Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình ở các doanh nghiệp tại thành phố quy nhơn

Luận văn thạc sĩ phân tích vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình tại doanh nghiệp ở thành phố Quy Nhơn, mang lại cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Trần Kỳ Hân
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Tài Sản Cố Định Hữu Hình Tại Doanh Nghiệp Quy Nhơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Bố cục đề tài
• 0.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐO LƯỜNG VÀ CÔNG BỐ THÔNG TIN VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC KẾ TOÁN
• 1.1.1. Đặc điểm tài sản cố định hữu hình
• 1.1.2. Những ảnh hưởng đến công tác kế toán
• 1.2. CƠ SỞ GIÁ ĐỂ ĐO LƯỜNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH
• 1.2.1. Giá gốc hay giá lịch sử
• 1.2.2. Giá thay thế
• 1.2.3. Giá trị có thể thực hiện được/Giá trị thanh lý
• 1.2.4. Giá trị hiện tại hay hiện giá
• 1.3. ĐO LƯỜNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH
• 1.3.1. Đo lường tài sản cố định hữu hình tại thời điểm ghi nhận ban đầu theo mô hình giá gốc của kế toán Việt Nam
• 1.3.2. Đo lường các chi phí sau ghi nhận ban đầu liên quan đến tài sản cố định hữu hình
• 1.3.3. Khấu hao tài sản cố định hữu hình
• 1.3.4. Đo lường tài sản cố định hữu hình tại thời điểm lập báo cáo tài chính
• 1.4. CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH LIÊN QUAN ĐẾN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TẾ VẬN DỤNG CHUẨN MỰC TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm kinh tế - xã hội tại thành phố Quy Nhơn
• 2.1.2. Đặc điểm các doanh nghiệp tại thành phố Quy Nhơn
• 2.1.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. THỰC TẾ VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN
• 2.2.1. Đặc điểm tài sản cố định hữu hình của các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Quy Nhơn
• 2.2.2. Đánh giá việc vận dụng các nguyên tắc đo lường tài sản cố định hữu hình tại các doanh nghiệp ở thành phố Quy Nhơn
• 2.2.3. Đánh giá việc vận dụng các nguyên tắc trong việc công bố thông tin về tài sản cố định hữu hình ở các doanh nghiệp tại thành phố Quy Nhơn
• 2.3. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH VẬN DỤNG CÁC NỘI DUNG CỦA CHUẨN MỰC TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN VÀ CÁC NGUYÊN NHÂN ĐƯỢC TÌM THẤY
• 2.3.1. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Những phát hiện mới của đề tài
• 3.2. Những nội dung khó hiểu trong chuẩn mực tài sản cố định hữu hình với điều kiện Việt Nam
• 3.3. Thực tiễn về việc công bố thông tin về tài sản cố định hữu hình ở các doanh nghiệp tại thành phố Quy Nhơn và biện pháp hoàn thiện
• 3.4. Kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp tại thành phố Quy Nhơn về vấn đề đánh giá lại tài sản cố định hữu hình
• 3.5. Chuẩn hóa và làm rõ những nội dung khó hiểu trong chuẩn mực Tài sản cố định hữu hình trong điều kiện Việt Nam
• 3.6. Các khuyến cáo về vấn đề khấu hao trong các doanh nghiệp
• 3.7. Công tác kiểm tra từ các cơ quan chức năng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực Tài Sản Cố Định Hữu Hình

Nghiên cứu vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình tại các doanh nghiệp ở thành phố Quy Nhơn là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay. Việc áp dụng các chuẩn mực này không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý tài sản hiệu quả mà còn đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Đặc biệt, trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, việc hiểu rõ và vận dụng đúng các chuẩn mực này là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực

Việc nghiên cứu vận dụng chuẩn mực kế toán là cần thiết để đảm bảo rằng các doanh nghiệp tại Quy Nhơn có thể thích ứng với các quy định quốc tế. Điều này không chỉ giúp cải thiện quy trình quản lý tài sản mà còn nâng cao độ tin cậy của thông tin tài chính.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Chuẩn Mực TSCĐHH

Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá việc áp dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình tại các doanh nghiệp, từ đó tìm ra những giải pháp cải thiện và khắc phục những hạn chế trong việc thực hiện các chuẩn mực này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Vận Dụng Chuẩn Mực TSCĐHH

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình tại các doanh nghiệp Quy Nhơn vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.1. Những Tồn Tại Trong Việc Áp Dụng Chuẩn Mực

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về các yêu cầu của chuẩn mực kế toán Việt Nam. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất và thiếu chính xác trong việc ghi nhận và đo lường tài sản cố định.

2.2. Nguyên Nhân Gây Khó Khăn Trong Vận Dụng

Các nguyên nhân chính bao gồm sự thiếu hụt kiến thức chuyên môn, sự phức tạp trong quy trình ghi nhận tài sản và sự thay đổi liên tục của các quy định pháp lý liên quan đến tài sản cố định hữu hình.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Vận Dụng Chuẩn Mực TSCĐHH

Để đánh giá việc vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định tính và định lượng. Việc thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp sẽ giúp xác định rõ hơn về thực trạng và các vấn đề liên quan.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp để thu thập thông tin từ các doanh nghiệp. Điều này giúp có cái nhìn sâu sắc về cách thức áp dụng các chuẩn mực trong thực tế.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Để Đánh Giá Kết Quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS, từ đó đưa ra các kết luận và khuyến nghị cụ thể cho các doanh nghiệp trong việc cải thiện quy trình vận dụng chuẩn mực.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Quy Nhơn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình tại các doanh nghiệp Quy Nhơn còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, cũng có những doanh nghiệp đã thực hiện tốt và đạt được những kết quả tích cực.

4.1. Đánh Giá Thực Trạng Vận Dụng Chuẩn Mực

Nghiên cứu chỉ ra rằng một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các chuẩn mực này, giúp cải thiện hiệu quả quản lý tài sản và tăng cường tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Doanh Nghiệp Thành Công

Các doanh nghiệp thành công trong việc áp dụng chuẩn mực đã có những chiến lược rõ ràng và đầu tư vào đào tạo nhân viên, từ đó nâng cao năng lực quản lý tài sản cố định.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Về Tương Lai Vận Dụng Chuẩn Mực TSCĐHH

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc vận dụng chuẩn mực tài sản cố định hữu hình là cần thiết nhưng cần có sự cải thiện và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Các doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc áp dụng các chuẩn mực này.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các chuẩn mực và cách thức áp dụng hiệu quả.

5.2. Tương Lai Của Chuẩn Mực TSCĐHH Tại Việt Nam

Trong tương lai, việc điều chỉnh và cập nhật các chuẩn mực sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập tốt hơn với các quy định quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp Việt Nam phải thích nghi với các chuẩn mực và quy định kế toán quốc tế nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị tài sản. Tài sản cố định hữu hình (TSCĐHH) là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh và báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Tại thành phố Quy Nhơn, một trung tâm kinh tế trọng điểm của khu vực duyên hải miền Trung, các doanh nghiệp đang phát triển đa dạng về quy mô và lĩnh vực hoạt động, tuy nhiên việc vận dụng chuẩn mực kế toán về TSCĐHH còn nhiều hạn chế và chưa được nghiên cứu sâu sắc.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng vận dụng chuẩn mực TSCĐHH tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán TSCĐHH. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 120 doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất, thương mại và dịch vụ, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn năm 2010-2012. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thông tin tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hiệu quả tài sản cố định, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam phù hợp với điều kiện thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và chuẩn mực kế toán liên quan đến tài sản cố định hữu hình, bao gồm:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 03 (VAS 03): Định nghĩa TSCĐHH là tài sản có hình thái vật chất, sử dụng lâu dài trên 1 năm, có khả năng sinh lợi kinh tế trong tương lai và nguyên giá xác định đáng tin cậy. Chuẩn mực này quy định các nguyên tắc ghi nhận, đo lường, khấu hao và công bố thông tin về TSCĐHH.

• Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IAS 16: Cung cấp các hướng dẫn về ghi nhận, đo lường ban đầu và sau ghi nhận, cũng như các phương pháp khấu hao tài sản cố định hữu hình. IAS 16 nhấn mạnh tính linh hoạt trong việc lựa chọn mô hình giá gốc hoặc giá trị hợp lý để đo lường tài sản.

• Các khái niệm chính: Nguyên giá tài sản, chi phí sau ghi nhận ban đầu, khấu hao tài sản cố định (phương pháp đường thẳng, số dư giảm dần, theo sản lượng), giá trị còn lại, tổn thất giảm giá trị tài sản, và công bố thông tin trên báo cáo tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với cỡ mẫu 120 doanh nghiệp được chọn ngẫu nhiên từ tổng số doanh nghiệp hoạt động tại thành phố Quy Nhơn, chiếm khoảng 10% tổng số doanh nghiệp. Dữ liệu thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát trực tiếp, tập trung vào các nội dung: đặc điểm TSCĐHH, cách xác định nguyên giá, xử lý chi phí sau ghi nhận, khấu hao, thanh lý và công bố thông tin.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tần suất, phân tích ANOVA để so sánh sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp theo lĩnh vực, loại hình và quy mô. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2012, đảm bảo tính cập nhật và phản ánh thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán TSCĐHH tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm sử dụng TSCĐHH: 100% doanh nghiệp khảo sát sử dụng TSCĐHH mua sắm, 94,2% sử dụng TSCĐHH tự xây dựng, tự chế, 11,7% sử dụng TSCĐHH thuê tài chính. Tỷ lệ sử dụng các loại tài sản này giảm dần theo thứ tự mua sắm > tự xây dựng > thuê tài chính.

2. Ảnh hưởng đặc thù doanh nghiệp: Tỷ lệ sử dụng TSCĐHH cao nhất ở doanh nghiệp sản xuất (96% tự xây dựng, 24% thuê tài chính), thấp hơn ở doanh nghiệp thương mại và dịch vụ. Công ty cổ phần và doanh nghiệp quy mô lớn có tỷ lệ sử dụng TSCĐHH thuê tài chính cao hơn (40% và 26%) so với công ty TNHH và doanh nghiệp tư nhân.

3. Xác định nguyên giá TSCĐHH: 100% doanh nghiệp ghi nhận giá mua vào nguyên giá, 98,3% ghi nhận chi phí liên quan trực tiếp, 93,3% ghi nhận thuế nhập khẩu, nhưng chỉ 10,8% ghi nhận chi phí đi vay được vốn hóa. Việc không đồng nhất trong ghi nhận chi phí đi vay cho thấy sự vận dụng chưa đầy đủ chuẩn mực.

4. Phương pháp khấu hao: Phương pháp khấu hao đường thẳng được áp dụng phổ biến nhất, phù hợp với đặc điểm tài sản và điều kiện kinh tế địa phương. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp chưa nhất quán trong việc lựa chọn và áp dụng phương pháp khấu hao, ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự vận dụng chuẩn mực TSCĐHH tại các doanh nghiệp Quy Nhơn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc ghi nhận chi phí đi vay và áp dụng phương pháp khấu hao. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ về chuẩn mực kế toán, hạn chế về nguồn lực và sự phức tạp trong quản lý tài sản cố định. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ áp dụng chuẩn mực tại Quy Nhơn thấp hơn, phản ánh sự khác biệt về trình độ quản trị và điều kiện kinh tế.

