Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế giải pháp thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân tại thị xã từ sơn tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân tại thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh, đề xuất hướng cải thiện hiệu quả quản lý kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tình
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đình Hòa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Thực Hiện Bảo Hiểm Y Tế Toàn Dân Tại Thị Xã Từ Sơn, Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM Y TẾ
• 1.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về BHYT
• 1.2. Những nguyên tắc, tính chất cơ bản và mục tiêu của BHYT
• 1.3. Các quy định cơ bản về BHYT
• 1.4. Đối tượng tham gia BHYT
• 1.5. Mức đóng BHYT
• 1.6. Quyền lợi và nghĩa vụ
• 1.7. Nội dung thực hiện BHYT toàn dân
• 1.7.1. Khái niệm BHYT toàn dân
• 1.7.2. Các hình thức thực hiện BHYT
• 1.7.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện BHYT toàn dân
• 1.7.3.1. Công tác thông tin tuyên truyền
• 1.7.3.2. Vai trò của hệ thống chính trị
• 1.7.3.3. Các tác nhân ảnh hưởng khác
• 1.8. Kinh nghiệm thực hiện BHYT ở một số nước trên thế giới và trong nước
• 1.8.1. Kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới
• 1.8.2. Kinh nghiệm thực hiện BHYT tại Việt Nam
• 1.8.3. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam nói chung và thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh nói riêng
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi đặt ra đề tài cần giải quyết
• 2.2. Chọn điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
• 2.4. Phương pháp tổng hợp xử lý thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.6. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6.1. Các chỉ tiêu phản ánh điều kiện kinh tế - xã hội thị xã Từ Sơn
• 2.6.2. Các chỉ tiêu phản ánh thực trạng thực hiện chính sách BHYT trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 2.6.3. Các chỉ tiêu phản ánh nguyên nhân, ảnh hưởng đến thực hiện chính sách BHYT trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BẢO HIỂM Y TẾ TẠI THỊ XÃ TỪ SƠN TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội của thị xã Từ Sơn
• 3.1.1. Đặc điểm về tự nhiên và dân số
• 3.1.2. Đặc điểm về văn hóa - xã hội
• 3.1.3. Tình hình phát triển kinh tế của thị xã Từ Sơn những năm qua
• 3.1.4. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến thực hiện BHYT toàn dân
• 3.2. Tổ chức hệ thống BHXH thị xã Từ Sơn
• 3.2.1. Khái quát sự hình thành và phát triển
• 3.2.2. Chức năng của BHXH thị xã Từ Sơn
• 3.2.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của BHXH thị xã Từ Sơn
• 3.2.4. Bộ máy tổ chức của BHXH thị xã Từ Sơn
• 3.3. Thực trạng triển khai BHYT toàn dân tại thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2008 - 2012
• 3.3.1. Công tác truyền thông về BHYT trên địa bàn thị xã Từ Sơn
• 3.3.2. Công tác thu BHYT ở thị xã Từ Sơn
• 3.3.3. Thực trạng công tác khám chữa bệnh BHYT
• 3.3.4. Thực trạng về công tác quản lý và sử dụng quỹ
• 3.3.5. Đánh giá công tác thanh, kiểm tra trong hoạt động BHYT
• 3.3.6. Kết quả điều tra tại các đơn vị nghiên cứu
• 3.3.7. Đánh giá chung về công tác Bảo hiểm y tế tại thị xã Từ Sơn
• 3.3.7.1. Những mặt đạt được
• 3.3.7.2. Những mặt hạn chế
• 3.3.7.3. Kết luận về kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN BHYT TOÀN DÂN TẠI THỊ XÃ TỪ SƠN TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Quan điểm, mục tiêu chính sách BHYT
• 4.2. Dự báo về phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh đến năm 2020
• 4.3. Mục tiêu và phương hướng của BHXH tỉnh Bắc Ninh
• 4.4. Giải pháp nhằm thực hiện BHYT toàn dân ở TX Từ Sơn, Bắc Ninh
• 4.4.1. Tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, chính quyền. Kiến nghị với Bảo hiểm xã hội Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Bảo hiểm y tế toàn dân

Bảo hiểm y tế (BHYT) là một trong những chính sách xã hội quan trọng của Nhà nước Việt Nam, nhằm đảm bảo quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho mọi công dân. Chính sách này không chỉ tạo ra nguồn tài chính công cho công tác khám chữa bệnh (KCB) mà còn góp phần thực hiện công bằng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Theo Bộ Chính trị, sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và toàn xã hội, do đó việc phát triển BHYT toàn dân là một trong những ưu tiên hàng đầu của Nhà nước. Đến năm 2014, mục tiêu là tất cả công dân Việt Nam đều có trách nhiệm tham gia BHYT, thể hiện sự chia sẻ giữa người khỏe và người ốm, người giàu và người nghèo.

