phần Mở đầu; Kết luận và kiến nghị, luận văn gồm 3 chƣơng. • Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày ở trƣờng tiểu học • Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn Thị Xã Bến Cát, tỉnh Bình Dƣơng. • Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn Thị Xã Bến Cát, tỉnh Bình Dƣơng 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HAI BUỔI/NGÀY Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.Tổng quan lịch sử nghiên cứu về Quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày ở các trƣờng tiểu học 1.Các nghiên cứu ở nước ngoài Trong thời buổi công nghiệp phát triển cùng khoa học kỹ thuật, việc dạy học không dừng lại ở việc truyền tải kiến thức cho các em ở buổi học chính khóa mà điều cần thiết là phát huy năng khiếu, rèn thêm kĩ năng sống cho các em, đáp ứng nhu cầu xã hội ngày càng cao. Trong chƣơng trình chính khóa các em không đƣợc học những kỹ năng nhƣ: từ thổi cơm, khâu vá quần áo đến cắm trại ngoài trời, cấp cứu ngƣời bị thƣơng, rồi cả học hát, học diễn kịch, học vẽ theo cảm hứng sáng tạo, học cách sống, giao tiếp với mọi ngƣời, mạnh dạn tự tin trƣớc đám đông, tham quan, dã ngọai, học ngoài thiên nhiên, tự học, đƣợc trực tiếp lao động để làm ra sản phẩm, … Những điều này có thể thực hiện trong nhà trƣờng thông qua “buổi học thứ hai” nhằm tạo không khí, điều kiện để các em đƣợc hoạt động thoải mái, vui vẻ, phát triển toàn diện các kĩ năng.
Ở nhiều nƣớc trên thế giới, học sinh tiểu học đƣợc học cả ngày ở trƣờng. Hệ thống giáo dục các nƣớc không tách bạch việc phân chia hai buổi học nhƣ ở Việt Nam hiện nay. Thời khóa biểu các nƣớc xen kẽ các hoạt động giáo dục chính khóa, ngoại khóa, tham quan,…. trong thời gian biểu từ 9h-15h của mỗi ngày.
Do đó, việc nghiên cứu mô hình đặc thù về dạy học buổi thứ hai của các nƣớc hiện nay chƣa có. Nghiên cứu so sánh chƣơng trình giáo dục của trên 20 nƣớc trên thế giới (INCA) cho thấy rõ điều đó : 8 Bảng 1. Thời lượng giáo dục cả ngày, trong tuần ở trường tiểu học một số nước Quốc gia Thời gian học Số ngày học/ tuần Úc 9g – 15g 5 Ca-na-đa 9g – 15g 30 5 Anh 9g – 15g 30 5 Nhật 9g – 15g 30 5 Hàn Quốc 8g – 16g 5,5 Hà Lan 9g – 15g 30 4,5 New Zealand 9g – 15g 30 5 Tây Ban Nha 9g – 16g 30 5 ( Nguồn báo giáo dục và thời đại 23/5/2017) Tìm hiểu Chƣơng trình giáo dục tiểu học các nƣớc cho thấy giáo dục toàn diện đƣợc quan tâm. Trong chƣơng trình Tiểu học của các nƣớc, bên cạnh chƣơng trình chung, có những nội dung dạy học tự chọn phong phú với nhiều hình thức nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đa dạng của học sinh.
Hoạt động giáo dục ở trƣờng tiểu học dạy học cả ngày rất phong phú, đa dạng cả về nội dung lẫn hình thức tổ chức thực hiện. Trong phân cấp quản lý, xu thế là nhà trƣờng có quyền tự chủ hơn, trong đó đƣợc chủ động, linh hoạt trong lập kế hoạch, thực hiện chƣơng trình giáo dục. bên cạnh những mục tiêu giáo dục chung của cấp học, nhiều trƣờng cũng chú ý nhấn mạnh đến những nét đặc trƣng riêng, ƣu tiên riêng của trƣờng mình. Do yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội và xu thế hội nhập cùng phát triển của các quốc gia… Giáo dục các nƣớc đã và đang có những định hƣớng rất cơ bản nhằm đào tạo một thế hệ năng động, sáng tạo, có những năng lực chủ yếu nhƣ năng lực thích ứng, năng lực tự hoàn thiện, năng lực hợp tác, năng lực hoạt động xã hội,… Trong điều kiện hiện đại, Unessco đã nêu lên những định hƣớng sau: Giáo dục thƣờng xuyên, giáo dục suốt đời.
9 Nhà trƣờng mở, giáo dục mở. Tăng cƣờng giáo dục cộng đồng, giáo dục gia đình. Giáo dục cho mọi ngƣời. Giáo dục hƣớng tới 4 trụ cột: Học để biết, Học để làm, Học để cùng chung sống, Học để tự khẳng định mình.
Tóm lại, kinh nghiệm từ chƣơng trình dạy học của các nƣớc trên thế giới cho thấy tổ chức dạy học cả ngày ở trƣờng tiểu học góp phần nâng cao chất lƣợng và thực hiện công bằng trong giáo dục. Tổ chức dạy học cả ngày, học sinh đƣợc cung cấp các hoạt động học tập đa dạng, giúp cho sự phát triển toàn diện; giảm sức ép, tránh quá tải; giáo viên hiểu biết hơn về học sinh, có cơ hội chăm sóc, giáo dục học sinh tốt hơn; các mối quan hệ với học sinh, phụ huynh đƣợc tăng cƣờng; đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển năng lực, hứng thú cá nhân của học sinh; học sinh có nhu cầu giáo dục đặc biệt đƣợc quan tâm hơn. Do đó, việc tổ chức thực hiện chƣơng trình dạy học ở buổi thứ hai khi tiến hành dạy học cả ngày trong thời kỳ đổi mới và tìm những biện pháp có hiệu quả, khả thi để chƣơng trình này trở thành hiện thực là một việc làm cấp thiết hiện nay. Các nghiên cứu ở trong nước Trong lịch sử xã hội, ở bất kì thời đại nào, quản lý luôn giữ một vị trí vô cùng quan trọng đối với việc vận hành và phát triển xã hội.
