Luận Văn Thạc Sĩ Về Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Bảo Thắng, Tỉnh Lào Cai

• Tác giả: Nguyễn Quang Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Ma Thị Hường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Bảo Thắng, Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Cơ sở lý luận về ngân sách Nhà nước
• 1.2. Khái niệm ngân sách Nhà nước
• 1.3. Đặc điểm ngân sách Nhà nước
• 1.4. Vai trò ngân ngân sách Nhà nước
• 1.5. Quản lý ngân sách Nhà nước cấp huyện
• 1.5.1. Khái niệm, nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.5.2. Nội dung công tác quản lý NSNN cấp huyện
• 1.5.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý NSNN cấp huyện
• 1.5.3.1. Những nhân tố khách quan
• 1.5.3.2. Những nhân tố chủ quan
• 1.6. Cơ sở thực tiễn về công tác quản lý ngân sách nhà nước
• 1.7. Kinh nghiệm từ huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
• 1.8. Kinh nghiệm từ huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 1.9. Bài học kinh nghiệm cho huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.6. Hệ thống các chi tiêu nghiên cứu
• 2.7. Nhóm chỉ tiêu đánh giá kết quả thu - chi ngân sách cấp huyện
• 2.8. Các chỉ tiêu về đánh giá về hiệu quả quản lý NSNN của huyện
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN BẢO THẮNG TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Bảo Thắng
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện giai đoạn 2015-2017
• 3.4. Quy trình quản lý ngân sách nhà nước và kết quả thu - chi ngân sách nhà nước huyện Bảo Thắng
• 3.5. Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bảo Thắng
• 3.6. Kết quả thu - chi ngân sách nhà nước huyện Bảo Thắng
• 3.7. Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bảo Thắng
• 3.7.1. Lập dự toán ngân sách cấp huyện
• 3.7.2. Chấp hành dự toán ngân sách cấp huyện
• 3.7.3. Quyết toán ngân sách huyện
• 3.7.4. Thanh tra, kiểm tra ngân sách huyện Bảo Thắng
• 3.7.5. Công khai ngân sách huyện Bảo Thắng
• 3.8. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
• 3.8.1. Những nhân tố khách quan
• 3.8.2. Những nhân tố chủ quan
• 3.9. Đánh giá chung
• 3.9.1. Kết quả đạt được
• 3.9.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN BẢO THẮNG, TỈNH LÀO CAI
• 4.1. Định hướng, mục tiêu quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng tỉnh Lào Cai
• 4.2.1. Tăng cường quản lý, điều hành ngân sách Nhà nước theo đúng Luật Ngân sách Nhà nước thông qua việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
• 4.2.2. Quản lý và sử dụng có hiệu quả các khoản chi ngân sách Nhà nước
• 4.2.3. Hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp
• 4.2.4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách
• 4.2.5. Nâng cao chất lượng xây dựng và lập dự toán ngân sách huyện
• 4.2.6. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, khen thưởng và xử lý kịp thời vi phạm trong quản lý ngân sách Nhà nước
• 4.2.7. Nâng cao trình độ cán bộ quản lý ngân sách
• 4.2.8. Đối với Chính phủ và các Bộ ngành trung ương
• 4.2.9. Đối với UBND tỉnh Lào Cai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Huyện Bảo Thắng

Ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò then chốt trong việc điều hành nền kinh tế và đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước. Tại Việt Nam, công tác quản lý NSNN vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở cấp địa phương. Huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, với điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù, đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý ngân sách địa phương. Luận văn này tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính công. Mục tiêu là góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của huyện. Theo báo cáo quyết toán thu - chi NSNN huyện Bảo Thắng năm 2017, thu ngân sách trên địa bàn là 123.095 triệu đồng, chi là 481.502 triệu đồng, trợ cấp của tỉnh là 349.

