Luận văn Thạc sĩ QLKT: Quản lý nhà nước về giảm nghèo ở huyện Sa Thầy, Kon Tum

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý nhà nước về giảm nghèo tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, đề xuất giải pháp hiệu quả cho phát triển kinh tế.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Kinh Tế Quản Lý Nhà Nước Về Giảm Nghèo Trên Địa Bàn Huyện Sa Thầy Tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Kon Tum

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục đề tài
• Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ NGHÈO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO
• 1.1.1. Khái niệm nghèo và giảm nghèo
• 1.1.2. Nhiệm vụ của giảm nghèo
• 1.1.3. Khái niệm QLNN về giảm nghèo
• 1.1.4. Tầm quan trọng của QLNN về giảm nghèo
• 1.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO
• 1.2.1. Xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện chiến lược, kế hoạch, chương trình giảm nghèo
• 1.2.2. Tổ chức bộ máy QLNN trong công tác giảm nghèo
• 1.2.3. Triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, các chế độ, chính sách của Nhà nước về giảm nghèo
• 1.2.4. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật, các chế độ chính sách về giảm nghèo
• 1.2.5. Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong công tác giảm nghèo
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QLNN VỀ GIẢM NGHÈO
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Điều kiện về kinh tế
• 1.3.3. Điều kiện xã hội
• 1.4. KINH NGHIỆM QLNN VỀ GIẢM NGHÈO TẠI MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.4.1. Kinh nghiệm QLNN về giảm nghèo ở huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum
• 1.4.2. Kinh nghiệm QLNN về giảm nghèo của huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai
• 1.4.3. Bài học QLNN về giảm nghèo cho huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA THẦY, TỈNH KON TUM
• 2.1. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA HUYỆN SA THẦY CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QLNN VỀ GIẢM NGHÈO
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm xã hội
• 2.1.4. Các nhân tố khác có ảnh hưởng công tác QLNN về giảm nghèo và Tình hình giảm nghèo trên địa bàn huyện Sa Thầy qua các năm
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QLNN VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA THẦY, TỈNH KON TUM
• 2.2.1. Xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Kế hoạch, chương trình giảm nghèo
• 2.2.2. Thực trạng về tổ chức bộ máy thực hiện công tác giảm nghèo
• 2.2.3. Thực trạng triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, các chế độ, chính sách của Nhà nước về giảm nghèo
• 2.2.4. Thực trạng kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật, các chế độ chính sách về giảm nghèo
• 2.2.5. Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong công tác giảm nghèo
• 2.3. NHỮNG THÀNH CÔNG, HẠN CHẾ CỦA CÔNG TÁC QLNN VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA THẦY
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những kết quả chưa đạt được, những tồn tại, hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân, các yếu tố dẫn tới tồn tại, hạn chế của công tác giảm nghèo
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA THÀY, TỈNH KON TUM
• 3.1. CƠ SỞ TIỀN ĐỀ CHO VIỆC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Dự báo tình hình
• 3.1.2. Các mục tiêu phát triển của huyện Sa Thầy đến năm 2025
• 3.1.3. Quan điểm, phương hướng nhằm hoàn thiện công tác QLNN về giảm nghèo tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum giai đoạn 2020-2025
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QLNN VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SA THẦY
• 3.2.1. Hoàn thiện về công tác xây dựng và triển khai kế hoạch, chương trình giảm nghèo
• 3.2.2. Hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy QLNN về giảm nghèo
• 3.2.3. Hoàn thiện triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, các chế độ, chính sách của Nhà nước về giảm nghèo
• 3.2.4. Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát về hoạt động giảm nghèo
• 3.2.5. Hoàn thiện công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý các vi phạm trong công tác giảm nghèo
• 3.2.6. Các giải pháp khác trong công tác giảm nghèo
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý nhà nước giảm nghèo huyện Sa Thầy Kon Tum

Quản lý nhà nước về giảm nghèo là một chủ trương lớn, thể hiện sự ưu việt của chế độ và là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, một huyện miền núi biên giới với điều kiện tự nhiên và xã hội còn nhiều khó khăn, công tác này càng có ý nghĩa quan trọng. Luận văn thạc sĩ của Đặng Ngọc Thơ (2021) đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, khẳng định rằng quản lý nhà nước về giảm nghèo là sự tác động có tổ chức bằng quyền lực nhà nước đến các hoạt động giảm nghèo, nhằm mục tiêu nâng cao mức sống người dân và thúc đẩy phát triển bền vững. Công tác này không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ vật chất mà còn là quá trình hoạch định, thực thi chính sách, tạo điều kiện để người nghèo tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản và tự vươn lên. Trọng tâm của quản lý nhà nước là xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch phù hợp, tổ chức bộ máy hiệu quả, thực thi chính sách kịp thời và giám sát chặt chẽ. Mục tiêu cuối cùng là đạt được xóa đói giảm nghèo bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, đặc biệt là khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Hiệu quả quản lý nhà nước là yếu tố quyết định sự thành công của các mục tiêu này, đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và chính sách thực sự đi vào cuộc sống.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của giảm nghèo bền vững

Theo quan điểm hiện đại, nghèo đói không chỉ là sự thiếu hụt về thu nhập. Ngân hàng Thế giới định nghĩa: “Nghèo không chỉ là mức thu nhập và tiêu dùng thấp mà còn bao gồm mức độ hưởng thụ thấp về giáo dục, y tế, dinh dưỡng”. Việt Nam đã áp dụng chuẩn nghèo đa chiều từ giai đoạn 2016-2020 (Quyết định 59/2015/QĐ-TTg), xem xét cả về thu nhập và mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Do đó, xóa đói giảm nghèo bền vững được hiểu là việc cải thiện toàn diện đời sống người dân, giúp họ vượt qua ngưỡng nghèo và duy trì thành quả đó một cách ổn định, có khả năng chống chọi với các rủi ro. Việc này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần ổn định chính trị, đảm bảo công bằng và an sinh xã hội.

