Luận văn thạc sĩ quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại ban tài chính bộ tham mưu quân khu i

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu I, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Hà Ngự Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Anh Tài
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Chi Thường Xuyên Ngân Sách Quốc Phòng Tại Ban Tài Chính Bộ Tham Mưu Quân Khu I
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGUỒN NGÂN SÁCH QUỐC PHÒNG
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.1.1. Chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.1.2. Quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.1.3. Nội dung quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.2. Kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 1.2.1. Kinh nghiệm về quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng tại một số đơn vị trong nước
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm về quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính BTM QK1
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thu thập thông tin
• 2.2.2. Tổng hợp thông tin
• 2.2.3. Phân tích thông tin
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Hệ thống chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động
• 2.3.2. Hệ thống chỉ tiêu phản ánh kết quả nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUỐC PHÒNG TẠI BAN TÀI CHÍNH BỘ THAM MƯU QUÂN KHU 1
• 3.1. Khái quát về Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1
• 3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển Ban Tài chính – BTM – QK1
• 3.1.2. Tình hình thực hiện công tác năm của Ban Tài chính – BTM – QK1
• 3.2. Thực trạng quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• 3.2.1. Lập và phân bổ dự toán chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 3.2.2. Thực hiện dự toán chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 3.2.3. Kế toán, quyết toán chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 3.2.4. Kiểm tra, thanh tra chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• 3.3.1. Chế độ chính sách quản lý tài chính công
• 3.3.2. Tổ chức bộ máy, trình độ cán bộ lãnh đạo
• 3.3.3. Trình độ cán bộ thực hiện công tác tài chính
• 3.3.4. Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ quản lý
• 3.3.5. Đặc điểm của đơn vị bị quản lý
• 3.4. Đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách BQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• 3.4.1. Đánh giá kết quả đạt được
• 3.4.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3.4.3. Nguyên nhân hạn chế
• 4. Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH QUỐC PHÒNG TẠI BAN TÀI CHÍNH BỘ THAM MƯU QUÂN KHU I
• 4.1. Quan điểm, định hướng quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• 4.2. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• 4.2.1. Hoàn thiện việc xây dựng định mức chi phí, lập dự toán chi thường xuyên
• 4.2.2. Chỉ đạo thực hiện dự toán chi thường xuyên NSQP
• 4.2.3. Chỉ đạo công tác kế toán, quyết toán trong quản lý chi thường xuyên NSQP
• 4.2.4. Kiểm tra, thanh tra tài chính hoạt động chi thường xuyên NSQP
• 4.3. Điều kiện để thực hiện tốt các giải pháp quản lý chi thường xuyên nguồn NSQP tại Ban Tài chính - BTM – QK1
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Tài chính quân đội là bộ phận của tài chính Nhà nước, có vai trò quan trọng trong việc hoàn thành nhiệm vụ của toàn quân. Cơ chế quản lý tài chính quân đội cần phù hợp với cơ chế của Nhà nước và đặc thù nhiệm vụ quốc phòng. Việc quản lý tốt nguồn chi thường xuyên ngân sách quốc phòng là nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng quân đội vững mạnh. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân sách quốc phòng hạn hẹp, việc nghiên cứu và hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 là cần thiết. Luận văn này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn thực tiễn, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

II. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của nghiên cứu là phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tiết kiệm ngân sách nhà nước. Mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên, đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, cũng như đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng.

III. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng

Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng bao gồm các khoản chi cho tiền lương, phụ cấp, trợ cấp và chi hoạt động của các đơn vị. Chi tiền lương là một phần quan trọng, nhằm bù đắp hao phí sức lao động của quân nhân. Phụ cấp và trợ cấp cũng đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo đời sống cho cán bộ, chiến sĩ. Việc quản lý các khoản chi này cần được thực hiện một cách chặt chẽ và hiệu quả để đảm bảo nguồn lực cho quốc phòng.

