Luận văn: Ẩn dụ trong Diễn ngôn Chính trị ở Hai Bối cảnh Văn hóa

Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu ẩn dụ trong diễn ngôn chính trị, so sánh hai bối cảnh văn hóa. Phân tích chuyên sâu về ngôn ngữ và chính trị.

• Tác giả: Lê Thị Phương Lan
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyễn Thị Thu Hà
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Metaphors in Political Discourse Made in the Two Different Cultural Contexts (Ẩn dụ trong diễn ngôn chính trị được thực hiện ở hai bối cảnh văn hóa khác nhau)
• Loại tài liệu: M. Minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Acknowledgments
• Abstract
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale
• 1.2. Aims of the study
• 1.3. Objectives of the study
• 1.4. Research questions
• 1.5. Scope of the study
• 1.6. Method of the study
• 1.7. Organization of the study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND
• 2.1. Literature review
• 2.2. What is conceptual metaphor?
• 2.3. Classification of conceptual metaphor
• 2.3.1. Structural metaphors
• 3. CHAPTER 3: METHODOLOGY
• 3.1. Process of data collection
• 3.2. Data analysis procedures
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. The socio-political situations of the speeches
• 4.1.1. The American context
• 4.1.2. The Vietnamese context
• 4.2. An overview of metaphor use in the four speeches
• 4.3. The similarities and differences of conceptual metaphors made in American and Vietnamese cultural contexts
• 4.4. Recapitulation of findings
• 4.5. Limitations and suggestions for further study
• APPENDIX III

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Văn Ẩn Dụ Trong Diễn Ngôn Chính Trị

Luận văn thạc sĩ "Metaphors in political discourse made in the two different cultural contexts" (Ẩn dụ trong diễn ngôn chính trị được thực hiện ở hai bối cảnh văn hóa khác nhau) của Lê Thị Phương Lan nghiên cứu việc sử dụng ẩn dụ trong diễn văn chính trị. Nghiên cứu tập trung vào bốn bài phát biểu của hai đời Tổng thống Mỹ, Barack Obama và Bill Clinton. Luận văn so sánh cách sử dụng ẩn dụ trong hai bối cảnh văn hóa khác nhau: Việt Nam và Hoa Kỳ. Khung lý thuyết chính được sử dụng là lý thuyết ẩn dụ khái niệm của Lakoff và Johnson (1980). Mục tiêu là xác định sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng ẩn dụ và giải thích ảnh hưởng của văn hóa đến những sự khác biệt này. Luận văn sử dụng phương pháp phân tích định tính, kết hợp với phân tích định lượng để hỗ trợ việc giải thích. Kết quả cho thấy, mặc dù nhiều ẩn dụ khái niệm dường như mang tính phổ quát, các biểu hiện ẩn dụ cụ thể lại khác nhau giữa các bối cảnh văn hóa. Sự khác biệt này có thể do những kinh nghiệm sống khác nhau ở miền nguồn, chỉ được tiếp xúc bởi những người thuộc một bối cảnh cụ thể.

1.1. Phạm Vi Nghiên Cứu Diễn Văn Chính Trị Bối Cảnh Văn Hóa

Nghiên cứu tập trung vào bốn bài phát biểu chính thức của Tổng thống Obama và Clinton, hai bài phát biểu nhậm chức tại Mỹ và hai bài phát biểu khi đến thăm Việt Nam. Luận văn xác định ẩn dụ trong các bài phát biểu và phân loại chúng dựa trên lý thuyết ẩn dụ khái niệm. Các ẩn dụ được so sánh giữa hai bối cảnh văn hóa để tìm ra điểm tương đồng và khác biệt. Cuối cùng, luận văn cố gắng giải thích sự ảnh hưởng của bối cảnh văn hóa đến việc lựa chọn và sử dụng ẩn dụ. Luận văn thừa nhận rằng nghiên cứu chỉ mang tính khám phá do giới hạn về dữ liệu (bốn bài phát biểu) và phạm vi của một luận văn thạc sĩ.

1.2. Mục Tiêu Luận Văn Phân Tích Ẩn Dụ và So Sánh Bối Cảnh

Mục tiêu chính của luận văn là tìm hiểu ảnh hưởng của bối cảnh văn hóa đến việc sử dụng ẩn dụ trong diễn văn chính trị. Cụ thể, luận văn hướng đến việc: (1) Liệt kê và phân loại tất cả các ẩn dụ trong bốn bài phát biểu. (2) So sánh các ẩn dụ được sử dụng trong bối cảnh Việt Nam và Hoa Kỳ. (3) Giải thích những điểm khác biệt và tương đồng dựa trên các đặc điểm của hai bối cảnh văn hóa. Luận văn cũng đặt ra câu hỏi nghiên cứu: Có những điểm tương đồng và khác biệt nào trong việc sử dụng ẩn dụ trong diễn văn chính trị của Tổng thống Obama và Clinton ở Mỹ và Việt Nam? Bối cảnh văn hóa có thể ảnh hưởng đến việc sử dụng ẩn dụ trong những bài phát biểu đó như thế nào?

