Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu phi tại một số tỉnh phía bắc việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu phi tại một số tỉnh phía bắc, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Lan
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc bệnh Dịch tả lợn Châu Phi tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• THESIS ABSTRACT
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH DỊCH TẢ LỢN CHÂU PHI
• 6.1.1. Tình hình nghiên cứu bệnh Dịch tả lợn Châu Phi trên thế giới và Việt Nam
• 6.1.2. Tình hình nghiên cứu bệnh Dịch tả lợn Châu Phi trên thế giới
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dịch Tả Lợn Châu Phi Thách Thức và Nghiên Cứu

Dịch tả lợn châu Phi (ASF) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn. Bệnh do virus ASF gây ra, có tỷ lệ tử vong cao, lên đến 100%. Hiện nay, chưa có vaccine dịch tả lợn châu Phi hiệu quả. Việt Nam, với ngành chăn nuôi lợn tại miền Bắc đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông nghiệp miền Bắc, đang phải đối mặt với những thách thức lớn từ dịch bệnh này. Nghiên cứu về dịch tễ học dịch tả lợn châu Phi và các biện pháp phòng chống dịch tả lợn châu Phi là vô cùng cấp thiết. Theo Cục Thú y, tính đến tháng 11/2019, dịch bệnh đã lan rộng ra 63 tỉnh thành, gây thiệt hại nặng nề cho người chăn nuôi.

1.1. Tình Hình Dịch Tả Lợn Châu Phi ASF Tại Việt Nam

Dịch tả lợn châu Phi bùng phát tại Việt Nam vào đầu tháng 2 năm 2019, sau đó lan rộng ra khắp cả nước. Tính đến đầu tháng 10 năm 2019, hơn 5 triệu con lợn đã bị tiêu hủy, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi. Diễn biến dịch bệnh rất phức tạp, đòi hỏi công tác chẩn đoán chính xác và biện pháp xử lý kịp thời. Chẩn đoán sàng lọc tại thực địa dựa vào triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và dịch tễ học là bước đầu tiên quan trọng. Các nghiên cứu về triệu chứng lâm sàng và biến đổi bệnh tích của bệnh ở Việt Nam còn hạn chế.

1.2. Ảnh Hưởng Của Dịch Bệnh Đến Kinh Tế Nông Nghiệp Miền Bắc

Ngành chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông nghiệp miền Bắc. Dịch tả lợn châu Phi gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến thu nhập của người chăn nuôi, làm giảm sản lượng thịt lợn và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng thực phẩm. Việc kiểm soát dịch bệnh là yếu tố then chốt để bảo vệ ngành chăn nuôi và đảm bảo an ninh lương thực. Cần có các chính sách hỗ trợ người chăn nuôi và các biện pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả.

II. Triệu Chứng và Bệnh Tích Dịch Tả Lợn Châu Phi Nghiên Cứu

Nghiên cứu về triệu chứng bệnh dịch tả lợn châu Phi và bệnh tích đại thể và bệnh tích vi thể là rất quan trọng để chẩn đoán và kiểm soát dịch bệnh. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp bao gồm sốt cao, mệt mỏi, xuất huyết ngoài da. Bệnh tích đại thể bao gồm hạch lympho xuất huyết, lách sưng to, thận xuất huyết. Bệnh tích vi thể đặc trưng là xuất huyết tràn lan ở các cơ quan nội tạng, hoại tử ở nhu mô gan và tế bào lympho. Việc xác định các đặc điểm bệnh lý này giúp cán bộ thú y và người chăn nuôi thực hiện sàng lọc và chẩn đoán bệnh.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Đặc Trưng Của Bệnh Dịch Tả Lợn Châu Phi

Các triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh DTLCP thể hiện thể cấp tính và á cấp tính. Các triệu chứng thường gặp bao gồm mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn (100%), sốt cao 40 - 42oC (100%), có triệu chứng hô hấp như ho, khó thở (73,33%), triệu chứng thần kinh (60,00%), xuất huyết ngoài da ở vùng tai, hông (53,33%), chết đột ngột (10,00%). Các triệu chứng này giúp nhận biết sớm bệnh DTLCP.