1.1. Khái niệm và vai trò của Ngân sách Nhà nước

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. NSNN được xem là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế và đóng vai trò không thể thiếu đối với nước ta. Ngân sách Nhà nước là tiềm lực tài chính, là sức mạnh về mặt tài chính của Nhà nước. Quản lý và điều hành ngân sách Nhà nước có tác động chi phối trực tiếp đến các hoạt động khác trong nền kinh tế.

1.2. Đặc điểm chính của Ngân sách Nhà nước hiện nay

NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy nhà nước, vừa là công cụ hữu hiệu để nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. Việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của nhà nước, được nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định. NSNN luôn gắn chặt với sở hữu nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng. NSNN là một bản dự toán thu chi.

1.3. Tầm quan trọng của Quản lý Ngân sách cấp huyện

Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện) bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị trấn. Ngân sách cấp huyện do chính quyền cấp huyện tổ chức thực hiện quản lý theo quy định của Luật ngân sách và phân cấp quản lý của tỉnh nhằm khai thác tốt nguồn thu để đảm bảo nhiệm vụ chi ngân sách cấp huyện. Ngân sách các xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã). Ngân sách chính quyền cấp xã phường tổ chức thực hiện theo phân cấp của cấp huyện nhằm đảm bảo các nhiệm vụ phát sinh trên địa bàn địa phương mình quản lý.

II. Thách Thức Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Bảo Thắng Lào Cai

Huyện Bảo Thắng đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước. Nguồn thu còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào trợ cấp từ tỉnh. Cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, gây khó khăn trong việc mở rộng nguồn thu. Chi ngân sách phải đáp ứng nhiều nhu cầu đặc thù như chi cho dịch vụ xã hội cơ bản, giảm nghèo và xây dựng hạ tầng. Bên cạnh đó, công tác lập dự toán thu, chi hằng năm chưa sát với thực tế; việc đầu tư còn chưa đúng trọng tâm; báo cáo quyết toán thu - chi hằng năm còn chưa kịp thời nên ảnh hưởng đến công tác tổng hợp, chỉ đạo, điều hành ngân sách cả cấp tỉnh,…

2.1. Hạn chế về nguồn thu Ngân sách huyện Bảo Thắng

Nguồn thu ngân sách của huyện khó mở rộng do huyện Bảo Thắng ở xa trung tâm phát triển kinh tế trong nước và của tỉnh, chi phí vận chuyển cao, không thuận lợi cho phát triển công nghiệp, khó thu hút vốn đầu tư. Theo báo cáo, thu ngân sách trên địa bàn là 123.095 triệu đồng, chi là 481.502 triệu đồng, trợ cấp của tỉnh là 349. Trong khi đó, chi NSNN phải đáp ứng các nhu cầu rất đặc thù của huyện như: tỷ trọng chi NSNN cho các dịch vụ xã hội cơ bản và chi giảm nghèo rất lớn; nhu cầu chi xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế rất cấp bách.

2.2. Bất cập trong lập dự toán và quyết toán Ngân sách

Vẫn còn những bất cập trong công tác quản lý và điều hành ngân sách như: công tác lập dự toán thu, chi hằng năm chưa sát với thực tế; việc đầu tư còn chưa đúng trọng tâm; báo cáo quyết toán thu - chi hằng năm còn chưa kịp thời nên ảnh hưởng đến công tác tổng hợp, chỉ đạo, điều hành ngân sách cả cấp tỉnh,… Muốn khắc phục những hạn chế trên, cần nghiên cứu một cách toàn diện hệ thống lý luận và thực tiễn về công tác quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng tỉnh Lào Cai nhằm làm rõ những nguyên nhân gây ra những hạn chế đó, cũng như đề xuất căn cứ khoa học để giúp huyện Bảo Thắng nâng cao công tác quản lý NSNN trong thời gian tới.