IV. Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1

Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Năng lực cán bộ tài chính còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý. Các yếu tố như chế độ chính sách, tổ chức bộ máy và trình độ cán bộ cũng tác động lớn đến công tác quản lý. Đánh giá kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế là cần thiết để tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục.

V. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng

Để hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1, cần đề xuất các giải pháp như hoàn thiện định mức chi phí, lập dự toán chi thường xuyên, và tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tài chính. Điều kiện để thực hiện tốt các giải pháp này bao gồm nâng cao năng lực cán bộ, cải thiện cơ sở vật chất và tổ chức bộ máy quản lý tài chính hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng là trụ cột then chốt nhằm bảo đảm nguồn lực tài chính cho nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và duy trì hoạt động thường xuyên của lực lượng vũ trang. Trong bối cảnh Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017) cùng Nghị định số 163/2016/NĐ-CP và Nghị định số 165/2016/NĐ-CP được ban hành, công tác quản trị tài chính công trong quân đội đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ về tính minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1, cơ quan quản lý và bảo đảm ngân sách cho 19 cơ quan, đơn vị trực thuộc, công tác quản lý tài chính phải đáp ứng yêu cầu khắt khe của một địa bàn chiến lược trọng yếu gồm 6 tỉnh Đông Bắc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ những vướng mắc thực tế tại đơn vị: cơ chế phân bổ kinh phí đôi lúc chưa theo kịp biến động giá cả thị trường; đặc thù nhiệm vụ của 19 đơn vị trực thuộc rất đa dạng dẫn đến nhiều định mức chi khác nhau; trình độ nghiệp vụ của đội ngũ nhân viên tài chính tại một số đơn vị cơ sở chưa đồng đều. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên giai đoạn 2016 - 2018, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp ứng dụng hoàn thiện công tác này đến năm 2025.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát Ban Tài chính và 19 đơn vị trực thuộc Bộ Tham mưu Quân khu 1. Phạm vi thời gian sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp 3 năm (2016 - 2018) và dữ liệu sơ cấp điều tra từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2019. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp tối ưu hóa tỷ lệ giải ngân đạt trên 98%, kiểm soát thất thoát lãng phí, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho Cục Tài chính Bộ Quốc phòng và Phòng Tài chính Quân khu 1 trong việc hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý tài chính quân đội giai đoạn 2019 - 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và Lý thuyết quản trị ngân sách nhà nước theo chu trình khép kín. Theo khoản 6 Điều 4 Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, chi thường xuyên ngân sách quốc phòng là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy quân sự, duy trì sức mạnh chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng an ninh thường xuyên.

Mô hình nghiên cứu xác lập chu trình quản lý chi thường xuyên qua 4 mắt xích liên hoàn: lập và phân bổ dự toán, chấp hành dự toán, kế toán - quyết toán, và kiểm tra - thanh tra tài chính. Khung lý thuyết tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi:

1. Chi tiền lương, phụ cấp, trợ cấp và tiền ăn: Khoản chi mang tính chất nuôi dưỡng, tái sản xuất sức lao động quân nhân theo Nghị định số 72/2018/NĐ-CP và Thông tư số 145/2017/TT-BQP.
2. Chi kinh phí nghiệp vụ: Các khoản chi bảo đảm công tác chuyên môn của các ngành tham mưu, tác chiến, thông tin, cơ yếu.
3. Nguyên tắc quản lý theo dự toán: Mọi khoản chi phải có trong dự toán pháp lệnh được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
4. Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Tối ưu hóa chi phí đầu vào để đạt kết quả nhiệm vụ quốc phòng cao nhất.
5. Nguyên tắc kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Thực hiện chi trả trực tiếp và hạn chế sử dụng tiền mặt trong giao dịch quân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán ngân sách năm 2016, 2017, 2018 của Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 và hệ thống văn bản pháp quy của Nhà nước, Bộ Quốc phòng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2019.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu điều tra toàn bộ (census sampling) nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối và độ tin cậy tối đa. Tổng cỡ mẫu khảo sát là 87 cán bộ, được chia thành 2 nhóm đối tượng độc lập:

• Nhóm cán bộ lãnh đạo, chỉ huy (thủ trưởng) quản lý dự toán tại 19 đơn vị trực thuộc: 55 cán bộ.
• Nhóm cán bộ, nhân viên tài chính chuyên trách toàn Bộ Tham mưu Quân khu 1: 32 cán bộ.