2.2. Bệnh Tích Đại Thể Và Vi Thể Chủ Yếu Ở Lợn Mắc Dịch Tả Lợn Châu Phi

Bệnh tích đại thể của lợn mắc bệnh DTLCP bao gồm hạch lympho xuất huyết, phù thũng, màu đỏ sẫm (100%), thận xuất huyết (100%), lách sậm màu sưng to, nhồi huyết (96,66%), màng não xuất huyết (60%), phổi xuất huyết (60,00%,), ruột xuất huyết (53,33%). Bệnh tích vi thể đặc trưng là xuất huyết tràn lan ở các cơ quan nội tạng, hoại tử ở nhu mô gan và tế bào lympho và hiện tượng teo, vỡ nhân ở tế bào lympho ở hạch và lách.

2.3. Phân Bố Kháng Nguyên Virus Dịch Tả Lợn Châu Phi ASF

Kháng nguyên virus Dịch tả lợn Châu Phi được phát hiện ở hầu hết các cơ quan của lợn mắc bệnh. Trong đó kháng nguyên được phát hiện ở các tế bào đại thực bào, tế bào đơn nhân ở nhiều cơ quan khác nhau, tế bào gan và tế bào biểu mô ống thận. Sự phân bố kháng nguyên virus DTLCP tập trung nhiều ở các cơ quan như hạch và lách. Các cơ quan phổi, thận và gan mức độ phân bố kháng nguyên đạt trung bình và kháng nguyên phân bố ít ở các cơ quan như não, tim, ruột và dạ dày.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán Dịch Tả Lợn Châu Phi PCR và ELISA

Chẩn đoán chính xác bệnh dịch tả lợn châu Phi là rất quan trọng để kiểm soát dịch bệnh. Các phương pháp chẩn đoán phổ biến bao gồm xét nghiệm dịch tả lợn châu Phi bằng kỹ thuật PCR dịch tả lợn châu Phi (Polymerase Chain Reaction) và ELISA dịch tả lợn châu Phi (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay). PCR được sử dụng để phát hiện virus ASF trong mẫu bệnh phẩm, trong khi ELISA được sử dụng để phát hiện kháng thể ASF trong máu lợn. Việc kết hợp các phương pháp chẩn đoán khác nhau giúp tăng độ chính xác và hiệu quả.

3.1. Kỹ Thuật PCR Real time PCR Trong Chẩn Đoán Dịch Tả Lợn Châu Phi

Kỹ thuật PCR, đặc biệt là Real-time PCR, là phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác bệnh DTLCP. Phương pháp này cho phép phát hiện và định lượng virus ASF trong mẫu bệnh phẩm. Real-time PCR có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và phân biệt với các bệnh khác có triệu chứng tương tự.

3.2. Ứng Dụng Của ELISA Trong Phát Hiện Kháng Thể Dịch Tả Lợn Châu Phi

ELISA là một phương pháp chẩn đoán huyết thanh học được sử dụng để phát hiện kháng thể ASF trong máu lợn. ELISA có thể được sử dụng để theo dõi sự lưu hành của virus trong đàn lợn và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống dịch bệnh. Tuy nhiên, ELISA có thể cho kết quả dương tính giả do phản ứng chéo với các virus khác.

IV. Biện Pháp Phòng Chống Dịch Tả Lợn Châu Phi Hiệu Quả Hiện Nay

Hiện nay, chưa có vaccine dịch tả lợn châu Phi hiệu quả, do đó, các biện pháp phòng chống dịch tả lợn châu Phi chủ yếu tập trung vào an toàn sinh học trong chăn nuôi và quản lý dịch bệnh. Các biện pháp bao gồm vệ sinh chuồng trại, kiểm soát vận chuyển lợn, tiêu hủy lợn bệnh, và truy xuất nguồn gốc dịch bệnh. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về cơ chế lây truyền bệnh và các biện pháp phòng chống là rất quan trọng.