2.3. Yêu cầu chi Ngân sách đặc thù của huyện vùng cao

Chi NSNN phải đáp ứng các nhu cầu rất đặc thù của huyện như: tỷ trọng chi NSNN cho các dịch vụ xã hội cơ bản và chi giảm nghèo rất lớn; nhu cầu chi xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế rất cấp bách. Nguồn thu ngân sách của huyện khó mở rộng do huyện Bảo Thắng ở xa trung tâm phát triển kinh tế trong nước và của tỉnh, chi phí vận chuyển cao, không thuận lợi cho phát triển công nghiệp, khó thu hút vốn đầu tư.

III. Giải Pháp Tăng Thu Ngân Sách Nhà Nước Huyện Bảo Thắng

Để giải quyết bài toán ngân sách, huyện Bảo Thắng cần tập trung vào các giải pháp tăng thu. Cần khai thác hiệu quả các nguồn thu hiện có, đồng thời tìm kiếm các nguồn thu mới. Đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt là các ngành có tiềm năng như du lịch, nông nghiệp công nghệ cao. Cải thiện môi trường đầu tư để thu hút vốn từ các doanh nghiệp. Tăng cường quản lý thuế, chống thất thu và gian lận thuế. Theo báo cáo, thu ngân sách trên địa bàn là 123.095 triệu đồng, chi là 481.502 triệu đồng, trợ cấp của tỉnh là 349.

3.1. Phát triển kinh tế địa phương để tăng thu Ngân sách

Đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt là các ngành có tiềm năng như du lịch, nông nghiệp công nghệ cao. Cải thiện môi trường đầu tư để thu hút vốn từ các doanh nghiệp. Tăng cường quản lý thuế, chống thất thu và gian lận thuế. Theo báo cáo, thu ngân sách trên địa bàn là 123.095 triệu đồng, chi là 481.502 triệu đồng, trợ cấp của tỉnh là 349.

3.2. Quản lý thuế hiệu quả và chống thất thu Ngân sách

Tăng cường quản lý thuế, chống thất thu và gian lận thuế. Cần có các biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về thuế. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về nghĩa vụ nộp thuế.

3.3. Khai thác các nguồn thu tiềm năng khác của huyện

Nghiên cứu và khai thác các nguồn thu tiềm năng khác của huyện như thu từ tài nguyên, khoáng sản, thu từ các hoạt động dịch vụ. Cần có quy hoạch và kế hoạch khai thác hợp lý để đảm bảo nguồn thu bền vững và không gây ảnh hưởng đến môi trường.

IV. Giải Pháp Tiết Kiệm Chi Ngân Sách Nhà Nước Bảo Thắng

Bên cạnh tăng thu, việc tiết kiệm chi ngân sách cũng rất quan trọng. Cần rà soát và cắt giảm các khoản chi không cần thiết, lãng phí. Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách trong các lĩnh vực như đầu tư công, giáo dục, y tế. Thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng ngân sách. Theo báo cáo, chi NSNN phải đáp ứng các nhu cầu rất đặc thù của huyện như: tỷ trọng chi NSNN cho các dịch vụ xã hội cơ bản và chi giảm nghèo rất lớn; nhu cầu chi xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế rất cấp bách.

4.1. Rà soát và cắt giảm chi tiêu công không hiệu quả

Cần rà soát và cắt giảm các khoản chi không cần thiết, lãng phí. Đặc biệt là các khoản chi cho hội nghị, hội thảo, đi công tác nước ngoài. Tăng cường kiểm soát chi tiêu của các đơn vị sử dụng ngân sách.

4.2. Nâng cao hiệu quả đầu tư công tại huyện Bảo Thắng

Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách trong lĩnh vực đầu tư công. Lựa chọn các dự án đầu tư có hiệu quả kinh tế - xã hội cao. Tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư. Tránh tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí.

4.3. Công khai minh bạch trong quản lý Ngân sách

Thực hiện công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng ngân sách. Công khai các thông tin về thu, chi ngân sách, các dự án đầu tư công. Tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát hoạt động quản lý ngân sách.

V. Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Bảo Thắng

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. CNTT giúp tự động hóa các quy trình, giảm thiểu sai sót, tăng cường tính minh bạch và tiết kiệm thời gian, chi phí. Huyện Bảo Thắng cần đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các khâu lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách. Theo Luật ngân sách 2015, “Ngân sách cấp huyện, thành phố là một bộ phận của NSNN; là dự toán thu, chi ngân sách huyện, thành phố được lập theo phân cấp của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm điều kiện vật chất cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bộ máy Nhà nướ...'

5.1. Tự động hóa quy trình lập dự toán Ngân sách

Sử dụng phần mềm để tự động hóa quy trình lập dự toán ngân sách. Phần mềm giúp tổng hợp dữ liệu, phân tích và dự báo các khoản thu, chi. Giúp cho việc lập dự toán chính xác và hiệu quả hơn.

5.2. Quản lý và theo dõi chi tiêu Ngân sách trực tuyến

Xây dựng hệ thống quản lý và theo dõi chi tiêu ngân sách trực tuyến. Hệ thống giúp theo dõi các khoản chi tiêu theo thời gian thực. Giúp cho việc kiểm soát chi tiêu chặt chẽ và kịp thời.

5.3. Công khai thông tin Ngân sách trên Cổng thông tin điện tử

Công khai các thông tin về ngân sách trên Cổng thông tin điện tử của huyện. Giúp cho người dân dễ dàng tiếp cận và giám sát hoạt động quản lý ngân sách.

VI. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Ngân Sách Bảo Thắng

Đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả quản lý ngân sách. Huyện Bảo Thắng cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ này. Cần trang bị cho cán bộ những kiến thức chuyên môn sâu rộng về tài chính, kế toán, quản lý ngân sách. Đồng thời, cần nâng cao ý thức trách nhiệm và đạo đức công vụ của cán bộ. Theo Giáo trình quản lý ngân sách nhà nước của Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh (2009), NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy nhà nước, vừa là công cụ hữu hiệu để nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội nên có những đặc điểm chính sau [13].

6.1. Bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về tài chính Ngân sách

Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về tài chính, kế toán, quản lý ngân sách cho cán bộ. Mời các chuyên gia đầu ngành về tài chính ngân sách tham gia giảng dạy.

6.2. Nâng cao kỹ năng phân tích và dự báo Ngân sách

Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo về kỹ năng phân tích và dự báo ngân sách. Giúp cho cán bộ có khả năng phân tích tình hình tài chính, dự báo các khoản thu, chi ngân sách.

6.3. Tăng cường đạo đức công vụ và trách nhiệm của cán bộ

Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề về đạo đức công vụ và trách nhiệm của cán bộ. Xây dựng quy tắc ứng xử của cán bộ quản lý ngân sách. Khen thưởng kịp thời các cán bộ có thành tích xuất sắc, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách Nhà nước (NSNN) là công cụ tài chính quan trọng, đóng vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế và thực hiện các chức năng của Nhà nước. Tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, một huyện vùng thấp với diện tích 68.219 ha và dân số khoảng 117,9 nghìn người năm 2017, công tác quản lý NSNN gặp nhiều thách thức do điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ, và nguồn thu ngân sách hạn chế. Theo báo cáo quyết toán năm 2017, tổng thu ngân sách trên địa bàn huyện đạt 123.095 triệu đồng, trong khi chi ngân sách lên tới 481.502 triệu đồng, thể hiện sự mất cân đối lớn giữa thu và chi.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng công tác quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng giai đoạn 2015-2017, làm rõ các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách trong giai đoạn 2018-2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý thu - chi ngân sách tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc huyện. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện công tác quản lý NSNN cấp huyện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời làm cơ sở tham khảo cho các địa phương có điều kiện tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, trong đó có:

• Khái niệm ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13, xác định NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được quyết định và thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
• Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, bao gồm nguyên tắc đầy đủ, thống nhất, cân đối, công khai và rõ ràng, trung thực, chính xác.
• Mô hình quản lý ngân sách cấp huyện với các bước: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán, thanh tra kiểm tra và công khai ngân sách.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý NSNN cấp huyện, gồm cơ chế chính sách, tiềm lực tài chính công, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, năng lực quản lý cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách, thanh tra kiểm tra ngân sách, phân cấp quản lý ngân sách, và hiệu quả quản lý ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập thông tin sơ cấp và thứ cấp:

