cho hàng hóa công cộng như đầu xây dụng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, an ninh bảo vệ trật tự xã hội… đồng thời đó cũng là những khoản chi cần thiết, phát sinh tương đối ổn định như: chi lương cho viên chức bộ máy Nhà nước, chi hàng hóa dịch vụ công đáp ứng nhu cầu tiêu dùng công cộng của các tầng lớp dân cư… Các khoản chi NSNN mang tính không hoàn trả hay hoàn trả không trực tiếp (Lê Ngọc Châu, 2004).

9 Nội dung chi NSNN: chi NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, dưới nhiều hình thức. Trong quản lý tài chính, chi NSNN được chia làm hai nội dung chi lớn: chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. - Chi thường xuyên: là quá trình phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ của Nhà nước để đáp ứng nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý KT-XH. Cùng với quá trình phát triển KT-XH các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước ngày càng gia tăng, do đó đã làm phong phú nội dung chi thường xuyên của NSNN.

- Chi đầu tư phát triển: là quá trình Nhà nước sử dụng một phần vốn tiền tệ đã được tạo lập thông qua hoạt động thu của NSNN để đầu tư xây dựng hạ tầng KT - XH, phát triển sản xuất và để dự trữ vật tư hàng hóa, nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định và tăng cường của nền kinh tế. Chi đầu tư XDCB là khoản mục chi cơ bản trong nội dung chi đầu tư phát triển của NSNN. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm Theo Luật Đầu tư của Việt Nam (2005): “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan”.

Xây dựng cơ bản là hoạt động có chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định có tổ chức sản xuất và không có tổ chức sản xuất các ngành kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay khôi phục các tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản là một bộ phận của hoạt động đầu tư, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định nhằm phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân. 10 Dưới giác độ là một nguồn vốn đầu tư nói chung, vốn đầu tư XDCB từ NSNN cũng như các nguồn vốn khác - đó là biểu hiện bằng tiền của giá trị đầu tư, bao gồm các chi phí tiêu hao nguồn lực phục vụ cho hoạt động đầu tư, nghĩa là bao gồm toàn bộ chi phí đầu tư (Nguyễn Thị Thoa, 2015).