Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ trên địa bàn tỉnh quảng bình

Luận văn thạc sĩ khoa học kinh tế phân tích phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ tại tỉnh Quảng Bình, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế ứng dụng
• Đề tài: Phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ
• 1.1. DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp; doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp
• 1.1.1.2. Khái niệm doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.1.2.1. Đặc điểm của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.1.2.2. Vai trò của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.2. PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ
• 1.2.1. Khái niệm phát triển, phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.2.1.1. Khái niệm phát triển
• 1.2.1.2. Khái niệm phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
• 1.2.2. Nội dung phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ tại Quảng Bình, một tỉnh có tiềm năng kinh tế nhưng còn nhiều thách thức. Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại dịch vụ. Tuy nhiên, sự phát triển của các doanh nghiệp này tại Quảng Bình còn hạn chế, chưa tận dụng hết tiềm năng địa phương. Nghiên cứu kinh tế này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

1.1. Vai trò của doanh nghiệp thương mại dịch vụ

Doanh nghiệp thương mại dịch vụ góp phần thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa và dịch vụ, tạo việc làm, giảm nghèo, và tăng thu ngân sách. Tại Quảng Bình, các doanh nghiệp này chiếm 66,6% tổng số doanh nghiệp, nhưng hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng. Kinh tế địa phương cần các giải pháp để khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có.

1.2. Thách thức và cơ hội

Các chính sách kinh tế hiện tại chưa thông thoáng, nguồn nhân lực còn hạn chế về chất lượng và trình độ quản lý. Thị trường địa phương cần sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức để phát triển kinh doanh dịch vụ một cách bền vững. Nghiên cứu này sẽ làm rõ các cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất chiến lược phù hợp.

II. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ là hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ, phân tích thực trạng tại Quảng Bình, và đề xuất giải pháp phát triển. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, kết hợp phân tích thống kê và phỏng vấn chuyên gia.

2.1. Mục tiêu cụ thể

Nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ tại Quảng Bình giai đoạn 2012-2016, và đề xuất giải pháp phù hợp. Chiến lược phát triển sẽ tập trung vào nâng cao năng lực quản lý và tận dụng tiềm năng địa phương.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng số liệu từ Cục Thống kê Quảng Bình, phỏng vấn 203 doanh nghiệp và 17 chuyên gia. Phương pháp phân tích thống kê và so sánh được áp dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các đề xuất chính sách.

III. Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương này trình bày khái niệm và vai trò của doanh nghiệp thương mại dịch vụ trong nền kinh tế. Doanh nghiệp được định nghĩa là tổ chức kinh tế độc lập, có tư cách pháp nhân và hoạt động theo quy định của pháp luật. Thương mại dịch vụ bao gồm các ngành như bán buôn, vận tải, và dịch vụ lưu trú.

3.1. Khái niệm và đặc điểm

Doanh nghiệp thương mại dịch vụ có đặc điểm linh hoạt, dễ khởi nghiệp và thích ứng nhanh với thị trường. Chúng đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, ổn định kinh tế và khai thác nguồn lực địa phương. Kinh tế dịch vụ ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế quốc dân.

3.2. Vai trò trong phát triển kinh tế

Các doanh nghiệp thương mại dịch vụ góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Chúng cũng là động lực chính trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, đặc biệt tại các vùng kém phát triển như Quảng Bình.

IV. Phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ

Phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ là quá trình tăng trưởng về quy mô và chất lượng, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp từ góc độ quản lý nhà nước và chiến lược kinh doanh.

4.1. Khái niệm phát triển

Phát triển được hiểu là quá trình tăng trưởng và hoàn thiện về mọi mặt. Phát triển doanh nghiệp thương mại dịch vụ bao gồm tăng số lượng, quy mô và hiệu quả hoạt động, đồng thời hoàn thiện cơ cấu ngành và địa bàn.