Lý do lựa chọn phương pháp điều tra toàn bộ là do quy mô đối tượng trong phạm vi đơn vị vừa phải, việc khảo sát 100% cán bộ lãnh đạo và nhân viên nghiệp vụ giúp phản ánh chính xác bức tranh quản trị từ khâu ra quyết định đến khâu tác nghiệp. Bảng câu hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ với khoảng cách giá trị là 0,80 điểm: từ 1,00 đến 1,80 điểm (quản lý kém); 1,81 đến 2,60 điểm (quản lý yếu); 2,61 đến 3,40 điểm (quản lý trung bình); 3,41 đến 4,20 điểm (quản lý khá); 4,21 đến 5,00 điểm (quản lý tốt). Phương pháp xử lý thông tin kết hợp phân tổ thống kê, thống kê mô tả (số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân) và so sánh chuỗi thời gian 3 năm nhằm làm rõ xu hướng biến động của các chỉ tiêu chi ngân sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2016 - 2018 và kết quả khảo sát 87 cán bộ cho thấy 4 phát hiện nổi bật:

Thứ nhất, công tác lập và phân bổ dự toán ngân sách: Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 đã tuân thủ chặt chẽ quy trình lập ngân sách 4 cấp, tỷ lệ phân bổ ngân sách đạt trên 95% dự toán được Bộ Tư lệnh Quân khu giao. Việc lập dự toán bảo đảm đúng các mốc thời gian: gửi dự toán về cấp trên trước ngày 30/9 và thông báo dự toán chính thức cho đơn vị cấp dưới trước ngày 05/01 hàng năm. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 15% đến 20% chỉ tiêu chi nghiệp vụ đột xuất chưa sát với thực tế, đòi hỏi phải điều chỉnh dự toán từ 2 đến 3 lần trong năm.

Thứ hai, kết quả chấp hành dự toán chi: Tỷ lệ giải ngân chi lương, phụ cấp, trợ cấp và tiền ăn luôn đạt 100% định mức theo mức lương cơ sở 1.390.000 đồng/tháng. Đối với kinh phí nghiệp vụ tự chi, tỷ lệ thực hiện bình quân đạt 98,2% so với dự toán năm. Phương thức thanh toán chuyển khoản qua Kho bạc Nhà nước tăng mạnh, giảm tỷ trọng giao dịch tiền mặt xuống dưới 8% tổng giá trị thanh toán.

Thứ ba, công tác kế toán và thanh quyết toán: 100% cán bộ tài chính tại Ban Tài chính đã làm chủ phần mềm kế toán theo Quyết định số 709/QĐ-CTC và triển khai thành công chế độ kế toán mới theo Quyết định số 3585/QĐ-BQP ngày 31/08/2018 của Bộ Quốc phòng. Điểm đánh giá mức độ chính xác của hồ sơ quyết toán từ khảo sát sơ cấp đạt mức bình quân 3,88/5,00 điểm (mức khá).

Thứ tư, công tác kiểm tra, thanh tra: Hàng năm, Ban Tài chính hoàn thành 100% kế hoạch kiểm tra định kỳ tại 19/19 đơn vị trực thuộc, thực hiện kiểm quỹ đột xuất ít nhất 1 lần/quý tại từng đơn vị, giúp phát hiện và chấn chỉnh kịp thời các sai lệch về chứng từ thanh toán.