4.1. An Toàn Sinh Học Trong Chăn Nuôi Yếu Tố Quyết Định Phòng Dịch

An toàn sinh học là yếu tố then chốt trong phòng chống dịch tả lợn châu Phi. Các biện pháp an toàn sinh học bao gồm vệ sinh chuồng trại thường xuyên, khử trùng định kỳ, kiểm soát ra vào trang trại, sử dụng thức ăn chăn nuôi an toàn, và kiểm soát côn trùng và động vật gặm nhấm. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình an toàn sinh học giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm bệnh.

4.2. Quản Lý Dịch Bệnh Truy Xuất Nguồn Gốc và Tiêu Hủy Lợn Bệnh

Quản lý dịch bệnh hiệu quả bao gồm truy xuất nguồn gốc dịch bệnh, tiêu hủy lợn bệnh, và xử lý môi trường sau dịch. Việc truy xuất nguồn gốc giúp xác định nguyên nhân gây bệnh và ngăn chặn sự lây lan. Tiêu hủy lợn bệnh là biện pháp cần thiết để loại bỏ nguồn lây nhiễm. Xử lý môi trường sau dịch giúp loại bỏ virus khỏi môi trường và ngăn ngừa tái nhiễm.

4.3. Chính Sách Hỗ Trợ Người Chăn Nuôi Bị Thiệt Hại Do Dịch Bệnh

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ người chăn nuôi bị thiệt hại do dịch bệnh. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm bồi thường thiệt hại, hỗ trợ vốn vay, và hỗ trợ kỹ thuật. Việc hỗ trợ người chăn nuôi giúp họ vượt qua khó khăn và tái sản xuất.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Phòng Chống Dịch Tả Lợn Châu Phi

Việc ứng dụng công nghệ trong phòng chống dịch đang ngày càng trở nên quan trọng. Các công nghệ như blockchain trong truy xuất nguồn gốc, IoT trong giám sát dịch bệnh, và big data trong phân tích dịch bệnh có thể giúp cải thiện hiệu quả của các biện pháp phòng chống. Việc sử dụng các công cụ phân tích dịch tễ học và mô hình hóa dịch bệnh cũng giúp dự báo và kiểm soát dịch bệnh tốt hơn.

5.1. Blockchain Trong Truy Xuất Nguồn Gốc Sản Phẩm Chăn Nuôi

Công nghệ blockchain có thể được sử dụng để truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi, giúp người tiêu dùng và cơ quan quản lý biết được nguồn gốc, quy trình sản xuất, và chất lượng của sản phẩm. Việc truy xuất nguồn gốc giúp ngăn chặn việc tiêu thụ sản phẩm từ lợn bệnh và tăng cường niềm tin của người tiêu dùng.

5.2. IoT Internet of Things Trong Giám Sát Sức Khỏe Đàn Lợn

Công nghệ IoT có thể được sử dụng để giám sát sức khỏe đàn lợn, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật. Các cảm biến có thể được sử dụng để theo dõi nhiệt độ cơ thể, nhịp tim, và hoạt động của lợn. Dữ liệu từ các cảm biến được truyền về trung tâm điều khiển để phân tích và đưa ra cảnh báo.

VI. Nghiên Cứu Vaccine Dịch Tả Lợn Châu Phi Triển Vọng Tương Lai

Nghiên cứu về vaccine dịch tả lợn châu Phi đang được tiến hành trên toàn thế giới. Mặc dù chưa có vaccine hiệu quả, nhưng các nghiên cứu đang cho thấy những triển vọng tích cực. Việc phát triển vaccine thành công sẽ là một bước đột phá trong phòng chống dịch bệnh và bảo vệ ngành chăn nuôi lợn. Các nghiên cứu tập trung vào việc phát triển vaccine dựa trên các chủng virus giảm độc lực hoặc sử dụng công nghệ di truyền.