II. Tổng Quan Lý Thuyết Ẩn Dụ Khái Niệm Văn Hóa Chính Trị

Luận văn dựa trên lý thuyết ẩn dụ khái niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) của Lakoff và Johnson (1980). Theo CMT, ẩn dụ không chỉ là một công cụ tu từ mà còn là một phần cơ bản của tư duy. Ẩn dụ khái niệm giúp chúng ta hiểu một khái niệm trừu tượng (miền đích) thông qua một khái niệm cụ thể hơn (miền nguồn). Ví dụ, "THỜI GIAN LÀ TIỀN BẠC" là một ẩn dụ khái niệm phổ biến. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong việc hình thành và giải thích ẩn dụ. Bối cảnh văn hóa cung cấp nền tảng kinh nghiệm và kiến thức chung, cho phép người nói và người nghe hiểu nhau thông qua ẩn dụ. Diễn ngôn chính trị, đặc biệt, thường sử dụng ẩn dụ để thuyết phục, định hình dư luận và truyền tải thông điệp.

2.1. Phân Loại Ẩn Dụ Cấu Trúc Định Hướng Bản Thể Luận

Ẩn dụ cấu trúc ánh xạ toàn bộ cấu trúc của miền nguồn sang miền đích. Ví dụ: "TRANH LUẬN LÀ CHIẾN TRANH." Ẩn dụ định hướng tổ chức một hệ thống khái niệm dựa trên các định hướng không gian (lên-xuống, trong-ngoài, trước-sau). Ví dụ: "HẠNH PHÚC LÀ LÊN; BUỒN BÃ LÀ XUỐNG." Ẩn dụ bản thể luận coi các khái niệm trừu tượng như các thực thể cụ thể. Ví dụ: "LẠM PHÁT LÀ MỘT THỰC THỂ." Luận văn sử dụng cách phân loại này để phân tích các ẩn dụ trong diễn văn chính trị.

2.2. Ảnh Hưởng Văn Hóa Ngôn Ngữ Chính Trị và Bản Sắc

Văn hóa ảnh hưởng sâu sắc đến cách chúng ta sử dụng và hiểu ẩn dụ. Allan (2008) nhấn mạnh rằng ẩn dụ khái niệm chỉ có thể được giải thích bằng cách xem xét "bối cảnh văn hóa" mà chúng xuất hiện. Ngôn ngữ chính trị, văn hóa và ẩn dụ có mối quan hệ phức tạp. Ẩn dụ phản ánh thế giới quan khác nhau. Chúng không chỉ thể hiện những kinh nghiệm chung của con người mà còn giúp chúng ta hiểu thông tin rõ ràng về nhiều khái niệm trong một nền văn hóa và ngôn ngữ cụ thể. Bối cảnh đóng vai trò quan trọng trong phân tích diễn ngôn chính trị.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thu Thập Phân Tích Dữ Liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính để phân tích ngôn ngữ được sử dụng trong các bài phát biểu. Các bước thu thập dữ liệu bao gồm: (1) Xem và đọc bốn bài phát biểu. (2) Xác định các ẩn dụ khái niệm trong bốn bài phát biểu bằng quy trình "Metaphor Identification Procedure" (MIP) do Pragglejaz Group (2007) phát triển. (3) Phân loại các ẩn dụ theo lý thuyết ẩn dụ khái niệm của Lakoff và Johnson (1980). (4) Xác định tỷ lệ của mỗi loại ẩn dụ khái niệm. (5) Tính tỷ lệ phần trăm của ẩn dụ khái niệm trong mỗi bài phát biểu. (6) So sánh sự khác biệt và tương đồng trong việc sử dụng ẩn dụ trong bối cảnh Việt Nam và Hoa Kỳ. (7) Giải thích và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ẩn dụ của Tổng thống Obama và Clinton trong hai bối cảnh văn hóa.

3.1. Quy Trình Xác Định Ẩn Dụ Từ Văn Bản Đến Phân Loại

Luận văn sử dụng quy trình MIP để xác định ẩn dụ. Quy trình này bao gồm các bước: Đọc toàn bộ văn bản/diễn ngôn để có hiểu biết chung. Xác định các đơn vị từ vựng trong văn bản/diễn ngôn. Đối với mỗi đơn vị từ vựng, xác định ý nghĩa của nó trong ngữ cảnh. Xác định xem ý nghĩa theo ngữ cảnh của từ có liên quan đến ý nghĩa cơ bản hay không. Nếu có sự khác biệt đáng kể giữa hai ý nghĩa, đánh dấu đơn vị từ vựng là ẩn dụ.

