Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THỂ THAO THÀNH TÍCH CAO 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của quản lý nhà nước về Thể thao thành tích cao 1. Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước về Thể thao thành tích cao Để nghiên cứu khái niệm quản lý nhà nước về Thể thao thì trước tiên cần phải nghiên cứu tìm hiểu các khái niệm: khái niệm quản lý, khái niệm quản lý nhà nước, khái niệm quản lý nhà nước về Thể thao. - Khái niệm quản lý, quản lý nhà nước Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và khoa học tự nhiên.
Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ theo góc độ khoa học khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu. Mỗi lĩnh vực khoa học có định nghĩa về quản lý dưới góc độ riêng của mình và nó phát triển ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Theo quan niệm của C.Mác khi tiếp cận khái niệm quản lý từ góc độ mục đích của quản lý thì: “Bất kỳ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó mà được tiến hành tuân theo một quy mô tương đối lớn đều cần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, sự vận động này khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của cơ thể đó. Một nhạc công tự điều khiển mình, nhưng một dàn nhạc phải có nhạc trưởng” [7, tr.
Tức theo Mác quản lý là nhằm phối hợp các lao động đơn lẻ để đạt được cái thống nhất của toàn bộ quá trình sản xuất. Theo quan niệm của các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý hiện nay: 7 Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng với ý chí của người quản lý. Theo cách hiểu này thì quản lý là việc tổ chức, chỉ đạo các hoạt động của xã hội nhằm đạt được một mục đích của người quản lý. Theo cách tiếp cận này, quản lý đã nói rõ lên cách thức quản lý và mục đích quản lý.
Như vậy, theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Việc tác động theo cách nào còn tuỳ thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu. Về khái niệm quản lý nhà nước, theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước: “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa” [17, tr. Như vậy, quản lý nhà nước là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được sửa dụng quyền lực Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội.
Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của Nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt. Quản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng có thể thấy rằng quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp; theo nghĩa hẹp thì quản lý nhà nước chỉ bao gồm hoạt động hành pháp. - Khái niệm quản lý nhà nước về Thể thao Quản lý nhà nước được đề cập trong luận văn này là khái niệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực Thể thao được hiểu theo nghĩa rộng; quản lý nhà 8 nước bao gồm toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng bị quản lý đó là lĩnh vực Thể thao nói chung và Thể thao thành tích cao nói riêng.
Thể thao là tất cả các hoạt động về thể chất, có tính cạnh tranh cao, và có mục đích để sử dụng, giúp cho con người hoàn thiện các kĩ năng của bản thân, phát triển trí tuệ cũng như sức khỏe tạo hứng thú cho người tham gia cũng như là thú vui giải trí cho người xem. Tại Việt Nam, Chính sách của Nhà nước về phát triển Thể dục, thể thao luôn được chú trọng vì tầm quan trọng của nó, Chính sách của Nhà nước về phát triển Thể dục, thể thao được thể hiện cụ thể như sau: 1. Phát triển sự nghiệp Thể dục, thể thao nhằm nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc người Việt Nam, góp phần cải thiện đời sống văn hóa, tinh thần cho Nhân dân, tăng cường hợp tác, giao lưu quốc tế về Thể thao, nâng cao sự hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tăng dần đầu tư ngân sách nhà nước, dành quỹ đất và có chính sách phát huy nguồn lực để xây dựng cơ sở vật chất, đào tạo bồi dưỡng nhân lực, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu Thể thao để đào tạo thành những tài năng Thể thao, nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động Thể dục, thể thao, phát triển một số môn Thể thao đạt trình độ thế giới.
Khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp Thể dục, thể thao, thành lập cơ sở dịch vụ hoạt động Thể thao đáp ứng nhu cầu tập luyện, vui chơi, giải trí của nhân dân, bảo đảm để các cơ sở Thể thao công lập và tư nhân được bình đẳng trong việc hưởng ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai theo quy định của pháp luật. Ưu tiên đầu tư phát triển thể dục, thể thao ở vùng có điều kiện kinh tế 9 - xã hội đặc biệt khó khăn; ưu tiên phát triển môn bơi, võ cổ truyền và các môn thể thao dân tộc. [26, Điều 4] Từ những phân tích trên theo quan điểm của tác giả thì quản lý nhà nước về Thể thao là hoạt động của cơ quan Nhà nước được giao thẩm quyền thực hiện chức năng quản lý các đối tượng thuộc điều chỉnh của Ngành Thể thao từ các hoạt động ban hành văn bản pháp luật điều chỉnh cho tới quản lý trực tiếp các cá nhân tham gia hoạt động Thể thao. - Đặc điểm quản lý nhà nước về Thể thao Đặc điểm quản lý nhà nước về Thể thao có đầy đủ những đặc điểm chung của quản lý nhà nước đó là mang tính quyền lực đặc biệt, tính tổ chức cao và tính mệnh lệnh đơn phương của Nhà nước.
