Luận văn: Quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại Thăng Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện thăng bình tỉnh quảng nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Trần Phước Trữ
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò các loại vốn đầu tư xây dựng NTM
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.2.1. Ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách, văn bản về quản lý vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2.3. Lập kế hoạch vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2.4. Tổ chức huy động và sử dụng vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2.5. Quản lý thanh, quyết toán vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.2.6. Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong sử dụng vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.4. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NTM
• 1.4.1. Kinh nghiệm từ huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
• 1.4.2. Kinh nghiệm từ huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm đối với huyện Thăng Bình
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN THĂNG BÌNH
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN THĂNG BÌNH
• 2.2.1. Thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách, văn bản quản lý vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 2.2.2. Thực trạng lập kế hoạch vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 2.2.3. Thực trạng huy động và sử dụng vốn xây dựng nông thôn mới
• 2.2.4. Thực trạng quản lý thanh quyết toán vốn đầu tư xây dựng NTM
• 2.2.5. Thực trạng kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong sử dụng vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN THĂNG BÌNH
• 2.3.1. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN THĂNG BÌNH, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Quan điểm hoàn thiện QLNN về vốn đầu tư xây dựng NTM
• 3.1.2. Phương hướng và mục tiêu xây dựng nông thôn mới của huyện Thăng Bình
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QLNN VỀ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN THĂNG BÌNH
• 3.2.1. Hoàn thiện việc ban hành chính sách, văn bản quản lý vốn xây dựng nông mới
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch vốn đầu tư xây dựng nông thôn
• 3.2.4. Hoàn thiện công tác huy động và sử dụng vốn xây dựng nông thôn
• 3.2.5. Hoàn thiện công tác quản lý thanh quyết toán vốn đầu tư xây dựng
• 3.2.6. Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong sử dụng vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới
• 3.3. Đối với Thủ tướng Chính phủ
• 3.4. Đối với Bộ, ngành Trung ương
• 3.5. Đối với tỉnh Quảng Nam
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Toàn cảnh quản lý vốn đầu tư xây dựng NTM tại Thăng Bình

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương chiến lược của Đảng và Nhà nước, được cụ thể hóa trong Nghị quyết 26-NQ/TW, nhằm phát triển toàn diện khu vực nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Để thực hiện thành công chương trình này, vốn đầu tư đóng vai trò huyết mạch, là nguồn lực thiết yếu để xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, tái cơ cấu sản xuất và cải thiện môi trường. Tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, quyết định đến tiến độ và chất lượng của chương trình. Quá trình này bao gồm việc ban hành chính sách, lập kế hoạch, tổ chức huy động, phân bổ, sử dụng và giám sát các nguồn vốn. Việc quản lý hiệu quả không chỉ đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, minh bạch, tiết kiệm mà còn là đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị. Nghiên cứu của Nguyên Ngọc Thủy (2020) đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về thực trạng và các giải pháp cần thiết để hoàn thiện công tác này tại huyện Thăng Bình.

1.1. Vai trò chiến lược của các nguồn vốn trong chương trình NTM

Vốn đầu tư là yếu tố quyết định sự thành công của 19 tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Nguồn lực này trực tiếp tài trợ cho việc xây dựng các công trình thiết yếu như đường giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế, và các thiết chế văn hóa. Bên cạnh đó, vốn còn hỗ trợ phát triển sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ đó nâng cao thu nhập cho người dân. Theo luận văn, tại huyện Thăng Bình, vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô, định hướng phát triển bền vững. Nguồn vốn ngân sách nhà nước giữ vai trò mồi, dẫn dắt và đầu tư vào các công trình hạ tầng khung, trong khi vốn tín dụng, vốn doanh nghiệp và đặc biệt là vốn huy động từ cộng đồng dân cư tạo ra sự đa dạng hóa nguồn lực, phát huy nội lực và tinh thần làm chủ của người dân.

1.2. Phân loại các nguồn vốn đầu tư xây dựng NTM chủ yếu

Chương trình xây dựng NTM tại huyện Thăng Bình huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau, mỗi nguồn có đặc điểm và vai trò riêng. Thứ nhất là vốn ngân sách nhà nước, bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, hỗ trợ trực tiếp cho các hạng mục công cộng quan trọng. Thứ hai là vốn tín dụng, gồm tín dụng đầu tư phát triển và tín dụng thương mại, cung cấp nguồn vốn cho các dự án sản xuất kinh doanh và phát triển hạ tầng có khả năng thu hồi vốn. Thứ ba là vốn từ các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế, đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động. Cuối cùng, vốn đóng góp của cộng đồng dân cư, thể hiện qua tiền mặt, ngày công lao động, hiến đất, là nguồn lực tại chỗ vô cùng quan trọng, thể hiện sự đồng thuận và tham gia của người dân với tư cách là chủ thể của chương trình.