• Thông tin thứ cấp được thu thập từ các tài liệu, báo cáo, số liệu thống kê của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bảo Thắng, Chi cục Thống kê huyện, các văn bản pháp luật liên quan và các nghiên cứu trước đây.
• Thông tin sơ cấp được thu thập qua khảo sát bằng bảng hỏi với toàn bộ 83 cán bộ công chức tham gia quản lý ngân sách tại huyện, các thị trấn và xã trên địa bàn. Bảng hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và thực trạng công tác quản lý ngân sách.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS 22 và Excel, sử dụng các phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ, trung bình, độ lệch chuẩn) và so sánh số liệu qua các năm 2015-2017. Ngoài ra, phương pháp đồ thị được dùng để minh họa diễn biến thu - chi ngân sách và các chỉ tiêu kinh tế xã hội của huyện.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ cán bộ công chức quản lý ngân sách (83 người), đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thu - chi ngân sách huyện Bảo Thắng giai đoạn 2015-2017: Tổng thu ngân sách năm 2017 đạt 123.095 triệu đồng, trong khi chi ngân sách lên tới 481.502 triệu đồng, chiếm gần 4 lần thu, cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng. Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu ngân sách đạt khoảng 85-90%, trong khi dự toán chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản chưa sát thực tế, dẫn đến việc chi tiêu không hiệu quả.

2. Hiệu quả lập và chấp hành dự toán ngân sách: Tỷ lệ tăng dự toán ngân sách bình quân giai đoạn 2015-2017 là khoảng 6%, tuy nhiên việc lập dự toán còn chưa sát với thực tế, đặc biệt là dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản. Việc chấp hành dự toán thu ngân sách đạt trên 90%, nhưng chấp hành dự toán chi thường xuyên và chi đầu tư có tỷ lệ thấp hơn, gây khó khăn trong cân đối ngân sách.

3. Ảnh hưởng của các nhân tố đến công tác quản lý NSNN: Qua khảo sát, 78% cán bộ công chức đánh giá cơ chế chính sách và các quy định của trung ương có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý ngân sách. Tiềm lực tài chính công và trình độ phát triển kinh tế - xã hội địa phương được đánh giá ảnh hưởng ở mức khá cao (khoảng 70%). Năng lực quản lý cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin được đánh giá còn hạn chế, chỉ khoảng 60% cán bộ cho rằng các yếu tố này ảnh hưởng tích cực.

4. Thanh tra, kiểm tra và công khai ngân sách: Số lượt thanh tra, kiểm tra thu - chi ngân sách trong giai đoạn 2015-2017 tăng dần, tuy nhiên vẫn còn tồn tại các sai phạm về lập dự toán và quyết toán ngân sách. Công tác công khai ngân sách được thực hiện nhưng chưa đầy đủ và kịp thời, ảnh hưởng đến tính minh bạch và giám sát của cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trong quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng là do điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, nguồn thu ngân sách hạn chế, trong khi nhu cầu chi tiêu cho các dịch vụ xã hội và đầu tư phát triển rất lớn. Việc lập dự toán chưa sát thực tế dẫn đến dự toán chi cao hơn khả năng cân đối, gây áp lực lên ngân sách địa phương.