Thảo luận kết quả

Khi đối sánh với thực tiễn quản lý tại Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bắc Ninh (nơi kinh phí lương đạt 100,71% và kinh phí nghiệp vụ tự chi đạt 98,54%), Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên (kiểm tra toàn diện 14/14 đầu mối) và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Cao Bằng (tỷ lệ phân bổ ngân sách đạt trên 80%, kiểm tra 20/20 đơn vị đạt 100%), công tác quản lý tài chính tại Bộ Tham mưu Quân khu 1 thể hiện tính ổn định tương đương và tuân thủ rất nghiêm ngặt kỷ luật ngân sách quân đội.

Nguyên nhân của những kết quả tích cực là nhờ sự quan tâm lãnh đạo trực tiếp của Đảng ủy Bộ Tham mưu, việc thực hiện quy chế công khai tài chính định kỳ 4 quý/năm và việc chuẩn hóa 100% hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ kế toán. Ngược lại, một số tồn tại như việc chậm hoàn thiện chứng từ thanh quyết toán tại các đơn vị cơ sở bắt nguồn từ 3 nguyên nhân chính:

• Năng lực chuyên môn của cán bộ tài chính kiêm nhiệm ở cấp phân đội còn hạn chế (khoảng 30% chưa qua đào tạo chính quy về tài chính quân đội).
• Biến động giá cả lương thực thực phẩm trên thị trường các tỉnh miền núi phía Bắc khiến việc quản lý giá mua sắm gặp nhiều khó khăn.
• Tính chất sẵn sàng chiến đấu và cơ động lực lượng đột xuất làm phát sinh các khoản chi ngoài kế hoạch ban đầu.

Để minh họa rõ nét các phát hiện, dữ liệu nghiên cứu có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ cột thể hiện cơ cấu chi (trong đó chi con người chiếm khoảng 65% - 70%, chi nghiệp vụ chiếm 30% - 35%) và bảng phân tổ mức độ hài lòng của 55 thủ trưởng đơn vị, qua đó giúp cấp chỉ huy nhận diện chính xác các khâu quản lý còn yếu kém.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 giai đoạn 2019 - 2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện xây dựng tiêu chuẩn, định mức chi phí và đổi mới quy trình lập dự toán: Ban Tài chính chủ trì phối hợp với 19 đơn vị trực thuộc tiến hành rà soát, khảo sát giá cả thị trường định kỳ 3 tháng/lần để điều chỉnh định mức chi tiêu nội bộ cho phù hợp. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ sai lệch dự toán năm xuống dưới 3%, bảo đảm 100% dự toán năm của các đơn vị được thẩm định và phê duyệt trước ngày 31/12 hàng năm.

2. Tăng cường chỉ đạo chấp hành dự toán và siết chặt kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc chỉ cấp phát kinh phí khi đã có dự toán được duyệt. Đơn vị cần nâng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống Kho bạc Nhà nước đạt trên 95% vào năm 2023. Toàn bộ các gói mua sắm tài sản, sửa chữa doanh trại có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thông qua Hội đồng giá thẩm định chất lượng và đơn giá trước khi giải ngân.

3. Chuẩn hóa công tác kế toán, quyết toán và đẩy mạnh chuyển đổi số: Áp dụng đồng bộ phần mềm kế toán theo Quyết định số 3585/QĐ-BQP và Hướng dẫn số 5555/CTC-CĐQLHL cho 100% các đơn vị trực thuộc. Tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ bắt buộc tối thiểu 40 giờ/năm cho 32 cán bộ, nhân viên tài chính toàn Bộ Tham mưu; rút ngắn thời gian tổng hợp báo cáo quyết toán quý từ 15 ngày xuống còn dưới 10 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán.