II. Những thách thức trong quản lý vốn xây dựng NTM Thăng Bình

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình giai đoạn 2017-2019 vẫn đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Một trong những vấn đề nổi cộm là sự phụ thuộc lớn vào vốn ngân sách nhà nước, trong khi khả năng huy động các nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế. Theo báo cáo, nguồn vốn từ doanh nghiệp và cộng đồng dân cư chưa tương xứng với tiềm năng, gây áp lực lên ngân sách và làm chậm tiến độ một số dự án. Công tác lập kế hoạch vốn đôi khi còn dàn trải, chưa thực sự tập trung vào các công trình trọng điểm, cấp thiết. Bên cạnh đó, quy trình quản lý thanh quyết toán vốn còn tồn tại một số vướng mắc, dẫn đến tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản ở một vài địa phương. Công tác kiểm tra, giám sát tuy đã được chú trọng nhưng chưa thực sự thường xuyên và quyết liệt, đôi khi còn mang tính hình thức, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ để khắc phục trong thời gian tới.

2.1. Hạn chế trong huy động vốn từ doanh nghiệp và người dân

Thực trạng cho thấy, việc huy động vốn từ các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn gặp nhiều rào cản. Chính sách khuyến khích đầu tư dù đã có nhưng chưa đủ hấp dẫn, môi trường kinh doanh còn tiềm ẩn rủi ro. Đối với vốn huy động từ cộng đồng dân cư, mặc dù người dân có tinh thần đóng góp nhưng mức độ tham gia chưa đồng đều. Nguyên nhân chủ yếu là do thu nhập của một bộ phận người dân còn thấp, và cơ chế "dân biết, dân bàn, dân kiểm tra" ở một số nơi chưa được thực hiện triệt để, làm giảm lòng tin và sự chủ động của người dân. Sự thiếu hụt các mô hình liên kết sản xuất hiệu quả cũng làm hạn chế khả năng huy động vốn đối ứng từ người dân và doanh nghiệp.

2.2. Bất cập trong công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư

Công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư NTM tại huyện Thăng Bình vẫn còn một số điểm chưa tối ưu. Việc xây dựng kế hoạch đôi khi chưa bám sát thực tiễn và nhu cầu bức thiết của từng địa phương, dẫn đến việc phân bổ vốn còn mang tính bình quân, dàn trải. Một số dự án được đưa vào kế hoạch nhưng khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách không đảm bảo, gây kéo dài thời gian thi công. Luận văn chỉ ra rằng, sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn của huyện và chính quyền cấp xã trong việc khảo sát, đề xuất danh mục dự án ưu tiên chưa thực sự nhịp nhàng. Điều này ảnh hưởng đến tính khả thi và hiệu quả chung của kế hoạch vốn hàng năm.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý vốn đầu tư NTM

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới, việc hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách là yêu cầu cấp bách. Các giải pháp cần tập trung vào việc tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn của huyện Thăng Bình. Trước hết, cần rà soát, điều chỉnh và ban hành các chính sách cụ thể nhằm đa dạng hóa các nguồn vốn, đặc biệt là các chính sách ưu đãi đủ mạnh để thu hút vốn từ các doanh nghiệp. Cần có cơ chế rõ ràng về việc lồng ghép các chương trình, dự án trên địa bàn để tối ưu hóa việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Song song đó, việc tăng cường phân cấp quản lý vốn cho cấp xã phải đi đôi với việc xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cá nhân. Quy trình từ lập kế hoạch, phân bổ đến thanh quyết toán vốn đầu tư cần được chuẩn hóa, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo sự chặt chẽ, tránh thất thoát, lãng phí. Việc công khai, minh bạch thông tin về quản lý và sử dụng vốn là yếu tố then chốt để tăng cường sự giám sát của cộng đồng.

3.1. Xây dựng cơ chế chính sách huy động vốn đầu tư đa dạng

Huyện Thăng Bình cần xây dựng các chính sách đột phá để huy động hiệu quả các nguồn lực ngoài ngân sách. Đối với doanh nghiệp, cần có các chính sách ưu đãi cụ thể về đất đai, thuế, tín dụng khi đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến và du lịch sinh thái. Cần tạo quỹ đất sạch và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Đối với người dân, cần có chính sách khuyến khích tích tụ ruộng đất, hỗ trợ các mô hình kinh tế hợp tác, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị để tạo ra nguồn vốn đối ứng. Đồng thời, cần quy định rõ ràng, minh bạch về các khoản đóng góp tự nguyện, đảm bảo nguyên tắc "dân chủ, công khai" để người dân tin tưởng và tích cực tham gia.

3.2. Tăng cường phân cấp quản lý gắn với trách nhiệm giải trình

Việc phân cấp mạnh mẽ hơn cho cấp xã trong việc quản lý các dự án đầu tư quy mô nhỏ là cần thiết để phát huy tính chủ động, sáng tạo của cơ sở. Tuy nhiên, phân cấp phải gắn liền với việc ban hành quy chế quản lý rõ ràng và tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Cần quy định cụ thể trách nhiệm của Chủ tịch UBND xã, Ban quản lý NTM xã trong việc quản lý chất lượng công trình, tiến độ giải ngân và hiệu quả dự án. Cơ chế giám sát của Hội đồng nhân dân xã và Ban giám sát cộng đồng phải được đề cao. Bất kỳ sai phạm nào trong sử dụng vốn hiệu quả phải được xử lý nghiêm minh để tăng cường tính răn đe và trách nhiệm giải trình.