3.2. Phân Tích Định Lượng Định Tính Kết Hợp Phương Pháp

Nghiên cứu kết hợp phân tích định lượng (đếm số lượng và tỷ lệ các loại ẩn dụ) với phân tích định tính (giải thích ý nghĩa và tác động của các ẩn dụ trong bối cảnh văn hóa). Phân tích định lượng giúp cung cấp cái nhìn tổng quan về việc sử dụng ẩn dụ, trong khi phân tích định tính cho phép hiểu sâu hơn về các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến việc lựa chọn ẩn dụ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu So Sánh Ẩn Dụ Trong Hai Bối Cảnh

Nghiên cứu cho thấy cả sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng ẩn dụ giữa hai bối cảnh văn hóa. Về điểm tương đồng, cả hai bối cảnh đều sử dụng ba loại ẩn dụ khái niệm (cấu trúc, định hướng, bản thể luận). Các lĩnh vực ẩn dụ phổ biến bao gồm: hành trình, con người, chiến tranh, xây dựng, cái chết và ánh sáng. Về điểm khác biệt, một số biểu hiện ẩn dụ cụ thể chỉ được tìm thấy trong bối cảnh Hoa Kỳ, ví dụ, ẩn dụ về thể thao và âm nhạc.

4.1. Điểm Tương Đồng Ẩn Dụ Phổ Quát Về Cuộc Sống và Xã Hội

Các ẩn dụ phổ quát như "CUỘC SỐNG LÀ HÀNH TRÌNH", "QUỐC GIA LÀ MỘT NGƯỜI", "CHÍNH TRỊ LÀ CHIẾN TRANH" xuất hiện ở cả hai bối cảnh. Điều này cho thấy những kinh nghiệm cơ bản của con người (hành trình, quan hệ xã hội, xung đột) được thể hiện thông qua ẩn dụ một cách tương tự, bất kể văn hóa.

4.2. Điểm Khác Biệt Ẩn Dụ Đặc Thù Văn Hóa Lịch Sử Mỹ

Ẩn dụ về thể thao (ví dụ: "cuộc chạy đua vũ trang"), âm nhạc (ví dụ: "hòa âm"), thời tiết (ví dụ: "bão tố") và bóng tối (liên quan đến cuộc nội chiến) chỉ xuất hiện trong bối cảnh Hoa Kỳ. Những ẩn dụ này liên quan đến lịch sử, văn hóa và kinh nghiệm đặc thù của nước Mỹ.

4.3. Giải Thích Sự Khác Biệt Yếu Tố Văn Hóa Khán Giả

Sự khác biệt trong việc sử dụng ẩn dụ có thể được giải thích bằng các yếu tố văn hóa và đặc điểm của khán giả. Các bài phát biểu tại Mỹ hướng đến khán giả Mỹ, do đó sử dụng các ẩn dụ quen thuộc và gợi cảm xúc cho người Mỹ. Các bài phát biểu tại Việt Nam hướng đến khán giả Việt Nam, do đó sử dụng các ẩn dụ đơn giản và dễ hiểu hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giao Tiếp Chính Trị Đa Văn Hóa

Luận văn có ý nghĩa thực tiễn trong việc giúp người đọc hiểu rõ hơn về cách ẩn dụ được sử dụng trong diễn văn chính trị, đặc biệt trong bối cảnh đa văn hóa. Nghiên cứu cũng chỉ ra tầm quan trọng của việc xem xét bối cảnh văn hóa khi giải thích ẩn dụ để tránh hiểu lầm. Hiểu biết về ẩn dụ khái niệm có thể giúp các nhà giao tiếp chính trị xây dựng thông điệp hiệu quả hơn, phù hợp với từng đối tượng khán giả.

5.1. Bài Học Từ Nghiên Cứu Lựa Chọn Ẩn Dụ Phù Hợp

Nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn ẩn dụ phù hợp với bối cảnh văn hóa và đối tượng khán giả là rất quan trọng để đảm bảo sự hiệu quả của thông điệp. Nên tránh sử dụng các ẩn dụ quá phức tạp hoặc mang tính đặc thù văn hóa cao khi giao tiếp với khán giả đa văn hóa.

5.2. Gợi Ý Nghiên Cứu Tiếp Theo Mở Rộng Dữ Liệu Lý Thuyết

Luận văn khuyến nghị các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi dữ liệu (ví dụ: phân tích nhiều bài phát biểu hơn) và sử dụng các lý thuyết khác về ẩn dụ để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của ẩn dụ trong diễn văn chính trị.

VI. Kết Luận Ẩn Dụ Bối Cảnh Văn Hóa Tương Tác Thế Nào

Luận văn kết luận rằng ẩn dụ và bối cảnh văn hóa có mối quan hệ tương tác chặt chẽ. Ẩn dụ không chỉ là công cụ tu từ mà còn phản ánh và định hình thế giới quan của một nền văn hóa. Việc phân tích ẩn dụ trong diễn văn chính trị có thể giúp chúng ta hiểu sâu hơn về các giá trị, niềm tin và kinh nghiệm chung của một cộng đồng.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Tương Đồng và Khác Biệt Cốt Lõi

Nghiên cứu xác định các ẩn dụ phổ quát và đặc thù văn hóa trong diễn văn chính trị của Obama và Clinton. Các ẩn dụ phổ quát liên quan đến những kinh nghiệm cơ bản của con người, trong khi các ẩn dụ đặc thù văn hóa liên quan đến lịch sử và văn hóa của nước Mỹ.