6.1. Các Hướng Nghiên Cứu Vaccine Dịch Tả Lợn Châu Phi Hiện Nay

Các hướng nghiên cứu vaccine DTLCP hiện nay bao gồm phát triển vaccine dựa trên virus giảm độc lực, vaccine vector, và vaccine DNA. Vaccine dựa trên virus giảm độc lực có ưu điểm là tạo miễn dịch mạnh mẽ, nhưng có nguy cơ gây bệnh. Vaccine vector và vaccine DNA an toàn hơn, nhưng hiệu quả miễn dịch có thể thấp hơn.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Nghiên Cứu và Phát Triển Vaccine

Hợp tác quốc tế là rất quan trọng trong nghiên cứu và phát triển vaccine DTLCP. Các nhà khoa học từ các quốc gia khác nhau có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, và nguồn lực để đẩy nhanh quá trình nghiên cứu. Các tổ chức quốc tế như OIE và FAO đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối các hoạt động hợp tác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp với tổng đàn lợn năm 2018 đạt khoảng 27,8 triệu con, tăng 1,4% so với năm trước. Tuy nhiên, bệnh Dịch tả lợn Châu Phi (DTLCP) đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành này kể từ khi xuất hiện lần đầu tại Việt Nam vào tháng 2 năm 2019. Tính đến tháng 11 năm 2019, dịch bệnh đã lan rộng ra 63 tỉnh, thành phố với hơn 5 triệu con lợn bị tiêu hủy, đe dọa nghiêm trọng sản xuất và sinh kế người chăn nuôi. Bệnh do virus DTLCP gây ra, có khả năng gây chết lên đến 100% lợn mắc bệnh, chưa có vắc xin phòng ngừa hiệu quả và các biện pháp kiểm soát còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định các triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể của lợn mắc bệnh DTLCP tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam, đồng thời xác định sự phân bố virus trong các cơ quan nội tạng của lợn bệnh. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 6/2019 đến tháng 5/2020 tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng giúp cán bộ thú y và người chăn nuôi sàng lọc, chẩn đoán và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế và hỗ trợ phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình dịch tễ học về bệnh truyền nhiễm do virus DTLCP, bao gồm:

• Lý thuyết dịch tễ học bệnh truyền nhiễm: Phân tích các yếu tố truyền lây trực tiếp và gián tiếp của virus DTLCP qua tiếp xúc, thức ăn thừa, véc tơ ve mềm Ornithodoros spp., và môi trường ô nhiễm.
• Mô hình sinh bệnh học virus DTLCP: Virus xâm nhập qua đường tiêu hóa, hô hấp, nhân lên trong đại thực bào, gây tổn thương xuất huyết đa cơ quan, giảm bạch cầu và tiểu cầu, dẫn đến tử vong cao.
• Khái niệm chính: Triệu chứng lâm sàng (sốt cao, xuất huyết ngoài da, triệu chứng hô hấp và thần kinh), bệnh tích đại thể (xuất huyết hạch lympho, thận, lách), bệnh tích vi thể (xuất huyết lan tỏa, hoại tử nhu mô gan, teo tế bào lympho), và phân bố kháng nguyên virus trong các cơ quan nội tạng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu bệnh phẩm thu thập từ lợn nghi mắc DTLCP tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam trong giai đoạn 6/2019 - 5/2020.
• Phương pháp thu thập: Quan sát, mô tả triệu chứng lâm sàng; mổ khám để ghi nhận bệnh tích đại thể; lấy mẫu mô các cơ quan nội tạng để phân tích vi thể và hóa mô miễn dịch.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng kỹ thuật Realtime PCR, RT-PCR và PCR để phát hiện virus DTLCP và các tác nhân đồng nhiễm; làm tiêu bản vi thể nhuộm HE để quan sát tổn thương mô; kỹ thuật hóa mô miễn dịch để xác định sự phân bố kháng nguyên virus trong mô.
• Cỡ mẫu: Hàng chục mẫu lợn bệnh được thu thập và xử lý, đảm bảo đại diện cho các tỉnh nghiên cứu.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên các lợn nghi mắc bệnh dựa trên triệu chứng lâm sàng và kết quả sàng lọc ban đầu.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 6/2019 đến tháng 5/2020, bao gồm thu thập mẫu, phân tích phòng thí nghiệm và xử lý số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Triệu chứng lâm sàng: 100% lợn mắc bệnh biểu hiện mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn và sốt cao từ 40-42°C. Triệu chứng hô hấp như ho, khó thở xuất hiện ở 73,33% mẫu, triệu chứng thần kinh chiếm 60%, xuất huyết ngoài da ở vùng tai và hông chiếm 53,33%, và 10% lợn chết đột ngột.
2. Bệnh tích đại thể: 100% lợn có hạch lympho xuất huyết, phù thũng, màu đỏ sẫm; thận xuất huyết 100%; lách sậm màu, sưng to, nhồi huyết chiếm 96,66%. Màng não và phổi xuất huyết cùng chiếm 60%, ruột xuất huyết 53,33%.
3. Bệnh tích vi thể: Xuất huyết lan tỏa ở các cơ quan nội tạng, hoại tử nhu mô gan, tế bào lympho teo và vỡ nhân ở hạch và lách là đặc trưng bệnh lý.
4. Phân bố kháng nguyên virus: Kháng nguyên virus DTLCP được phát hiện ở hầu hết các cơ quan, tập trung nhiều ở hạch lympho và lách. Mức độ phân bố trung bình ở phổi, thận và gan, ít hơn ở não, tim, ruột và dạ dày.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh DTLCP tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam chủ yếu biểu hiện thể cấp tính và á cấp tính với tỷ lệ triệu chứng lâm sàng và bệnh tích phù hợp với các báo cáo quốc tế. Việc phát hiện kháng nguyên virus tập trung ở các cơ quan lympho và lách phù hợp với vai trò của đại thực bào trong quá trình nhân lên của virus. So sánh với các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ xuất huyết và tổn thương mô tương đồng, khẳng định tính đặc trưng của bệnh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể, bảng phân bố kháng nguyên virus theo cơ quan để minh họa rõ ràng hơn. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn mẫu bệnh phẩm phù hợp cho chẩn đoán và nghiên cứu sâu hơn, đồng thời hỗ trợ phát triển các biện pháp phòng chống dịch hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và sàng lọc lâm sàng: Đào tạo cán bộ thú y và người chăn nuôi nhận biết sớm các triệu chứng đặc trưng của DTLCP nhằm phát hiện kịp thời, giảm thiệt hại kinh tế. Thực hiện trong vòng 6 tháng tới tại các tỉnh phía Bắc.
2. Áp dụng kỹ thuật chẩn đoán phân tử: Sử dụng Realtime PCR và hóa mô miễn dịch để xác định chính xác virus trong các mẫu bệnh phẩm, đặc biệt là các cơ quan có tỷ lệ phân bố kháng nguyên cao như hạch lympho và lách. Chủ thể thực hiện là các phòng thí nghiệm thú y cấp tỉnh và trung ương.
3. Kiểm soát vận chuyển và an toàn sinh học: Thắt chặt kiểm soát vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn, áp dụng biện pháp vệ sinh, khử trùng nghiêm ngặt tại các trang trại và khu vực có dịch. Thực hiện liên tục và giám sát định kỳ.
4. Nghiên cứu và phát triển vắc xin: Đẩy mạnh nghiên cứu phân lập virus từ các mẫu bệnh phẩm có kháng nguyên tập trung cao để phát triển vắc xin phòng bệnh hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch trong tương lai. Thời gian nghiên cứu dài hạn, phối hợp giữa các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý.
5. Tuyên truyền nâng cao nhận thức: Thực hiện chiến dịch truyền thông về bệnh DTLCP, cách phòng tránh và xử lý khi phát hiện bệnh nhằm giảm thiểu hoang mang và sai lệch thông tin trong cộng đồng chăn nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ thú y cơ sở: Nắm bắt đặc điểm triệu chứng và bệnh tích để thực hiện sàng lọc, lấy mẫu và phối hợp chẩn đoán chính xác, nâng cao hiệu quả phòng chống dịch.
2. Người chăn nuôi lợn: Hiểu rõ biểu hiện bệnh và biện pháp phòng ngừa, giúp giảm thiệt hại kinh tế và duy trì sản xuất ổn định.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y: Tài liệu tham khảo khoa học về bệnh DTLCP, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu và giảng dạy.
4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp dữ liệu khoa học để xây dựng chính sách kiểm soát dịch bệnh, phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh DTLCP có lây sang người không?
   Bệnh DTLCP không lây sang người, virus chỉ gây bệnh trên lợn và các loài lợn hoang dã. Người có thể vô tình mang virus qua tiếp xúc nhưng không bị nhiễm bệnh.

