phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục các hình và bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn đƣợc bố cục theo 4 chƣơng cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Chƣơng 4: ề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƢ KẾT CẤU HẠ TẦNG TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp 1. Một số khái niệm cơ bản * Khái niệm đầu tư Đầu tư nói chung là sự hy sinh nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được kết quả đó [ 6]. Những kết quả sẽ đạt đƣợc có thể là sự gia tăng thêm các tài sản chính (tiền vốn), tài sản vật chất (nhà máy, đƣờng xá, bệnh viện, trƣờng học.), tài sản trí tuệ (trình độ văn hoá, chuyên môn, quản lý, khoa học kỹ thuật.) và nguồn nhân lực có đủ điều kiện làm việc có năng suất lao động cao hơn trong nền sản xuất xã hội.
* Kết cấu hạ tầng Hiểu một cách khái quát, kết cấu hạ tầng là một bộ phận đặc thù của cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơ bản là đảm bảo những điều kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất và tái sản xuất mở rộng đƣợc diễn ra bình thƣờng, liên tục. Kết cấu hạ tầng cũng đƣợc định nghĩa là tổng thể các cơ sở vật chất, kỹ thuật, kiến trúc đóng vai trò nền tảng cho các hoạt động kinh tế - xã hội đƣợc diễn ra một cách bình thƣờng. Toàn bộ kết cấu hạ tầng có thể đƣợc phân chia thành nhiều loại khác nhau dựa trên các tiêu chí khác nhau: - Nếu căn cứ theo lĩnh vực kinh tế- xã hội, thì kết cấu hạ tầng có thể đƣợc phân chia thành: kết cấu hạ tầng phục vụ kinh tế, kết cấu hạ tầng phục vụ hoạt động xã hội, và kết cấu hạ tầng phục vụ an ninh - quốc phòng. Tuy nhiên, trên thực tế, ít có loại kết cấu hạ tầng nào hoàn toàn chỉ phục vụ kinh tế mà không phục vụ hoạt động xã hội và ngƣợc lại.
- Nếu căn cứ theo sự phân ngành của nền kinh tế quốc dân, thì kết cấu hạ tầng có thể đƣợc phân chia thành: kết cấu hạ tầng trong công nghiệp, trong nông nghiệp, giao thông vận tải, bƣu chính- viễn thông, xây dựng, hoạt động tài chính, ngân hàng, y tế, giáo dục, văn hoá- xã hội…. 5 Khoản 2, iều 2 Nghị định số 82/2018/N -CP ngày 22/5/2019 của Chính phủ quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế. Khu công nghiệp là khu vực có ranh giới địa lý xác định, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, được thành lập theo điều kiện, trình tự và thủ tục quy định tại Nghị định này. Khu công nghiệp gồm nhiều loại hình khác nhau, bao gồm: Khu chế xuất, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái (sau đây gọi chung là Khu công nghiệp, trừ trƣờng hợp có quy định riêng đối với từng loại hình).
Dự án đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng khu công nghiệp (KCN) là dự án đầu tƣ sử dụng đất thuộc khu công nghiệp để xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật và cho các nhà đầu tƣ thuê, thuê lại để xây dựng nhà xƣởng, tổ chức sản xuất kinh doanh theo quy định của pháp luật. * Quản lý đầu tư kết cấu hạ tầng Quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng là sự vận dụng lý luận, phƣơng pháp, quan điểm có tính hệ thống để tiến hành quản lý có hiệu quả toàn bộ công việc liên quan tới đầu tƣ dƣới sự ràng buộc về nguồn lực có hạn. ể thực hiện mục tiêu quản lý, các nhà đầu tƣ phải lên kế hoạch tổ chức, chỉ đạo, phối hợp, điều hành, khống chế và đánh giá toàn bộ quá trình từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc công việc. Nói cách khác, quản lý đầu tư kết cấu hạ tầng là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình đầu tư kết cấu hạ tầng nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép.
Mục tiêu quản lý đầu tư kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp Trong các mục tiêu phát triển kinh tế thì đầu tƣ kết cấu hạ tầng các khu công nghiệp nhằm phát triển mạnh các khu công nghiệp hoàn toàn phù hợp với ƣờng lối, chủ trƣơng đúng đắn của ảng và Nhà nƣớc trong việc phát triển khu công nghiệp để tạo tiền đề cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc; chủ trƣơng đổi mới, mở cửa nền kinh tế, mở rộng hợp tác quốc tế và phát huy nội lực để tăng trƣởng kinh tế đã đƣợc quán triệt rộng rãi từ Trung ƣơng đến địa phƣơng và các thành phần kinh tế. Ban hành các chính sách trong quản lý các khu 6 công nghiệp sẽ tạo đƣợc hành lang pháp lý cho việc vận hành các khu công nghiệp. ây là vấn đề cần đƣợc tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm thực tế của công tác phát triển khu công nghiệp. Với cơ chế ủy quyền, các Bộ, ngành đã tạo điều kiện cho các Ban quản lý khu công nghiệp phát huy tốt cơ chế quản lý một cửa, tại chỗ, thực hiện các giám sát về chuyên môn đảm bảo các vƣớng mắc của doanh nghiệp đƣợc giải quyết nhanh và đúng pháp luật.
