HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRƯƠNG THỊ THƯƠNG KHẢO SÁT DÒNG, GIỐNG CÀ CHUA TRIỂN VỌNG CÓ KHẢ NĂNG CHỊU NÓNG VÀ KHÁNG BỆNH XOĂN VÀNG LÁ VỤ THU ĐÔNG VÀ XUÂN HÈ TẠI GIA LỘC- HẢI DƯƠNG Chuyên ngành: Công nghệ sinh học Mã số: 8.01 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phan Hữu Tôn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ bất kỳ một học vị nào. Tôi xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày…….tháng…………năm 2018 Tác giả luận văn Trương Thị Thương i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè đồng nghiệp và gia đình.
Để hoàn thành được luận văn này cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Phan Hữu Tôn đã tận tình hướng dẫn dành nhiều công sức và thời gian, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành cảm ơn Thạc sĩ Tống Văn Hải và toàn bộ cán bộ, nhân viên Bộ môn Sinh học phân tử và Công nghệ sinh học ứng dụng, Khoa Công nghệ sinh học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong thời gian thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Bộ môn Cây thực phẩm, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận.
Cuối cùng xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày…….tháng…………năm 2018 Tác giả luận văn Trương Thị Thương ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục từ viết tắt.
vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Nguồn gốc và phân loại cây cà chua. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà chua trên thế giới và ở Việt Nam .1 Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà chua ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống cà chua ở trong nước và trên thế giới.
Tình hình nghiên cứu và chọn tạo cà chua trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và chọn tạo cà chua ở Việt Nam. Bệnh xoăn vàng lá ở cây cà chua và chọn tạo giống cà chua kháng bệnh xoăn vàng lá. Nguyên nhân, cơ chế và triệu chứng bệnh xoăn vàng lá cà chua.
Gen kháng virus xoăn vàng lá ở cây cà chua. Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Khảo sát đặc điểm nông sinh học, năng suất và chất lượng trong vụ Thu đông 2017 và Xuân hè 2018. Các chỉ tiêu theo dõi.
Đánh giá khả năng chịu nóng của dòng, giống cà chua. Xác định gen kháng virus xoăn vàng lá Ty-1, Ty-2, Ty-3, Ty-4 bằng chỉ thị phân tử. Đánh giá khả năng kháng bệnh xoăn vàng lá bằng lây nhiễm nhân tạo. Phương pháp xử lý số liệu.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Đặc điểm nông sinh học, năng suất và chất lượng cà chua vụ thu đông 2017 và xuân hè 2018. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cà chua thí nghiệm. Một số đặc điểm hình thái của dòng, giống cà chua.
Một số đặc điểm về cấu trúc của cà chua thí nghiệm. Đặc điểm hình thái quả của cà chua thí nghiệm. Một số chỉ tiêu chất lượng quả cà chua thí nghiệm. Khả năng kháng sâu, bệnh trên đồng ruộng của cà chua.
Các yếu tố cấu thành năng suất cà chua thí nghiệm. Năng suất của dòng, giống cà chua thí nghiệm. Đánh giá khả năng chịu nóng của cà chua thí nghiệm. Xác định gen kháng bệnh xoăn vàng LÁ TY-1, TY-2, TY-3, TY-4 của dòng, giống cà chua vụ xuân hè 2018.
Xác định dòng, giống cà chua mang gen Ty-1. Xác định dòng, giống cà chua mang gen Ty-2. Xác định dòng, giống cà chua mang gen Ty-3. Xác định dòng, giống cà chua mang gen Ty-4.
Đánh giá khả năng kháng bệnh xoăn vàng lá của dòng, giống cà chua thí nghiệm bằng lây nhiễm nhân tạo. Kết luận và kiến nghị. 59 Tài liệu tham khảo. 64 v c DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AVRDC Trung tâm Rau thế giới DNA Deoxyribo Nucleic Acid NST Nhiễm sắc thể PCR Polymerase Chain Reaction CTAB Cetyl trimethyl Ammonium Bromide PCR Polymerase Polymerasex EDTA Ethylendiamin Tetraacetic Acid TYLCV Tomato yellow leaf curl virus ToLCVD Tomato leaf curl virus disease Đ/C Đối chứng H Chiều cao quả D Đường kính quả I Hình dạng quả FAO Tổ chức nông lương thế giới CS Cộng sự VIỆN CLT-CTP Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm TL Tỉ lệ vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Tình hình sản xuất cà chua trên thế giới. Sản lượng cà chua của thế giới và 10 nước đứng đầu. Diện tích, năng suất và sản lượng cà chua ở Việt Nam từ 2004-2017. Diện tích, năng suất, sản lượng cà chua của 10 tỉnh thành đứng đầu cả nước trong năm 2017.