2. Triệu chứng lâm sàng đặc trưng của DTLCP là gì?
   Lợn mắc bệnh thường sốt cao 40-42°C, mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn, có thể xuất huyết ngoài da vùng tai, hông, kèm theo triệu chứng hô hấp và thần kinh.

3. Phương pháp chẩn đoán chính xác nhất hiện nay là gì?
   Kỹ thuật Realtime PCR được xem là phương pháp chẩn đoán chính xác và nhanh nhất để phát hiện virus DTLCP trong mẫu bệnh phẩm.

4. Virus DTLCP tồn tại trong môi trường bao lâu?
   Virus có thể tồn tại trong máu đông lạnh lên đến 18 tháng, trong thịt đông lạnh đến 1000 ngày, và trong phân ẩm khoảng 11 ngày, cho thấy khả năng lây lan cao qua môi trường.

5. Hiện có vắc xin phòng bệnh DTLCP không?
   Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh DTLCP hiệu quả được thương mại hóa do tính đa dạng và phức tạp của virus, các nghiên cứu đang tiếp tục để phát triển vắc xin sống nhược độc và các loại vắc xin khác.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ các triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể đặc trưng của lợn mắc bệnh DTLCP tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam.
• Phân bố kháng nguyên virus tập trung chủ yếu ở hạch lympho và lách, cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn mẫu bệnh phẩm chẩn đoán và nghiên cứu virus.
• Kết quả góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán, hỗ trợ công tác phòng chống dịch bệnh và giảm thiệt hại kinh tế cho ngành chăn nuôi lợn.
• Đề xuất các giải pháp thực tiễn như tăng cường giám sát, áp dụng kỹ thuật phân tử, kiểm soát vận chuyển và phát triển vắc xin.
• Khuyến khích các bước tiếp theo tập trung nghiên cứu sâu về đặc tính virus và thử nghiệm vắc xin nhằm kiểm soát dịch bệnh bền vững.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phòng chống DTLCP là cần thiết nhằm bảo vệ ngành chăn nuôi lợn và phát triển kinh tế nông nghiệp quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CHỦ YẾU CỦA LỢN MẮC BỆNH DỊCH TẢ LỢN CHÂU PHI TẠI MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM Ngành: Thú y Mã số: 8.01 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Thị Lan TS. Trương Quang Lâm NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thu Hiền i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy giáo, sự giúp đỡ động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin trân trọng cảm ơn đối với sự quan tâm, giúp đỡ đặc biệt của thầy cô giáo hướng dẫn khoa học – GS. Nguyễn Thị Lan và TS.

Trương Quang Lâm và các thầy, các cô trong Khoa Thú y đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Học Viện, Ban quản lý Đào Tạo và các bạn bè, đồng nghiệp đã hết lòng giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, xây dựng và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công nhân viên tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình của tôi đã tạo mọi điều kiện và động viên tôi suốt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thu Hiền ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu bệnh dịch tả lợn Châu Phi. Tình hình nghiên cứu bệnh Dịch tả lợn Châu Phi trên thế giới và Việt Nam. Dịch tễ học.

Chẩn đoán bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Phòng bệnh. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Nguyên liệu nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp quan sát, mô tả. Phương pháp mổ khám. Phương pháp lấy mẫu và xử lý mẫu.

