Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện lắk tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện lắk tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Tạ Công Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Lương Minh Việt
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Bằng Ngân Sách Tại Huyện Lắk, Đắk Lắk
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NHÀ NƯỚC
• 1.1. Những vấn đề lý luận về đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn Nhà nước
• 1.1.1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.1.1.1. Khái niệm đầu tư và đầu tư phát triển
• 1.2. Lý luận quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn Nhà nước
• 1.3. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn Nhà nước tại một số địa phương và bài học tham khảo cho huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN LẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk có ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn
• 2.2. Thực trạng hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước trên địa bàn huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LẮK, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. Mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Lắk đến năm 2025
• 3.2. Kế hoạch đầu tư công trung hạn trên địa bàn huyện Lắk giai đoạn 2021-2025
• 3.3. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn nhà nước ở tỉnh Đắk Lắk nói chung và huyện Lắk nói riêng
• 3.4. Giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn ngân sách nhà nước ở huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước

Chương này tập trung vào việc phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý nhà nước và đầu tư xây dựng cơ bản. Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động thiết yếu trong việc phát triển hạ tầng và kinh tế địa phương. Việc quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng từ ngân sách là một yếu tố quyết định đến hiệu quả sử dụng nguồn lực. Các chính sách đầu tư cần được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và thực tiễn địa phương. Đặc biệt, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk, với những đặc thù riêng về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội, cần có những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý.

1.1. Những vấn đề lý luận về đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước

Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hạ tầng. Theo Luật Đầu tư, đầu tư được hiểu là việc sử dụng nguồn lực hiện tại để tạo ra tài sản trong tương lai. Đầu tư phát triển không chỉ tạo ra tài sản mới mà còn nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống xã hội. Việc quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cần được thực hiện một cách chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả và tránh lãng phí. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả đầu tư.

1.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản tại một số địa phương

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các địa phương khác cho thấy rằng việc quản lý dự án và đầu tư xây dựng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền. Các địa phương thành công trong quản lý nhà nước thường có hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư rõ ràng. Huyện Lắk có thể học hỏi từ những mô hình này để cải thiện quản lý tài chính và nâng cao hiệu quả đầu tư. Việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý dự án cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

II. Thực trạng quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước ở huyện Lắk tỉnh Đắk Lắk

Chương này phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng tại huyện Lắk. Tình hình kinh tế - xã hội của huyện có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý. Huyện Lắk hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc sử dụng ngân sách cho đầu tư xây dựng. Các dự án thường gặp khó khăn trong việc phê duyệt và thực hiện, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ và lãng phí nguồn lực. Việc đánh giá hiệu quả đầu tư cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời điều chỉnh các chính sách và giải pháp phù hợp.

2.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội huyện Lắk

Huyện Lắk có điều kiện tự nhiên đa dạng nhưng cũng gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế. Mặc dù có tiềm năng về nông nghiệp và du lịch, nhưng thu ngân sách hàng năm của huyện vẫn còn thấp. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đầu tư xây dựng và phát triển hạ tầng. Việc quản lý nhà nước cần chú trọng đến việc phát huy các lợi thế sẵn có và khắc phục những hạn chế trong quản lý tài chính.

2.2. Thực trạng hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước

Hoạt động đầu tư xây dựng tại huyện Lắk hiện nay còn nhiều bất cập. Nhiều dự án không đạt yêu cầu về chất lượng và tiến độ. Việc quản lý dự án còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí. Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng. Việc áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý dự án có thể giúp cải thiện tình hình này.

III. Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Lắk tỉnh Đắk Lắk

Chương này đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng tại huyện Lắk. Cần xây dựng một hệ thống quy hoạch và kế hoạch đầu tư rõ ràng, đồng thời tăng cường công tác giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư. Việc đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đầu tư.