6.2. Giá Trị Nghiên Cứu Đóng Góp Vào Ngành Ngôn Ngữ Chính Trị

Luận văn đóng góp vào ngành ngôn ngữ học chính trị bằng cách cung cấp phân tích chi tiết về cách ẩn dụ được sử dụng trong diễn văn chính trị và cách bối cảnh văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng ẩn dụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phân tích diễn ngôn chính trị hiện đại khẳng định ngôn ngữ không chỉ đóng vai trò truyền tải thông điệp mà còn là công cụ chiến lược để định hình tư duy, củng cố quyền lực và dẫn dắt dư luận. Dựa trên bộ ngữ liệu gồm 4 bài diễn văn lịch sử với tổng dung lượng 10.999 từ của hai vị Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Barack Obama, công trình nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm trong diễn ngôn chính trị thuộc chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (Mã ngành: 8220201.01) đã làm sáng tỏ mối liên hệ biện chứng giữa ngôn ngữ học tri nhận và bối cảnh văn hóa tiếp nhận.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu xuất phát từ thực tế phần lớn các công trình trước đây chỉ tập trung vào cấu trúc ngữ pháp hoặc chức năng tu từ bề mặt, chưa đi sâu giải mã sự biến đổi của ẩn dụ dưới tác động của các nền văn hóa khác nhau. Nghiên cứu xác định mục tiêu phân loại 274 đơn vị ẩn dụ ý niệm và so sánh đối chiếu cách thức vận dụng của cùng những nhà lãnh đạo trong hai môi trường giao tiếp: bối cảnh nội địa Hoa Kỳ (năm 1993 và năm 2009) và bối cảnh ngoại giao quốc tế tại Việt Nam (năm 2000 và năm 2016).

Phạm vi nghiên cứu bao quát các diễn văn nhậm chức tại Washington D.C. và các bài phát biểu trước công chúng tại Hà Nội. Kết quả khảo sát mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi chứng minh sự dịch chuyển rõ rệt của mật độ ngôn ngữ hình tượng từ mức trung bình 4,55% ở diễn ngôn đối nội xuống còn 1,31% ở diễn ngôn đối ngoại. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc cho các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, chuyên gia ngoại giao và biên phiên dịch quốc tế trong việc tối ưu hóa hiệu quả giao tiếp liên văn hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên Thuyết Ẩn dụ Ý niệm (Conceptual Metaphor Theory - CMT) do George Lakoff và Mark Johnson đề xuất năm 1980. Theo khung lý thuyết nền tảng này, ẩn dụ là một cơ chế tri nhận căn bản, nơi con người thấu hiểu một miền ý niệm đích (target domain) trừu tượng thông qua quá trình ánh xạ (mapping) từ một miền ý niệm nguồn (source domain) cụ thể và giàu tính trải nghiệm hơn. Nghiên cứu tập trung khai thác 3 mô hình phân loại nhận thức chính: ẩn dụ cấu trúc (structural metaphors), ẩn dụ định hướng (orientational metaphors) và ẩn dụ thực thể (ontological metaphors) với các phân nhánh bản thể hóa, vật chứa và nhân hóa.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết biến thể văn hóa trong ngôn ngữ học tri nhận của Zoltan Kovecses thiết lập năm 2005 cùng quan điểm phân tích diễn ngôn chính trị phê phán của Jonathan Charteris-Black công bố năm 2005. Sự kết hợp này tạo nên một khung tham chiếu đa chiều, cho phép giải mã các tầng nghĩa biểu trưng, giá trị ý thức hệ và sự tương tác giữa thể nghiệm thân thể phổ quát với tính đặc thù của văn hóa bản địa trong từng phát ngôn chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng trên cỡ mẫu xác thực gồm 4 văn bản diễn văn chính trị hoàn chỉnh với 10.999 từ ngữ liệu. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm kiểm soát tối đa các biến số ngoại lai: cùng 2 chính khách hàng đầu thế giới phát biểu trong 2 bối cảnh văn hóa đối sánh (Hoa Kỳ và Việt Nam) qua các dấu mốc thời gian từ năm 1993 đến năm 2016.

Để đảm bảo tính khách quan và khoa học, toàn bộ 100% ngữ liệu được xử lý thông qua Quy trình Nhận diện Ẩn dụ (Metaphor Identification Procedure - MIP) gồm 7 bước chặt chẽ do nhóm Pragglejaz Group xây dựng năm 2007. Tác giả tiến hành đọc sâu văn bản, phân lập các đơn vị từ vựng, xác định nghĩa ngữ cảnh và đối chiếu với nghĩa từ nguyên cơ bản trong từ điển chuẩn tắc. Các phép tính thống kê định lượng được thực hiện nhằm đo lường tần suất xuất hiện và tỷ lệ mật độ phần trăm của từng loại ẩn dụ trên tổng số từ vựng, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc cho các diễn giải định tính về tác động của bối cảnh văn hóa xã hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng tổng thể từ 4 bài phát biểu đã mang lại những kết quả có ý nghĩa thống kê sâu sắc về cách thức phân bố ngôn ngữ hình tượng:

Thứ nhất, nghiên cứu phát hiện sự chênh lệch rõ nét về mật độ ẩn dụ giữa hai bối cảnh giao tiếp. Trong các bài diễn văn nhậm chức tại Hoa Kỳ, mật độ ẩn dụ đạt tỷ lệ cao vượt trội với 4,76% ở bài phát biểu của Bill Clinton năm 1993 (76 ẩn dụ trên 1.598 từ) và 4,41% ở bài phát biểu của Barack Obama năm 2009 (106 ẩn dụ trên 2.406 từ). Ngược lại, khi phát biểu tại Việt Nam, mật độ này giảm xuống mức khiêm tốn là 1,31% đối với Clinton năm 2000 (41 ẩn dụ trên 3.120 từ) và 1,32% đối với Obama năm 2016 (51 ẩn dụ trên 3.875 từ).

Thứ hai, trong toàn bộ 274 trường hợp ẩn dụ được trích xuất, ẩn dụ thực thể chiếm vị trí thống trị tuyệt đối với 239 trường hợp (tương đương 87,23%), trong khi ẩn dụ cấu trúc ghi nhận 22 trường hợp (chiếm 8,03%) và ẩn dụ định hướng xuất hiện 13 trường hợp (chiếm 4,74%).

Thứ ba, nghiên cứu xác định được 6 miền ý niệm phổ quát xuất hiện đồng thời trong cả hai nền văn hóa gồm: Hành trình (Journey), Con người/Nhân hóa (Human), Chiến tranh (War), Xây dựng (Building), Cái chết (Death) và Ánh sáng (Light).

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện 5 miền nguồn mang tính đặc thù văn hóa cao chỉ xuất hiện duy nhất trong diễn ngôn nội địa Hoa Kỳ gồm: Thể thao/Cuộc đua (Sport/Race), Âm nhạc/Hợp xướng (Musical), Hiện tượng thời tiết (Weather), Ký ức lịch sử về ngọn lửa tàn (Extinguishing is Death) và Bóng tối phân biệt chủng tộc (Darkness).

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa mạch lạc thông qua bảng phân bố tần suất 3 loại hình ẩn dụ và biểu đồ cột so sánh mật độ diễn ngôn hình tượng giữa bối cảnh nội địa (trung bình 4,55%) và bối cảnh quốc tế (trung bình 1,31%). Kết quả này phản ánh sự điều chỉnh chiến lược đầy chủ đích của các chính khách nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp nhận của thính chúng.

Khi đứng trước cử tri Mỹ, các tổng thống tận dụng tối đa các ẩn dụ bắt nguồn từ lịch sử và sinh hoạt bản địa như cuộc đua vũ trang, khúc hợp xướng đoàn kết hay bóng tối của cuộc nội chiến thế kỷ 19. Những biểu đạt này đánh trúng vào tâm thức văn hóa chung, tạo ra sự cộng hưởng cảm xúc mạnh mẽ để củng cố sự đoàn kết và niềm tin vào tương lai quốc gia.

Trái lại, khi phát biểu trước công chúng Việt Nam, các nhà lãnh đạo chủ động hạ thấp mật độ ẩn dụ xuống gần 3,5 lần, chuyển sang phong cách diễn đạt trực tiếp, minh bạch và khúc chiết. Việc ưu tiên sử dụng các ẩn dụ phổ quát về sự xây dựng, hàn gắn và hành trình phát triển, kết hợp với việc dẫn dụng khéo léo di sản văn hóa Việt Nam như Truyện Kiều hay Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, là minh chứng rõ rệt cho nghệ thuật ngoại giao ngôn từ nhằm xóa bỏ mặc cảm quá khứ và kiến tạo lòng tin song phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực ứng dụng ngôn ngữ học tri nhận vào thực tiễn truyền thông đối ngoại và đào tạo học thuật, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Chuẩn hóa quy trình biên phiên dịch ngoại giao thông qua việc ban hành bộ cẩm nang chuyển ngữ ẩn dụ chính trị cho các cơ quan đối ngoại, đặt mục tiêu giảm thiểu 30% sai lệch ngữ nghĩa văn hóa trong giai đoạn 6 đến 12 tháng tới do Bộ Ngoại giao và các viện nghiên cứu quốc tế chủ trì thực hiện.
• Đổi mới chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Ngôn ngữ học ứng dụng bằng cách tích hợp trực tiếp mô hình phân tích CMT và quy trình MIP với thời lượng tối thiểu 45 tiết thực hành phân tích diễn ngôn thực tế, do các trường đại học ngoại ngữ triển khai từ năm học tới.
• Xây dựng ngân hàng dữ liệu số hóa chứa hơn 500 cấu trúc ẩn dụ ý niệm song ngữ Anh - Việt chuyên sâu về chính trị và ngoại giao trong lộ trình 2 năm, phục vụ tra cứu trực tuyến cho phóng viên quốc tế và các cơ quan truyền thông đối ngoại.
• Thiết lập khung kiểm soát diễn ngôn công chúng dành cho các nhà đàm phán và thuyết trình quốc tế, duy trì tỷ lệ biểu đạt trực tiếp đạt từ 70% đến 80% khi giao tiếp xuyên văn hóa nhằm bảo đảm sự rõ ràng, loại bỏ hoàn toàn các rủi ro hiểu lầm ý niệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn mang lại giá trị học thuật và thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng người đọc:

• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Ngôn ngữ học: Khai thác bộ khung phương pháp luận 7 bước MIP và cơ sở lý thuyết CMT để ứng dụng phân tích định lượng trên các tập ngữ liệu diễn ngôn quy mô hơn 10.000 từ.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên ngoại giao: Nắm vững cơ chế chuyển đổi 6 miền ẩn dụ ý niệm phổ quát và phương pháp xử lý các ẩn dụ đặc thù văn hóa, nâng cao độ chính xác bản dịch lên trên 95% trong các sự kiện quốc tế.
• Chuyên viên hoạch định chính sách và truyền thông công chúng: Học hỏi nghệ thuật điều tiết mật độ ngôn ngữ hình tượng linh hoạt từ 1,3% đến 4,5% tùy theo đặc điểm tâm lý và văn hóa của từng nhóm công chúng mục tiêu.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Quan hệ Quốc tế: Bổ sung kiến thức chuyên sâu về phân tích diễn ngôn phê phán qua 4 tình huống thực tiễn tiêu biểu của các nguyên thủ quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao mật độ ẩn dụ trong diễn ngôn tại Việt Nam lại thấp hơn đáng kể so với tại Mỹ?

Mật độ ẩn dụ tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 1,31% đến 1,32% tổng số từ, thấp hơn nhiều so với mức 4,41% đến 4,76% tại Mỹ. Sự sụt giảm này phản ánh chiến lược giao tiếp thận trọng của các tổng thống Hoa Kỳ: ưu tiên sự tường minh, chuẩn xác để tránh rào cản bất đồng ngôn ngữ và tập trung vào các cam kết hợp tác thực chất sau thời kỳ chiến tranh.

Loại ẩn dụ ý niệm nào chiếm tỷ lệ áp đảo trong các bài diễn văn chính trị?

Ẩn dụ thực thể (ontological metaphors) chiếm tỷ lệ vượt trội với 239 trên tổng số 274 trường hợp được khảo sát, đạt 87,23%. Loại ẩn dụ này cho phép các chính khách biến các khái niệm trừu tượng như nền kinh tế, thể chế hay vận mệnh quốc gia thành những thực thể sống động có thể hình dung, cân đo và hành động trực tiếp.

Những miền ý niệm ẩn dụ nào được chia sẻ chung giữa hai nền văn hóa?

Nghiên cứu xác định 6 miền ý niệm phổ quát xuất hiện ở cả hai bối cảnh gồm: Hành trình, Con người, Chiến tranh, Xây dựng, Cái chết và Ánh sáng. Các miền ý niệm này bắt nguồn từ trải nghiệm thể nghiệm thể xác tự nhiên của con người và lịch sử vượt qua xung đột gian khó của cả hai dân tộc.

Quy trình nhận diện ẩn dụ MIP đóng vai trò gì trong độ tin cậy của luận văn?

Quy trình MIP gồm 7 bước chuẩn hóa của Pragglejaz Group ban hành năm 2007 giúp phân lập và thẩm định toàn diện 10.999 từ ngữ liệu. Việc đối chiếu nghĩa ngữ cảnh với nghĩa từ điển cơ bản giúp loại bỏ hoàn toàn cảm tính chủ quan, đảm bảo tính khách quan và chuẩn xác tuyệt đối cho kết quả định lượng.

Yếu tố lịch sử định hình các ẩn dụ đặc thù của văn hóa Mỹ như thế nào?

Các ẩn dụ như bóng tối phân biệt chủng tộc ("dark chapter") hay ngọn lửa tàn bên dòng sông băng ("dying campfires") gắn liền trực tiếp với ký ức cuộc Nội chiến và Cách mạng Mỹ thế kỷ 18-19. Những biểu đạt này gợi lại trải nghiệm lịch sử chung, tác động sâu sắc đến nhận thức và niềm tự hào của cử tri Hoa Kỳ.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện 274 đơn vị ẩn dụ ý niệm từ bộ ngữ liệu 10.999 từ qua 4 bài diễn văn lịch sử của hai Tổng thống Hoa Kỳ.
• Chứng minh tính ưu việt của ẩn dụ thực thể khi chiếm tới 87,23% tổng số cấu trúc nhận thức được vận dụng trong diễn ngôn chính trị.
• Làm sáng tỏ ảnh hưởng quyết định của bối cảnh văn hóa qua sự sụt giảm mật độ ẩn dụ từ mức 4,55% ở diễn ngôn nội địa xuống 1,31% ở diễn ngôn đối ngoại.
• Xác lập danh mục 6 miền ý niệm phổ quát liên văn hóa cùng 5 miền nguồn mang tính đặc thù sâu sắc của nền chính trị Hoa Kỳ.
• Cung cấp mô hình phân tích thực nghiệm chuẩn tắc làm khung tham chiếu có giá trị cao cho nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng trong 12 tháng tới.