4.2. Giải pháp phát triển

Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách kinh tế, xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn, và tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh. Quản lý kinh tế cần linh hoạt và hỗ trợ tích cực để thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần tạo việc làm, tăng kim ngạch xuất khẩu và thu ngân sách. Tại tỉnh Quảng Bình, năm 2016 có 2.032 doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, chiếm 66,6% tổng số doanh nghiệp toàn tỉnh, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ về số lượng và năng lực sản xuất. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn còn khiêm tốn, chưa khai thác hết tiềm năng địa phương trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp còn hạn chế, nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn và quản lý kinh doanh.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ; phân tích thực trạng giai đoạn 2012-2016 tại Quảng Bình; đánh giá môi trường kinh doanh và đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có tư cách pháp nhân, hoạt động hợp pháp trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2012-2016. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết phát triển doanh nghiệp và kinh tế thị trường, trong đó:

• Lý thuyết phát triển doanh nghiệp: Nhấn mạnh quá trình tăng trưởng về số lượng, quy mô, hiệu quả và cơ cấu doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
• Lý thuyết môi trường kinh doanh: Phân tích các yếu tố bên ngoài (kinh tế, chính trị, pháp luật, thị trường, cơ sở hạ tầng, môi trường tự nhiên, quốc tế) và bên trong (vốn, nhân lực, công nghệ, quản lý, mạng lưới kinh doanh) ảnh hưởng đến sự phát triển doanh nghiệp.
• Mô hình đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh: Sử dụng các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu, năng suất lao động, hiệu suất sử dụng vốn và tài sản cố định để đánh giá chất lượng và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: doanh nghiệp thương mại, dịch vụ; phát triển doanh nghiệp; môi trường kinh doanh; hiệu quả sản xuất kinh doanh; các loại hình doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Số liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo điều tra doanh nghiệp hàng năm của Cục Thống kê tỉnh Quảng Bình, niên giám thống kê, báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư, các tài liệu chuyên ngành.
• Số liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra, phỏng vấn 203 doanh nghiệp thương mại, dịch vụ (chiếm 10% tổng số doanh nghiệp) và 17 cán bộ quản lý, hoạch định chiến lược phát triển doanh nghiệp tại các cơ quan quản lý nhà nước.

Phương pháp chọn mẫu điều tra dựa trên tỷ lệ đại diện theo ngành: bán buôn bán lẻ chiếm 53,3%, vận tải kho bãi 12%, dịch vụ lưu trú ăn uống 12%, các ngành dịch vụ khác 22,7%. Tổng số người tham gia điều tra là 220.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích kinh doanh, phân tổ và các chỉ số tăng trưởng như lượng tăng tuyệt đối, tốc độ phát triển liên hoàn, tốc độ tăng bình quân. Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh được tính toán để đánh giá chất lượng hoạt động doanh nghiệp.

Thời gian nghiên cứu tập trung giai đoạn 2012-2016, địa bàn tỉnh Quảng Bình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng doanh nghiệp thương mại, dịch vụ: Từ 1.494 doanh nghiệp năm 2012 lên 2.032 doanh nghiệp năm 2016, tăng 35,9% (bình quân 8,0%/năm). Các ngành chủ lực gồm bán buôn bán lẻ, vận tải kho bãi, dịch vụ lưu trú ăn uống với tốc độ tăng trưởng bình quân lần lượt 6,2%, 13,3% và 15,0%.

2. Tăng trưởng lao động và vốn: Lao động trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tăng từ 14.699 người năm 2012 lên 18.305 người năm 2016, tăng 24,5% (bình quân 5,6%/năm). Vốn sản xuất kinh doanh tăng từ 11.259,4 tỷ đồng lên 24.019,3 tỷ đồng, tăng 113,3% (bình quân 20,9%/năm).

3. Doanh thu tăng trưởng tích cực: Doanh thu ngành thương mại, dịch vụ tăng từ 15.583,4 tỷ đồng năm 2012 lên 23.371,4 tỷ đồng năm 2016, tăng 50% (bình quân 10,6%/năm), chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng doanh thu các doanh nghiệp trên địa bàn (60,94% năm 2016).

4. Phân bố doanh nghiệp theo loại hình và địa bàn: Doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm ưu thế với tốc độ tăng trưởng bình quân 8,1%, trong đó công ty trách nhiệm hữu hạn tăng 11,2%. Về địa bàn, thành phố Đồng Hới và thị xã Ba Đồn có tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp thương mại, dịch vụ lần lượt 6,3% và 13,7%, trong khi các huyện miền núi như Minh Hóa phát triển chậm hoặc không tăng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng và quy mô doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình phản ánh hiệu quả của các chính sách thu hút đầu tư, cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp. Tốc độ tăng trưởng vốn và doanh thu cao hơn mức tăng lao động cho thấy hiệu quả sử dụng nguồn lực được cải thiện. Tuy nhiên, sự phân bố không đồng đều giữa các địa phương, đặc biệt là vùng miền núi còn hạn chế, do điều kiện tự nhiên khó khăn và hạ tầng chưa phát triển.