3.1. Mục tiêu chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện Lắk đến năm 2025

Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Lắk đến năm 2025 cần được xác định rõ ràng. Các chỉ tiêu cụ thể về đầu tư xây dựng và phát triển hạ tầng cần được đưa ra để làm căn cứ cho việc quản lý nhà nước. Việc xác định các mục tiêu này sẽ giúp huyện Lắk có định hướng rõ ràng trong việc sử dụng ngân sách và đầu tư.

3.2. Giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản

Để hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng, huyện Lắk cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát các dự án đầu tư. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư từ các nguồn lực khác nhau. Việc xây dựng một hệ thống thông tin quản lý dự án cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách đóng vai trò huyết mạch trong việc kiến tạo cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Tại huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk – một huyện miền núi nghèo nằm ở phía Đông Nam tỉnh, cách thành phố Buôn Ma Thuột 54 km theo Quốc lộ 27, với tổng diện tích tự nhiên 1.256 km2, quy mô dân số 61.599 người và mật độ 49 người/km2 phân bổ trên 11 đơn vị hành chính cấp xã – hoạt động đầu tư công giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế địa phương. Mặc dù sở hữu lợi thế là vựa lúa lớn cùng hai thắng cảnh hồ Lắk và hồ Buôn Triết, nguồn thu ngân sách nội địa hàng năm của huyện vẫn ở mức rất thấp, dẫn đến việc trên 75% vốn chi cho xây dựng cơ bản phải phụ thuộc trực tiếp vào nguồn hỗ trợ từ ngân sách tỉnh và Trung ương.

Thực tiễn giai đoạn 2016–2020 cho thấy hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công tại huyện Lắk còn nhiều hạn chế, tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài, tiến độ thi công nhiều gói thầu bị chậm trễ và nguy cơ thất thoát vốn vẫn hiện hữu do năng lực bộ máy quản lý cấp huyện còn mỏng. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế mã số 8 31 01 10 của học viên Tạ Công Sơn, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Lương Minh Việt tại Học viện Hành chính Quốc gia (năm 2022), tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với nguồn vốn này. Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc nâng cao hiệu lực phân bổ vốn, chuẩn hóa quy trình thẩm định, giám sát chất lượng công trình và tối ưu hóa giải ngân đạt 95% đến 100% kế hoạch trong giai đoạn 2021–2025, tạo động lực vững chắc cho quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản lý kinh tế và lý luận về vai trò kinh tế của Nhà nước. Trước hết, luận văn vận dụng quan điểm kinh điển của C.Mác về tính tất yếu của hoạt động quản lý trong việc điều phối các nguồn lực xã hội nhằm tạo ra giá trị thặng dư và tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân. Tiếp đó, lý thuyết quản trị công mới được lồng ghép để làm rõ cơ chế phân cấp, ủy quyền và nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của chính quyền cấp huyện trong phân bổ ngân sách công.