Việc sử dụng phổ biến TSCĐHH mua sắm và tự xây dựng phù hợp với đặc điểm kinh tế địa phương, trong khi tỷ lệ thuê tài chính thấp do hạn chế về nguồn vốn và chính sách hỗ trợ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sử dụng các loại TSCĐHH theo lĩnh vực và loại hình doanh nghiệp, cũng như bảng so sánh tỷ lệ ghi nhận các yếu tố nguyên giá.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và đào tạo về chuẩn mực TSCĐHH: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ kế toán doanh nghiệp nhằm nâng cao hiểu biết và kỹ năng vận dụng chuẩn mực, đặc biệt về ghi nhận chi phí đi vay và lựa chọn phương pháp khấu hao. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, chủ thể là các cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội kế toán.

2. Hoàn thiện hệ thống hướng dẫn và văn bản pháp luật: Bộ Tài chính cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định liên quan đến TSCĐHH, làm rõ các nội dung khó hiểu trong chuẩn mực kế toán hiện hành để phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thời gian đề xuất trong 18 tháng.

3. Xây dựng hệ thống quản lý tài sản cố định hiện đại: Doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý TSCĐHH, bao gồm phần mềm quản lý tài sản, giúp theo dõi chi tiết nguyên giá, khấu hao và tình trạng tài sản. Chủ thể thực hiện là doanh nghiệp, hỗ trợ bởi các nhà cung cấp công nghệ, trong vòng 24 tháng.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và hỗ trợ từ cơ quan chức năng: Cơ quan thuế và kiểm toán cần tăng cường kiểm tra việc áp dụng chuẩn mực TSCĐHH, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc khắc phục sai sót và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính. Thời gian thực hiện liên tục, ưu tiên trong 12 tháng đầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ kế toán và kiểm toán doanh nghiệp: Nghiên cứu cung cấp kiến thức thực tiễn về vận dụng chuẩn mực TSCĐHH, giúp nâng cao kỹ năng ghi nhận, đo lường và công bố thông tin tài sản cố định.

2. Nhà quản lý doanh nghiệp: Hiểu rõ hơn về vai trò và ảnh hưởng của TSCĐHH trong quản trị tài chính, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư, bảo trì và khấu hao phù hợp.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng để hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán và chính sách quản lý tài sản cố định.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về kế toán tài sản cố định trong điều kiện Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. TSCĐHH là gì và tiêu chuẩn ghi nhận như thế nào?
   TSCĐHH là tài sản có hình thái vật chất, sử dụng lâu dài trên 1 năm, mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai và có nguyên giá xác định đáng tin cậy. Tiêu chuẩn ghi nhận bao gồm bốn yếu tố: lợi ích kinh tế, nguyên giá xác định, thời gian sử dụng trên 1 năm và giá trị tối thiểu theo quy định.

2. Phương pháp khấu hao nào được sử dụng phổ biến nhất tại doanh nghiệp Quy Nhơn?
   Phương pháp khấu hao đường thẳng được áp dụng phổ biến nhất do tính đơn giản và phù hợp với đặc điểm tài sản cũng như điều kiện kinh tế địa phương.

3. Tại sao một số doanh nghiệp không ghi nhận chi phí đi vay vào nguyên giá TSCĐHH?
   Nguyên nhân do nhận thức chưa đầy đủ về chuẩn mực kế toán, thiếu hướng dẫn cụ thể và hạn chế về nguồn lực kế toán, dẫn đến việc không áp dụng vốn hóa chi phí đi vay đúng quy định.

4. Ảnh hưởng của quy mô và loại hình doanh nghiệp đến việc sử dụng TSCĐHH như thế nào?
   Doanh nghiệp lớn và công ty cổ phần có tỷ lệ sử dụng các loại TSCĐHH, đặc biệt là thuê tài chính, cao hơn so với doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc doanh nghiệp tư nhân do khả năng tài chính và quy mô hoạt động lớn hơn.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý TSCĐHH?
   Doanh nghiệp nên áp dụng công nghệ quản lý tài sản, đào tạo nhân viên kế toán, tuân thủ chuẩn mực kế toán và phối hợp với cơ quan chức năng để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong ghi nhận và báo cáo tài sản cố định.