So với kinh nghiệm quốc tế và các địa phương như Đà Nẵng, Nghệ An, Quảng Bình còn nhiều tiềm năng chưa khai thác hết, đặc biệt trong việc phát triển các ngành dịch vụ hiện đại và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng số lượng doanh nghiệp, vốn và doanh thu theo năm sẽ minh họa rõ xu hướng phát triển tích cực nhưng chưa đồng đều.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy các doanh nghiệp ngoài nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong phát triển thương mại, dịch vụ, phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhà nước giảm về số lượng do tái cơ cấu và cổ phần hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp: Rà soát, điều chỉnh các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, vốn tín dụng để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, phù hợp với thực tiễn địa phương. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư. Thời gian: 1-2 năm.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Đẩy mạnh đào tạo nghề, nâng cao trình độ quản lý và kỹ thuật cho lao động trong doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, đặc biệt tại các huyện miền núi. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đào tạo nghề. Thời gian: 3-5 năm.

3. Đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội: Tăng cường đầu tư hệ thống giao thông, viễn thông, điện nước tại các vùng khó khăn để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Giao thông Vận tải. Thời gian: 3-5 năm.

4. Khuyến khích đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản lý: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, áp dụng quản lý hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Chủ thể: Sở Khoa học và Công nghệ, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp. Thời gian: 2-4 năm.

5. Mở rộng thị trường và tăng cường xúc tiến thương mại: Tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Chủ thể: Sở Công Thương, Hiệp hội doanh nghiệp. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình: Tham khảo các phân tích về môi trường kinh doanh, xu hướng phát triển và các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, kinh doanh: Tài liệu tham khảo khoa học về phát triển doanh nghiệp trong bối cảnh địa phương, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu thực tiễn.

4. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ tiềm năng, thách thức và môi trường đầu tư tại Quảng Bình để có chiến lược hỗ trợ và đầu tư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình phát triển như thế nào trong giai đoạn 2012-2016?
   Số lượng doanh nghiệp tăng 35,9%, vốn tăng 113,3%, doanh thu tăng 50%, cho thấy sự phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn này.

2. Những ngành thương mại, dịch vụ nào phát triển mạnh nhất tại Quảng Bình?
   Các ngành bán buôn bán lẻ, vận tải kho bãi và dịch vụ lưu trú ăn uống có tốc độ tăng trưởng bình quân lần lượt 6,2%, 13,3% và 15,0%, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số doanh nghiệp.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình?
   Môi trường kinh tế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, cơ sở hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến sự phát triển doanh nghiệp.

4. Doanh nghiệp ngoài nhà nước có vai trò như thế nào trong phát triển thương mại, dịch vụ?
   Doanh nghiệp ngoài nhà nước chiếm ưu thế với tốc độ tăng trưởng bình quân 8,1%, đóng góp chủ yếu vào sự phát triển chung của ngành.

5. Các giải pháp chính để thúc đẩy phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình là gì?
   Hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển nguồn nhân lực, đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường là các giải pháp trọng tâm được đề xuất.

Kết luận

• Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình phát triển nhanh về số lượng, vốn và doanh thu trong giai đoạn 2012-2016, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.
• Sự phát triển chưa đồng đều giữa các địa phương, đặc biệt vùng miền núi còn nhiều hạn chế do điều kiện tự nhiên và hạ tầng yếu kém.
• Doanh nghiệp ngoài nhà nước là lực lượng chủ đạo trong phát triển thương mại, dịch vụ, phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
• Các chính sách hỗ trợ, nguồn nhân lực, hạ tầng và công nghệ là những yếu tố then chốt cần được cải thiện để thúc đẩy phát triển bền vững.
• Nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình trong những năm tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để theo dõi và điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các bên liên quan tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tại Quảng Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ 1. DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ 1. Khái niệm doanh nghiệp; doanh nghiệp thương mại, dịch vụ 1. Khái niệm doanh nghiệp Theo Luật doanh nghiệp năm 2014, “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”.