Nguồn vật liệu nghiên cứu. Các cặp mồi của gen kháng Ty-1, Ty-2, Ty-3 và Ty-4. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cà chua thí nghiệm. Một số đặc điểm hình thái của cà chua thí nghiệm.
Một số đặc điểm hình thái, cấu trúc cây của cà chua thí nghiệm. Đặc điểm hình thái quả cà chua thí nghiệm. Một số chỉ tiêu chất lượng quả cà chua thí nghiệm. Khả năng kháng sâu bệnh hại trên đồng ruộng của cà chua thí nghiệm.
Các yếu tố cấu thành năng suất dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017. Các yếu tố cấu thành năng suất dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018. Năng suất của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017. Năng suất của dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018.
Các dòng, giống cà chua triển vọng vụ Thu đông 2017. Độ hữu dục của hạt phấn và tỉ lệ đậu quả của 17 dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018. Các dòng, giống cà chua triển vọng có khả năng chịu nóng. Dòng, giống cà chua mang gen kháng bệnh virus xoăn vàng lá.
Khả năng kháng bệnh xoăn vàng lá của dòng, giống cà chua. Các dòng, giống cà chua có khả năng kháng bệnh virus xoăn vàng lá cao. Các dòng, giống cà chua triển vọng. 58 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Chiều cao từ gốc đến chùm hoa đầu và chiều cao cây của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017. Chiều cao từ gốc đến chùm hoa đầu và chiều cao cây của dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018. Tổng số quả và khối lượng trung bình quả thương phẩm của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017. Tổng số quả và khối lượng trung bình quả thương phẩm của dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018.
Năng suất quả thương phẩm và năng suất cá thể của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017. Năng suất quả thương phẩm và năng suất cá thể của các dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018. Tỷ lệ hữu dục hạt phấn (25/5) và tỉ lệ đậu quả dòng, giống cà chua vụ Xuân hè 2018. Điện di phát hiện gen Ty-1, sản phẩm PCR được cắt bằng enzyme TaqI.
Điện di phát hiện gen kháng Ty-2. Điện di phát hiện gen kháng Ty-3. Điện di phát hiện gen kháng Ty-4. 55 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trương Thị Thương Tên luận văn: Khảo sát dòng, giống cà chua triển vọng có khả năng chịu nóng và kháng bệnh xoăn vàng lá vụ Thu đông và Xuân hè tại Gia Lộc- Hải Dương Ngành: Công nghệ sinh học Mã số: 8.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Tuyển chọn được 1-2 dòng/giống cà chua cho năng suất cao, chất lượng tốt, chịu nóng và kháng bệnh virus xoăn vàng lá phù hợp trong vụ Xuân hè, vụ Thu đông tại các tỉnh đồng bằng sông Hồng.
Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu: Gồm 17 dòng/giống cà chua quả to trong đó có 11 dòng/giống cà chua do Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm chọn tạo bao gồm: T1, T2, T3, T4, T5, T6, T7, T8, T9, T10, VT3 và 6 giống cà chua nhập nội gồm có: T11 (Công ty Phú Nông- nhập nội), Montavi (Công ty Seminis- nhập nội), Mongal (Công ty Thành Nông- nhập nội), Nun 2258 (Công ty Cánh Đồng Xanh- nhập nội), Anna (Công ty Seminis - nhập nội), Savior. Đối chứng 1 là VT3, đối chứng 2 là Savior Nội dung nghiên cứu 1. Khảo sát đặc điểm nông sinh học, năng suất và chất lượng của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017 và Xuân hè 2018; 2. Đánh giá khả năng chịu nóng của dòng, giống cà chua; 3.
Xác định khả năng chứa gen kháng bệnh xoăn vàng lá Ty-1, Ty-2, Ty-3 và Ty- 4 của dòng, giống cà chua thí nghiệm; 4. Đánh giá khả năng kháng bệnh xoăn vàng lá bằng lây nhiễm nhân tạo. Phương pháp nghiên cứu 1. Khảo sát đặc điểm nông sinh học, năng suất và chất lượng của dòng, giống cà chua vụ Thu đông 2017 và Xuân hè 2018 2.
Đánh giá khả năng chịu nóng của dòng, giống cà chua thông qua 2 chỉ tiêu: tỉ lệ đậu quả và độ hữu dục của hạt phấn được nhuộm bằng dung dịch KI 1% 3. Xác định khả năng chứa gen kháng bệnh xoăn vàng lá Ty-1, Ty-2, Ty-3 và Ty- 4 của dòng, giống cà chua thí nghiệm bằng chỉ thị phân tử 4. Đánh giá khả năng kháng bệnh xoăn vàng lá bằng lây nhiễm nhân tạo Phương pháp lây nhiễm: Sử dụng kỹ thuật tiêm trực tiếp dịch vi khuẩn vào mặt ix c dưới của lá (Kheyr-Pour et al., 1991; Navot et al.