Khung phân tích tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi: đầu tư phát triển, đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước, quản lý nhà nước về đầu tư công, chủ đầu tư và thẩm định dự án. Quy trình quản lý được mô hình hóa theo chu trình khép kín gồm 3 giai đoạn liên kết chặt chẽ: chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư đưa công trình vào khai thác. Toàn bộ hoạt động này chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ hệ thống thể chế pháp lý chặt chẽ như Luật Đầu tư công năm 2019, Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung theo Luật số 62/2020/QH14), Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 và Nghị định số 15/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ các phòng, ban chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân huyện Lắk, bao gồm Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và Kho bạc Nhà nước huyện Lắk trong mốc thời gian 5 năm từ năm 2016 đến năm 2020. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 100% các dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước do cấp huyện và cấp xã quản lý trong giai đoạn khảo sát. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm loại bỏ sai số thống kê, bảo đảm phản ánh bức tranh toàn cảnh và chân thực nhất về hoạt động đầu tư công tại một địa bàn miền núi đặc thù.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh chuỗi thời gian 2016–2020. Tác giả đối chiếu các chỉ số tuyệt đối và tương đối về tổng vốn phân bổ, tỷ lệ giải ngân, khối lượng nợ đọng và thời gian thẩm định dự án (theo định mức quy định tối đa 30 ngày làm việc đối với dự án nhóm B và không quá 20 ngày làm việc đối với dự án nhóm C). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác mức độ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, phát hiện các điểm nghẽn trong quy trình thực thi và lượng hóa các nguyên nhân gây chậm tiến độ làm cơ sở thực nghiệm cho giai đoạn định hướng đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực trạng quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn nhà nước tại huyện Lắk giai đoạn 2016–2020 đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, cơ cấu nguồn vốn đầu tư mang tính phụ thuộc cao. Nguồn thu ngân sách trên địa bàn huyện chỉ đáp ứng được khoảng 15% đến 20% tổng nhu cầu vốn chi cho đầu tư công, trong khi hơn 80% tổng mức đầu tư xây dựng cơ bản phải dựa vào các nguồn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh Đắk Lắk và vốn hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia của Trung ương.
• Thứ hai, tiến độ giải ngân và thi công công trình còn nhiều điểm nghẽn. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công hàng năm trung bình chỉ dao động từ 82% đến 88% so với kế hoạch vốn giao đầu năm. Khoảng 25% tổng số dự án hạ tầng giao thông và thủy lợi bị kéo dài thời gian thi công từ 6 đến 18 tháng do vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng và biến động đơn giá nguyên vật liệu.
• Thứ ba, tồn tại nợ đọng xây dựng cơ bản qua nhiều niên độ ngân sách. Thống kê giai đoạn 2016–2020 cho thấy hàng chục dự án đã hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng chưa được quyết toán dứt điểm, với tổng dư nợ xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng khoảng 8% đến 12% tổng chi đầu tư phát triển của ngân sách huyện.
• Thứ tư, công tác kiểm tra, thanh tra và thẩm định dự toán phát hiện nhiều sai sót kỹ thuật. Qua các đợt thanh tra chuyên ngành, cơ quan chức năng đã kiến nghị cắt giảm, điều chỉnh dự toán và thu hồi nộp ngân sách nhà nước từ 3% đến 5% tổng giá trị phê duyệt ban đầu của một số gói thầu do áp sai định mức và tính thừa khối lượng thi công.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nêu trên bắt nguồn từ những nguyên nhân nội tại của bộ máy quản lý cấp huyện. Đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn tại các phòng ban còn thiếu về số lượng và hạn chế về trình độ thẩm định công nghệ, quản lý chi phí dự án theo các quy định mới của Nghị định số 15/2021/NĐ-CP. Thêm vào đó, địa hình chia cắt phức tạp cùng khoảng cách địa lý 54 km từ trung tâm tỉnh gây khó khăn lớn cho công tác vận chuyển vật liệu và giám sát hiện trường. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Hải Sơn (2014) tại huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang và Đinh Công Tuyên (2014) tại huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, qua đó khẳng định sự bất cập trong khâu lập quy hoạch và phân bổ vốn dàn trải là hiện tượng phổ biến ở các chính quyền cấp huyện.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  MÔ TẢ DỮ LIỆU ĐẦU TƯ XDCB HUYỆN LẮK                    |
+-------------------------------------------------------------------------+
| [Bảng 2.1]: Tổng hợp kế hoạch vốn và tỷ lệ giải ngân ngân sách          |
|             giai đoạn 2016-2020 (Chi tiết từng năm theo nguồn vốn tỉnh) |
| [Bảng 2.2]: Danh mục các dự án còn nợ đọng vốn XDCB trên địa bàn        |
|             (Phân theo nhóm công trình giao thông, thủy lợi, giáo dục)  |
| [Biểu đồ 2.2]: Cơ cấu 3 nhóm ngành kinh tế huyện Lắk năm 2020           |
| [Sơ đồ 2.3]: Cơ cấu tổ chức bộ máy QLNN đối với đầu tư XDCB cấp huyện   |
+-------------------------------------------------------------------------+