1.1. Tình hình thực hiện BHYT tại thị xã Từ Sơn

Thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, là một trong những địa phương có tỷ lệ tham gia BHYT thấp hơn mức bình quân chung của tỉnh. Tính đến năm 2012, chỉ có 64,5% dân số tham gia BHYT. Điều này cho thấy thách thức lớn trong việc thực hiện chính sách BHYT toàn dân tại địa phương. Các yếu tố như điều kiện kinh tế - xã hội, nhận thức của người dân về quyền lợi và trách nhiệm tham gia BHYT, cũng như sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng đều ảnh hưởng đến tỷ lệ tham gia BHYT tại Từ Sơn.

II. Thực trạng công tác BHYT tại Từ Sơn

Thực trạng công tác BHYT tại thị xã Từ Sơn cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Công tác truyền thông về BHYT chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến việc người dân chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi của mình. Hệ thống khám chữa bệnh tại địa phương cũng gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu của người dân, đặc biệt là trong việc quản lý và sử dụng quỹ BHYT. Việc thu BHYT cũng chưa đạt được kết quả như mong đợi, ảnh hưởng đến khả năng chi trả cho các dịch vụ y tế.

2.1. Công tác truyền thông về BHYT

Công tác truyền thông về BHYT tại thị xã Từ Sơn cần được cải thiện. Hiện tại, nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tham gia BHYT. Việc thiếu thông tin và sự hướng dẫn từ các cơ quan chức năng đã dẫn đến tình trạng người dân không mặn mà với việc tham gia BHYT. Cần có các chương trình tuyên truyền mạnh mẽ hơn, sử dụng nhiều hình thức khác nhau để nâng cao nhận thức của người dân về BHYT.

III. Giải pháp thực hiện BHYT toàn dân

Để thực hiện BHYT toàn dân tại thị xã Từ Sơn, cần có các giải pháp đồng bộ và cụ thể. Trước hết, cần tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền trong việc triển khai chính sách BHYT. Đồng thời, cần cải cách công tác quản lý quỹ BHYT, đảm bảo quỹ được sử dụng hiệu quả và minh bạch. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cũng là một yếu tố quan trọng, giúp người dân tin tưởng hơn vào hệ thống BHYT.