IV. Phương pháp tối ưu hóa huy động và sử dụng vốn NTM

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, các phương pháp triển khai thực tiễn trong việc huy động và sử dụng vốn cần được tối ưu hóa. Trọng tâm là phải chuyển từ tư duy trông chờ, ỷ lại vào ngân sách nhà nước sang chủ động huy động và phát huy tối đa các nguồn lực xã hội. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để mọi người dân và doanh nghiệp hiểu rõ vai trò, quyền lợi và trách nhiệm của mình trong xây dựng NTM, từ đó tự nguyện tham gia. Việc huy động vốn đầu tư phải được thực hiện một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện của từng thôn, xã. Trong sử dụng vốn hiệu quả, cần tuân thủ nguyên tắc ưu tiên đầu tư cho các công trình phục vụ trực tiếp sản xuất và đời sống dân sinh, các dự án có tính lan tỏa cao. Công tác lựa chọn nhà thầu, giám sát thi công và nghiệm thu công trình phải được thực hiện chặt chẽ để đảm bảo chất lượng và tiết kiệm chi phí. Đây là những bước đi cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu của công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới.

4.1. Nâng cao năng lực bộ máy và chất lượng lập kế hoạch vốn

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định. Cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về quản lý đầu tư xây dựng, quản lý tài chính cho đội ngũ cán bộ chuyên trách từ huyện đến xã. Nâng cao năng lực cho cán bộ giúp họ nắm vững quy trình, quy định, từ đó cải thiện chất lượng công tác thẩm định, lập kế hoạch. Kế hoạch vốn hàng năm phải được xây dựng dựa trên khảo sát thực tế, có sự tham gia đóng góp ý kiến của người dân. Các dự án phải được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên rõ ràng, đảm bảo tính khả thi về nguồn vốn và hiệu quả đầu tư, tránh đầu tư dàn trải, manh mún.

4.2. Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong đóng góp vốn

Người dân phải được xác định là chủ thể thực sự của quá trình xây dựng NTM. Để làm được điều này, mọi công việc liên quan đến huy động và sử dụng vốn phải được thực hiện theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ”. Cần công khai mọi thông tin về quy hoạch, thiết kế, dự toán công trình. Tổ chức các cuộc họp dân để thảo luận, thống nhất về mức đóng góp, hình thức đóng góp (vốn cộng đồng dân cư) và phương án thi công. Khi người dân được trực tiếp tham gia quyết định và giám sát, họ sẽ có ý thức trách nhiệm cao hơn trong việc đóng góp và bảo vệ tài sản chung, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

V. Bài học thực tiễn từ các địa phương trong quản lý vốn NTM

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các địa phương đi trước như huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) và huyện Phú Ninh (Quảng Nam) mang lại những bài học quý giá cho huyện Thăng Bình trong việc hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới. Điểm chung của các mô hình thành công này là sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự sáng tạo trong cách làm và đặc biệt là việc huy động được sức mạnh tổng hợp từ cộng đồng. Họ đã chứng minh rằng khi người dân thực sự là chủ thể, chương trình sẽ tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ. Tại Xuân Lộc, bài học về thay đổi nhận thức của người dân là yếu tố tiên quyết. Tại Phú Ninh, kinh nghiệm về lồng ghép các nguồn vốn và phát động các phong trào thi đua đã tạo ra đột phá. Việc áp dụng một cách linh hoạt những kinh nghiệm này, kết hợp với điều kiện thực tế của địa phương, sẽ giúp Thăng Bình tìm ra hướng đi đúng đắn, tháo gỡ các nút thắt trong huy động vốn đầu tư và sử dụng vốn một cách hiệu quả nhất.

5.1. Kinh nghiệm thành công từ huyện Xuân Lộc và Phú Ninh

Huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) thành công nhờ tập trung vào công tác tuyên truyền, làm thay đổi nhận thức để người dân hiểu rằng xây dựng NTM là làm cho chính mình. Họ thực hiện phương châm “Huy động nguồn lực từ cộng đồng là quyết định, sự tham gia của doanh nghiệp là quan trọng, sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước là cần thiết”. Trong khi đó, huyện Phú Ninh (Quảng Nam) lại nổi bật với cách làm sáng tạo trong việc lồng ghép hiệu quả nguồn vốn ngân sách với các nguồn vốn ODA, vốn doanh nghiệp và phát động các phong trào thi đua sôi nổi như “Phú Ninh chung sức xây dựng NTM”. Cả hai địa phương đều nhấn mạnh vai trò của Ban chỉ đạo các cấp và chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở.