1.2. Vai trò của chính quyền địa phương trong an sinh xã hội

Chính quyền địa phương đóng vai trò then chốt trong việc cụ thể hóa và triển khai các chủ trương của Đảng và Nhà nước về giảm nghèo. Vai trò của chính quyền địa phương thể hiện qua việc xây dựng kế hoạch giảm nghèo sát với thực tế, tổ chức bộ máy thực thi từ huyện đến xã, thôn, và huy động các nguồn lực tổng hợp. Huyện Sa Thầy, với đặc thù riêng, cần một bộ máy quản lý đủ năng lực để triển khai hiệu quả các chính sách giảm nghèo, từ hỗ trợ sản xuất đến đảm bảo an sinh xã hội. Theo luận văn, các nội dung quản lý nhà nước bao gồm: xây dựng và triển khai kế hoạch, tổ chức bộ máy, thực thi chính sách, kiểm tra giám sát và xử lý vi phạm. Sự chủ động, sáng tạo và quyết tâm của chính quyền là nền tảng để mọi chính sách hỗ trợ phát huy tối đa hiệu quả.

II. 5 Thách thức lớn trong quản lý nhà nước giảm nghèo Sa Thầy

Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định, công tác quản lý nhà nước về giảm nghèo huyện Sa Thầy vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn. Theo số liệu từ luận văn, năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo của huyện chiếm tới 45.96%, một con số rất cao, phản ánh mức độ khó khăn của địa phương. Thách thức lớn nhất là kết quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững. Tỷ lệ hộ tái nghèo hàng năm còn cao (9.2%), cho thấy nhiều hộ gia đình chỉ thoát nghèo tạm thời và rất dễ bị tổn thương trước các cú sốc về kinh tế hoặc sức khỏe. Nguyên nhân sâu xa đến từ nhiều yếu tố. Một số chính sách giảm nghèo còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, đầu tư dàn trải và chưa tập trung vào các giải pháp mang tính đòn bẩy. Công tác chỉ đạo, điều hành của Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp đôi khi chưa quyết liệt, hiệu quả chưa cao. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Những bất cập trong việc huy động và sử dụng nguồn lực cho công tác giảm nghèo cũng là một rào cản, khiến cho các chương trình chưa phát huy hết tiềm năng. Việc giải quyết triệt để những thách thức này đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống và sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ.

2.1. Thực trạng đói nghèo ở Kon Tum và đặc thù huyện Sa Thầy

Thực trạng đói nghèo ở Kon Tum nói chung và Sa Thầy nói riêng có những nét đặc thù. Sa Thầy là huyện miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp quy mô nhỏ. Đây là nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số, có những rào cản về phong tục, tập quán canh tác lạc hậu. Tỷ lệ hộ nghèo trong nhóm dân tộc thiểu số luôn cao hơn mức trung bình chung. Sự tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch còn hạn chế, đặc biệt tại 7 xã đặc biệt khó khăn. Những yếu tố này tạo ra một vòng luẩn quẩn của đói nghèo, đòi hỏi các giải pháp can thiệp phải mang tính đặc thù và toàn diện.

2.2. Hạn chế trong việc triển khai chính sách giảm nghèo

Quá trình triển khai các chính sách giảm nghèo tại Sa Thầy vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Luận văn chỉ ra rằng công tác xây dựng kế hoạch đôi khi chưa sát với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng nhóm đối tượng. Việc triển khai các chính sách hỗ trợ còn chậm, thậm chí xảy ra tình trạng “sai địa chỉ”, không đến được đúng đối tượng cần giúp đỡ. Các chính sách hỗ trợ sản xuất đôi khi chỉ mang tính hình thức, chưa thực sự tạo ra sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân. Sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể trong việc lồng ghép các chương trình, dự án chưa chặt chẽ, dẫn đến nguồn lực bị phân tán và hiệu quả không như kỳ vọng.

2.3. Yếu kém về nguồn lực và bộ máy thực thi công vụ

Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hạn chế là sự yếu kém về nguồn lực cho công tác giảm nghèo và năng lực của bộ máy thực thi. Đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo, đặc biệt ở cấp xã, còn “thiếu về số lượng, yếu về chất lượng”. Họ thường phải kiêm nhiệm nhiều việc, thiếu kỹ năng trong việc lập kế hoạch, xây dựng dự án và tư vấn cho người nghèo. Nguồn vốn đầu tư từ ngân sách và các chương trình mục tiêu quốc gia tuy quan trọng nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, trong khi việc huy động các nguồn lực xã hội hóa khác còn gặp nhiều khó khăn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng các chương trình giảm nghèo trên địa bàn.

III. Cách hoàn thiện chính sách quản lý giảm nghèo huyện Sa Thầy

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo huyện Sa Thầy, việc hoàn thiện hệ thống chính sách và cơ chế thực thi là yêu cầu cấp bách. Các giải pháp cần tập trung vào việc khắc phục những tồn tại, yếu kém đã được chỉ ra, hướng tới một cơ chế quản lý linh hoạt, hiệu quả và minh bạch hơn. Trọng tâm là phải đổi mới tư duy, chuyển từ hỗ trợ mang tính bao cấp, cho không sang hỗ trợ có điều kiện, gắn liền với trách nhiệm và sự nỗ lực của người dân. Cần rà soát, điều chỉnh các chính sách giảm nghèo hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ, tránh chồng chéo và phù hợp hơn với thực tiễn địa phương. Việc phân cấp, trao quyền mạnh mẽ hơn cho cơ sở, đặc biệt là cấp xã, cần được đẩy mạnh, đi đôi với việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Công tác truyền thông chính sách phải được thực hiện hiệu quả hơn để người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Một hệ thống chính sách hoàn thiện không chỉ giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực cho công tác giảm nghèo mà còn tạo động lực để người nghèo chủ động vươn lên, góp phần thực hiện thành công mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững.