Kết luận

• Nghiên cứu lần đầu tiên đánh giá thực trạng vận dụng chuẩn mực TSCĐHH tại các doanh nghiệp thành phố Quy Nhơn với cỡ mẫu 120 doanh nghiệp đa dạng về lĩnh vực, loại hình và quy mô.
• Phát hiện tỷ lệ sử dụng TSCĐHH mua sắm đạt 100%, tự xây dựng 94,2%, thuê tài chính 11,7%, phản ánh đặc điểm kinh tế và nguồn lực doanh nghiệp địa phương.
• Việc ghi nhận nguyên giá và áp dụng phương pháp khấu hao còn nhiều bất cập, đặc biệt trong vốn hóa chi phí đi vay và lựa chọn phương pháp khấu hao phù hợp.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức, hoàn thiện chính sách, ứng dụng công nghệ và tăng cường kiểm tra nhằm cải thiện công tác kế toán TSCĐHH.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo, sửa đổi chuẩn mực kế toán và xây dựng hệ thống quản lý tài sản hiện đại, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý để nâng cao hiệu quả quản lý tài sản cố định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐO LƯỜNG VÀ CÔNG BỐ THÔNG TIN VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP 1. ĐẶC ĐIỂM TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC KẾ TOÁN 1. Đặc điểm tài sản cố định hữu hình a.

Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định hữu hình: Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 03 (VAS số 03) thì tài sản cố định hữu hình (tangible fixed assets) là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐHH. Thông tư số 203/2009/TT-BTC về Hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định định nghĩa một cách cụ thể hơn. Theo đó, tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất thoả mãn các tiêu chuẩn của TSCĐHH, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải. Theo kế toán Việt Nam, các tài sản được ghi nhận là TSCĐHH phải thỏa mãn đồng thời tất cả bốn (4) tiêu chuẩn ghi nhận sau: - Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó; - Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy; - Thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm; - Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành (hiện tại là 10.

Tuy nhiên, theo chuẩn mực Kế toán quốc tế thì hai điều kiện để ghi nhận một khoản chi phí là tài sản cố định khi và chỉ khi khoản chi phí đó mang lại Luan van 5 lợi ích kinh tế trong tương lai và số tiền có thể xác định được một cách đáng tin cậy (tiêu chuẩn ghi nhận ban đầu của bất động sản, nhà xưởng, máy móc thiết bị). Giữa quan điểm của kế toán Việt Nam và kế toán quốc tế có sự khác biệt trong việc ghi nhận TSCĐHH. Chuẩn mực Kế toán quốc tế chỉ đưa ra hai tiêu chuẩn (là hai tiêu chuẩn đầu tiên của kế toán Việt Nam) trong khi đó kế toán Việt Nam có đưa thêm hai tiêu chuẩn về thời gian sử dụng ước tính và tiêu chuẩn về giá trị. Sự khác biệt này thật sự cũng là điều dễ hiểu vì kế toán quốc tế được ban hành để áp dụng chung cho nhiều quốc gia trên thế giới mà giá trị đồng tiền của các quốc gia là hoàn toàn khác nhau nên không thể xác định một tiêu chuẩn chung về giá trị cho tất cả các quốc gia được.

Quốc gia nào vận dụng kế toán quốc tế thì tùy tình hình thực tế của mình về đặc điểm kinh tế - xã hội, giá trị đồng tiền, hệ thống pháp luật có liên quan, … mà đưa ra một tiêu chuẩn giá trị về TSCĐHH cho quốc gia mình một cách hợp lý nhất. Tương tự như thế, mỗi quốc gia có một quan điểm khác nhau về khái niệm “năm tài chính” mặc dù rất nhiều quốc gia lựa chọn năm dương lịch trùng với năm tài chính. Tuy nhiên, khái niệm này còn tùy thuộc rất nhiều vào các yếu tố khác như đặc thù DN, lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh,… Vì lý do đó chuẩn mực kế toán quốc tế không đưa ra một tiêu chuẩn về thời gian sử dụng của TSCĐHH. Đặc điểm tài sản cố định hữu hình Từ khái niệm về TSCĐHH, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra những đặc điểm của nó: Một là, đặc điểm đầu tiên dễ nhận thấy nhất của TSCĐHH là những tài sản có hình thể vật chất cụ thể, rõ ràng mà chúng ta có thể nhận diện, phân loại bằng mắt thường.