5.2. Áp dụng mô hình Dân biết dân bàn dân kiểm tra hiệu quả

Bài học cốt lõi rút ra là phải đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch trong mọi khâu. Việc huy động, sử dụng các nguồn lực tài chính phải được đưa ra bàn bạc công khai để nhân dân biết, thảo luận và giám sát. Khi các công trình cơ sở hạ tầng được triển khai, cần công khai quy hoạch, thiết kế, dự toán và phương thức tổ chức thực hiện. Ban giám sát cộng đồng phải được tạo điều kiện hoạt động hiệu quả. Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở không chỉ tạo được sự đồng thuận, khuyến khích người dân đóng góp nguồn lực mà còn là cơ chế hữu hiệu để phòng chống tham nhũng, lãng phí trong đầu tư xây dựng.

VI. Định hướng tương lai cho quản lý vốn NTM tại Thăng Bình

Dựa trên phân tích thực trạng và các giải pháp đề xuất, định hướng cho công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình đến năm 2025 cần tập trung vào sự bền vững và hiệu quả. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành các tiêu chí NTM mà còn là nâng cao thực chất đời sống người dân. Quá trình quản lý vốn cần chuyển dịch trọng tâm từ đầu tư dàn trải sang đầu tư có chiều sâu, ưu tiên cho các dự án phát triển sản xuất, tạo sinh kế bền vững và bảo vệ môi trường. Cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng tăng cường tự chủ cho cơ sở và thu hút mạnh mẽ hơn nữa nguồn lực xã hội hóa. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát dự án cần được đẩy mạnh để tăng tính minh bạch và hiệu quả. Công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá sau đầu tư phải được thực hiện thường xuyên để kịp thời rút kinh nghiệm và điều chỉnh chính sách, đảm bảo nguồn vốn đầu tư thực sự mang lại giá trị lâu dài cho cộng đồng.

6.1. Mục tiêu và phương hướng hoàn thiện quản lý vốn đến 2025

Mục tiêu đến năm 2025 là xây dựng một cơ chế quản lý vốn đầu tư NTM linh hoạt, hiệu quả và minh bạch tại huyện Thăng Bình. Phương hướng chính bao gồm: (1) Giảm dần tỷ trọng vốn ngân sách nhà nước trong tổng vốn đầu tư, tăng tỷ trọng vốn doanh nghiệp và vốn xã hội hóa. (2) Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch vốn theo hướng tích hợp, dựa vào cộng đồng và ưu tiên các dự án trọng điểm. (3) Chuẩn hóa và công khai toàn bộ quy trình thanh quyết toán vốn đầu tư để giải quyết dứt điểm nợ đọng. (4) Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý vốn.

6.2. Tầm quan trọng của công tác giám sát và đánh giá dài hạn

Công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá không chỉ dừng lại ở thời điểm dự án kết thúc mà cần được thực hiện trong dài hạn. Việc đánh giá hiệu quả sau đầu tư giúp xác định mức độ tác động của dự án đến kinh tế - xã hội và môi trường, từ đó rút ra bài học cho các dự án tương lai. Cần xây dựng một bộ chỉ số đánh giá hiệu quả sử dụng vốn hiệu quả một cách khoa học, khách quan. Kết quả giám sát và đánh giá phải được công khai và là cơ sở quan trọng để điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển nông thôn mới trong các giai đoạn tiếp theo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn hiện chiếm hơn 70% dân số Việt Nam, đóng vai trò nền tảng đối với sự ổn định kinh tế - xã hội quốc gia. Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã tạo ra diện mạo mới cho nhiều vùng quê. Tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, quá trình triển khai chương trình trên địa bàn 21 xã với 36.485 hộ gia đình (tương ứng 180.353 nhân khẩu) đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tính đến năm 2019, toàn huyện đã đạt tổng số 315 tiêu chí nông thôn mới, nâng số tiêu chí bình quân đạt 15,71 tiêu chí/xã, tăng 1,61 tiêu chí/xã so với năm 2017.

Tuy nhiên, công tác triển khai tại Thăng Bình vẫn đối mặt với rào cản lớn về nguồn lực tài chính, nổi bật là tình trạng thiếu hụt vốn đầu tư, cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa chưa đạt hiệu quả tối ưu và năng lực quản lý phân bổ vốn ở cấp cơ sở còn bộc lộ nhiều bất cập. Xuất phát từ thực tiễn trên, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Ngọc Thủy, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Phước Trữ tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng, đã tập trung giải quyết bài toán quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước và các nguồn vốn xã hội hóa trên địa bàn huyện Thăng Bình giai đoạn 2017–2019, từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện công tác quản lý, phân bổ và thanh quyết toán vốn đầu tư đến năm 2025. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng vốn ngân sách, giảm thiểu thất thoát lãng phí và thúc đẩy huyện Thăng Bình sớm hoàn thành mục tiêu đạt chuẩn huyện nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công và lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế, trong đó khẳng định sự can thiệp của chính quyền nhằm điều tiết, phân bổ nguồn lực công phục vụ lợi ích cộng đồng. Luận văn kế thừa khung định hướng từ Nghị quyết số 26-NQ/TW, Quyết định số 800/QĐ-TTg, Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về 11 nội dung xây dựng nông thôn mới và Luật Đầu tư số 61/2020/QH14.