3.1. Tăng cường vai trò lãnh đạo

Việc tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền là rất cần thiết. Các cấp lãnh đạo cần có những chỉ đạo cụ thể, quyết liệt trong việc thực hiện chính sách BHYT. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo việc triển khai chính sách được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT) được xem là trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và đảm bảo công bằng xã hội. Tính đến năm 2012, tỷ lệ bao phủ BHYT toàn quốc đạt khoảng 68%, tuy nhiên tại tỉnh Bắc Ninh, tỷ lệ này chỉ đạt 67%, thấp hơn mức bình quân chung. Đặc biệt, tại thị xã Từ Sơn, một đơn vị hành chính có dân số khoảng 148.304 người và mật độ dân số 2.418 người/km², tỷ lệ người dân có thẻ BHYT chỉ đạt 64,5%, thấp hơn cả mức bình quân của tỉnh. Thị xã Từ Sơn có đặc điểm kinh tế phát triển nhanh với nhiều khu công nghiệp và làng nghề thu hút lực lượng lao động lớn, tạo ra thách thức trong việc mở rộng bao phủ BHYT toàn dân.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng thực hiện chính sách BHYT tại thị xã Từ Sơn trong giai đoạn 2008-2012, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến trình thực hiện BHYT toàn dân. Nghiên cứu tập trung vào các nhóm đối tượng tham gia BHYT theo quy định của Luật BHYT, đồng thời xem xét các yếu tố kinh tế - xã hội, công tác tuyên truyền, tổ chức thực hiện và chất lượng dịch vụ y tế. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cấp chính quyền và cơ quan chức năng hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả thực hiện BHYT, góp phần đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách công, quản lý kinh tế và an sinh xã hội, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Bảo hiểm y tế (BHYT): Là chính sách xã hội do Nhà nước tổ chức nhằm huy động nguồn tài chính từ cá nhân, tổ chức để chi trả chi phí khám chữa bệnh, giảm gánh nặng tài chính cho người dân khi ốm đau.
• Nguyên tắc chia sẻ rủi ro: BHYT hoạt động theo nguyên tắc lấy số đông bù số ít, chia sẻ rủi ro tài chính giữa người khỏe mạnh và người bệnh, giữa các nhóm thu nhập khác nhau.
• Mức đóng và quyền lợi BHYT: Mức đóng BHYT được xác định theo tỷ lệ phần trăm tiền lương hoặc mức lương tối thiểu, quyền lợi được hưởng tùy thuộc vào nhóm đối tượng và mức độ bệnh tật.
• Chính sách BHYT toàn dân: Mục tiêu mở rộng bao phủ BHYT đến tất cả các nhóm đối tượng dân cư nhằm đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện BHYT: Bao gồm điều kiện kinh tế - xã hội, công tác tuyên truyền, vai trò của hệ thống chính trị, chất lượng dịch vụ y tế và sự tuân thủ pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính với các bước cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo của Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh và thị xã Từ Sơn giai đoạn 2008-2012, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước. Số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát trực tiếp bằng phiếu điều tra với các nhóm đối tượng: người lao động và chủ sử dụng lao động (188 mẫu), học sinh sinh viên (187 mẫu), người tự nguyện tham gia BHYT (198 mẫu).
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức Yamane để xác định cỡ mẫu đảm bảo độ tin cậy cao, chọn mẫu đại diện tại các đơn vị điển hình trong thị xã Từ Sơn.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá tỷ lệ tham gia BHYT, mức đóng, quyền lợi và các nhân tố ảnh hưởng. Phân tích so sánh tỷ lệ tham gia giữa các nhóm đối tượng và so sánh với các địa phương khác. Phân tích định tính qua phỏng vấn sâu và tổng hợp ý kiến để làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2012, với thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp trong năm 2013, phân tích và hoàn thiện luận văn trong cùng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tham gia BHYT tại thị xã Từ Sơn thấp hơn mức bình quân tỉnh và quốc gia: Đến năm 2012, tỷ lệ người dân có thẻ BHYT đạt 64,5%, trong khi tỷ lệ toàn tỉnh Bắc Ninh là 67% và toàn quốc là 68%. Số người tham gia BHYT tăng trung bình khoảng 3-4% mỗi năm trong giai đoạn 2008-2012.

2. Chênh lệch tỷ lệ tham gia giữa các nhóm đối tượng: Nhóm người lao động trong các doanh nghiệp có tỷ lệ tham gia BHYT cao hơn (khoảng 75%) so với nhóm người tự nguyện tham gia (khoảng 40%). Nhóm học sinh, sinh viên có tỷ lệ tham gia đạt trên 90% nhờ sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước.

3. Công tác thu BHYT và quản lý quỹ còn nhiều hạn chế: Tình trạng nợ đóng BHYT và trốn đóng diễn ra phổ biến ở các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, ảnh hưởng đến cân đối quỹ BHYT. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, dẫn đến mất cân đối quỹ và ảnh hưởng quyền lợi người tham gia.

4. Nhận thức và thông tin về BHYT còn hạn chế: Khoảng 74,2% người dân đánh giá công tác tuyên truyền về BHYT chưa tốt, 78,8% cho rằng hình thức tuyên truyền chưa phù hợp và chưa sâu rộng, làm giảm sự hiểu biết và ý thức tham gia BHYT của người dân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ bao phủ BHYT thấp tại thị xã Từ Sơn là do sự phát triển kinh tế nhanh chóng kéo theo sự gia tăng lao động phi chính thức, khó kiểm soát việc đóng BHYT. Các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường trốn đóng hoặc đóng không đầy đủ, gây áp lực lên quỹ BHYT. Công tác tuyên truyền chưa được quan tâm đúng mức, đội ngũ cán bộ tuyên truyền thiếu chuyên nghiệp và chưa có đầu mối rõ ràng, dẫn đến người dân chưa hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHYT.