3.1. Đổi mới xây dựng chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo

Việc xây dựng và triển khai chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo cần được đổi mới theo hướng sát thực tế và có sự tham gia của cộng đồng. Thay vì áp dụng một mô hình chung, các kế hoạch cần được thiết kế dựa trên việc điều tra, khảo sát kỹ lưỡng về nguyên nhân nghèo của từng hộ, từng thôn làng. Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng kế hoạch “sát với điều kiện cụ thể của địa phương”. Điều này đòi hỏi phải phát huy dân chủ ở cơ sở, để người dân được tham gia vào quá trình quyết định các dự án, mô hình hỗ trợ, đảm bảo tính phù hợp và khả thi.

3.2. Tăng cường hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách

Vốn tín dụng chính sách là một công cụ tài chính quan trọng, tuy nhiên cần được quản lý và sử dụng hiệu quả hơn. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn để các hộ nghèo dễ dàng tiếp cận. Quan trọng hơn, việc cho vay phải gắn liền với công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, tư vấn sản xuất kinh doanh và giám sát quá trình sử dụng vốn. Cần ưu tiên nguồn vốn cho các mô hình sinh kế bền vững, các dự án có khả năng tạo ra sản phẩm hàng hóa và liên kết chuỗi giá trị. Điều này giúp đồng vốn sinh sôi, tạo ra thu nhập ổn định và giúp người dân thoát nghèo một cách thực chất.

3.3. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước qua kiểm tra giám sát

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Hoạt động này phải được thực hiện thường xuyên, đột xuất và thực chất, không mang tính hình thức. Theo luận văn, tình trạng giám sát “chưa nghiêm, còn có tư tưởng nương nhẹ” cần được khắc phục triệt để. Nội dung giám sát cần tập trung vào việc thực hiện chính sách, phân bổ nguồn lực và kết quả đầu ra của các chương trình, dự án. Cần phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể để đảm bảo tính công khai, minh bạch, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các sai phạm, tiêu cực.

IV. Top giải pháp phát triển sinh kế giảm nghèo bền vững ở Sa Thầy

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, các giải pháp trực tiếp nhằm phát triển sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân đóng vai trò quyết định đến thành công của công cuộc giảm nghèo tại Sa Thầy. Mục tiêu là tạo ra “cần câu” thay vì chỉ cho “con cá”. Các giải pháp này cần dựa trên việc phân tích và phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương như đất đai, tài nguyên rừng và cảnh quan thiên nhiên (Vườn Quốc gia Chư Mom Ray). Trọng tâm là hỗ trợ người dân chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa có giá trị cao. Việc xây dựng các mô hình sinh kế bền vững không chỉ giúp các hộ gia đình thoát nghèo mà còn góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội huyện Sa Thầy. Quá trình này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ vào cả hạ tầng sản xuất, khoa học kỹ thuật và nguồn nhân lực. Chính quyền cần đóng vai trò là cầu nối, hỗ trợ người dân tiếp cận thị trường, liên kết với doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm địa phương, qua đó tạo ra một chu trình phát triển ổn định và lâu dài.

4.1. Xây dựng các mô hình sinh kế bền vững cho hộ nghèo

Xây dựng và nhân rộng các mô hình sinh kế bền vững là hướng đi cốt lõi. Cần khảo sát, lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của Sa Thầy và có giá trị kinh tế cao. Các mô hình này có thể là trồng cây dược liệu dưới tán rừng, chăn nuôi gia súc theo hướng bán công nghiệp, hoặc phát triển du lịch cộng đồng. Việc hỗ trợ sản xuất cho hộ nghèo không chỉ là cung cấp giống, vốn mà còn phải bao gồm cả quy trình kỹ thuật, đầu ra cho sản phẩm. Bài học kinh nghiệm từ huyện Ngọc Hồi và Chư Pưh cho thấy, việc tập trung vào các sản phẩm chủ lực và xây dựng chuỗi liên kết là chìa khóa thành công.

4.2. Đào tạo nghề cho lao động nông thôn và chuyển dịch cơ cấu

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là giải pháp mang tính chiến lược để chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động và tiềm năng phát triển của huyện. Nội dung đào tạo có thể tập trung vào các kỹ năng nông nghiệp công nghệ cao, sơ chế nông sản, dịch vụ du lịch hoặc các ngành nghề phi nông nghiệp khác. Việc này không chỉ giúp người lao động có thêm việc làm, tăng thu nhập mà còn thay đổi tư duy sản xuất, góp phần hình thành một lớp lao động mới có kỹ năng, tay nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương.

4.3. Kết nối thị trường hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương

Sản xuất chỉ thực sự bền vững khi có thị trường tiêu thụ ổn định. Chính quyền cần tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối các hộ sản xuất, hợp tác xã với doanh nghiệp thu mua, chế biến và các kênh phân phối. Việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng của Sa Thầy (nếu có) sẽ giúp nâng cao giá trị và sức cạnh tranh. Hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử để quảng bá và bán sản phẩm cũng là một hướng đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay, giúp nâng cao thu nhập cho người dân một cách trực tiếp và hiệu quả.

V. Đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo tại Sa Thầy

Việc đánh giá tác động chính sách công và hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo huyện Sa Thầy giai đoạn 2015-2019 cho thấy một bức tranh đa chiều với những thành tựu và hạn chế đan xen. Về mặt tích cực, dưới sự chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền, công tác giảm nghèo đã đạt được những kết quả ban đầu quan trọng. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm qua các năm, đời sống của một bộ phận người dân được cải thiện. Các chương trình, chính sách hỗ trợ về y tế, giáo dục, nhà ở, tín dụng ưu đãi đã được triển khai, giúp người nghèo tiếp cận tốt hơn các dịch vụ xã hội cơ bản. Tuy nhiên, những thành tựu này chưa thực sự vững chắc. Luận văn của Đặng Ngọc Thơ (2021) chỉ ra rằng quá trình giảm nghèo còn thiếu bền vững, tỷ lệ tái nghèo cao và khoảng cách giàu nghèo chưa được thu hẹp đáng kể. Hiệu quả quản lý nhà nước còn bộc lộ nhiều điểm yếu, từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện cho đến kiểm tra, giám sát. Việc phân tích, mổ xẻ những kết quả và tồn tại này là cơ sở quan trọng để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu, từ đó đề ra các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