4. Nâng cao hiệu lực công tác tự thanh tra, kiểm tra tài chính nội bộ: Ban Tài chính phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Bộ Tham mưu duy trì kiểm tra định kỳ 100% các đầu mối dự toán (19/19 đơn vị) tối thiểu 1 lần/năm, đồng thời tổ chức kiểm tra đột xuất ít nhất 35% số đơn vị trực thuộc. Trọng tâm kiểm tra hướng vào việc quản lý quỹ vốn tăng gia sản xuất, tính hợp lệ của hóa đơn tài chính và thu hồi 100% các khoản tạm ứng quá hạn trước ngày 31/12 của năm ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Cán bộ, nhân viên ngành Tài chính Quân đội tại các Quân khu, Quân đoàn và Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh: Nắm bắt cẩm nang thực hành về quy trình 4 bước trong quản lý ngân sách quốc phòng (lập dự toán, chấp hành, quyết toán, kiểm tra); ứng dụng các biểu mẫu và phương pháp hạch toán kế toán mới theo Quyết định số 3585/QĐ-BQP, bảo đảm tỷ lệ thanh quyết toán chính xác 100%.

2. Thủ trưởng, chỉ huy các cơ quan, đơn vị quân đội cấp chiến thuật và chiến dịch: Nâng cao năng lực quản trị tài chính đơn vị, nắm vững thẩm quyền chuẩn chi, quy trình quản lý tài sản công và phương pháp điều hành ngân sách theo 4 quý, từ đó giảm thiểu nguy cơ sai phạm tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí được giao.

3. Giảng viên, nhà khoa học chuyên ngành Tài chính công và Kinh tế quản lý: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu thực chứng với bộ dữ liệu khảo sát 87 cán bộ, áp dụng thang đo Likert 5 điểm để đánh giá các mắt xích quản lý tài chính trong môi trường đặc thù của lực lượng vũ trang.

4. Học viên cao học và sinh viên các trường đại học khối ngành kinh tế: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu ứng dụng, kỹ thuật thu thập dữ liệu sơ cấp qua 19 đơn vị trực thuộc và cách thức xây dựng hệ thống giải pháp gắn liền với chỉ tiêu định lượng (metrics) và lộ trình thực thi rõ ràng giai đoạn 2019 - 2025.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm mới căn bản của công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 là gì? Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 quy định chặt chẽ việc quản lý ngân sách theo dự toán trung hạn và hàng năm, siết chặt kỷ luật tài chính qua Kho bạc Nhà nước. Tại đơn vị, 100% các khoản chi đều phải có trong dự toán được duyệt và minh bạch hóa theo 4 quý.

2. Cỡ mẫu khảo sát của đề tài được xác định như thế nào và có bảo đảm tính đại diện không? Mẫu khảo sát gồm 87 người (55 cán bộ chỉ huy tại 19 đơn vị trực thuộc và 32 nhân viên tài chính chuyên trách). Tác giả sử dụng phương pháp điều tra toàn bộ 100% đối tượng liên quan, bảo đảm tính đại diện tuyệt đối cho công tác tài chính của Bộ Tham mưu Quân khu 1.

3. Thang đo nào được sử dụng để đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại đơn vị? Nghiên cứu sử dụng thang đo Likert 5 mức độ với khoảng cách phân khoảng là 0,80 điểm. Điểm trung bình từ 3,41 đến 4,20 điểm thể hiện mức độ quản lý khá, giúp đo lường chính xác sự đồng thuận của cán bộ về các khâu dự toán, kế toán và thanh tra.

4. Những khó khăn lớn nhất trong công tác chấp hành ngân sách tại 19 đơn vị trực thuộc là gì? Khó khăn chủ yếu là sự biến động giá cả lương thực thực phẩm ngoài thị trường, khoảng 30% nhân viên tài chính cơ sở kiêm nhiệm chưa qua đào tạo chuyên sâu và các nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu đột xuất phát sinh khiến dự toán phải điều chỉnh từ 2 đến 3 lần/năm.