Nội dung lý luận tập trung làm rõ 4 nhóm khái niệm cốt lõi:

• Nông thôn mới: Mô hình phát triển nông thôn toàn diện về kinh tế, hạ tầng, văn hóa, môi trường và hệ thống chính trị vững mạnh.
• Vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới: Toàn bộ nguồn tiền tích lũy của xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng được huy động vào chương trình mục tiêu quốc gia.
• Quản lý nhà nước về vốn đầu tư: Quá trình hoạch định chính sách, lập kế hoạch, tổ chức huy động, cấp phát, thanh quyết toán và thanh tra giám sát của các cơ quan công quyền.
• Cơ cấu nguồn vốn nông thôn mới: Bao gồm vốn ngân sách nhà nước (chiếm khoảng 13% tổng vốn xã hội nhưng giữ vai trò hạt nhân định hướng), vốn tín dụng đầu tư phát triển theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP, vốn doanh nghiệp theo chính sách ưu đãi của Nghị định 210/2013/NĐ-CP và vốn đóng góp tự nguyện từ nhân dân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu chuỗi thời gian giai đoạn 2017–2019 được thu thập từ báo cáo quyết toán ngân sách của Ủy ban nhân dân huyện Thăng Bình, số liệu niên giám từ Chi cục Thống kê huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Cỡ mẫu điều tra được xác định theo công thức chọn mẫu Slovin (1984) dựa trên tổng số 36.485 hộ dân toàn huyện. Với mức sai số cho phép e = 0,10 ở độ tin cậy 90%, nghiên cứu xác định quy mô mẫu chuẩn gồm 100 hộ dân.
• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên tại 3 xã điểm đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù của huyện Thăng Bình, gồm xã Bình Giang (vùng đồng bằng), xã Bình Dương (vùng bãi cát ven biển) và xã Bình Định Bắc (vùng trung du đồi núi), với tỷ lệ trung bình 33 hộ dân/xã.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi số liệu theo số tuyệt đối, số tương đối và số bình quân trên phần mềm Microsoft Excel. Phương pháp này được lựa chọn vì tính phù hợp cao trong việc bóc tách cơ cấu nguồn vốn, đo lường tốc độ giải ngân và đánh giá mức độ hài lòng của người dân đối với tính minh bạch tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình giai đoạn 2017–2019 cho thấy 4 phát hiện trọng tâm:

1. Chuyển biến tích cực về tiêu chí và hiệu quả vốn mồi: Tổng số tiêu chí đạt chuẩn toàn huyện tăng từ 281 tiêu chí năm 2017 lên 315 tiêu chí năm 2019. Bình quân mỗi xã đạt 15,71 tiêu chí, tăng 1,61 tiêu chí/xã (tương ứng mức tăng trưởng 11,4%). Nguồn vốn ngân sách nhà nước được bố trí tập trung cho các công trình hạ tầng thiết yếu như đường giao thông trục xã, trạm y tế và trường học đạt chuẩn.

2. Cơ cấu nguồn vốn còn phụ thuộc nặng nề vào ngân sách: Nguồn vốn ngân sách nhà nước các cấp và vốn lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia khác chiếm hơn 70% tổng mức đầu tư xây dựng nông thôn mới của huyện. Nguồn vốn tín dụng thương mại và nguồn vốn huy động từ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 8% đến 12%, chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của địa phương.

3. Đóng góp của cộng đồng dân cư có sự phân hóa mạnh: Kết quả khảo sát 100 hộ dân cho thấy người dân tại các xã vùng đồng bằng như Bình Giang có mức đóng góp tiền mặt và hiến đất cao hơn 35% so với các hộ dân tại xã vùng cát ven biển Bình Dương và vùng đồi núi Bình Định Bắc do sự chênh lệch về mức thu nhập bình quân đầu người.

4. Công tác lập kế hoạch và thanh quyết toán vốn còn chậm trễ: Tỷ lệ giải ngân thanh toán vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới hằng năm đạt từ 85% đến 90% kế hoạch giao. Tỷ lệ công trình hoàn thành được phê duyệt quyết toán trong năm ngân sách đạt khoảng 80%, vẫn còn tình trạng tồn đọng hồ sơ quyết toán do năng lực quản lý dự án của ban quản lý cấp xã còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những kết quả đạt được xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo nông thôn mới huyện Thăng Bình và việc ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ. Ngược lại, hạn chế trong việc thu hút vốn doanh nghiệp bắt nguồn từ cơ chế ưu đãi đầu tư vào nông nghiệp nông thôn theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP chưa thực sự thông thoáng, quỹ đất sạch còn manh mún và chi phí giải phóng mặt bằng cao.

