Chương 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QLNN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Quản lý nhà nước đối với phát triển du lịch Quản lý nhà nước đối với phát triển du lịch là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh liên tục bằng quyền lực công cộng chủ yếu thông qua pháp luật dựa trên nền tảng của thể chế chính trị nhất định đối với các quá trình, các hoạt động du lịch nhằm đạt được hiệu quả và mục tiêu kinh tế - xã hội do nhà nước đặt ra. Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch. Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về phát triển du lịch; xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về du lịch; xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý về du lịch; Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phát triển du lịch.
Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong phát triển du lịch. Tổ chức điều tra, đánh giá tài nguyên du lịch để xây dựng quy hoạch phát triển du lịch. Thực hiện hợp tác quốc tế về du lịch; hoạt động xúc tiến du lịch ở trong nước và nước ngoài; Quy định tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch, sự phối hợp của các cơ quan nhà nước trong việc quản lý nhà nước về du lịch. Cấp, thu hồi giấy phép, các giấy chứng nhận về hoạt động du lịch.
Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về du lịch. Trong QLNN về du lịch đối với phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình như sau: Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thực hiện quản lý nhà nước về du lịch tại địa phương; cụ thể hóa chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển du lịch phù hợp với thực tế tại địa phương. 6 Cụ thể, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình có một số nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: - Ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư để khai thác tiềm năng, thế mạnh về du lịch của địa phương; hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng; - Quản lý tài nguyên du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, hoạt động kinh doanh du lịch và hướng dẫn du lịch trên địa bàn; - Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, môi trường, an toàn thực phẩm tại khu du lịch, điểm du lịch, nơi tập trung nhiều khách du lịch; - Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân để bảo đảm môi trường du lịch thân thiện, lành mạnh và văn minh; - Tổ chức tiếp nhận và giải quyết kiến nghị của khách du lịch; - Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Luật Du lịch. Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh; thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về du lịch ở địa phương theo quy định của pháp luật.
Đặc điểm, vai trò và nội dung QLNN đối với phát triển du lịch Đặc điểm: Phát triển du lịch nói chung và bất kỳ ngành kinh tế nào cũng vậy cũng cần phải đạt được cả ba mục tiêu cơ bản đó là: + Cần phải đảm bảo vấn đề quan trọng nhất là về môi trường, văn hoá xã hộivà về kinh tế. + Đối với văn hoá xã hội thì cần phải đảm bảo đem lại lợi ích lâu dài cho xã hội như tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần nâng cao mức sống người dân và ổn định về mặt xã hội, đồng thời bảo tồn các giá trị về văn hoá xã hội. + Đối với tài nguyên và môi trường đòi hỏi khai thác, sử dụng tài nguyên để đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Điều này được thể hiện rõ ở sử dụng tài nguyên một cách hợp lý đảm bảo sự bảo tồn đa dạng sinh học, không có những tác động tiêu cực đến môi trường.
7 + Du lịch ngày nay trở thành nhu cầu phổ biến của con người. Trên nhiều quốc gia du lịch không những chiếm tỷ trọng lớn trong GDP mà còn có vai trò không nhỏ trong việc phát triển kinh tế vùng chậm phát triển; xóa đói giảm nghèo ở các vùng sâu, vùng xa và bảo vệ môi trường sinh thái. Vì vậy mà vai trò của ngành du lịch được đánh giá là rất quan trọng đối với nền kinh tế của một quốc gia. + Nhà nước cũng có những chính sách, pháp luật tạo môi trường thuận lợi và an toàn để du lịch phát triển nhanh và hiệu quả.
+ Nhà nước cũng có nhũng sự điều tiết nhằm đảm bảo phát triển ngành du lịch phù hợp với định hướng và yêu cầu tổng thể nền kinh tế quốc dân. + Sự quản lý của nhà nước nhằm hạn chế những yếu tố tiêu cực có thể phát sinh từ hoạt động du lịch. + Cần phải có sự quản lý của nhà nước nhằm tạo điều kiện cho du lịch phát triển như các vấn đề về hợp tác quốc tế và vấn đề về thủ tục hành chính trong du lịch. Vai trò và nội dung của QLNN về du lịch: Nội dung QLNN về du lịch được thể hiện cụ thể tại Điều 73, Luật Du lịch 2017 (trước đó tại Điều 10, Luật Du lịch 2005), bao gồm 10 hoạt động (thay vì 09 hoạt động được quy định tại Luật Du lịch 2005).