Việc chuẩn hóa dữ liệu thông qua hệ thống bảng biểu so sánh tỷ lệ giải ngân thực tế so với kế hoạch và sơ đồ chu trình quản trị giúp các nhà hoạch định chính sách dễ dàng nhận diện khâu xung đột lợi ích, từ đó cải thiện tính liên kết giữa chủ đầu tư, cơ quan thẩm định và cơ quan cấp vốn Kho bạc Nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn nhà nước trên địa bàn huyện Lắk đến năm 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Chuẩn hóa và rút ngắn quy trình thẩm định dự án: Ủy ban nhân dân huyện Lắk giao Phòng Kinh tế - Hạ tầng chủ trì, phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch tổ chức tập huấn chuyên sâu 100% cán bộ nghiệp vụ theo Luật Xây dựng sửa đổi năm 2020; phấn đấu rút ngắn 20% thời gian thẩm định thiết kế bản vẽ thi công và dự toán đối với dự án nhóm C xuống dưới 16 ngày làm việc, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2022–2024.
• Tăng cường kỷ luật ngân sách và triệt tiêu nợ đọng xây dựng cơ bản: Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp Kho bạc Nhà nước huyện Lắk rà soát, tất toán dứt điểm 100% hồ sơ dự án đã hoàn thành trước năm 2021; kiên quyết không bố trí vốn khởi công mới cho các dự án chưa rõ nguồn lực nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ đọng xây dựng cơ bản xuống mức dưới 3% vào năm 2025.
• Đẩy mạnh đấu thầu qua mạng và tăng tính minh bạch cạnh tranh: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện thực hiện bắt buộc 100% hình thức đấu thầu rộng rãi qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo Luật Đấu thầu đối với các gói thầu xây lắp công cộng từ năm 2023, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tiết kiệm bình quân sau đấu thầu đạt tối thiểu 4% đến 6% tổng mức đầu tư.
• Siết chặt công tác giám sát hiện trường và thanh tra chất lượng công trình: Thanh tra huyện phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Lắk tăng cường giám sát cộng đồng, duy trì tần suất kiểm tra định kỳ 2 lần/năm đối với từng dự án trọng điểm, kiểm soát 100% quy chuẩn vật tư đầu vào để bảo đảm tuổi thọ công trình đạt chuẩn thiết kế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và các phòng ban chuyên môn cấp huyện: Cung cấp khung hướng dẫn thực hành và cơ chế điều hành phân bổ ngân sách tối ưu cho 11 đơn vị hành chính xã, giúp hạn chế thất thoát vốn công và nâng cao hiệu quả chi đầu tư phát triển hạ tầng.
• Ban Quản lý dự án và các chủ đầu tư cấp cơ sở: Hỗ trợ tài liệu chuẩn hóa quy trình lập hồ sơ, thẩm định kinh tế - kỹ thuật, tổ chức đấu thầu qua mạng và quản lý tiến độ hợp đồng xây lắp theo đúng các quy định pháp luật hiện hành.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học: Làm nguồn tài liệu tham khảo thực chứng sâu sắc cho các đề tài nghiên cứu về quản lý kinh tế công, tài chính công và đầu tư xây dựng cơ bản tại khu vực Tây Nguyên và các huyện miền núi có điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù.
• Các doanh nghiệp xây dựng và nhà thầu thi công hạ tầng: Nắm bắt các quy chuẩn quản lý nhà nước về hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán vốn ngân sách và tiêu chí đánh giá năng lực nhà thầu để tối ưu hóa khả năng trúng thầu và thực hiện dự án hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

• Đặc thù lớn nhất trong quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Lắk là gì? Đặc thù lớn nhất là nguồn thu ngân sách địa phương hạn hẹp, khiến trên 80% vốn đầu tư công phụ thuộc vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên. Điều này đòi hỏi chính quyền huyện phải xây dựng kế hoạch phân bổ vốn trung hạn khoa học, tránh phân tán nguồn lực trên địa bàn rộng 1.256 km2 với 11 xã vùng sâu, vùng xa.

• Thời gian thẩm định dự án đầu tư xây dựng công trình nhóm B và nhóm C được quy định như thế nào? Theo quy định tại Nghị định số 15/2021/NĐ-CP và Luật Xây dựng, thời gian cơ quan chuyên môn tổ chức thẩm định dự án tính từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ là không quá 30 ngày làm việc đối với dự án nhóm B và không vượt quá 20 ngày làm việc đối với dự án nhóm C.

• Nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại địa phương trong giai đoạn 2016–2020 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do việc phê duyệt chủ trương đầu tư trong một số giai đoạn chưa cân đối sát với khả năng bố trí vốn thực tế, cùng với sự chậm trễ trong công tác hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán công trình của các chủ đầu tư sau khi dự án đã hoàn thành bàn giao.

• Biện pháp nào giúp tăng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách trong khâu lựa chọn nhà thầu xây lắp? Biện pháp cốt lõi là triển khai triệt để 100% hình thức đấu thầu qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, công khai hóa toàn bộ hồ sơ mời thầu để tăng tính cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu, qua đó tiết giảm trực tiếp từ 4% đến 6% giá trị gói thầu so với dự toán ban đầu.

• Các kết quả nghiên cứu của luận văn có thể nhân rộng cho các địa phương khác không? Mô hình quản lý và hệ thống giải pháp trong luận văn hoàn toàn có thể áp dụng hiệu quả cho các huyện miền núi có quy mô dân số dưới 100.000 người tại khu vực Tây Nguyên và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc có chung điều kiện kinh tế khó khăn và phụ thuộc trợ cấp ngân sách.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách tại địa bàn cấp huyện đặc thù.
• Đánh giá xác thực bức tranh thực trạng đầu tư công tại huyện Lắk giai đoạn 2016–2020 với quy mô diện tích 1.256 km2 và 11 xã, làm rõ các hạn chế về nợ đọng vốn và tỷ lệ giải ngân.
• Xác định rõ vai trò điều phối của bộ máy quản lý và sự cần thiết phải chuẩn hóa quy trình thẩm định theo Luật Xây dựng sửa đổi năm 2020 và Nghị định số 15/2021/NĐ-CP.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao nhằm kéo giảm nợ đọng xây dựng cơ bản xuống dưới 3% và đẩy nhanh tiến độ giải ngân đạt 95% đến 100% trong giai đoạn 2021–2025.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học có giá trị thực tiễn cao cho công tác hoạch định chính sách phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại tỉnh Đắk Lắk và khu vực Tây Nguyên.

Các cơ quan quản lý nhà nước, ban quản lý dự án và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình luận văn thạc sĩ của tác giả Tạ Công Sơn để áp dụng những giải pháp quản trị vốn đầu tư công hiệu quả và bền vững vào thực tiễn địa phương ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn nhà nước Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn nhà nước ở huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện QLNN đối với đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn nhà nước trên địa bàn huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Những vấn đề lý luận về đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn nhà nƣớc 1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm đầu tư và đầu tư phát triển Đầu tư nói chung là việc sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai.

Nguồn lực có thể là tiền, tài nguyên thiên nhiên, sức lao động và trí tuệ. Những kết quả của đầu tư có thể là sự tăng thêm các tài sản tài chính, tài sản vật chất, tài sản trí tuệ và nguồn nhân lực. Đầu tư là hoạt động kinh tế rất phổ biến và có tính chất liên ngành. Có nhiều khái niệm khác nhau về đầu tư nhưng suy cho cùng có thể hiểu đầu tư trên hai góc độ khác nhau: Theo nghĩa rộng: Đầu tư là sự hi sinh nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho người đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực (tài lực, vật lực, nhân lực, trí lực.) đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó.

Kết quả đó có thể là sự tăng thêm các tài sản tài chính (tiền vốn), tài sản vật chất (nhà máy, đường sá, các của cải vật chất khác) và gia tăng năng suất lao động trong nền sản xuất xã hội. Theo nghĩa hẹp: Đầu tư chỉ bao gồm các hoạt động sử dụng các nguồn lực 9 hiện tại, nhằm đem lại cho nền kinh tế xã hội những kết quả trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được kết quả đó. Theo Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại Điều 3, đầu tư được hiểu: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư". Còn theo Điều 3 Luật Đầu tư mới nhất Luật số 61/2020/QH14 ngày 17/6/2020 bắt đầu có hiệu lực từ 1/1/2021, không có khái niệm đầu tư mà chỉ có khái niệm đầu tư kinh doanh: “Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư để thực hiện hoạt động kinh doanh”.