So sánh với kinh nghiệm từ huyện Hoa Lư (Ninh Bình) và huyện Thanh Sơn (Phú Thọ), nơi có tỷ lệ hoàn thành dự toán thu ngân sách đạt trên 108% và 119% tương ứng, cho thấy huyện Bảo Thắng còn nhiều tiềm năng chưa khai thác hiệu quả nguồn thu. Các địa phương này cũng chú trọng công tác phân cấp quản lý, tăng cường thanh tra kiểm tra và ứng dụng công nghệ thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh thu - chi ngân sách qua các năm, bảng đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố và biểu đồ tần suất các sai phạm trong quản lý ngân sách để minh họa rõ nét hơn thực trạng và các vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý, điều hành ngân sách theo đúng Luật Ngân sách Nhà nước: UBND huyện cần chỉ đạo sát sao việc lập dự toán thu - chi ngân sách sát với thực tế, đảm bảo cân đối ngân sách hàng năm. Thời gian thực hiện: ngay trong các kỳ lập dự toán hàng năm; Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch.

2. Hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp: Tăng cường phân cấp quản lý ngân sách, giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Thời gian thực hiện: 2019-2022; Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các đơn vị sử dụng ngân sách.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách: Xây dựng hệ thống phần mềm quản lý ngân sách hiện đại, đồng bộ, giúp lưu trữ, xử lý và báo cáo số liệu nhanh chóng, chính xác. Thời gian thực hiện: 2019-2021; Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch, UBND huyện.

4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quản lý ngân sách: Thiết lập kế hoạch thanh tra định kỳ, xử lý nghiêm các sai phạm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về ngân sách. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm; Chủ thể thực hiện: Thanh tra huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch.

5. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý ngân sách: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng về quản lý ngân sách, kỹ năng lập dự toán và quyết toán ngân sách. Thời gian thực hiện: 2019-2023; Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các cơ quan đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện, xã: Giúp hiểu rõ thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương, từ đó áp dụng vào công tác quản lý thực tiễn.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng, điều chỉnh chính sách quản lý ngân sách phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội vùng miền núi, vùng khó khăn.

3. Các nhà nghiên cứu, sinh viên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế vùng miền núi.

4. Các tổ chức, cơ quan tài chính, kiểm toán và thanh tra: Hỗ trợ đánh giá, giám sát công tác quản lý ngân sách, phát hiện và xử lý các sai phạm, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Bảo Thắng gặp nhiều khó khăn?
   Do điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, nguồn thu ngân sách hạn chế, địa hình phức tạp và nhu cầu chi tiêu lớn cho phát triển hạ tầng và an sinh xã hội, dẫn đến mất cân đối thu - chi ngân sách.

2. Các nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện là gì?
   Bao gồm nguyên tắc đầy đủ, thống nhất, cân đối, công khai, rõ ràng, trung thực và chính xác nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

3. Những nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến công tác quản lý ngân sách tại huyện?
   Cơ chế chính sách và các quy định của trung ương, tiềm lực tài chính công, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, năng lực quản lý cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại huyện Bảo Thắng?
   Cần tăng cường lập dự toán sát thực tế, hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường thanh tra kiểm tra và nâng cao trình độ cán bộ quản lý.

5. Vai trò của công khai ngân sách trong quản lý NSNN là gì?
   Công khai ngân sách giúp tăng tính minh bạch, tạo điều kiện cho người dân và các tổ chức giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và phòng chống tham nhũng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện và phân tích thực trạng công tác quản lý NSNN tại huyện Bảo Thắng giai đoạn 2015-2017.
• Kết quả nghiên cứu chỉ ra sự mất cân đối lớn giữa thu và chi ngân sách, cùng với những hạn chế trong lập dự toán, chấp hành dự toán và công tác thanh tra kiểm tra.
• Các nhân tố ảnh hưởng chính gồm cơ chế chính sách, tiềm lực tài chính, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, bao gồm tăng cường quản lý, hoàn thiện cơ chế tự chủ, ứng dụng công nghệ, tăng cường thanh tra kiểm tra và nâng cao trình độ cán bộ.
• Nghiên cứu có giá trị thực tiễn và ứng dụng cao, là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cấp quản lý, nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý ngân sách nhà nước.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2019-2025, đồng thời tiếp tục nghiên cứu đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh phù hợp.

Các cơ quan quản lý ngân sách và các nhà hoạch định chính sách cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Bảo Thắng và các địa phương tương tự.