5. Giải pháp đột phá nào giúp nâng cao tính minh bạch tài chính tại đơn vị đến năm 2025? Giải pháp đột phá là chuẩn hóa 100% phần mềm kế toán theo Quyết định số 3585/QĐ-BQP, nâng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt qua Kho bạc lên trên 95% và duy trì kiểm tra định kỳ 100% các đầu mối đơn vị trực thuộc ít nhất 1 lần/năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách quốc phòng theo tinh thần Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và các văn bản chỉ đạo của Bộ Quốc phòng.
• Đánh giá khách quan thực trạng quản lý tài chính giai đoạn 2016 - 2018 tại Ban Tài chính Bộ Tham mưu Quân khu 1 thông qua phân tích số liệu thứ cấp và khảo sát toàn diện 87 cán bộ thuộc 19 đơn vị trực thuộc.
• Chỉ rõ những thành tựu đạt được như bảo đảm 100% chi lương, phụ cấp, giải ngân kinh phí nghiệp vụ tự chi đạt 98,2%, đồng thời chỉ ra các hạn chế trong khâu dự báo định mức chi tiêu.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính ứng dụng thực tiễn cao, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ điều chỉnh dự toán xuống dưới 3% và kiểm tra 100% đơn vị cơ sở hàng năm.
• Định hướng lộ trình thực hiện xuyên suốt từ năm 2019 đến năm 2025, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách quốc phòng, thực hành tiết kiệm và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của một chu “ trình NSQP. Những khoản chi thường xuyên một khi đã được ghi vào dự toán chi và đã được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là chi tiêu pháp lệnh. Xét trên giác độ quản lý, số chi thường xuyên đã được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính nhà nước đối với các đơn vị thụ hưởng NSQP, từ đó nảy sinh nguyên tắc quản lý chi thường xuyên theo dự toán. ” - Nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả: Tiết kiệm hiệu quả là một trong những “ nguyên tắc quan trọng hàng đầu của quản lý kinh tế, tài chính, bởi lẽ nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì vô hạn.

Do vậy, trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí tối thiểu nhưng phải đạt hiệu quả cao. Mặt khác do đặc thù hoạt động các đơn vị quân đội đa dạng, phức tạp, nhu cầu chi từ NSQP luôn gia tăng với tốc độ nhanh trong khi khả năng huy động nguồn thu có giới hạn, nên càng phải tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quản lý chi thường xuyên của NSQP. ” - Nguyên tắc chi trực tiếp qua kho bạc nhà nước: Một trong những chức năng “ quan trọng của kho bạc nhà nước là quản lý quỹ NSQP. Vì vậy, kho bạc nhà nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 13 vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiếm soát chặt chẽ mọi khoản chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là các khoản chi thường xuyên.

Để tăng cường vai trò của KBNN trong kiểm soát chi thường xuyên của NSQP, hiện nay nước ta đang thực hiện việc chi trực tiếp qua KBNN như là một nguyên tắc trong quản lý khoản chi này. Nội dung quản lý chi thường xuyên nguồn ngân sách quốc phòng 1. Lập và phân bổ dự toán chi thường xuyên nguồn NSQP Quản lý chi thường xuyên NSQP là một quá trình, bao gồm các khâu: Lập dự toán, chấp hành dự toán, kế toán, quyết toán, thanh kiểm tra. Trong đó, dự toán chi thường xuyên NSQP là công việc khởi đầu có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ các khâu của quá trình quản lý chi thường xuyên NSQP.

Lập dự toán chi thường xuyên NSQP thực chất là việc lập dự toán các khoản chi thường xuyên trong một niên độ nhất định. Một dự toán chính xác, đầy đủ cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn có tác dụng trong điều hành và quản lý ngân sách. Đơn vị dự toán các cấp lập dự toán ngân sách trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Đối với đơn vị dự toán quân đội, lập dự toán ngân sách là một chế độ cơ bản, thường xuyên của tài chính quân đội, nhằm đảm bảo kinh phí cho các nhiệm vụ của đơn vị.