Luan van 6 Hai là, tài sản cố định hữu hình có đặc điểm cơ bản nhất là có thời gian sử dụng dài, nó đồng nghĩa với việc loại tài sản này sẽ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ba là, vì tham gia và nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh nên giá trị của TSCĐHH không chuyển dịch một lần vào giá trị của thực thể sản phẩm được tạo ra trong một kỳ kinh doanh mà giá trị của TSCĐHH sẽ bị hao mòn dần trong suốt quá trình sử dụng nó. Đặc điểm này dẫn đến một thuộc tính khác mà chỉ tồn tại ở loại tài sản này đó là khấu hao. Khấu hao là cách thức chủ quan của nhà quản lý để phân bổ giá trị của TSCĐHH vào chi phí của các chu kỳ kinh doanh mà TSCĐHH đó tham gia.

Bốn là, theo Kế toán Việt Nam thì tiêu chuẩn giá trị hiện hành của TSCĐHH là từ 10.000 đồng trở lên do đó đôi khi nó được hình thành từ một nguồn vốn hoặc nhiều nguồn vốn khác nhau. Vấn đề này chưa được đề cập trong kế toán quốc tế. Tất cả những đặc điểm này đều liên quan nhiều đến công tác kế toán của TSCĐHH trong các doanh nghiệp. Những ảnh hưởng đến công tác kế toán Do những đặc điểm cơ bản trên của TSCĐHH nên công tác kế toán đối với TSCĐHH bị ảnh hưởng rất lớn từ khâu xác định giá trị gốc ban đầu (xác định nguyên giá) cho tới khâu xác định giá trị hao mòn cũng như việc theo dõi chi tiết TSCĐHH.

Đầu tiên, từ khâu xác định giá trị gốc ban đầu (xác định nguyên giá) đã có những nét khác biệt so với các tài sản khác của DN. Do tài sản cố định hữu hình được phân thành nhiều loại khác nhau tùy vào yếu tố hình thành nên TSCĐHH. Điều này dẫn đến việc nguyên giá của TSCĐHH cũng sẽ được xác định theo nhiều cách khác nhau. Ví dụ như TSCĐHH mua sắm sẽ có cách thức xác định nguyên giá khác với TSCĐHH tự xây dựng hay tự chế,… Luan van 7 Bên cạnh đó như đã trình bày, TSCĐHH được hình thành từ một hoặc nhiều nguồn vốn khác nhau dựa vào mục đích sử dụng của TSCĐHH đó nên trong khâu hạch toán tăng, chúng ta còn có một bút toán đặc biệt đó là bút toán kết chuyển nguồn để ghi tăng nguồn vốn kinh doanh và ghi giảm một hoặc nhiều nguồn vốn khác.

Hai là, việc xác định giá trị hao mòn của TSCĐHH cũng ảnh hưởng đến công tác kế toán. Như đã nói, TSCĐHH có đặc điểm là tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh nên giá trị của nó được phân bổ dần vào chi phí kinh doanh trong kỳ theo các tiêu thức thích hợp. Do đó, việc xác định các tiêu thức phân bổ để xác định giá trị hao mòn của TSCĐHH sao cho phản ánh một cách hợp lý nhất tình hình tài sản của DN cũng là một vấn đề quan trọng. Có 3 phương pháp khấu hao là khấu hao theo đường thẳng (khấu hao đều theo thời gian sử dụng), khấu hao theo số dư giảm dần và khấu hao theo số lượng sản phẩm.