Khi so sánh với bài học kinh nghiệm từ huyện Phú Ninh (Quảng Nam) – nơi đã huy động được gần 50 tỷ đồng từ doanh nghiệp, hơn 40 tỷ đồng từ nhân dân cùng hơn 400 tỷ đồng nguồn vốn ODA (tiêu biểu là Quỹ Ả Rập Xê Út tài trợ 330 tỷ đồng), Thăng Bình cho thấy sự bị động trong công tác xúc tiến tài trợ bên ngoài. Đồng thời, kinh nghiệm từ huyện Xuân Lộc (Đồng Nai) khẳng định rằng việc công khai dự toán và phát huy vai trò giám sát cộng đồng là chìa khóa để đạt sự đồng thuận 100% khi huy động sức dân.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ hệ thống số liệu nghiên cứu được biểu diễn thông qua:

• Biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng vốn đầu tư ngân sách qua 3 năm 2017–2019.
• Bảng cơ cấu nguồn vốn phân theo thành phần kinh tế (ngân sách, tín dụng, doanh nghiệp, dân cư).
• Biểu đồ radar phản ánh mức độ hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới giữa 3 xã khảo sát Bình Giang, Bình Dương và Bình Định Bắc.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình đến năm 2025, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Đổi mới quy trình lập kế hoạch và phân cấp quản lý vốn: Ủy ban nhân dân huyện Thăng Bình cần chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Ủy ban nhân dân 21 xã rà soát danh mục dự án theo thứ tự ưu tiên, loại bỏ tình trạng đầu tư dàn trải. Nâng tỷ lệ điều tiết nguồn thu tiền sử dụng đất cho ngân sách cấp xã từ mức 60% hiện nay lên 80% trước năm 2023 nhằm tạo nguồn vốn đối ứng ổn định cho cơ sở.

2. Đẩy mạnh cơ chế huy động vốn doanh nghiệp và nguồn lực xã hội: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam và huyện Thăng Bình cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, áp dụng linh hoạt chính sách hỗ trợ lãi suất tín dụng và miễn giảm tiền thuê đất theo Nghị định 210/2013/NĐ-CP. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng vốn huy động từ doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế đạt tối thiểu 25% tổng vốn đầu tư nông thôn mới vào năm 2025.

3. Chuẩn hóa quy trình cấp phát, thanh toán và quyết toán vốn: Kho bạc Nhà nước Thăng Bình cần phối hợp với các chủ đầu tư rút ngắn thời gian kiểm soát thanh toán từ 7 ngày xuống tối đa 3 ngày làm việc đối với hồ sơ đủ điều kiện. Đảm bảo tỷ lệ giải ngân đạt 100% dự toán vốn được giao hằng năm, xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản trước năm 2024.

4. Nâng cao hiệu lực kiểm tra, thanh tra và giám sát cộng đồng: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng tại các xã thực hiện kiểm tra định kỳ 100% công trình cơ sở hạ tầng. Kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp nghiệm thu sai khối lượng, vi phạm quy chuẩn kỹ thuật hoặc chậm nộp báo cáo hoàn công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính học thuật cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện và xã: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân, cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có thể ứng dụng trực tiếp quy trình lập kế hoạch vốn 4 cấp và khung tiêu chí đánh giá hiệu quả giải ngân vào công tác điều hành thực tế.

2. Ban quản lý Chương trình xây dựng nông thôn mới các cấp: Cán bộ chuyên trách tại Văn phòng Điều phối nông thôn mới khai thác các bài học kinh nghiệm về vận động nhân dân hiến đất, đóng góp ngày công và phương thức tổ chức giám sát cộng đồng minh bạch.

3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kinh tế: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công và Kinh tế phát triển có thể tham khảo phương pháp luận khoa học, công thức tính mẫu Slovin và mô hình phân tích số liệu thứ cấp – sơ cấp trong các đề tài nghiên cứu tương tự.

4. Các doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà đầu tư nông nghiệp: Cung cấp góc nhìn toàn diện về cơ chế chính sách ưu đãi, danh mục dự án khuyến khích đầu tư theo hình thức đối tác công tư tại khu vực nông thôn tỉnh Quảng Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao huyện Thăng Bình được chọn làm địa bàn nghiên cứu trọng điểm? Huyện Thăng Bình có quy mô lớn với 21 xã nông thôn, hội tụ đầy đủ 3 dạng địa hình đặc trưng của miền Trung gồm đồng bằng, ven biển và bán sơn địa. Thực trạng quản lý vốn tại đây phản ánh toàn diện những thời cơ và thách thức điển hình trong công tác tài chính xây dựng nông thôn mới của toàn tỉnh Quảng Nam.

2. Phương pháp xác định cỡ mẫu 100 hộ dân có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu 100 hộ được tính toán chuẩn xác dựa trên công thức Slovin với tổng thể 36.485 hộ, mức sai số e = 0,10 và độ tin cậy 90%. Kết hợp với phương pháp phân tầng tại 3 xã đại diện cho 3 vùng sinh thái khác nhau, kết quả khảo sát đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ cư dân nông thôn trên địa bàn.