Phương pháp Realtime PCR. Phương pháp RT-PCR. Phương pháp PCR. Phương pháp phân lập vi khuẩn.

Phương pháp làm tiêu bản vi thể. Phương pháp hóa mô miễn dịch. Phương pháp xử lý số liệu. KẾt quẢ và thảo luận.

Kết quả thu thập mẫu ca bệnh, sàng lọc và xác định một số triệu trứng lâm sàng của lợn mắc bệnh DTLCP. Kết quả thu thập ca bệnh phẩm và sàng lọc lợn mắc bệnh DTLCP đạt tiêu chuẩn nghiên cứu. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Kết quả nghiên cứu bệnh tích đại thể và vi thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP.

Bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Bệnh tích vi thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Kết quản nghiên cứu sự phân bố kháng nguyên virus dịch tả lợn châu phi bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch. Kết quả phát hiện kháng nguyên virus Dịch tả lợn Châu Phi bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch.

Kết luận và đề nghị. 62 Tài liệu tham khảo. 63 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ ASF African Swine Fever DTLCP Dịch tả lợn Châu Phi ASFV African Swine Fever Virus CSFV Classical Swine Fever Virus Ct Cycle threshold DNA Deoxyribonucleic acid ELISA Enzyme – Linked ImmunSorbent Assay IFT Indirect Fmmumnofluorescence Test HP Haemophilus parasuis APP Actinobacillus pleuropneumoniae PM Pasteurella multocida MH Mycoplasma hyopneumoniae PAM Porcine Alveolar Macrophages PBS Phosphate Buffer Saline PCR Polymerase Chain Reaction PCV2 Porcine Circo Virus type 2 PRRSV Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus RNA Ribonucleic acid v c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sức đề kháng của virus Dịch tả lợn Châu Phi.

Khả năng tồn tại của virus DTLCP trong nhiều điều kiện môi trường. Trình tự mồi – mẫu dò. Thành phần phản ứng Realtime PCR. Chu kỳ nhiệt cho phản ứng Realtime PCR.

Thành phần phản ứng RT-PCR. Thành phần phản ứng PCR. Số lượng mẫu lợn nghi mắc bệnh DTLCP thu thập được. Kết quả chẩn đoán lợn mắc bệnh Dịch tả lợn Châu Phi bằng kỹ thuật Realtime PCR.

Kết quả kiểm tra đồng nhiễm với các tác nhân gây bệnh khác ở lợn mắc DTLCP. Một số triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Bệnh tích vi thể ở một số cơ quan của lợn mắc bệnh DTLCP.

Kết quả phát hiện kháng nguyên virus DTLCP tại các mô lợn mắc bệnh bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch. Kết quả so sánh tương quan phân bố kháng nguyên virus DTLCP bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch và Realtime PCR. 60 vi c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Tình hình DTLCP trên thế giới giai đoạn 2016-2018.

Tình hình DTLCP trên thế giới từ 01/01/2019-01/03/2019. Cấu trúc virus DTLCP. Sơ đồ truyền lây của virus DTLCP. Tóm tắt sơ đồ lây lan của bệnh Dịch tả lợn Châu Phi.

Mối nguy chính gây lây nhiễm bệnh DTLCP với lợn nuôi. Tỷ lệ chết của lợn mắc bệnh theo độc lực của các chủng virus DTLCP. Hình ảnh triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP. Hình ảnh bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP.

Hình ảnh bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP (tiếp). Hình ảnh bệnh tích vi thể của lợn mắc bệnh DTLCP. Hình ảnh bệnh tích vi thể lợn mắc bệnh DTLCP (tiếp). Hình ảnh bệnh tích vi thể lợn mắc bệnh DTLCP (tiếp).