Tùy vào đặc điểm của TSCĐHH mà DN phải lựa chọn khấu hao theo một phương pháp nào đó. Ba là, theo dõi chi tiết TSCĐHH cũng là một công việc khá phức tạp. Như đã nói, TSCĐHH được phân thành nhiều loại nên việc theo dõi từng TSCĐHH riêng lẻ cũng như từng loại TSCĐHH làm công việc kế toán trở nên phức tạp hơn. Đầu tiên, ngay từ thời điểm tiếp nhận TSCĐHH, DN phải phân loại một cách chính xác TSCĐHH đó thuộc loại nào, ghi vào sổ, thẻ tài sản cố định một cách chính xác.

Hằng năm, khi lập báo cáo tài chính doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết cho từng TSCĐHH cũng như từng loại ở 03 chỉ tiêu là nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại. Từ những ảnh hưởng của TSCĐHH đến công tác kế toán như trên thì kế toán TSCĐHH cần phải quán triệt những nguyên tắc sau đây: Thứ nhất; xác định đối tượng ghi TSCĐHH hợp lý. Đối tượng kế toán (ghi) TSCĐHH là từng TSCĐHH riêng biệt, có kết cấu độc lập và thực hiện Luan van 8 một chức năng nhất định hoặc có thể là một tổ hợp liên kết nhiều bộ phận cùng thực hiện một chức năng. Trên cơ sở đối tượng đã xác định, cần xây dựng số hiệu của từng đối tượng TSCĐHH nhằm thuận tiện và tránh nhầm lẫn trong hạch toán và quản lý TSCĐHH.

Thứ hai; phân loại TSCĐHH một cách khoa học. Do TSCĐHH trong DN có nhiều loại với nhiều hình thái biểu hiện, tính chất đầu tư, công dụng và tình hình sử dụng khác nhau nên để thuận lợi cho việc quản lý và hạch toán TSCĐHH cần sắp xếp TSCĐHH vào từng nhóm theo những đặc trưng nhất định như nhà cửa vật kiến trúc, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải thiết bị truyền dẫn,… Thứ ba; xác định giá trị ghi sổ TSCĐHH. Trong mọi trường hợp, tài sản cố định hữu hình phải được đánh giá theo nguyên giá và giá trị còn lại. Do vậy, việc ghi sổ phải bảo đảm phản ánh được tất cả 03 chỉ tiêu về giá trị của TSCĐHH là nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại.

Trong đó, nguyên giá TSCĐHH được đánh giá một cách khác nhau tùy theo từng loại TSCĐHH cụ thể. CƠ SỞ GIÁ ĐỂ ĐO LƯỜNG TÀI SẢN CỐ ĐỊNH HỮU HÌNH 1. Giá gốc hay giá lịch sử (Historical cost) Giá gốc (giá lịch sử) là giá thực tế phát sinh liên quan đến việc hình thành tài sản, nợ phải trả ở doanh nghiệp. Đối với TSCĐHH, đo lường theo giá gốc phản ánh số tiền hoặc tương đương tiền được chi ra để có được một TSCĐHH tại thời điểm mà TSCĐHH đó ở trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Giá gốc được sử dụng đến trong các trường hợp tiếp nhận tài sản (mua sắm, đầu tư xây dựng,…), khi lập báo cáo tài chính (theo Kế toán Việt Nam). Vậy chung quy lại, theo tác giả thì giá gốc được sử dụng khi doanh nghiệp đang hoạt động bình thường (không bị giải thể, phá sản, sáp nhập,…) và các tài sản cũng đang được sử dụng đúng mục đích và doanh nghiệp không có yêu cầu thanh lý, nhượng bán chúng. Luan van 9 Giá gốc có ưu điểm là loại giá được sử dụng phổ biến trong đo lường tài sản và nợ phải trả vì tính khách quan và xác thực của nó giữa các bên có liên quan đến một nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Thông tin kế toán được phản ánh qua giá gốc đảm bảo được tính tin cậy do có những bằng chứng đáng tin cậy (thể hiện qua chứng từ kế toán), do vậy có ích đối với người sử dụng trong việc ra quyết định.

Bên cạnh đó, giá gốc cũng có một số hạn chế.