5.1. Phân tích thành tựu đạt được giai đoạn 2015 2019

Trong giai đoạn 2015-2019, huyện Sa Thầy đã huy động được một nguồn lực đáng kể cho công tác giảm nghèo. Hệ thống cơ sở hạ tầng ở các xã khó khăn được đầu tư, cải thiện. Hàng ngàn hộ nghèo đã được hỗ trợ vay vốn tín dụng chính sách để phát triển sản xuất. Các chính sách về bảo hiểm y tế, miễn giảm học phí đã đảm bảo an sinh xã hội cho các đối tượng yếu thế. Nhận thức của cán bộ và người dân về công tác giảm nghèo đã có những chuyển biến tích cực. Những kết quả này là tiền đề quan trọng, khẳng định sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và người dân trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo.

5.2. Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế cố hữu

Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác giảm nghèo tại Sa Thầy mang tính hệ thống. Về khách quan, đó là do điểm xuất phát kinh tế thấp, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, và các yếu tố về văn hóa, tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số. Về chủ quan, luận văn chỉ rõ những yếu kém trong công tác quản lý nhà nước: năng lực của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; cơ chế phối hợp giữa các ngành chưa đồng bộ; công tác kiểm tra, giám sát chưa đủ sức răn đe; và đặc biệt là một số chính sách còn mang tính bình quân, cào bằng, chưa tạo được động lực thoát nghèo từ bên trong người dân.

5.3. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương lân cận

Nghiên cứu kinh nghiệm của các huyện lân cận như Ngọc Hồi (Kon Tum) và Chư Pưh (Gia Lai) mang lại nhiều bài học giá trị. Thành công của họ đến từ việc tăng cường công tác tuyên truyền, khơi dậy ý chí tự lực của người dân. Họ tập trung nguồn lực vào các cây trồng, vật nuôi chủ lực có giá trị kinh tế cao và gắn kết sản xuất với thị trường. Đặc biệt, vai trò của chính quyền địa phương trong việc chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển kinh tế được thể hiện rất rõ. Đây là những kinh nghiệm quý báu mà Sa Thầy có thể học hỏi và vận dụng một cách sáng tạo.

VI. Định hướng tương lai cho quản lý giảm nghèo tại Sa Thầy 2025

Hướng tới năm 2025, công tác quản lý nhà nước về giảm nghèo huyện Sa Thầy cần có những bước chuyển mình mạnh mẽ, với tầm nhìn dài hạn và các giải pháp đột phá. Định hướng chung là thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau. Mục tiêu không chỉ là giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới mà còn là cải thiện chất lượng sống, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và tăng cường năng lực cho người dân. Để làm được điều này, hệ thống quản lý nhà nước phải được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Việc huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, từ ngân sách nhà nước, vốn vay tín dụng đến sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng, là yếu tố sống còn. Tương lai của công tác giảm nghèo tại Sa Thầy phụ thuộc vào khả năng đổi mới tư duy, cách làm và sự đồng lòng, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân trên địa bàn.

6.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội huyện Sa Thầy đến 2025

Mục tiêu tổng quát đến năm 2025 của huyện là phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức thấp nhất, thu hẹp khoảng cách phát triển so với các địa phương khác trong tỉnh. Cụ thể, huyện cần tập trung vào phát triển kinh tế - xã hội huyện Sa Thầy một cách toàn diện, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ. Các chỉ tiêu cần hướng tới bao gồm: tăng trưởng kinh tế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, cải thiện chỉ số tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin), và xây dựng nông thôn mới gắn với giảm nghèo bền vững.

6.2. Khuyến nghị hoàn thiện hệ thống quản lý nhà nước

Để đạt được các mục tiêu đề ra, luận văn đề xuất một số khuyến nghị chính. Một là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách giảm nghèo theo hướng tích hợp, có tính đặc thù cho vùng dân tộc thiểu số. Hai là, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở mọi cấp, đặc biệt là kỹ năng làm việc với cộng đồng. Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi hộ nghèo để đảm bảo tính chính xác, minh bạch. Bốn là, tăng cường vai trò giám sát của người dân và các tổ chức xã hội đối với việc thực thi chính sách, đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước và ngăn ngừa tiêu cực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý nhà nước về giảm nghèo là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an sinh xã hội và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum là địa bàn miền núi, biên giới với tổng diện tích tự nhiên 139.990 ha, bao gồm 11 đơn vị hành chính xã và thị trấn, trong đó có 7 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Bước vào giai đoạn 2015 - 2020, địa phương đối mặt với thách thức kinh tế - xã hội rất lớn khi tỷ lệ hộ nghèo năm 2015 chiếm tới 45,96% và hộ cận nghèo chiếm 11,23%. Mặc dù các chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo ra những chuyển biến nhất định, tính bền vững trong công tác thoát nghèo vẫn chưa cao khi tỷ lệ hộ tái nghèo hàng năm duy trì ở mức khoảng 9,2%.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều tại một huyện miền núi biên giới đặc thù. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý nhà nước đối với giảm nghèo; phân tích, đánh giá thực trạng công tác này trên địa bàn huyện Sa Thầy giai đoạn 2015 - 2019; từ đó chỉ rõ những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2025.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn chuẩn xác cho cấp ủy, chính quyền địa phương. Nghiên cứu giúp lượng hóa các chiều thiếu hụt của 2.636 hộ nghèo và 802 hộ cận nghèo trên địa bàn tính đến cuối năm 2019, tạo tiền đề để huyện Sa Thầy hoàn thiện thể chế, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế và lý thuyết giảm nghèo đa chiều. Quản lý nhà nước về giảm nghèo được định vị là hoạt động thực thi quyền lực công nhằm hoạch định chính sách, tổ chức bộ máy, huy động nguồn lực và kiểm tra giám sát để giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao mức sống nhân dân.