So với các địa phương như Hải Phòng và Hải Dương, nơi có tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 60% và có nhiều chính sách hỗ trợ, thị xã Từ Sơn còn nhiều hạn chế trong việc phối hợp giữa các ngành, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Việc phân tuyến kỹ thuật chuyên môn chưa phù hợp, thủ tục khám chữa bệnh BHYT còn phiền hà cũng làm giảm động lực tham gia của người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số người tham gia BHYT theo năm, bảng so sánh tỷ lệ tham gia giữa các nhóm đối tượng và biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng về công tác tuyên truyền. Những kết quả này cho thấy cần có giải pháp đồng bộ, tập trung vào nâng cao nhận thức, cải thiện quản lý và chất lượng dịch vụ để thúc đẩy BHYT toàn dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách BHYT: Sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là lao động phi chính thức và người dân vùng nông thôn. Xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên truyền chuyên nghiệp, có đầu mối rõ ràng và phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, đoàn thể. Mục tiêu nâng tỷ lệ người dân hiểu biết về BHYT lên trên 90% trong vòng 2 năm.

2. Nâng cao hiệu quả quản lý, thu BHYT: Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc đóng BHYT tại các doanh nghiệp, xử lý nghiêm các trường hợp trốn đóng, nợ đóng. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi BHYT để minh bạch và kịp thời. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ đóng BHYT xuống dưới 5% trong 3 năm tới.

3. Cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế: Đơn giản hóa thủ tục khám chữa bệnh BHYT, rút ngắn thời gian cấp thẻ BHYT, mở rộng cơ sở khám chữa bệnh ban đầu. Nâng cao năng lực chuyên môn và trang thiết bị y tế tại tuyến cơ sở để giảm quá tải bệnh viện tuyến trên. Mục tiêu tăng tỷ lệ người dân hài lòng với dịch vụ BHYT lên trên 85% trong 3 năm.

4. Hỗ trợ tài chính cho nhóm đối tượng yếu thế: Tăng mức hỗ trợ đóng BHYT cho hộ cận nghèo, người lao động tự do và học sinh sinh viên, đồng thời xem xét giảm mức cùng chi trả để tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Mục tiêu tăng tỷ lệ tham gia BHYT của nhóm này lên trên 80% trong 5 năm.

5. Phát huy vai trò của hệ thống chính trị và các tổ chức xã hội: Đưa chỉ tiêu bao phủ BHYT vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền. Khuyến khích sự tham gia của các tổ chức công đoàn, hội phụ nữ, đoàn thanh niên trong vận động người dân tham gia BHYT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về BHYT và an sinh xã hội: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách BHYT phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện.

2. Các đơn vị Bảo hiểm xã hội và y tế địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và nguyên nhân trong công tác thu, chi BHYT, từ đó cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý quỹ.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, chính sách công: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu, phân tích chính sách BHYT và các giải pháp thực tiễn trong lĩnh vực an sinh xã hội.

4. Doanh nghiệp và tổ chức sử dụng lao động: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và vai trò trong việc thực hiện chính sách BHYT cho người lao động, từ đó nâng cao trách nhiệm và tuân thủ pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. BHYT toàn dân là gì và tại sao quan trọng?
   BHYT toàn dân là chính sách mở rộng bao phủ BHYT đến tất cả các nhóm dân cư nhằm đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng tài chính khi ốm đau. Đây là mục tiêu quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững xã hội.

2. Những nhóm đối tượng nào phải tham gia BHYT bắt buộc?
   Theo Luật BHYT, người lao động, cán bộ công chức, người hưởng lương hưu, người thuộc diện ngân sách nhà nước đóng toàn bộ hoặc hỗ trợ một phần mức đóng đều phải tham gia BHYT bắt buộc.

3. Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ tham gia BHYT tại thị xã Từ Sơn thấp?
   Nguyên nhân gồm sự gia tăng lao động phi chính thức khó kiểm soát, doanh nghiệp trốn đóng BHYT, công tác tuyên truyền chưa hiệu quả, thủ tục khám chữa bệnh phức tạp và chất lượng dịch vụ y tế chưa đáp ứng nhu cầu.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức của người dân về BHYT?
   Cần đẩy mạnh tuyên truyền đa dạng, chuyên nghiệp, phối hợp giữa các ngành, sử dụng các kênh truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn và hỗ trợ trực tiếp tại cộng đồng.