Ở lĩnh vực giáo dục và đào tạo, quản lý là nhân tố giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lƣợng giáo dục; nó chính là yếu tố quyết định tới chất lƣợng của nhà trƣờng, sự phát triển bền vững của giáo dục tiểu học. Đây là nhiệm vụ không đơn giản đối với mỗi hiệu trƣởng trƣờng tiểu học. Mục tiêu chính của công tác này là làm sao đảm bảo nâng cao chất lƣợng dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Để làm tốt công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trƣởng, có nhiều nhà khoa học nhà nghiên cứu trong và ngoài nƣớc đã có những công trình đề cập đến thực tiễn quản lý hoạt động dạy học ở các nhà trƣờng, nhằm tìm ra các biện pháp quản lý có hiệu quả nhất.
Có thể nói có rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm nghiên 10 cứu, bàn luận về hoạt động quản lý, quản lý nhà trƣờng, quản lý hoạt động dạy học trƣờng tiểu học. Ở Việt Nam, để đáp ứng nhu cầu xã hội, thực hiện mục tiêu GD của Đảng, việc tổ chức dạy lớp hai buổi/ngày ở trƣờng TH ở Việt Nam đã đƣợc triển khai từ những năm 1990, bắt đầu từ những trƣờng TH ở các thành phố, thị xã của các tỉnh thành phố có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển. Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Tuyên Quang, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dƣơng… là những đơn vị đi đầu trong việc xây dựng các trƣờng dạy hai buổi/ngày. Cho đến nay, Bộ giáo dục và đào tạo thống kê số liệu trong cả nƣớc có khoảng 80% số HS đƣợc học lớp hai buổi/ngày.
Thế nhƣng, theo nhiều chuyên gia giáo dục, con số 80% không đồng nghĩa với tín hiệu lạc quan của chƣơng trình, vì vấn đề nằm ở con số 20% còn lại. Trong quá trình tổ chức thực hiện, một số cán bộ QL trƣờng học đã quan tâm nghiên cứu tìm hiểu vấn đề này ở các góc độ khác nhau. Năm 1998, tác giả Lƣu Thị Tƣờng Vân đã nghiên cứu đề tài “Cơ sở lí luận và thực tiễn của loại hình học hai buổi/ngày ở bậc tiểu học”, công trình của tác giả Lƣu Thị Tƣờng Vân đã nghiên cứu khá hệ thống các vấn đề lý luận của loại hình học lớp hai buổi/ ngày và một số vấn đề thực tiễn về học hai buổi /ngày ở trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Lƣu Thị Tƣờng Vân, 1998) Năm 2002, tác giả Ngô Thị Thanh Nhung nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp tổ chức và quản lý trƣờng Tiểu học dạy hai buổi/ngày tại thành phố Đà Nẵng”.
Trên một số báo và tạp chí cũng đăng tải một số bài viết bàn về điều kiện cơ sở vật chất, xây dựng thời khóa biểu. trong tổ chức dạy học hai buổi/ ngày ở trƣờng TH nói chung. Việc tổ chức dạy học lớp hai buổi/ ngày ở trƣờng TH đến nay đã trở thành chủ trƣơng chung của ngành GD, là một yêu cầu trong tổ chức QL trƣờng TH hiện nay. (Ngô Thị Thanh Nhung, 2002) Tuy nhiên việc quản lý hoạt động DH hai buổi/ ngày phải gắn với điều kiện thực tế của từng địa phƣơng.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Nâng giờ học mới là điều kiện cần, chưa phải là điều kiện đủ. Cái cần hơn là phải có một nội dung đào tạo hợp lý và phương pháp tổ chức đào tạo khoa học. Nâng số giờ đào tạo mà lại gia tăng các nội dung có tính hàn lâm và điều kiện cơ sở vật chất, tài 11 chính có hạn thì lợi bất cập hại”. Do đó cần có những nghiên cứu cụ thể về quản lý dạy hai buổi/ngày ở trƣờng TH để xác định nội dung và phƣơng pháp tổ chức dạy học hợp lý nhằm thực hiện đƣợc các mục tiêu đích thực của việc dạy hai buổi/ ngày.
Nhƣ vậy, quản lý hoạt động dạy học nói chung, quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày thực sự là vấn đề cấp thiết đã đƣợc nhiều ngƣời quan tâm nghiên cứu và cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu. Với nguồn tƣ liệu thu thập đƣợc, chúng tôi nhận thấy chƣa có tác giả nào đề cập và nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy hai buổi/ngày ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn Thị Xã Bến Cát, tỉnh Bình Dƣơng. Các khái niệm cơ bản 1.Khái niệm quản lý Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con ngƣời xét trên nhiều phạm vi cá nhân, tập đoàn, quốc gia hoặc nhóm quốc gia. Hoạt động quản lý (QL) xuất hiện khi loài ngƣời hình thành hoạt động nhóm.
Qua lao động, để duy trì sự sống, đòi hỏi sự phối hợp hoạt động giữa các cá nhân con ngƣời. Hoạt động QL là một hiện tƣợng tất yếu phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài ngƣời nhằm đoàn kết nhau lại tạo nên sức mạnh tập thể, thống nhất thực hiện một mục đích chung.