Khung lý thuyết vận hành theo các căn cứ pháp lý và học thuật nền tảng:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế của PGS.TS. Lê Bảo (2016), xác định chính sách công là công cụ định hướng cốt lõi để can thiệp vào các khuyết tật của thị trường, bảo đảm công bằng xã hội.
• Tiếp cận nghèo đa chiều theo tinh thần Nghị quyết số 76/2014/QH13 của Quốc hội và Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, chuẩn nghèo không chỉ đo lường bằng thu nhập (dưới 700.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và dưới 900.000 đồng/người/tháng ở thành thị) mà còn đánh giá qua mức độ thiếu hụt 5 dịch vụ xã hội cơ bản gồm: y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh và thông tin.

Nội dung quản lý nhà nước về giảm nghèo được cấu trúc qua 5 trụ cột chính:

1. Xây dựng, ban hành và triển khai chiến lược, kế hoạch giảm nghèo.
2. Tổ chức bộ máy quản lý và phát triển nguồn nhân lực chuyên trách.
3. Thực thi các cơ chế, chế độ, chính sách hỗ trợ phát triển sinh kế và dịch vụ công.
4. Thanh tra, kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất.
5. Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê huyện Sa Thầy giai đoạn 2015 - 2019, các báo cáo tổng kết của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Sa Thầy, Đề án giảm nghèo đa chiều tỉnh Kon Tum giai đoạn 2016 - 2020 và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.
• Xác định cỡ mẫu điều tra sơ cấp: Tác giả áp dụng công thức chọn mẫu Yamane Taro với độ tin cậy 95% và mức sai số cho phép e = ±8%.
  • Mẫu hộ dân: Với tổng thể N = 3.438 hộ (bao gồm 2.636 hộ nghèo và 802 hộ cận nghèo cuối năm 2019), cỡ mẫu tính toán là 149 hộ, tác giả thực hiện khảo sát thực tế 150 hộ nghèo và cận nghèo. Phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên theo danh sách vần chữ cái ABC tại 11 xã, thị trấn.
  • Mẫu cán bộ quản lý: Với tổng thể N = 151 cán bộ làm công tác giảm nghèo từ cấp huyện đến thôn bản năm 2019, cỡ mẫu xác định là 75 cán bộ. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên bảo đảm cơ cấu đại diện từ lãnh đạo UBND huyện, cán bộ Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, công chức văn hóa - xã hội cấp xã đến trưởng thôn, làng.
• Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu: Khảo sát sơ cấp được triển khai từ ngày 15/10/2020 đến ngày 15/11/2020 thông qua phiếu hỏi chuẩn hóa sử dụng thang đo Likert 5 mức độ với khoảng giá trị 0,8 (từ mức 1: Hoàn toàn không đồng ý đến mức 5: Đồng ý tuyệt đối). Toàn bộ dữ liệu được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS kết hợp Microsoft Excel để tính toán thống kê mô tả (giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất). Việc lựa chọn phương pháp này giúp định lượng hóa mức độ hài lòng, nhận thức và đánh giá thực chất của các chủ thể đối với từng khâu quản lý nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý nhà nước về giảm nghèo tại huyện Sa Thầy giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận các kết quả nổi bật:

Thứ nhất, quy mô nghèo đói giảm mạnh nhưng nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu. Tỷ lệ hộ nghèo của huyện giảm từ 45,96% năm 2015 xuống còn 2.636 hộ nghèo vào cuối năm 2019. Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ tái nghèo bình quân hàng năm vẫn ở mức khoảng 9,2%. Nguyên nhân do phần lớn hộ mới thoát nghèo có mức thu nhập nằm sát chuẩn nghèo, năng lực chống chịu rủi ro thiên tai, dịch bệnh rất hạn chế.

Thứ hai, mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản có sự phân hóa sâu sắc. Dữ liệu khảo sát 150 hộ dân cho thấy thiếu hụt lớn nhất tập trung vào tiêu chí chất lượng nhà ở (chiếm trên 60% số hộ khảo sát tại các xã vùng sâu) và tiêu chí hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh. Tại 7 xã đặc biệt khó khăn, rào cản lớn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế và thông tin liên lạc vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Thứ ba, cơ cấu tổ chức bộ máy và chất lượng nguồn nhân lực cấp cơ sở còn bộc lộ điểm nghẽn. Kết quả điều tra 75 cán bộ giảm nghèo cho thấy đội ngũ công chức cấp xã thường xuyên kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, khối lượng công việc lớn. Điểm đánh giá trung bình về kỹ năng tư vấn sinh kế và lập dự án giảm nghèo tại cấp xã chỉ đạt mức trung bình khá (khoảng 3,12 đến 3,35 trên thang đo Likert 5 điểm).

Thứ tư, công tác kiểm tra, giám sát và giải quyết khiếu nại đã đi vào nền nếp nhưng tính răn đe chưa cao. Giai đoạn 2015 - 2019, huyện đã triển khai hàng chục cuộc thanh tra, kiểm tra định kỳ tại các xã. Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm trong rà soát hộ nghèo đôi lúc còn tư tưởng nương nhẹ, dẫn đến tình trạng hỗ trợ chưa hoàn toàn chính xác đối tượng ở một số thôn bản xa xôi.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ các yếu tố tự nhiên, kinh tế và phương thức quản lý. Huyện Sa Thầy có địa hình phức tạp, bị chia cắt mạnh bởi hệ thống sông Sê San và đồi núi hiểm trở. Mặc dù diện tích đất lâm nghiệp chiếm tới 63,14% (tương đương 88.199,34 ha, trong đó Vườn Quốc gia Chư Mom Ray chiếm 56.434 ha), nhưng nguồn lực đất đai nông nghiệp màu mỡ cho sản xuất hàng hóa lại phân tán. Việc người dân chủ yếu canh tác nương rẫy truyền thống, phụ thuộc vào thời tiết khiến sinh kế thiếu tính bền vững.