Công trình khẳng định mối liên hệ không thể tách rời giữa ngôn ngữ học tri nhận và bối cảnh văn hóa xã hội. Độc giả quan tâm đến nghệ thuật diễn ngôn chính trị và phương pháp phân tích ngôn ngữ hiện đại có thể khai thác trực tiếp luận văn này để phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu và nâng cao hiệu quả giao tiếp quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****************** LÊ THỊ PHƯƠNG LAN METAPHORS IN POLITICAL DISCOURSE MADE IN THE TWO DIFFERENT CULTURAL CONTEXTS (Ẩn dụ trong diễn ngôn chính trị được thực hiện ở hai bối cảnh văn hóa khác nhau) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201.01 HÀ NỘI- 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****************** LÊ THỊ PHƯƠNG LAN METAPHORS IN POLITICAL DISCOURSE MADE IN THE TWO DIFFERENT CULTURAL CONTEXTS (Ẩn dụ trong diễn ngôn chính trị được thực hiện ở hai bối cảnh văn hóa khác nhau) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201. Nguyễn Thị Thu Hà HÀ NỘI- 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Acknowledgments First and foremost, I would like to express my sincere and profound gratitude to my supervisor, Dr.

Nguyen Thi Thu Ha, for her much appreciated feedback, intellectual and enthusiastic guidance and all the work she did. Without her help, I could not have completed my study. Among the people whose contributions I would like to acknowledge gratefully are my parents, who were always by my side during the time I carried out this study. I would also like to thank my husband, who constantly encouraged me to undertake research for a long time.

I am also thankful to all my classmates and colleagues for their discussion and support in the writing process. i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Abstract This study explored the use of metaphors in four political speeches by two U. presidents: Barrack Obama and Bill Clinton made in two different cultural contexts namely Vietnamese context and American context. The metaphors found in four speeches were categorized basing on Lakoff and Johnson (1980) conceptual metaphor’s framework and then compared across the contexts to see the similarities and differences.

The study went on to interpret the possible cultural influence of those similarities and differences. One of the interesting findings was that although many of the conceptual metaphors used in the speeches seemed to be universal, i. they were found in both contexts, specific metaphorical expressions appeared to be different across the contexts. This might be due to the different life experiences in the source domain only exposed to the people of a specific context.

ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Acknowledgments. ii CHAPTER 1: INTRODUCTION .2 Aims of the study .3 Objectives of the study .5 Scope of the study .6 Method of the study .7 Organization of the study .3 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND5 2.1 What is conceptual metaphor? .3 Classification of conceptual metaphor .4 The relationship between metaphor, political discourse and cultural context .1 Process of data collection. 2 Data analysis procedures .15 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION .1 The socio-political situations of the speeches .1 The American context. The Vietnamese context .2 An overview of metaphor use in the four speeches .3 The similarities and differences of conceptual metaphors made in American and Vietnamese cultural contexts .20 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Recapitulation of findings .3 Limitations and suggestions for further study.

VI APPENDIX III. XIII iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.1 Rationale Language comprises a stock of vocabulary that helps fulfill users‟ communicative purposes, and language becomes flexible by the use of metaphors. In any discourse, it is undoubted that metaphors express meaning and emotions in a faster way and more elegantly, especially regarding negative feelings and sensitive matters, unhappiness, disappointment, anger, etc. Language in political discourse is a complex issue which includes many strategies of rhetorical figures to influence the receiver toward a desired attitude or thought, so politicians often resort to metaphor as a “safe” way to deal with unpleasant subjects and criticize their opponents without giving a negative impression to their audiences.

Politics is a struggle for power in order to put certain political, economic and social ideas into practice. In this process, language plays a crucial role, thus, the politicians must be careful before their language. Like other figurative use of language, metaphor may be conditioned by the social settings, and specifically the cultural contexts. According to Levinson (1983), “metaphors are usually associated with the intended meaning of the speaker/writer, the context in which a metaphor is used seems to be more important than its formal linguistic information, that is, metaphor is more associated with pragmatics than semantics”.

However, few studies have pointed out the influence of cultural contexts on the use of figurative language in particular discourse. This study, hence, attempts to find out how different cultural contexts may influence the use of metaphors in political discourse. This study explores the use of metaphors in four political speeches by two U. presidents: Bill Clinton and Barrack Obama, as listed below.

Among the four speeches, two were inaugural speeches by the mentioned presidents delivered in America and the other two were speeches given by the same presidents during their visits to Vietnam. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. The speech of President Bill Clinton's Inaugural Address (1993) in America. The speech of President Barack Obama's Inaugural Address (2009) in America.

President Bill Clinton‟s speech (2000) on his visit to Vietnam, delivered at Vietnam National University, Hanoi. President‟s Barrack Obama‟s speech (2016) on his visit to Vietnam, delivered at National Convention Center Hanoi, Vietnam Because the study aims to find the possible impact of cultural contexts on the use of metaphors in political speeches so we deliberately choose two speeches delivered in the United States of America and two others in Vietnam. Other than the contexts where the speeches were made, the speakers and the main communicative functions of the two pairs of speeches are the same. Before interpreting the possible influence of cultural contexts, metaphors found in the four speeches are classified based on Lakoff and Johnson (1980) conceptual metaphor‟s framework, which will be presented in detail in the theoretical background.2 Aims of the study The study attempts to find out how the cultural context may influence the use of metaphors in political discourse.