“Doanh nghiệp” ở đây bao gồm các doanh nghiệp hạch toán kinh tế độc lập được thành lập và chịu sự điều tiết bởi Luật Doanh nghiệp; Hợp tác xã/Liên hiệp hợp tác xã/Quỹ tín dụng nhân dân (gọi chung là hợp tác xã) hoạt động theo Luật Hợp tác xã và các doanh nghiệp hạch toán kinh tế độc lập, chịu sự điều tiết bởi Luật Đầu tư trực tiếp của nước ngoài và các Luật chuyên ngành, như Luật Bảo hiểm, Luật Chứng khoán…[20]. Khái niệm doanh nghiệp thương mại, dịch vụ “Thương mại, dịch vụ” thường được đề cập đến là một trong ba khu vực của nền kinh tế (cùng với “khu vực Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản” và “khu vực Công nghiệp - xây dựng”). Trong cơ cấu của một nền kinh tế hiện đại, khu vực thương mại, dịch vụ có vai trò ngày càng quan trọng. Theo Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) của Việt Nam, các ngành kinh tế được phân chia dựa vào chức năng hoạt động chủ yếu của các đơn vị sản xuất kinh doanh.

Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam được chia thành 21 ngành kinh tế cấp 1 và được mã hóa theo bảng chữ cái lần lượt từ A đến U. Trong đó khu vực thương mại, dịch vụ có 15 ngành, gồm ngành G: Bán buôn và bán lẻ; sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác; ngành H: Vận tải kho bãi; ngành I: Dịch vụ lưu trú và ăn uống; ngành J: Thông tin và truyền thông; ngành K: Hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm; ngành L: Hoạt động kinh doanh bất động sản; ngành M: Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ; 6 Đại học Kinh tế Huế ngành N: Hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ; ngành O: Hoạt động của Đảng Cộng sản, tổ chức chính trị - xã hội, quản lý nhà nước, an ninh quốc phòng; bảo đảm xã hội bắt buộc; ngành P: Giáo dục và đào tạo; ngành Q: Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội; ngành R: Nghệ thuật, vui chơi và giải trí; ngành S: Hoạt động dịch vụ khác; ngành T: Hoạt động làm thuê các công việc trong các hộ gia đình, sản xuất sản phẩm vật chất và dịch vụ tư liệu tiêu dùng của hộ gia đình và ngành U: Hoạt động của các tổ chức và cơ quan quốc tế [19]. Như vậy, doanh nghiệp “thương mại, dịch vụ” là một đơn vị hạch toán kinh tế độc lập, có đầy đủ tư cách pháp nhân, được thành lập theo Luật Doanh nghiệp, Luật Hợp tác xã, Luật Đầu tư trực tiếp của nước ngoài và các Luật chuyên ngành, như Luật Bảo hiểm, Luật Chứng khoán… hoạt động trong các ngành kinh tế thuộc khu vực thương mại, dịch vụ. Đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ 1.

Đặc điểm của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ Về ưu thế so sánh với các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành kinh tế khác như doanh nghiệp công nghiệp, doanh nghiệp xây dựng,. thì doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có những đặc điểm sau: Một là, dễ khởi nghiệp do vốn ít, lao động không đòi hỏi chuyên môn cao; với đặc tính chu kỳ sản phẩm ngắn nên các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có thể sử dụng vốn tự có hoặc vốn vay các tổ chức tín dụng; quy trình tổ chức quản lý gọn nhẹ; vì vậy, dễ dàng khởi sự và hoạt động nhạy bén theo cơ chế thị trường. Hai là, có tính linh hoạt, năng động cao, dễ thích ứng với các biến động của thị trường. Ba là, có một số lợi thế tương đối như lãi suất đầu tư thấp nhờ phát huy các nguồn lực đầu vào tại chỗ như lao động, tài nguyên hay nguồn vốn, khai thác và phát huy các ngành nghề truyền thống của từng địa phương.

Bốn là, có lợi thế trong việc theo sát nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng, qua đó sáng tạo ra nhiều loại sản phẩm hàng hoá và dịch vụ mới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. 7 Đại học Kinh tế Huế 1. Vai trò của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ Doanh nghiệp có vai trò rất lớn trong quá trình tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia hay các vùng miền, kể cả ở các quốc gia phát triển và đang phát triển. Trong đó các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của người tiêu dùng.

Ở những nền kinh tế có đặc điểm phát triển khác nhau vai trò của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ được thể hiện ở các mức độ khác nhau. Nhưng thực tế cho thấy tầm quan trọng của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ ngày càng lớn khi mà phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng thể hiện thông qua sự phát triển về số lượng doanh nghiệp và tồn tại như một bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế mỗi quốc gia. Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có những vai trò sau: Thứ nhất, doanh nghiệp thương mại, dịch vụ tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần giảm thất nghiệp. Do các doanh nghiệp tham gia kinh doanh ở tất cả các lĩnh vực, với đa dạng các sản phẩm nên có thể đảm bảo cơ hội việc làm cho nhiều đối tượng lao động ở nhiều vùng miền khác nhau.