Cho dù có sự thay đổi nhỏ về số lượng các hoạt động QLNN về du lịch được quy định tại Luật du lịch giữa 2 thời kỳ, tuy nhiên mục tiêu của hoạt động QLNN về du lịch là nhất quán, theo đó QLNN về du lịch được thực hiện nhằm: Thứ nhất, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động phát triển du lịch với tư cách là một ngành kinh tế trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh; Thứ hai, đảm bảo hoạt động phát triển du lịch tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành, môi trường kinh doanh du lịch lành mạnh và bình đẳng; Thứ ba, tạo điều kiện thuận lợi và đảm bảo quyền lợi của khách du lịch Hoạt động QLNN về du lịch được thực hiện ở 2 cấp trung ương và địa phương cấp tỉnh. Sự khác nhau cơ bản của hoạt động QLNN về du lịch giữa 2 cấp là cấp tỉnh không có quyền thực hiện một số hoạt động ở tầm quốc gia về ban hành chính sách; xây dựng chiến lược, quy hoạch, xây dựng các định mức, tiêu chuẩn ngành và điều phối các hoạt động du lịch liên quốc gia, liên vùng, liên tỉnh. 8 Hoạt động QLNN về du lịch của Ninh Bình cũng không phải là ngoại lệ Để đảm bảo hoạt động QLNN về du lịch có hiệu quả, một số yếu tố cần quan tâm bao gồm: Nhận thức đúng và đầy đủ về trách nhiệm QLNN Năng lực thực thi của cơ quan QLNN về du lịch Sự phân định rõ chức năng và quyền hạn của cơ quan QLNN về du lịch với các cơ quan có liên quan và chính quyền địa phương các cấp Sự hợp tác và hỗ trợ của các cơ quan có liên quan, chính quyền địa phương và cộng đồng Trong những năm qua, cùng với sự phát triển du lịch Việt Nam, du lịch Ninh Bình đã và đang ngày một khẳng định vị trí của một địa phương, ở đó thì cũng có những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong những kết quả phát triển du lịch đáng ghi nhận của tỉnh Ninh Bình trong những năm qua, có những đóng góp không nhỏ của hoạt động QLNN về du lịch.
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân du lịch tỉnh Ninh Bình phát triển chưa tương xứng vị thế và đáp ứng được kỳ vọng của địa phương cũng như của du lịch Việt Nam. Trong số những nguyên nhân đó, QLNN về du lịch là một trong những nguyên nhân quan trọng, thể hiện ở việc chưa đạt được những mục tiêu mà QLNN về du lịch đặt ra. Cụ thể: - Mặc dù được xác định là nơi có lợi thế về du lịch, tuy nhiên cho đến nay Ninh Bình lại là địa phương đi sau nhiều địa phương thực hiện xây dựng chiến lược và quy hoạch tổng thể phát triển du lịch. Cho đến nay Ninh Bình mới hoàn thành Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Tỉnh Ninh Bình giai đoạn đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 trong bối cảnh sắp kết thúc giai đoạn phát triển đến năm 2020 và Luật Quy hoạch có hiệu lực từ ngày 1/1/2019, theo đó sẽ không còn quy hoạch ngành ở cấp tỉnh.
- Chưa nỗ lực trong việc tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành chính sách tạo đột phá cho du lịch Ninh Bình để Ninh Bình trở thành điểm đến du lịch hàng đầu ở khu vực phía Bắc và tạo những sản phẩm du lịch đặc thù của Tỉnh dựa trên những 9 lợi thế so sánh, cũng như các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Ninh Bình trong bối cảnh hội nhập, tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 và ứng phó với biến đổi khí hậu. - Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức các lễ hội, du lịch, hay như tuần du lich Ninh Bình năm 2018 với chủ đề “ Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An”, v., tuy nhiên việc thực hiện công tác xúc tiến quảng bá điểm đến du lịch Ninh Bình còn thiếu chuyên nghiệp, chưa đem lại hiệu quả như mong muốn. - Chưa chủ động tham gia và thực hiện vai trò trong liên kết phát triển du lịch với các địa phương, đặc biệt với Hà Nội và các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Hồng & Duyên hải Đông Bắc cũng như với các trung tâm du lịch lớn trong cả nước và khu vực. - Chưa chủ động trong việc phối hợp với các ngành chức năng và chính quyền các cấp trong việc tổ chức bố trí nơi dừng, đỗ cho các phương tiện giao thông đã được cấp biển hiệu phương tiện vận tải khách du lịch để tiếp cận điểm tham quan du lịch, cơ sở lưu trú du lịch; tổ chức rà soát, lắp đặt biển báo, biển chỉ dẫn vào khu du lịch, điểm du lịch.
Đây là một trong những nội dung QLNN về du lịch được quy định trong Luật Du Lịch 2017. Vai trò của phát triển du lịch đối với kinh tế Du lịch là một loại hình xuất khẩu đặc biệt, sản phẩm và dịch vụ được cung cấp cho người nước ngoài nhưng lại được tiêu thụ ngay tại nước sở tại và đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn cho quốc gia.