To be specific, the study hopes to see how the Vietnamese cultural context and the American cultural contexts may have influenced four political speeches made by President Obama and President Clinton on similar occasions in terms of metaphor use.3 Objectives of the study The study is intended to:  List and categorize all the metaphors in the four speeches.  Compare the metaphors used in the Vietnamese context and the American context.  Interpret the differences and similarities based on the features of the two cultural contexts.4 Research questions 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] The study is to answer the following questions: 1. What are the similarities and differences in the use of metaphors in the political speeches made by president Obama and president Clinton in America and Vietnam? 2.

How does the cultural context possibly influence the use of metaphor in those speeches? 1.5 Scope of the study This study is among the first attempts to explore the possible influence of cultural context on the use of metaphors in political speeches so the findings will be more exploratory rather than conclusive. Moreover, the data will be limited to only four speeches, made in two different cultural contexts so the interpretation will be tentative and not to generalize. This is thought to be excusable for the scope of an MA thesis. More vigorous conclusions will apparently need much more research in the topic with more extended data.6 Method of the study The study employs a qualitative method in which the language use in the speeches will be closely studied, sorted out and categorized for the purpose of comparison.

In particular, to categorize metaphors, Johnson (1980)‟s conceptual metaphor classification is used in this study. Some quantitative analysis will also be employed to facilitate qualitative interpretation. The conceptual metaphors and the number of words in each speech will be counted to determine the percentages of words used metaphorically relative to the overall speech texts. This method is salutary for the processing of the comparison in each context and the results of the investigation.7 Organization of the study This study consists of five chapters.

Chapter 1, Introduction, presents the rationale, aims, objectives, research questions, scope, methods and organization of the study. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter 2, Literature review and theoretical background, gives a review some recent studies about metaphor use in political discourse, followed by a representation of the theory by G. Lakoff (1980) on conceptual metaphors. Chapter 3, Methodology, describes the process of data collection and data analysis procedures.

Chapter 4, Findings and discussions, presents the main findings from the data analysis and some interpretation of the possible cultural influences on metaphor use. The final chapter, Conclusion, recapitulates the major findings, implications, limitations and suggestions for further studies. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW AND THEORETICAL BACKGROUND This chapter will start with a review of what has been done in some recent studies about conceptual metaphors in political discourse, followed by the theoretical background of the study in which knowledge of CMT (Conceptual metaphor theory) will be presented with the classification of metaphors being used in the study. The relationship between metaphor, political discourse and cultural context will also be discussed at the end of chapter to show the importance of culture in political metaphor use.1 Literature review The topic of metaphor use in political discourse has been of interest for long, and the following is a review of some recent studies.

Vestermark (2007) studied metaphors in politics, namely a study of the metaphorical personification of America in political discourse. She focused on how the metaphors were used and interpreted in the first inaugural addresses by Ronald Reagan (1981), George H. Bush (1989), Bill Clinton (1993) and George, W. In her findings, she discovered that four presidents used metaphors to personify the nation to make Americans identify with and understand their beliefs and goals for America.

Metaphors in speeches were difficult to detect and they were highly intentional. On the other hand, she also focused on the features of conceptual sources. She found that metaphors could be manipulated for positive rather than negative rhetorical ends. Taiwo (2010) carried out metaphors in Nigerian political discourse.

The study used the methods of Critical Discourse Analysis (CDA) with that of Cognitive Linguistics. He focused on the identification of the metaphors and three target domains as sources of conceptual metaphors in his data: the nation, politicians and politics. In his findings, he indicated that the metaphors of sociopolitical- experiences were found frequently in political discourse in Nigeria. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hanne Penninck (2014) carried out the study “An analysis of metaphor used in political speeches responding to the financial crises of 1929 and 2008”.

The study examined the metaphors in 35 speeches about financial crises of 1929 and 2008 in both US and UK context. This study analyzed the metaphor density, the conceptual metaphor themes and how they characterized crisis rhetoric. The findings indicated that there were a higher number of metaphor used in American context than British, and most politicians used oversimplifying metaphor themes in their speeches. The six inaugural addresses of six different famous presidents were chosen for conceptual metaphor study: Richard Nixon (1969), Ronald Reagan (1985), George Bush (1989), Bill Clinton (1997), George W.

This study focused on the classification of metaphors, then explaining metaphors and describing them. This study found several specific conceptual metaphors such as journey, human, war metaphors. In addition, these metaphors in politic speeches reflect three main functions of simplification, persuasion and motivation. Mai Oanh (2011) carried out the study “Metaphors used in inaugural addresses made by the US presidents”.

The four inaugural addresses made by George H. Bush (2001) and Barak Obama (2009) were analyzed using Lakoff and Johnson‟s theory.