So sánh với các địa phương lân cận, huyện Ngọc Hồi (Kon Tum) đã giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 11,44% năm 2015 xuống 4,96% năm 2019 (giảm 6,48%) nhờ phát triển mạnh kinh tế cửa khẩu và chuyển giao kỹ thuật thâm canh. Trong khi đó, huyện Chư Pưh (Gia Lai) kéo giảm hộ nghèo từ 22,96% năm 2016 xuống còn 6,5% năm 2019 thông qua tập trung nguồn vốn tín dụng cho cây công nghiệp dài ngày có giá trị cao. Sa Thầy hoàn toàn có thể tiếp thu bài học về việc gắn kết chính sách hỗ trợ sản xuất với thị trường đầu ra và đẩy mạnh khuyến nông.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa rõ nét qua các bảng biểu chuyên sâu trong luận văn:

• Bảng tổng hợp hiện trạng sử dụng đất phân theo xã và Bảng cơ cấu lao động theo ngành kinh tế giúp minh họa rõ nét điểm nghẽn về việc làm phi nông nghiệp tại chỗ.
• Biểu đồ phân bổ mức độ thiếu hụt 10 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản năm 2019 và Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý giảm nghèo cấp huyện đã phản ánh trực tiếp nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự chậm trễ trong triển khai chính sách tại 11 đơn vị hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của huyện Sa Thầy bình quân 3 - 4%/năm trong giai đoạn 2020 - 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện công tác xây dựng, ban hành và triển khai kế hoạch giảm nghèo:

   • UBND huyện Sa Thầy chủ trì chỉ đạo các phòng chuyên môn xây dựng kế hoạch giảm nghèo hàng năm bám sát chỉ số thiếu hụt đa chiều của từng thôn làng.
   • Giai đoạn 2021 - 2023, hoàn thành việc lồng ghép 100% các chỉ tiêu giảm nghèo vào Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội của HĐND huyện, gắn phát triển sinh kế với khai thác hợp lý diện tích rừng và vùng đệm Vườn Quốc gia Chư Mom Ray rộng 56.434 ha.

2. Tái cấu trúc cơ chế thực thi chính sách và hỗ trợ tài chính:

   • Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện chuyển đổi phương thức hỗ trợ từ "cho không" sang "hỗ trợ có điều kiện và cho vay vốn ưu đãi".
   • Mục tiêu đến năm 2025, nâng tỷ trọng vốn tín dụng chính sách phục vụ phát triển sản xuất cây ăn quả, cao su, cà phê lên trên 75% tổng nguồn vốn giảm nghèo, giúp các hộ cận nghèo tiếp cận chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm bền vững.

3. Chuẩn hóa tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực đội ngũ công chức:

   • Phòng Nội vụ phối hợp cùng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ định kỳ hàng năm cho toàn bộ 151 cán bộ, công chức làm công tác giảm nghèo và trưởng thôn bản.
   • Hoàn thành chuẩn hóa 100% quy trình điều tra, rà soát hộ nghèo trên phần mềm quản lý trước năm 2024, bảo đảm khắc phục hoàn toàn tình trạng sai sót đối tượng.

4. Tăng cường hiệu lực thanh tra, giám sát và giải quyết khiếu nại:

   • Thanh tra huyện phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng tại 11 xã, thị trấn.
   • Thực hiện tối thiểu 2 cuộc kiểm tra chuyên đề/năm về quản lý nguồn vốn và hỗ trợ bảo hiểm y tế, nhà ở; giải quyết dứt điểm 100% đơn thư kiến nghị, khiếu nại liên quan đến bình xét hộ nghèo trong thời hạn quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Lãnh đạo và cán bộ công chức thuộc cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn cho UBND huyện Sa Thầy, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Kon Tum, cùng cán bộ chuyên trách tại các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng trong việc hoạch định và thực thi chính sách an sinh.
2. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Chính sách công: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn mực, công thức xác định cỡ mẫu Yamane Taro và thang đo Likert ứng dụng trong đánh giá hiệu quả quản lý công.
3. Các tổ chức phi chính phủ và các chương trình phát triển quốc tế: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực địa chi tiết về thực trạng nghèo đa chiều tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên nhằm thiết kế các dự án viện trợ, sinh kế phù hợp.
4. Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các trường đại học: Bổ sung tài liệu giảng dạy, nghiên cứu tình huống (case study) sinh động về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xóa đói giảm nghèo vùng biên giới.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm mới căn bản trong phương pháp tiếp cận nghèo của luận văn là gì? Luận văn tiếp cận vấn đề theo chuẩn nghèo đa chiều quy định tại Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, thay vì chỉ đo lường đơn chiều qua thu nhập. Cách tiếp cận này giúp lượng hóa chính xác 10 chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản của 3.438 hộ nghèo và cận nghèo tại huyện Sa Thầy.

2. Tại sao tỷ lệ tái nghèo tại huyện Sa Thầy giai đoạn 2015 - 2019 vẫn ở mức khoảng 9,2%? Tình trạng tái nghèo xuất phát từ việc thu nhập của các hộ mới thoát nghèo nằm sát chuẩn nghèo (700.000 đồng/người/tháng), thiếu đất sản xuất chất lượng cao và trình độ canh tác còn lạc hậu. Khi gặp rủi ro dịch bệnh hoặc biến động giá nông sản, các hộ này rất dễ rơi trở lại diện nghèo.

3. Nghiên cứu đã sử dụng cỡ mẫu điều tra thực tế như thế nào để bảo đảm tính khoa học? Tác giả áp dụng công thức Yamane Taro với độ tin cậy 95% và sai số ±8% để xác định cỡ mẫu. Nghiên cứu đã khảo sát thực tế 150 hộ nghèo/cận nghèo từ tổng thể 3.438 hộ và 75 cán bộ giảm nghèo từ tổng thể 151 cán bộ theo phương pháp ngẫu nhiên danh sách ABC.