Bên cạnh đó, những chính sách ƣu đãi về đầu tƣ, những thuận lợi về cơ sở hạ tầng hệ thống đã tạo điều kiện thuận lợi cho các khu công nghiệp trở thành nam châm thu hút dòng vốn đầu tƣ nƣớc ngoài vào Việt Nam. Tăng cƣờng quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng sẽ thu hút đƣợc một lƣợng lớn vốn đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, nâng cao hiệu quả sử dụng đất; gia tăng kim ngạch xuất khẩu, giải quyết công ăn việc làm và tăng nguồn thu ngân sách; hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng; góp phần thúc đẩy các ngành, các lĩnh vực khác phát triển. Quản lý đầu tƣ kết cấu hạ tầng hiệu quả sẽ phát triển các khu công nghiệp phát triển theo chiều rộng và chiều sâu, tập trung chú trọng nâng cao hiệu quả và đổi mới mô hình phát triển khu công nghiệp; tăng khả năng thu hút đầu tƣ của một số khu công nghiệp; nâng cao hàm lƣợng công nghệ trong khi hàm lƣợng công nghệ tại các khu công nghiệp chƣa cao; đảm bảo phát triển khu công nghiệp bền vững trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trƣờng. Chú trọng gắn kết các chƣơng trình xúc tiến đầu tƣ quốc gia vào các khu công nghiệp đƣợc đồng bộ, thống nhất với định hƣớng thu hút các ngành nghề, lĩnh vực đầu tƣ ƣu tiên gắn với lợi thế và tiềm năng phát triển; công tác giải phóng mặt bằng, bảo vệ môi trƣờng và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời lao động trong khu công nghiệp đƣợc cải thiện và nâng cao.
Các khu công nghiệp trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các yếu tố đầu vào nhƣ: Lao động giá rẻ, tài nguyên dồi dào không còn là thế mạnh của các khu công nghiệp, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phƣơng cần quy hoạch khu công nghiệp mới, xây dựng mô hình phù hợp mục tiêu thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có tính bền vững. Khu công nghiệp phải tổ chức bài bản, quản trị thông minh về môi trƣờng sạch, phát huy tất cả không gian. ể các khu 7 công nghiệp phát triển đáp ứng với yêu cầu trong bối cảnh mới. Trọng tâm vào đổi mới mô hình tăng trƣởng lấy khoa học, công nghệ, nhân lực chất lƣợng cao làm cơ bản; khai thác tối đa lợi thế để xây dựng hoàn chỉnh ngành công nghiệp; giảm dần các ngành công nghiệp không phải là thế mạnh của từng địa phƣơng, chiếm dụng nhiều đất, gây ô nhiễm môi trƣờng.; các khu công nghiệp nâng cấp theo định hƣớng chuyên biệt, sinh thái theo hƣớng xã hội hóa từ xây dựng hạ tầng kỹ thuật đến quảng bá, xúc tiến đầu tƣ để lựa chọn dự án theo định hƣớng mới về cơ cấu ngành, lĩnh vực trong khu công nghiệp.
Phát triển KCN bền vững theo chiều sâu, đạt hiệu quả cao về kinh tế và thân thiện môi trƣờng, theo đó, tập trung ƣu tiên thu hút các ngành nghề, lĩnh vực có hàm lƣợng công nghệ tiên tiến, thâm dụng vốn, thân thiện với môi trƣờng, các ngành nghề xác định là mũi nhọn phát triển và có lợi thế của địa phƣơng. Nguyên tắc quản lý đầu tư kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả: cần quản lý sao cho một đồng vốn đầu tƣ kết cấu hạ tầng bỏ ra, phải thu đƣợc lợi ích lớn nhất, nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả phải đƣợc xem xét trên phạm vi toàn xã hội và trên tất cả các phƣơng diện xã hội và trên tất cả các phƣơng diện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Nguyên tắc tập trung dân chủ: trong quản lý kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp đƣợc tập trung quản lý theo một cơ chế thống nhất thông qua các tiêu chuẩn, định mức, các quy trình, quy phạm về kỹ thuật nhất quán và rành mạch. Việc phân bổ vốn quản lý kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp phải theo một chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch tổng thể.
Tính dân chủ đảm bảo cho mọi ngƣời cùng tham gia vào quản lý kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp. Dân chủ đòi hỏi phải công khai cho mọi ngƣời biết, thực hiện cơ chế giám sát cộng đồng, minh bạch, công khai các số liệu liên quan đến quản lý kết cấu hạ tầng tại các khu công nghiệp.