Trong đó vốn đầu tư được định nghĩa theo luật này như sau: “Vốn đầu tư là tiền và tài sản khác theo quy định của pháp luật về dân sự và điều ước quốc tế mà nước CHXHCN Việt Nam là thành viên để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh”. Như vậy, xét theo bản chất có thể phân chia hoạt động đầu tư trong nền kinh tế ra thành 3 loại: - Đầu tư tài chính (là hình thức đầu tư mang lại lợi nhuận trực tiếp cho người bỏ tiền ra để cho vay hoặc mua bán các chứng chỉ có giá mà không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế); - Đầu tư thương mại (đây là hình thức mà nhà đầu tư bỏ tiền ra để mua hàng hoá và sau đó bán với giá cao nhằm thu lợi nhuận do chênh lệch giá khi mua và khi bán); - Đầu tư tài sản vật chất và sức lao động (còn gọi là đầu tư phát triển). Khác với hai hình thức trên, đầu tư phát triển tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, góp phần tích cực tạo việc làm, nâng cao 10 đời sống của mọi thành viên trong xã hội. Hoạt động đầu tư phát triển bao gồm 3 yếu cơ bản: + Đầu tư phát triển là một chuỗi các hoạt động chi tiêu, hao phí các nguồn lực: nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất ( đất đai, máy móc thiết bị, nguyên nhiên vật liệu.), nguồn lực lao động và trí tuệ.

+ Phương thức tiến hành các hoạt động đầu tư: xây dựng mới, sửa chữa nhà cửa và cấu trúc hạ tầng, mua sắm trang thiết bị và lắp đặt chúng trên nền bệ, bồi dưỡng đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện chi phí thường xuyên gắn liền với hoạt động của các tài sản này. + Kết quả đầu tư, lợi ích đầu tư: Hoạt động đầu tư mang lại lợi ích cho chủ đầu tư nói riêng (doanh thu, lợi nhuận.) và đem lại lợi ích cho nền kinh tế- xã hội nói chung. Đầu tư được tiến hành trong hiện tại và kết quả của nó được thu về trong tương lai. Như vậy, đầu tư phát triển là những hoạt động sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để trực tiếp làm tăng các tài sản vật chất, nguồn nhân lực và tài sản trí tuệ, hoặc duy trì sự hoạt động của các tài sản và nguồn nhân lực sẵn có.

Đầu tư phát triển là hoạt động đầu tư nhằm duy trì và tạo ra năng lực mới trong sản xuất kinh doanh dịch vụ và sinh hoạt đời sống của xã hội. Đây là hình thức đầu tư trực tiếp tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, đơn vị sản xuất và cung ứng dịch vụ. Hình thức đầu tư này đóng vai trò rất quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế tại mỗi quốc gia. Nói cách khác, đầu tư phát triển chính là việc chỉ dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xưởng, thiết bị) tài sản trí tuệ (tri thức, kĩ năng…) gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển.

11 Xét về bản chất chính là đầu tư tài sản vật chất và sức lao động trong đó người có tiền bỏ tiền ra để tiến hành các hoạt động nhằm tăng thêm hoặc tạo ra tài sản mới cho mình đồng thời cho cả nền kinh tế, từ đó làm tăng tiềm lực sản xuất kinh doanh và mọi hoạt động sản xuất khác, là điều kiện chủ yếu tạo việc làm, nâng cao đời sống của mọi người dân trong xã hội. Đó chính là việc bỏ tiền ra để xây dựng, sửa chữa nhà cửa và kết cấu hạ tầng, mua sắm trang thiết bị và lắp đặt chúng trên nền bệ, bồi dưỡng đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện các chi phí thường xuyên gắn liền với sự hoạt động của các tài sản này nhằm duy trì hoặc tăng thêm tiềm lực hoạt động của các cơ sở đang tồn tại, bổ sung tài sản và tăng thêm tiềm lực của mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế – xã hội của đất nước. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư xây dựng có thể hiểu là các hoạt động nhằm tạo ra các tài sản cố định để có một năng lực sản xuất và phục vụ nhất định liên quan đến các hoạt động khảo sát, thiết kế, xây lắp. Đầu tư xây dựng trong nền kinh tế quốc dân được tiến hành thông qua nhiều hình thức như xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định.