Dự toán chi thường xuyên NSQP là phương hướng chi tiêu của các ngành, các đơn vị, tạo điều kiện cho đơn vị chi tiêu sử dụng kinh phí đúng chế độ, tiêu chuẩn, đúng mục đích và đối tượng sử dụng. Dư toán ngân sách lập ra được cấp có thẩm quyền phê duyệt là căn cứ pháp lý đảm bảo cho quá trình cấp phát chi tiêu ngân sách đúng đối tượng, đúng tiêu chuẩn, đúng nội dung và thanh quyết toán chính xác, đồng thời cũng là căn cứ để thực hiện kiểm tra, giám đốc tài chính trước khi chi tiêu đối với các ngành, các đơn vị sử dụng ngân sách. Dự toán ngân sách giúp cho lãnh đạo, chỉ huy đợn vị chỉ đạo các mặt hoạt động công tác trong phạm vi đơn vị của mình, đồng thời giúp cơ quan tài chính cấp trên nắm được nhu cầu đơn vị cấp dưới, làm cơ sở lập dự toán ngân sách cua mình. Tóm lại, xét trên nhiều phương diện lập dự toán ngân sách có vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình điều hành, quản lý ngân sách, đảm bảo cho các nhiệm vụ của đơn vị.

Vì vậy, để phát huy được vai trò, tác dụng của dự toán ngân sách trong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 14 thực tiễn khi lập dự toán ngân sách phải đáp ứng được những yêu cầu nhất định, phải triệt để tôn trọng những nguyên tắc đề ra, phải có phương pháp xây dựng một cách hợp lý, dựa trên những căn cứ đúng đắn. Quản lý việc lập dự toán bao gồm các nội dung cụ thể: Quản lý việc lập dự toán tại các đơn vị đúng quy định, chế độ tiêu chuẩn, đối tượng và mục đích sử dụng, về biểu mẫu, thời gian, tiết mục, tiểu mục. - Yêu cầu đối với lập dự toán chi thường xuyên NSQP: + Dự toán phải thể hiện đầy đủ các khoản mục dựa trên hệ thống chế độ, chính sách và tiêu chuẩn định mức đúng đắn phù hợp với thực tiễn. + Dự toán phải lập theo đúng biểu mẫu, đúng thời gian quy định và chi tiết đến tiểu mục, ngành của Mục lục NSNN áp dụng trong quân đội.

+ Ngân sách của đơn vị dự toán cấp trên phải lập trên cơ sở dự toán ngân sách của đơn vị dự toán ngân sách cấp dưới được phân tích theo nguồn kinh phí và lĩnh vực chi. + Dự toán phải được gửi lên đơn vị cấp trên, phải do chủ tài khoản đơn vị kí, kèm theo báo cáo thuyết minh ghi rõ cơ sở, căn cứ tính toán, phân tích so sánh với ước thực hiện năm báo cáo và số kiểm tra. - Căn cứ lập dự toán: + Căn cứ vào phương hướng, chủ trương, nhiệm vụ xây dựng và phát triển quân đội của Đảng và Nhà nước; các chỉ thị và mệnh lệnh của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và của người chỉ huy; các nhiệm vụ kế hoạch trong năm của đơn vị. + Căn cứ vào tổ chức, biên chế và trang bị: cơ sở quân số, biên chế như lương, phụ cấp, trợ cấp, tiền ăn, kinh phí báo chí, hoạt động câu lạc bộ, quân trang, dầu đèn, điện nước,.

