Chương I: Cơ sở lý luận về hiệu quả và hiệu quả tổ chức hoạt động của các cơ quan báo chí. Chương 2: Thực trạng tổ chức hoạt động tại các cơ quan báo chí trực thuộcLiên hiệp hội Việt Nam trong những năm qua. (Qua thực tiễn tại Tạp chí Truyền thống và Phát triển, Tạp chí điện tử Vanhien.vn, báo điện tử tamnhin.net) Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động của một số cơ quan báo chí trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. LV thạc sĩ Quản lý công 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ VÀ HIỆU QUẢ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 1.
Những vấn đề chung về hiệu quả và hiệu quả tổ chức hoạt động của các cơ quan báo chí 1.1 Khái niệm về hiệu quả và hiệu quả tổ chức hoạt động của các cơ quan báo chí Để tồn tại và phát triển, con ngƣời phải tiến hành rất nhiều các hoạt động khác nhau. Hoạt động của con ngƣời khác loài vật ở chỗ là có ý thức, có sự quan tâm theo đuổi hiệu quả. Hiệu quả là sự tƣơng quan, so sánh giữa kết quả (lợi ích) thu đƣợc với phần các nguồn lực (chi phí) huy động, sử dụng để tạo ra các kết quả (đạt đƣợc đó với giá là bao nhiêu). Theo tiếng Latin, hiệu quả là efectus (chỉ hành động, kết quả của hành động) LV thạc sĩ Quản lý công và efftuvus (chỉ năng suất, kết quả, tác dụng).
Theo Đại từ điển Tiếng Việt, Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin, thì „„hiệu quả là kết quả đích thực”.55] Theo định nghĩa trong sách Ngôn ngữ Việt Nam – Từ điển Tiếng Việt thì hiệu quả là „„kết quả như yêu cầu của công việc mang lại” [25, tr.198] Theo các nhà ngôn ngữ học, khái niệm hiệu quả đƣợc hiểu là: kết quả nhƣ yêu cầu mang lại. Trong khi đó, các nhà quản lý hành chính lại cho rằng: Hiệu quả là mục tiêu chủ yếu của khoa học hành chính, là sự so sánh giữa các chi phí đầu tƣ ở đầu vào với các giá trị của đầu ra, sự tăng tối đa lợi nhuận và tối thiểu chi phí, là mối tƣơng quan giữa việc sử dụng nguồn lực và tỷ lệ đầu vào – đầu ra. Tuy nhiên đối với hoạt động xã hội nói chung và hoạt động quản lý nhà nƣớc nói riêng, để tính đƣợc hiệu quả đạt đƣợc rất khó khăn và phức tạp. Bởi các loại hoạt động này chủ yếu mang tính chất định tính chứ không phải định lƣợng.