5. Giải pháp nào giúp cải thiện quản lý quỹ BHYT?
   Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, cải cách thủ tục hành chính, minh bạch hóa các hoạt động tài chính và nâng cao năng lực cán bộ quản lý.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về BHYT, đặc biệt là chính sách và tổ chức thực hiện tại thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
• Thực trạng cho thấy tỷ lệ bao phủ BHYT tại địa phương còn thấp, với nhiều hạn chế về công tác thu, quản lý quỹ, tuyên truyền và chất lượng dịch vụ y tế.
• Các nhân tố ảnh hưởng gồm điều kiện kinh tế - xã hội, nhận thức người dân, vai trò của hệ thống chính trị và sự phối hợp giữa các ngành.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện BHYT toàn dân, tập trung vào tuyên truyền, quản lý, cải cách thủ tục và hỗ trợ tài chính cho nhóm yếu thế.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và cập nhật số liệu để theo dõi tiến trình thực hiện BHYT toàn dân, đồng thời vận động sự tham gia tích cực của cộng đồng và doanh nghiệp.

Các cơ quan quản lý, tổ chức BHXH và y tế địa phương cần phối hợp chặt chẽ triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để đảm bảo mục tiêu BHYT toàn dân được thực hiện hiệu quả trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về Bảo hiểm y tế Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác BHYT tại thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh Chƣơng 4: Giải pháp thực hiện BHYT toàn dân tại thị xã Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BẢO HIỂM Y TẾ 1. Những vấn đề lý luận cơ bản về BHYT BHYT 1. Sơ lược sự ra đời và phát triển của BHYT Ngay sau khi hòa bình đƣợc lập lại ở miền Bắc (1954) việc chăm sóc y tế cho nhân dân đã đƣợc Nhà nƣớc quan tâm, chú trọng. Nhà nƣớc đã triển khai xây dựng hệ thống bệnh viện, bệnh xá và trung tâm y tế từ Trung ƣơng đến địa phƣơng để chăm sóc y tế cho nhân dân và cán bộ, công nhân viên chức nhà nƣớc theo phƣơng thức khám chữa bệnh miễn phí.

Thực hiện chủ trƣơng đổi mới trên lĩnh vực y tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội VI của Đảng, ngày 24/4/1989 Hội đồng Bộ trƣởng (nay là Chính phủ) ban hành Quyết định số 45/HĐBT cho phép các cơ sở KCB thu một phần viện phí. Nội dung của Nghị quyết nêu rõ: “ở những nơi có điều kiện, có thể áp dụng thử chế độ bảo hiểm sức khỏe hoặc ký hợp đồng khám chữa bệnh với các tổ chức y tế trong quốc doanh và ngoài quốc doanh, lập các quỹ bảo trợ y tế địa phƣơng hoặc y tế cơ sở giúp đỡ ngƣời bệnh không có khả năng trả một phần viện phí”. Đó là những chuyển đổi quan trọng đầu tiên của quá trình đổi mới, giải pháp phù hợp đòi hỏi của thực tiễn công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Để có những kinh nghiệm từ thực tiễn, Bộ Y tế tổ chức thí điểm BHYT, từ đó tổng kết đúc rút kinh nghiệm để tổ chức BHYT phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện nƣớc ta.

Từ cuối năm 1989 đến tháng 6 năm 1991, một số địa phƣơng, bệnh viện đã tổ chức thí điểm BHYT nhƣ: Bảo hiểm sức khỏe tại Hải Phòng, xây dựng quỹ KCB BHYT ở Vĩnh Phú, BHYT tự nguyện ở huyện Mỏ Cầy - Bến Tre, BHYT tự nguyện ở Quảng Trị, Quỹ KCB tại bệnh viện Đƣờng sắt, “Quỹ bảo trợ y tế” tại bệnh viện Bƣu điện….Đã có 3 tỉnh, thành phố tổ chức thí điểm BHYT toàn tỉnh là: Hải Phòng, Quảng Trị, Vĩnh Phú; có 4 tỉnh có cơ quan BHYT cấp tỉnh: Hải Phòng, Quảng Trị, Phú Yên, Bến Tre và có 24 quận, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 huyện của 14 tỉnh, thành phố trong cả nƣớc thực hiện thí điểm BHYT không kể các hình thức bảo hiểm chữa bệnh do một số bệnh viện tổ chức. Khi tổ chức ở một số địa bàn khác nhau với các quy mô, hình thức khác nhau khẳng định BHYT là một xu thế tất yếu và là hƣớng đi đúng để tăng cƣờng chất lƣợng phục vụ sức khỏe nhân dân cơ bản và lâu dài. Muốn BHYT phát triển đƣợc phải có cơ sở pháp lý và có một hệ thống tổ chức BHYT đủ sức tổ chức thực hiện chính sách mới này. Qua thực hiện thí điểm và tình hình chung về công tác KCB trên cả nƣớc, Ủy ban Y tế và Xã hội của Quốc hội cho rằng trong thời gian này nên ban hành Pháp lệnh BHYT, chỉ nên ban hành Nghị định quy định việc thực hiện chế độ BHYT để vừa thực hiện, vừa rút kinh nghiệm.