3. Vốn ngân sách nhà nước giữ vai trò như thế nào trong chương trình nông thôn mới? Mặc dù chỉ chiếm khoảng 13% đến 15% tổng nguồn lực xã hội, vốn ngân sách đóng vai trò là "vốn mồi" dẫn dắt và định hướng. Nguồn vốn này trực tiếp kiến tạo các công trình khung như trục giao thông chính, mạng lưới điện, trường học, trạm y tế, tạo tiền đề thu hút vốn từ doanh nghiệp và người dân.

4. Luận văn rút ra bài học kinh nghiệm gì từ mô hình huyện Phú Ninh và Xuân Lộc? Nghiên cứu chỉ ra rằng huyện Phú Ninh thành công nhờ tranh thủ hiệu quả vốn ODA với hơn 400 tỷ đồng và sự đồng hành của doanh nghiệp đạt 50 tỷ đồng. Trong khi đó, huyện Xuân Lộc chứng minh bài học coi sức dân là yếu tố quyết định, thực hiện triệt để phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng.

5. Giải pháp nào là cốt lõi để xóa bỏ tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại cơ sở? Giải pháp then chốt là kiểm soát chặt chẽ kế hoạch vốn ngay từ khâu phê duyệt dự án, chỉ cho phép khởi công khi đã xác định rõ 100% nguồn vốn bố trí. Đồng thời, chủ đầu tư phải đẩy nhanh nghiệm thu theo giai đoạn và áp dụng chế tài xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra nợ đọng kéo dài.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới cấp huyện.
• Phân tích sâu sắc thực trạng quản lý vốn tại huyện Thăng Bình giai đoạn 2017–2019, chỉ rõ thành tựu đạt 15,71 tiêu chí/xã cùng các nút thắt về giải ngân và huy động vốn xã hội hóa.
• Khẳng định giá trị thực tiễn qua việc khảo sát 100 hộ dân tại 3 vùng sinh thái, phản ánh khách quan mức độ đồng thuận và nhu cầu minh bạch tài chính cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao gắn liền với lộ trình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Thăng Bình giai đoạn đến năm 2025.
• Cung cấp nguồn tài liệu khoa học chuẩn mực, phục vụ đắc lực cho công tác hoạch định chính sách công và nghiên cứu học thuật chuyên ngành Quản lý kinh tế.

Độc giả, các nhà quản lý và học viên quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống biểu mẫu, số liệu thống kê chi tiết và phương pháp luận nghiên cứu của luận văn để ứng dụng vào công tác thực tiễn và phát triển các công trình khoa học tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới. Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông. thôn mới tại huyện Thăng Bình, tinh Quảng Nam. Chương 3: Định hướng và một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong những năm qua, vấn đề quản lý nhà nước (QLNN) về xây dựng NTM cũng như vấn đề vốn xây dựng nông thôn luôn là mối quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước, đồng thời cũng là sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và quản lý. Nhiều đề tài nghiên cứu liên quan đến vấn đề này đã được công bố; trong đó, có một số công trình tiêu biểu như sau: - Trương Thi Bích Huệ (2015), “Quản jý nguồn vốn cho công tác xây dựng NTM tại tỉnh Hà Tĩnh”, luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng, đưa ra nhận định: để thực hiện Chương trình xây dựng NTM đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, nhất là đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng (CSHT) kinh tế xã hội (KTXH) ở nông thôn. Tác giả cho rằng để quản lý tốt nguồn vốn xây dựng NTM cần thực hiện tốt các khâu từ lập kế hoạch, phân bổ vốn, thanh, quyết toán, công tác kiểm tra giám sát và báo cáo. Bên cạnh đó việc ban hành các chính sách kịp thời; sự vào cuộc đồng bộ, kiểm tra, giám sát của các cấp các ngành cũng hết sức quan trọng.

Bên cạnh những mặt đạt được, tác giả chưa phân tích rõ và đưa ra giải pháp từ khâu lập kế hoạch đến khâu kiểm tra, giám sát nên hạn chế tính khả thi ~ Nguyễn Thị Hồng Tuyến (2016), “Quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư xây dựng nông thôn mới tại tinh Lai Châu”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Thái Nguyên. Đề tài làm rõ một số ấn đề lý luận và thực tiễn về thực trạng quản lý vốn ngân sách nhà nước (NSNN) đầu tư xây dựng NTM tại tỉnh Lai Châu. Trên cơ sở đó đề t một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn NSNN đầu tư xây dựng NTM trong thời gian tới. - Đoàn Thị Hân (2013), “Giải pháp huy động nguồn lực tài chính cho.

thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, trường hợp nghiên cứu điểm tại xã Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường đại học Thăng Long. Tác giả đã cho rằng các xã có điều kiện phát triển KTXH thì việc huy động nguồn lực tài chính (NLTC) của các đơn vị, cá nhân trên địa bàn đạt kết quả tốt hơn; ngược lại, ở những xã nghèo thì vấn đề huy động sự đóng góp các nguồn lực cho xây dựng NTM là hết sức khó khăn, vấn đề đầu tư cho chương trình xây dựng NTM chủ yếu phải trông chờ vào. nguồn đầu tư từ NSNN. ~ Nguyễn Hoàng Hà (2014), “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp huy.