4. Bài học kinh nghiệm từ huyện Ngọc Hồi và Chư Pưh có thể áp dụng ra sao tại Sa Thầy? Sa Thầy có thể học tập huyện Ngọc Hồi trong việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng có giá trị cao gắn với khuyến nông, đồng thời áp dụng mô hình của huyện Chư Pưh trong việc gắn vốn tín dụng ưu đãi với trách nhiệm thoát nghèo có điều kiện của người dân.

5. Đâu là giải pháp mang tính đột phá nhất để giảm nghèo bền vững tại địa phương đến năm 2025? Giải pháp đột phá là chuyển đổi căn bản từ cơ chế hỗ trợ "cho không" sang hỗ trợ có điều kiện gắn với tín dụng chính sách và đào tạo nghề. Việc nâng cao năng lực cho 100% cán bộ cấp xã sẽ bảo đảm nguồn lực đầu tư đến đúng địa chỉ và phát huy hiệu quả lâu dài.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với công tác giảm nghèo đa chiều tại địa bàn cấp huyện miền núi.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực trạng giảm nghèo huyện Sa Thầy giai đoạn 2015 - 2019, ghi nhận sự sụt giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 45,96% nhưng chỉ rõ thách thức tái nghèo 9,2%.
• Ứng dụng thành công phương pháp nghiên cứu định lượng với cỡ mẫu chuẩn tắc 150 hộ dân và 75 cán bộ quản lý, xử lý khoa học trên phần mềm SPSS và Excel.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, có lộ trình phân kỳ rõ ràng cho giai đoạn 2020 - 2025 gắn với đặc thù tự nhiên của 11 xã, thị trấn.
• Công trình là tài liệu tham khảo khoa học giá trị, đóng góp thiết thực vào công tác hoạch định chính sách an sinh xã hội và quản lý kinh tế địa phương. Quý bạn đọc và các nhà quản lý quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích trong toàn văn công trình luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO 1. KHÁI NIỆM VÈ NGHÈO VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHEO 1. Khái niệm về nghèo và giảm nghèo. + Khái niệm nghèo - Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức năm 1995 đưa định nghĩa về nghèo: “Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới một đô la mỗi ngày cho mỗi người, ên được coi như đủ để mua những sản phẩm cân thiết để tôn tại.

Khái niệm này đã có tính định lượng nhưng không tính đến sự thay đổi về thời gian của vấn đề nghèo và cũng chỉ dé cập nghèo đơn chiều (về thu nhập). Sau nhiều năm thực hi cuộc chiến chống đói nghèo, trong “Báo cáo về tình hình phát triển thế gi ¡ 2000-2001 — Tắn công nghèo đói”, Ngân hàng Thế giới đã thừa nhận quan điểi 'Nghèo không chỉ là mức thu nhập và tiêu dùng thấp mà còn bao gồm mức độ hưởng thụ thấp vẻ giáo dục, y tế, dinh dưỡng và các lĩnh vực khác của sự phát triển con người”[14]. Quan điểm này đã có cách nhìn toàn diện hơn về vấn đề nghèo, đó là nghèo đa chiều. Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu đề tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội.

Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trông trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dé bị bạo hành, phải sống trong các điễu kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh ",[9]. Mặc dù các khái niệm được đưa ra có một số điểm khác biệt nhưng có thể thấy các quốc gia, các nhà chính trị và các học giả đều thống nhất rằng 13 nghèo là một hiện tượng đa chiều, tình trạng nghèo cần được nhìn nhận là sự thiếu hu/kh6ng được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người. Như vậy, nghèo đa chiều có thể được hiểu là tình trạng con người không được đáp ứng một hoặc mội số nhu cầu cơ bản trong cuộc sống.

Ở nước ta căn cứ vào tình hình kinh tế xã hội và mức thu nhập của nhân dân trong những năm qua thì khái niệm đói nghèo được xác định như sau: **Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thoả mãn những nhu câu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đẳng xét trên mọi phương diện ''[3]. Khái niệm nghèo đa cl tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa 13, Nghị quyết số 76/2014/QH13 về việc đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo đến năm 2020, trong đó nêu rõ: “Xây dựng chuẩn nghèo mới theo phương pháp tiếp cận đa chiều nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu và đáp ứng các dịch vụ xã hội cơ bản”. © Tiéu chí xác định chuẩn nghèo ở Việt Nam: Chuan nghèo về thu nhập do Bộ Lao động — Thương binh và Xã hội đã 3 lần điều chỉnh chuẩn nghèo và tháng 11 nim 2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định ban hành chuẩn nghèo mới tiếp cận với nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 ~ 2020. Chuẩn nghèo của Việt Nam thời kỳ 2006- 2020 Đơn vị: đồng/ người/ tháng lại đoạn DVT 2006-2010 | 2011-2015 | 2016-2020 Khu vi Nong thn [đổng/ngườithấng| 200.000 Thanh thị đồng/người/háng | 260.

Căn cứ vào chuẩn thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản Quyết định 59/2015/ QÐ -TTg của Thủ tướng chính phủ đã nêu rõ các tiêu chí xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình cụ thể như sau: v Hộnghèo: - Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/ tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống ; có thu nhập. bình quân đầu người/ tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí, có thu nhập bình quân đầu người/ tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. v Hộcậnnghèo: ~ Khu vực nông thôn: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/ tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường mức thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

- Khu vực thành thị: là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và 15 thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. *“ Hộ có mức sống trung bình: - Khu vực nông thôn: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.000 đồng - Khu vực thành thị: Có thu nhập bình quân đầu ngườitháng trên 1. Bảng tiêu chí xác định nghèo đa chiều ở Việt Nam KMề" Khisódolường |Mức dộthiếuhụt kes php Wý Hô gia đình có ít nhất 1 thành Hiển Pháp 2013 |I.I Trình độ giá kiến đủ 15 tuổi sinh từ nămÀOlột LỢNQ Hạc của người ớn||Đ86 tở lại không tốt nghiệ số vấnTWđề chính sách xã hội lrung học cơ sở và hiện khôn; iai đoạn 2012-2020. (ghi quyết số 41/2000/QH (bồ sungl i hoc Nghị định số 88/2001/NĐ-CP) liễn pháp 2013 ật Giáo dục 2005.

|2 Tình trạng di |Hộronggia độđìnhtuổicó diít nhất 1 trẻ emlLuật bảo vệ. chăm sóc và giáo dục học (5 - I4lrẻem. bọc của trẻ em uôi) hiện không đi học. (Q 15/NQ-TW Một số vấn để hính sách xã hội giai đoạn 2012 020.