Hiến pháp nƣớc cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: “Nhà nƣớc đầu tƣ, phát triển và thống nhất quản lý sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân, huy động và tổ chức mọi lực lƣợng xã hội xây dựng và phát triển nền y học Việt Nam theo hƣớng dự phòng;… kết hợp phát triển y tế nhà nƣớc với y tế nhân dân; thực hiện bảo hiểm y tế, tạo điều kiện để mọi ngƣời dân đƣợc chăm sóc sức khỏe”. Thực hiện hiến pháp, việc KCB cho nhân dân đƣợc kiểm nghiệm qua thực tế bằng các hình thức thí điểm. Ngày 15/8/1992 Hội đồng Bộ trƣởng đã ban hành Nghị định số: 299/HĐBT kèm theo Điều lệ Bảo hiểm y tế khai sinh ra chính sách BHYT ở Việt Nam. Sau 5 năm tổ chức thực hiện Điều lệ BHYT theo nội dung của Nghị định 299/HĐBT, chính sách BHYT đã bộc lộ một số khó khăn: - Về mặt tổ chức: Ở Trung ƣơng BHYT Việt Nam trực thuộc Bộ Y tế, ở địa phƣơng cơ quan BHYT trực thuộc địa phƣơng nên mọi hoạt động do Uỷ ban nhân dân (UBND) tỉnh và Sở Y tế chỉ đạo do vậy việc thực hiện chính sách BHYT tại các địa phƣơng không thống nhất ảnh hƣởng đến quyền lợi của ngƣời tham gia BHYT; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 - Về quản lý quỹ và sử dụng quỹ khám chữa bệnh BHYT: Việc quy định quỹ của địa phƣơng nào địa phƣơng đó tự quản nên việc sử dụng quỹ BHYT cũng không thống nhất, ngoài việc sử dụng vào chi phí KCB còn sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau.

Vì quỹ BHYT không tập trung nên việc điều tiết giữa các địa phƣơng không thực hiện đƣợc dẫn đến một số địa phƣơng bị vƣợt quỹ (âm quỹ) BHYT làm ảnh hƣởng đến chính sách BHYT. Cộng với đó là một số bất cập khác nhƣ: Các cơ sở KCB chƣa làm quen với cơ chế thị trƣờng trong KCB; Ngƣời có thẻ BHYT đi KCB không đƣợc bao cấp nhƣ trƣớc nữa mà phải nộp một phần viện phí, có sự so sánh giữa bệnh nhân có thẻ BHYT và bệnh nhân nộp viện phí, cơ sở KCB bắt đầu có sự phân biệt đối sử trong KCB, về thực hiện BHYT tự nguyện trong giai đoạn này chƣa có văn bản quy phạm pháp luật. Để khắc phục những khó khăn, bất cập trên, ngày 13/8/1998 Chính phủ ban hành Nghị định số 58/NĐ-CP kèm theo điều lệ BHYT mới, theo đó có sự thay đổi căn bản sau: - Về mặt tổ chức: Hệ thống BHYT đƣợc tổ chức theo ngành dọc BHYT Việt Nam trực thuộc Bộ Y tế, BHYT các tỉnh, thành phố trực thuộc BHYT Việt Nam, các chi nhánh BHYT quận, huyện trực thuộc BHYT tỉnh. - Về quản lý và sử dụng quỹ KCB BHYT: Quỹ BHYT đƣợc quản lý tập trung thống nhất trong toàn quốc do BHYT Việt Nam điều tiết.