động vốn đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) xây dựng NTM giai đoạn đến năm 2020”, luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường đại học Thăng Long. Đề tài đã cho rằng những nguyên nhân chính làm hạn chế + quả huy động vốn của Chương trình giai đoạn 2011- 2013 là khả năng hạn chế của ngân sách Trung ương (NSTU), ngân sách địa phương (NSĐP); sự vào cuộc bị động của dân cư địa phương. Tác giả cũng đề xuất nhiều giải pháp cụ thê hoàn thiện chính sách huy động vốn trong thời gian tới. - Trương Thị Mỹ Lãnh (2019), “Giải pháp huy động nguồn vốn trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị”, luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế, Đại học Kinh tế Huế.

Tác giải tập trung nghiên cứu về cơ sở lý luận của việc huy động nguồn vốn, thực trạng tại địa bàn nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao việc huy động nguồn vốn trong xây dựng NTM tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị Các công trình nghiên cứu khoa học đã nêu đều thẻ hiện sự công phu và tính hệ thống dưới nhiều góc độ khác nhau liên quan đến chủ đề quản lý vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới. Tính đến thời điểm thực hiện luận văn, chưa thấy có một công trình khoa học nào đề cập một cách có hệ thống việc quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới tại địa điểm cụ thé la huyện Thăng Bình. Tuy nhiên, các đề tài trên là nguồn tài liệu tham khảo quý giá, tác giả sẽ kế thừa, chọn lọc và vận dụng trong quá trình nghiên cứu. CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VE VON DAU TU’ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.

LÝ LUẬN CHUNG VẺ VÓN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Một số khái niệm a. Khái niệm nông thôn mới - Khái niệm nông thôn: Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Nông thôn là phần lãnh thổ của một nước hay một đơn vị hành chính nằm ngoài lãnh thổ đô thị, có môi trường tự nhiên, hoàn cảnh xã hội, điều kiện sống khác biệt với thành thị và dân cư chủ yếu làm nông nghiệp” [22]. Theo thông tư số 12/2019/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định chung về khái niệm nông thôn là: “Nông thôn là phan lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị của thành phó, thị xã, thị tran được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.

Theo định nghĩa của Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông, thôn mới tại Việt Nam thì “Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phó, thị xã, thị trắn được quản lý bởi cắp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã”. Định nghĩa này được sử dụng trong nghiên cứu đề tài. Với định nghĩa đó, nông thôn của Việt Nam có những đặc trưng riêng. l5] Như vậy, nông thôn là một vùng sinh sống của tập hợp dân cư, trong đó có nhiều nông dân.

Tập hợp này tham gia vào các hoạt động kinh tế, VH-XH và môi trường trong một thẻ chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tô chức khác, phân biệt với đô thị ~ Khái niệm nông thôn mới: 10 Trước tiên, nông thôn mới phải là nông thôn, chứ không phải là thị xã, thị trấn hay thành phố, nông thôn mới khác với nông thôn truyền thống. Mô hình nông thôn mới là tổng thể, những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tô chức nông thôn theo tiêu chí mới đáp ứng yêu cầu mới đặt ra trong nông, thôn hiện nay. [22] Nhìn chung, mô hình nông thôn mới là mô hình cấp xã, thôn được phát triển toàn diện theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ và văn minh. Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: ~ Đáp ứng yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường; đạt hiệu quả cao nhất trên tắt cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội.

~ Tiến bộ hơn so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phô biến và vận dụng trên toàn lãnh thé. ~ Xây dựng mô hình nông thôn mới là việc đổi mới tư duy, nâng cao năng lực của người dân, tạo động lực cho mọi người phát triển kinh tế, xã hội góp phần thực hiện chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. ~ Thay đổi cơ sở vật chất, diện mạo đời sống, văn hóa qua đó thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Đây là quá trình lâu dài và liên tục, là một trong những nội dung quan trọng cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo trong, đường lối, chủ trương phát triển đất nước và các địa phương.

Theo tinh thin Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của BCH Trung ương Đảng khóa X về Nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ồn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái 11 được bảo vệ: hệ thống chính trị an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tỉnh thần của người dân ngày càng được nâng cao. - Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020” cho rằng: “Nông thôn mới là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hoá, tỉnh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới”. [4] Nông thôn mới (NTM) là tông thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho.

nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn cũ ở tính tiên tiến về mọi mặt. NTM là nông thôn văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ nét đẹp của truyền thống Việt Nam.