Hình ảnh các tế bào dương tính với kháng nguyên virus DTLCP (IHC400X). Đánh giá mức độ phân bố kháng nguyên virus DTLCP trên mẫu mô dương tính (IHC40X). Hình ảnh tế bào đại thực bào dương tính với kháng nguyên virus DTLCP ở một số cơ quan (IHC40X). 59 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Thị Thu Hiền Tên luận văn: Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc bệnh Dịch tả lợn Châu Phi tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam.

Ngành: Thú y Mã số: 8.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Xác định được triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể, vi thể của lợn mắc bệnh Dịch tả lợn Châu Phi tại một số tỉnh ở miền Bắc Việt Nam. - Xác định được sự phân bố virus Dịch tả lợn Châu Phi tại các cơ quan nội tạng của lợn mắc bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp quan sát, mô tả; - Phương pháp mổ khám, quan sát bệnh tích đại thể; - Phương pháp lấy mẫu và xử lý mẫu; - Phương pháp PCR, Realtime PCR và RT-PCR - Phương pháp làm tiêu bản vi thể - Phương pháp hóa mô miễn dịch; - Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả chính và kết luận Các đặc điểm bệnh lý đặc trưng của lợn mắc bệnh DTLCP thể hiện thể cấp tính và á cấp tính: - Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh DTLCP: mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn (100%), sốt cao 40 - 42oC (100%), có triệu chứng hô hấp như ho, khó thở (73,33%), triệu chứng thần kinh (60,00%), xuất huyết ngoài da ở vùng tai, hông (53,33%), chết đột ngột (10,00%).

- Bệnh tích đại thể của lợn mắc bệnh DTLCP: hạch lympho xuất huyết, phù thũng, màu đỏ sẫm (100%), thận xuất huyết (100%), lách sậm màu sưng to, nhồi huyết (96,66%), màng não xuất huyết (60%), phổi xuất huyết (60,00%,), ruột xuất huyết (53,33%); viii c - Bệnh tích vi thể đặc trưng của lợn mắc DTLCP là xuất huyết tràn lan ở các cơ quan nội tạng, hoại tử ở nhu mô gan và tế bào lympho và hiện tượng teo, vỡ nhân ở tế bào lympho ở hạch và lách. - Kháng nguyên virus Dịch tả lợn Châu Phi được phát hiện ở hầu hết các cơ quan của lợn mắc bệnh. Trong đó kháng nguyên được phát hiện ở các tế bào đại thực bào, tế bào đơn nhân ở nhiều cơ quan khác nhau, tế bào gan và tế bào biểu mô ống thận. Sự phân bố kháng nguyên virus DTLCP tập trung nhiều ở các cơ quan như hạch và lách.

Các cơ quan phổi, thận và gan mức độ phân bố kháng nguyên đạt trung bình và kháng nguyên phân bố ít ở các cơ quan như não, tim, ruột và dạ dày Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin về triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể chủ yếu của lợn mắc bệnh DTLCP là những thông tin quan trọng giúp cán bộ thú y hay người chăn nuôi thực hiện sàng lọc và tiếp tục khẳng định lợn bị mắc bệnh bằng các chẩn đoán phòng thí nghiệm. Xác định được sự phân bố kháng nguyên virus DTLCP tại các cơ quan nội tạng của lợn mắc bệnh có ý nghĩa vô cùng quan trọng cho việc lựa chọn mẫu bệnh phẩm phục vụ cho công tác phân lập virus để sản xuất vắc xin phòng và khống chế dịch bệnh nhằm giảm thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi lợn. ix c THESIS ABSTRACT Master candidate: Hoang Thi Thu Hien Thesis title: Research on the main pathological characteristics in swine infected with African swine fever in some provinces of the North of Vietnam. Major: Veterinary Code: 8.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives - To identify clinical symptoms, gross and microscopic lesions of pigs infected with African swine fever in some provinces of the North of Vietnam.

- To determine the distribution of ASF viruses in the internal organs of pigs infected with African swine fever. Materials and Methods - Method of observation and description; - Method of observation of gross lesions; - Method of sampling and processing samples; - Method of determine of microscopic lesion - PCR, Realtime PCR and RT-PCR methods; - Immunohistochemistry; - Data analysis.