Đầu tư xây dựng là hoạt động phức tạp, được thực hiện thông qua các dự án đầu tư, và sản phẩm của đầu tư xây dựng chính là các công trình xây dựng. Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của người đầu tư, là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra các tài sản cố định (TSCĐ) và tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. Đầu tư XDCB là một hoạt động kinh tế. Đặc điểm của đầu tư xây dựng cơ bản 12 Sản phẩm của đầu tư XDCB là những công trình xây dựng như nhà máy, công trình công cộng, nhà ở, cầu cống, sân bay, cảng biển,.

thường là gắn liền với đất đai. Vì thế, nên trước khi đầu tư các công trình phải được quy hoạch cụ thể, khi thi công xây lắp thường gặp phải khó khăn trong đền bù giải toả giải phóng mặt bằng, khi đã hoàn thành công trình thì sản phẩm đầu tư khó di chuyển đi nơi khác. Sản phẩm của đầu tư XDCB là những TSCĐ, có chức năng tạo ra các sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội, thường có vốn đầu tư lớn, do nhiều người, thậm chí do nhiều cơ quan đơn vị khác nhau cùng tạo ra. Sản phẩm đầu tư XDCB mang tính đặc biệt và tổng hợp, sản xuất không theo một dây chuyền sản xuất hàng loạt, mà có tính cá biệt.

Mỗi công trình đều có điểm riêng có nhất định. Ngay trong một công trình, thiết kế, kiểu cách, kết cấu các cấu phần cũng không hoàn toàn giống nhau. Với những công trình công nghệ cao, có vòng đời thay đổi công nghệ ngắn như các công trình thuộc lĩnh vực bưu chính viễn thông, công nghệ thông tin, điện tử,. thì việc thay đổi công nghệ, kiểu dáng, hình thức, công năng luôn luôn xảy ra.

Giá thành của sản phẩm XDCB rất phức tạp và thường xuyên thay đổi theo từng giai đoạn. Sản phẩm đầu tư XDCB không chỉ mang ý nghĩa kinh tế kỹ thuật mà còn mang tính nghệ thuật, chịu nhiều ảnh hưởng của nhân tố thượng tầng kiến trúc, mang màu sắc truyền thống dân tộc, thói quen, tập quán sinh hoạt,.Sản phẩm đầu tư XDCB phản ánh trình độ kinh tế, trình độ khoa học kỹ thuật và trình độ văn hoá nghệ thuật của từng giai đoạn lịch sử nhất định của một đất nước. 13 Quá trình thực hiện đầu tư XDCB thiếu tính chất ổn định, luôn bị biến động thể hiện trên các mặt sau: Rất nhiều trường hợp thiết kế phải thay đổi trong quá trình thực hiện do yêu cầu của chủ đầu tư; do địa điểm xây dựng các công trình luôn luôn thay đổi đối với các nhà thầu thi công xây lắp nên phương pháp tổ chức sản xuất và biện pháp kỹ thuật cũng luôn thay đổi cho phù hợp với mỗi nơi. Trong XDCB, sản phẩm luôn đứng im gắn liền với đất.

Con người, máy móc luôn di chuyển làm cho máy móc chóng hỏng, sản xuất dễ bị gián đoạn, làm tăng chi phí do phải xây dựng nhiều công trình tạm. Vật liệu xây dựng số lượng nhiều, trọng lượng lớn, nhất là phần thô nên nhu cầu vận chuyển lớn, chi phí vận chuyển cao không trực tiếp tạo thêm giá trị cho sản phẩm.