Quản lý nhà nước được thiết lập trên cơ sở mối quan hệ “quyền uy” và “sự phục tùng”. Quản lý nhà nước về Thể thao mang tính tổ chức và điều chỉnh. Tổ chức ở đây được hiểu như một khoa học về việc thiết lập những mối quan hệ giữa con người với con người nhằm thực hiện quá trình quản lý trong lĩnh vực Thể thao. Tính điều chỉnh được hiểu là Nhà nước dựa vào các công cụ pháp luật để buộc đối tượng bị quản lý trong lĩnh vực Thể thao phải thực hiện theo quy luật xã hội khách quan, theo quy định, chính sách của pháp luật, nhà nước nhằm đạt được sự cân bằng trong xã hội, trong hoạt động Thể thao.
Quản lý nhà nước về Thể thao mang tính khoa học, tính kế hoạch. Đặc trưng này đòi hỏi Nhà nước phải tổ chức các hoạt động quản lý của mình trong lĩnh vực Thể thao, phải có một chương trình nhất quán, cụ thể và theo những kế hoạch được vạch ra từ trước trên cơ sở nghiên cứu một cách khoa học, có tính logic, định hướng phát triển phù hợp với tình hình phát triển của Thể thao thế giới và trong nước. Quản lý nhà nước về Thể thao là những tác động mang tính liên tục và ổn định lên các quá trình xã hội và hệ thống các hành vi xã hội trong hoạt 10 động Thể thao. Cùng với sự vận động biến đổi của các đối tượng điều chỉnh trong lĩnh vực Thể thao, hoạt động quản lý nhà nước phải diễn ra thường xuyên, liên tục, không bị gián đoạn.
Các quyết định của Nhà nước trong lĩnh vực Thể thao phải có tính ổn định, không được thay đổi quá nhanh. Việc ổn định của các quyết định của Nhà nước giúp cho các chủ thể quản lý trong lĩnh vực Thể thao có điều kiện kiện toàn hoạt động của mình và hệ thống hành vi xã hội trong lĩnh vực Thể thao được ổn định. - Khái niệm quản lý nhà nước về Thể thao thành tích cao Thể thao thành tích cao được coi là xương sống nền Thể thao của bất kỳ quốc gia nào. Với Việt Nam, nhắc đến Thể thao thành tích cao, đồng thời cũng phải nhắc đến thành tích của các môn Thể thao thành tích cao tại các đấu trường Olimpic, ASIAD và Sea Games.
Luật Thể dục, thể thao năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2018 quy định về phát triển Thể thao thành tích cao như sau: Nhà nước có chính sách phát triển Thể thao thành tích cao, đầu tư tập trung xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại; đào tạo, bồi dưỡng Vận động viên, Huấn luyện viên đạt trình độ quốc gia, quốc tế; tổ chức thi đấu Thể thao thành tích cao, tham gia các giải Thể thao quốc tế; khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia phát triển Thể thao thành tích cao ; có chính sách đặc thù cho Vận động viên nữ, Huấn luyện viên nữ trong quá trình tập luyện, thi đấu [26, Điều 31]. Theo định nghĩa được quy định tại Khoản 1 - Điều 31 - Luật Thể dục, thể thao năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2018 thì Thể thao thành tích cao là hoạt động huấn luyện và thi đấu Thể thao có hệ thống của Huấn luyện viên, Vận động viên nhằm đạt được thành tích, kỷ lục Thể thao. Những môn Thể thao điển hình của Thể thao thành tích cao hiện nay là: Bóng đá, Điền kinh, Cờ vua, Karate, Thể dục thể hình, Bóng bàn, Pencak Silat, Judo, Cầu lông, Cờ tướng, Rowing, Canoeing, Teakwondo, Bơi lặn, 11 Boxing.