Do đó, để tính hiệu quả cho một hoạt động xã hội, chúng ta phải vận dụng phƣơng pháp tính hiệu quả kinh tế (tất nhiên chỉ tƣơng đối). Theo cách tiếp cận này thì „„hiệu quả chính là chỉ số so sánh giữa kết quả thu về với chi phí, công sức bỏ ra” [24,tr.37] 9 Nhƣ vậy, có thể hiểu „„ hiệu quả là kết quả cuối cùng của chủ thể tác động lên đối tượng, nhằm đạt và vượt mục tiêu ban đầu đề ra. Nói cách khác, hiệu quả là sự so sánh kết quả trước và sau khi tiến hành một hoạt động, giữa kết quả đạt được với yêu cầu của hoạt động đó” Hiện nay, vấn đềhiệu quả đang trở thành một chủ đề quan tâm của tất cả các tổ chức, kể cả tổ chức nhà nƣớc cũng nhƣ các đơn vị, tổ chức ngoài công lập. Do vậy, việc nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động chính là việc tìm ra những giải pháp hữu ích thúc đẩy quá trình hoạt động nhằm đạt đƣợc mục tiêu một cách tối ƣu nhất.Tổ chức hoạt động chính là „„là quá trình sắp xếp và bố trí các công việc, giao quyền hạn, trách nhiệm và phân phối các nguồn lực của tổ chức đến các cá nhân, bộ phận thực hiện để họ tiến hành các hoạt động của mình nhằm đạt mục tiêu của tổ chức, đơn vị” Nhƣ vậy, có thể hiểu, hiệu quả tổ chức hoạt động là “quá trình sắp xếp, sử dụng đúng người, đúng việc cũng như phân công quyền hạn, trách nhiệm, phân LV thạc sĩ Quản lý công phối các nguồn lực của tổ chức một cách rõ ràng, minh bạch, công khai đến các cá nhân, bộ phận thực hiện để họ thực thi nhiệm vụ của mình nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong việc thực hiện mục tiêu của tổ chức, đơn vị” 1.2 Đặc trưng hoạt động và tổ chức hoạt động của các cơ quan báo chí 1.1 Về hoạt động Xét về hoạt động của các cơ quan báo chí có những nét đặc trƣng riêng biệt, thể hiện đặc thù của các cơ quan báo chí: Các cơ quan báo chí tham gia chính trị, trở thành hoạt động chính trị, nhƣng yếu tố cốt lõi và làm nên sức mạnh của hoạt động này chính là thông tin.
Nói cách khác, báo chí là hoạt động chính trị đặc biệt bằng thông tin. Nhìn từ thực trạng báo chí Việt Nam những năm qua, chúng ta thấy rõ báo chí đã tham gia hoạt động chính trị nhƣ thế nào và sử dụng thông tin ra sao để trở thành một hoạt động chính trị đặc biệt. Trên phƣơng diện chính trị, báo chí thực hiện 2 nhiệm vụ cơ bản, đó là góp phần xây dựng và bảo vệ thành quả, sự nghiệp của đảng, giai cấp cầm quyền. Trƣớc hết, báo chí truyền bá những tƣ tƣởng, quan điểm cơ bản của hệ tƣ tƣởng chính 10 thống của chế độ xã hội tới quần chúng, làm cho hệ tƣ tƣởng này trở thành hệ tƣ tƣởng toàn dân.
Việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và thế giới quan khoa học của chủ nghĩa xã hội cho quần chúng luôn đƣợc báo chí Cách mạng Việt Nam duy trì, đẩy mạnh. Báo chí cũng tuyên truyền, giải thích cho quần chúng đƣờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc về các lĩnh vực của đời sống xã hội Mối quan hệ và trách nhiệm của các cơ quan nhà nƣớc đối với cơ quan báo chí. Đây là mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan nhà nƣớc với các cơ quan báo chí trong việc thông tin, tuyên truyền, phổ biến các nhiệm vụ chính tri, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phƣơng. Và nhiệm vụ này luôn đƣợc đặt lên hàng đầu trong các nhiệm vụ.
Các cơ quan nhà nƣớc chủ động triển khai các nội dung chƣơng trình, kế hoạch phát triển của ngành, lĩnh vực mình phụ trách, thông qua các kênh của báo, đài phổ biến rộng ra toàn xã hội nhằm thống nhất nhận thức và hành động. Trong quá trình này, báo chí thực hiện thông tin hai chiều, phản ánh những vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội, về ý chí, nguyện vọng của nhân dân giúp cơ LV thạc sĩ Quản lý công quan nhà nƣớc nắm đƣợc tình hình để chỉ đạo chính xác, kịp thời. Đó là yêu cầu rất cần thiết và rất quan trọng. Đối với hoạt động báo chí, thông tin trở thành phần tri thức, tƣ tƣởng (do nhà báo sáng tạo, tái tạo từ hiện thực) đƣợc chuyển dịch từ nhà báo đến công chúng để cung cấp kiến thức, thay đổi nhận thức và cảm biến hành vi.