+ Căn cứ vào hệ thống các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức và giá cả; + Căn cứ vào số kiểm tra về dự toán ngân sách do cơ quan có thẩm quyền thông báo và căn cứ vào mức tồn kho năm trước chuyển sang; + Căn cứ vào kinh nghiệm lập dự toán và tình hình thực hiện dự toán năm trước. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 15 - Phương pháp lập dự toán chi thường xuyên NSQP: Tùy thuộc vào nội dung chỉ tiêu cần tính toán, quá trình lập dự toán có thể sử dụng những phương pháp tính toán khác nhau hoặc có thể sử dụng đồng thời các phương pháp như sau: Phương pháp 1: Tính nhu cầu chi căn cứ vào định mức, tiêu chuẩn: số lượng và thời gian phải bảo đảm, dựa vào công thức tính sau: Tổng nhu cầu Thời gian (hoặc số lần) = Định mức x Số lượng x chi cả năm phải bảo đảm Phương pháp 2: Tính nhu cầu chi căn cứ vào chi phí thực hiện từng nhiệm vụ, từng công việc cụ thể, công thức tính như sau: Tổng nhu cầu chi Tổng nhu cầu chi cho các = cả năm công việc (A, B,.) Phương pháp 3: Tính nhu cầu chi căn cứ vào số thực hiện (hoặc ước thực hiện) của cả năm trước và yếu tố sẽ thay đổi trong năm kế hoạch. Số thực hiện (hoặc Chi phí tăng Chi phí giảm Tổng nhu cầu = ước thực hiện) của + do thay đổi - do thay đổi chi cả năm cả năm trước các yếu tố các yếu tố - Trình tự lập dự toán: BỘ TÀI CHÍNH BỘ QUỐC PHÒNG Đơn vị dự toán cấp 2 (Quân Ngành nghiệp vụ bảo khu, quân đoàn, quân binh đảm toàn quân chủng) Đơn vị dự toán cấp 3 (Sư đoàn và tương đương) Đơn vị dự toán cấp 4 (Trung đoàn và tương đương) Hình 1. Sơ đồ trình tự lập dự toán ngân sách năm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.

Bộ quốc phòng thông báo về số kiểm tra cho đơn vị cấp dưới theo từng cấp. Thời gian thông báo cho đơn vị cấp hai chậm nhất 10/7 hàng năm. => Các ngành lập dự toán gửi Bộ Quốc phòng (Cục Tài chính) trước ngày 01/08 hàng năm. Các đơn vị dự toán cấp 2 gửi dự toán trước ngày 30/9 hàng năm.

--> Bộ Tài chính thông báo số chính thức đã được Chính phủ phê duyệt cho Bộ Quốc phòng. Bộ Quốc phòng thông báo cho các ngành, các đơn vị theo từng cấp trước ngày 05/01 năm ngân sách. Dự toán NSQP năm được lập theo trình tự: Đơn vị cấp trên thông báo chỉ tiêu số kiểm tra (dự kiên số thu-chi) và hướng dẫn lập dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dưới, đơn vị cấp dưới tiến hành lập dự toán ngân sách năm gửi lên đơn vị cấp trên xét duyệt và thông báo chỉ tiêu chính thức cho đơn vị cấp dưới. Quá trình đó được thực hiện theo hình 1.

- Điều chỉnh dự toán ngân sách: Dự toán ngân sách năm giao cho các đơn vị được lập, duyệt và thông báo đầu năm ngân sách. Tuy vậy, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ khi có sự thay đổi của một số yếu tố thì phải điều chỉnh ngân sách như: + Thay đổi hoặc điều chỉnh các nhiệm vụ chính trị, quân sư; + Trường hợp đặc biệt có biến động lớn về nguồn thu, nhiệm vụ chi làm ảnh hưởng đến việc thực hiện phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước cần thiết phải điều chỉnh các khoản thu – chi; hoặc khi có sự thay đổi về chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, giá cả biến động lớn,. + Những nhiệm vụ đột xuất của đơn vị phải thực hiện nhưng chưa được bổ sung kinh phí. Trong trường hợp cần điều chỉnh dự toán ngân sách các đơn vị lập dự toán ngân sách điều chỉnh gửi cơ quan tài chính cấp trên xét duyệt.

Nếu thay đổi nhiều Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 17 nội dung lớn thì phải tiến hành lập lại dự toán ngân sách, nếu chỉ điều chỉnh một số khoản kinh phí thì căn cứ vào hướng dẫn của trên để tiến hành điều chỉnh dự toán ngân sách. Quá trình điều chỉnh dự toán ngân sách phải lưu ý đảm bảo tính thống nhất với dự toán ngân sách năm cả về nội dung, hình thức và mẫu biểu.