HHộ gia đình có người bi ôm đau| hưng không đi khám chữ: nh (6m dau được xác định là Rt Tiếp cận các” °bệnh/ chắnSn thương hương nặng đến| nâng c6 Hiến„‹ pháp 2013. ldich vụ y tế ó ức người phải nằm chăm mộtsóc chỗtại vàgiườn phẩl| uz. khám chữa bệnh 2011 b.vté oặc nghỉ việc/học không thả được các hoạt động bìn thường) Hiển pháp 2013. |Hộ gia đình có ít nhất 1 thành uật bảo hiểm y tế 2014.

-2 Bảo hiểm y tế kiên từ 6 tuổi trở lên hiện tạỈNQ 15NQ-TW Một số vấn để không có bảo hiểmy tế hính sách xã hội giai đoạn 2012- P020. Hô gia đình đang ở trong nhì| hiếu kiên cố hoặc nhà đơn sơ Luật Nhà ở 2014. iên có, nhà đơn sơ) 16 [Chiều lnghio Chỉ số đo lường _ |Mức độ thiếu hụt Cơ sở pháp lý Luật Nhà ở 2014. Diện tích nhà Diện tích nhà ở bình quân đầu| oe Shinkai Pas dager CE Ù bình quân đầnhguời của hộ gia đình nhỏ hơnh ,u hát triển nhà ở quốc gia đế peso am 2020 và tầm nhìn đến năm| P030 kt Ngudn nướcHộ gia đình không được tép \Q LÝNQ-TW Một số vấn de |.

a, Binh hoạt* Điêu an nguồn nước hợp vệsinh Phính sách xã hội giai đoạn 2012 P020. Hồ xứnhà vẩHô due gia đình không R sử dụng hồi{NQ I5NQ-TW ¬ Một số vấn để .kinh " : lkí/nhà tiêu hợp vệ sinh. khính Boao sách xã hội giai đoạn 2012 R : < Luật Viễn thông 2009. E1tụ viễn sử dụngkhôngthuê cóbao thành dụng dịNHÔhiên £2nào đình Sửoiethông điện Do sách12/vQ TW.

Mộc số vấn dủ 1! xã hộivngiai đoạn 2012: [po va internet 'hính Iriếp P020. ận HHô giađình không có tài sản. m2, or không B2 Tài sản phụchào trong số các tài sản: Tig. TRNG TW Mật cb dna lun vu tiếp cận thôngHài, máy vi tính; và không nghe] thính sách xã hội giai đoạn 2012 in Hược hệ thống loa đài truyền, „0 ia thanh xã/thôn.

Khái niệm về giảm nghèo - Giảm nghèo được hiểu là giảm tình trạng dân cư chỉ có thể thỏa mãn một phần nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Ở cấp độ cộng đồng, giảm nghèo. này được hiểu là giảm số lượng hay tỷ lệ người hay hộ không thỏa mãn những nhu cầu cơ bản. Ở cấp hộ gia đình, giảm nghèo được hiểu là nâng cao mức độ thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của hộ gia đình; hay còn gọi là thu hẹp khoảng cách nghèo.

Trên thực tế, chuẩn nghèo được thể hiện bằng một mức thu nhập cụ thể. Do vậy, giảm nghèo cũng có thể được hiểu là nâng cao thu nhập (để nâng cao mức độ thỏa mãn các nhu cầu cơ bản). - Giảm nghèo bền vững: “Giảm nghèo bền vững” được hiểu là tình trạng dân cư đạt được mức độ thỏa mãn những như câu cơ bản hay mức thu nhập cao hơn chuẩn nghèo và duy trì được mức độ thỏa mãn những như cầu cơ bản hay mức thu nhập trên chuẩn nghèo đó ngay cả khi gặp các cá sốc hay rủi ro [24. Nhiệm vụ của giảm nghèo - Thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo bền vững, sẽ tạo cho người dân khát vọng vươn lên vượt nghèo và làm giàu chính đáng, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu “đân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn mình".

Xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước ~ Giải quyết được giảm nghèo sẽ mang lại niềm vui, sự an tâm, tự tin cho. hàng triệu lượt người nghèo đã được tiếp cận và thụ hưởng các chính sách hỗ trợ, các dịch vụ xã hội cơ bản có chất lượng về giáo dục, y tế; thêm điều kiện để các hộ nghèo xây dựng gia đìn! im no, bình đẳng, tiến bộ, [22]. ~ Ngoài ra còn có thể nị \g không giải quyết thành công các nhiệm vụ và yêu cầu xoá đói giảm nghèo thì sẽ gia tăng phân hoá giàu nghèo, có nguy cơ đầy tới phân hoá giai cấp với hậu quả là sự bần cùng hoá va sé de doa tinh hình ôn định chính trị và xã hội. Không tập trung nỗ lực và các điều kiện để xoá đói giảm nghèo sẽ không thể đưa đất nước ta phát triển với các nước trong khu vực và quốc tế mà còn dẫn đến nguy cơ lạc hậu và tụt hậu, [23].

Khái niệm QLNN về giảm nghèo. *Khái niệm QLNN QUNN là “hoạt động thực thỉ quyển lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cá cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đây xã hội phát triển theo một định hướng thông nhất của Nhà nước" [6].