Nói cách khác, thông tin chính là điểm khởi đầu, gốc rễ cơ bản nhất của quá trình truyền thông, quyết định hiệu quả - kết quả so với mục đích ban đầu của ngƣời làm truyền thông. Sản phẩm đầu ra của các cơ quan báo chí mang đặc tù riêng biệt, nó có thể hữu hình (báo giấy, báo mạng.) hoặc vô hình (báo nói) nhƣng kết lại vẫn ẩn chứa trong nội dung của nó là dạng thức vô hình: thông tin. Thông tin là sản phẩm đầu ra của các cơ quan báo chí, đƣợc thể hiện dƣới các dạng khác nhau với những nội dung mang thông điệp khác nhau, thể hiện ý chí của chủ thể tạo ra nó.2 Về tổ chức hoạt động Khác với các cơ quan hành chính thông thƣờng, các cơ quan báo chí có cơ cấu tổ chức đặc thù riêng biệt. Với ngƣời đứng đầu là tổng biên tập, các phó tổng 11 biên tập, thƣ ký tòa soạn và đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên đông đảo, đặc biệt là số lƣợng công tác viên đồ sộ trên nhiều địa phƣơng, với nhiều lĩnh vực, chuyên ngành khác nhau.
Hoạt động của các cơ quan báo chí, của đội ngũ nhân lực trong các cơ quan báo chí hiện hành không có sự bó hẹp về phạm vi hoạt động cũng nhƣ lĩnh vực thông tin (ngoại trừ một số phạm vi có quy định cấm của cơ quan nhà nƣớc và một số thông tin mang tính nhạy cảm). Hiện nay, tổ chức hoạt động của các cơ quan báo chí có sự khác biệt nhiều so với các cơ quan hành chính khác: đội ngũ nhân lực đông đảo, hệ thống cơ sở vật chất, trụ sở, nhà xƣởng cồng kềnh. thì các cơ quan báo chí hiện nay tinh giảm đi rất nhiều về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật, đặc biệt là các loại hình cơ quan báo điện tử, báo mạng. Đối với các cơ quan này, với sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, chỉ cần đƣợc trang bị hệ thống máy chủ tốt, có kết nối mạng cùng với các phƣơng tiện hỗ trợ hiện đại: máy tính, máy ảnh,.
thì đã có thể hoạt động bình thƣờng mà vẫn đạt đƣợc hiệu quả trong công việc. LV thạc sĩ Quản lý công Một trong những đặc trƣng nữa trong hoạt động của các cơ quan báo chí là ở phạm vi, lĩnh vực hoạt động. Phạm vi, lĩnh vực hoạt động rất rộng bởi tính chất đặc thù là thông tin, tuyên truyền, phổ biến.; là cơ quan ngôn luận của quần chúng, đƣợc tác nghiệp ở mọi nơi (trừ những nơi cấm vì lý do chính trị, an ninh quốc phòng.), đƣợc bảo hộ của pháp luật. Lĩnh vực hoạt động của các cơ quan bao chí thì rất rộng lớn, bao quát mọi lĩnh vực của đời sống chính trị - văn hóa – xã hội – lối sống – đạo đức.
và thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, dƣới sự quản lý của các cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền, tuân thủ đúng tôn chỉ, mục đích đăng ký hoạt động trong lĩnh vực mình. Đội ngũ nhân sự hoạt động tại các cơ quan báo chí hiện nay đa phần không còn đông nhƣ trƣớc. Tuy nhiên thì năng lực chuyên môn lại đòi hỏi rất cao. Việc một cá nhân làm việc tại cơ quan báo chí phải kiêm nhiệm nhiều việc chuyên môn: phóng viên, biên tập, kỹ thuật.
nay không còn là chuyện hiếm. Nhân lực hoạt động tại các cơ quan báo chí bên cạnh đòi hỏi về năng lực chuyên môn thì cần có yêu cầu: yêu nghề.