Đặc biệt khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái, trong khi các doanh nghiệp của các ngành công nghiệp, xây dựng thường phải sa thải nhân công để cắt giảm chi phí thì các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, với tính chất linh hoạt và năng động của mình, có thể thích ứng nhanh với sự biến động của thị trường, có thể đứng vững mà không phải cắt giảm nhân công, hoặc có thể nhanh chóng thu hút lại lực lượng lao động khi nền kinh tế đi vào chu kỳ phục hồi. Thứ hai, doanh nghiệp thương mại, dịch vụ giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Với lợi thế về vốn đầu tư ít và nguồn lao động dồi dào, trong những năm qua, doanh nghiệp thương mại, dịch vụ phát triển ngày càng nhanh và chiếm tỉ trọng ngày càng lớn trong tổng số doanh nghiệp. Các doanh nghiệp này cung cấp cho thị trường nhiều mặt hàng phong phú, đa dạng, tạo nhiều sự lựa chọn, đáp ứng được mọi nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sức tiêu thụ của nền kinh tế.

Vì thế mức độ đóng góp của các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ vào tổng sản lượng của nền kinh tế là rất lớn. 8 Đại học Kinh tế Huế Thứ ba, doanh nghiệp thương mại, dịch vụ khai thác và phát huy các nguồn lực địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Trong nền kinh tế bao giờ cũng có những vùng sâu, vùng xa, là những vùng kém phát triển, có điều kiện tự nhiên không thuận lợi hoặc cơ sở hạ tầng chưa phát triển. Với bộ máy tổ chức gọn nhẹ, dễ khởi sự, các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ có thể tham gia vào nhiều thị trường nhằm khai thác tiềm năng và thế mạnh về đất đai, tài nguyên và lao động của từng vùng.

Doanh nghiệp thương mại, dịch vụ cũng chính là chủ thể tác động tích cực nhất vào việc duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống như mây tre đan, gốm sứ, dệt. Vì vậy, có thể nói doanh nghiệp thương mại, dịch vụ đóng vai trò hết sức quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn, đồng thời thúc đẩy các ngành thương mại dịch vụ, tiểu thương phát triển góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Thứ tư, doanh nghiệp thương mại, dịch vụ thúc đẩy nền kinh tế năng động. Một nền kinh tế đặt tỷ lệ quá lớn nguồn lực tài nguyên và lao động vào các doanh nghiệp công nghiệp thì nền kinh tế sẽ chậm chạp do quy mô các doanh nghiệp công nghiệp, doanh nghiệp xây dựng lớn dẫn tới bộ máy quản lý cồng kềnh với các quyết định kinh doanh chậm chạp.

Ngược lại, với một tỷ lệ thích hợp các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ dễ điều chỉnh hoạt động, nền kinh tế sẽ trở nên năng động, linh hoạt hơn, thích nghi được với những biến động thị trường bắt kịp xu hướng của nền kinh tế thế giới. PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ 1. Khái niệm phát triển, phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ 1. Khái niệm phát triển Thuật ngữ “phát triển” được dùng nhiều trong các công trình nghiên cứu khoa học, các văn kiện,… tùy vào mục đích nghiên cứu mà thuật ngữ “phát triển” được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau.

Theo triết học Mác - Lênin “Phát triển là khuynh hướng vận động đã xác định về hướng của sự vật: Hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. 9 Đại học Kinh tế Huế Phát triển kinh tế là một quá trình tiến hóa theo thời gian và do những nhân tố nội tại (bên trong) quyết định đến toàn bộ quá trình phát triển đó; là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế. Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế và có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh tế, chất lượng cuộc sống [13]. Khái niệm phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ Phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ là quá trình lớn lên về số lượng, về quy mô của doanh nghiệp (lao động, nguồn vốn, doanh thu); hiệu quả hơn về chất lượng (lợi nhuận trên doanh thu, lợi nhuận trên 01 lao động, lợi nhuận trên vốn… thời kỳ sau cao hơn thời kỳ trước) và có sự hoàn chỉnh hơn về cơ cấu doanh nghiệp theo vùng lãnh thổ, thành phần kinh tế và ngành sản xuất kinh doanh, góp phần phục vụ ngày càng đầy đủ và tốt hơn các nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.

Nội dung phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ Xét theo phương diện quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp, nội dung phát triển doanh nghiệp thương mại, dịch vụ cơ bản bao gồm: Thứ nhất, ban hành hệ thống pháp luật, chính sách phát triển doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại, dịch vụ nói riêng.