Kể từ năm 2002 hệ thống BHYT sáp nhập vào hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH) và gọi chung là BHXH. Sau 6 năm thực hiện Nghị định số 58/NĐ-CP chúng ta đã đạt đƣợc những kết quả bƣớc đầu quan trọng, số ngƣời tham gia BHYT ngày càng tăng, năm sau cao hơn năm trƣớc, nhiều bệnh nhân nặng đã đƣợc BHYT chi trả từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng. Thực tế cho thấy BHYT góp phần nâng cao chất lƣợng KCB tại các cơ sở y tế nhất là ở các tỉnh, huyện nghèo. Điều đó khẳng định tính đúng đắn của chính sách chăm sóc sức khỏe nhân dân của Đảng và Nhà nƣớc trong thời kỳ đổi mới của đất nƣớc.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 8 Ngày 16/5/2005 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 63/2005/NĐ-CP kèm theo Điều lệ BHYT mới thay thế Nghị định số 58/1998/NĐ-CP. Nhƣ vậy, sau 15 năm thực hiện Nghị định số 299/HĐBT ngày 15/8/1992 kèm theo Điều lệ BHYT, với 2 lần sửa đổi bổ sung bằng Nghị định số 58/NĐ-CP ngày 13/8/1998 và Nghị định số 63/NĐ-CP ngày 16/5/2005. Kinh nghiệm trong thời gian thực hiện chính sách BHYT chúng ta thấy rõ hơn chính sách BHYT có mối quan hệ hết sức phức tạp, liên quan tới mỗi ngƣời và cả cộng đồng. Do đó, cần có Luật về BHYT để điều chỉnh những mối quan hệ xã hội quan trọng này.

“…Phát triển nâng cao chất lƣợng BHYT; xây dựng và thực hiện lộ trình tiến tới BHYT toàn dân; phát triển mạnh các loại hình BHYT tự nguyện, BHYT cộng đồng. Mở rộng diện các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập khám, chữa bệnh theo BHYT. Hạn chế và giảm dần hình thức thanh toán viện phí trực tiếp từ ngƣời bệnh. Đổi mới phƣơng thức thanh toán viện phí qua quỹ BHYT.

Xuất phát từ những vấn đề trên, ngày 14/11/2008 tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật BHYT, Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2009 điều chỉnh các mối quan hệ liên quan tới các chủ thể tham gia BHYT gồm 10 chƣơng, 52 điều quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, trách nhiệm của Nhà nƣớc, các cơ quan quản lý đối với chính sách xã hội quan trọng này, theo đó ngày 01/7 hằng năm đƣợc lấy làm ngày BHYT. ề BHYT “Bảo hiểm y tế: loại bảo hiểm do nhà nƣớc tổ chức, quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh và chữa bệnh cho nhân dân.” (Từ điển Bách khoa Việt Nam I, 1995, tr. Mặt khác BHYT là một trong 9 nội dung của BHXH đƣợc quy định tại Công ƣớc 102 ngày 28/6/1952 của tổ chức lao động quốc tế. Vì vậy, nói đến BHYT chúng ta hiểu là BHXH về y tế hay là BHYT theo luật pháp.

Luật BHYT nhằm bảo vệ những rủi ro về bệnh tật cho những ngƣời tham gia Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 9 BHXH về y tế. BHYT sẽ đảm bảo chi trả toàn bộ hoặc từng phần những chi phí khám, chữa bệnh giúp cho ngƣời bệnh vƣợt qua cơn hoạn nạn về bệnh tật, sớm phục hồi sức khỏe cũng nhƣ ổn định cuộc sống gia đình. Ở các nƣớc phát triển ngƣời ta định nghĩa: BHYT là một tổ chức cộng đồng đoàn kết tƣơng trợ lẫn nhau, nó có nhiệm vụ gìn giữ sức khỏe, khôi phục lại sức khỏe hoặc cải thiện tình trạng sức khỏe của ngƣời tham gia Bảo hiểm y tế. Trên thế giới có nhiều khái niệm khác nhau về BHYT, nhƣng mục đích chung của BHYT đều giống nhau là huy động nguồn tài chính để chi trả chi phí khám chữa bệnh cho ngƣời tham gia BHYT khi bị ốm đau, bệnh tật, nội dung các khái niệm bao hàm nhƣ sau: “BHYT là sự đóng góp theo chu kỳ đều đặn của các thành viên tạo nên một quỹ chung để cùng nhau chia sẻ những rủi ro thông qua hình thức thanh toán chi trả chi phí khám chữa bệnh bằng quỹ bảo hiểm”.

Bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm đƣợc áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do nhà nƣớc tổ chức thực hiện và các đối tƣợng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật BHYT (Quốc hội, 2008) [14].