Mô Hình Nhận Thức Về Diễn Biến Hình Thái Khu Vực Cửa Sông Đà Diễn, Tỉnh Phú Yên

Luận văn thạc sĩ HUS ứng dụng hồi quy đa biến logistic để xây dựng mô hình nhận thức diễn biến hình thái khu vực cửa sông Đà, Phú Yên.

• Tác giả: Phạm Duy Huy Bình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Tiền Giang
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Thủy văn học
• Đề tài: Ứng dụng phƣơng pháp hồi quy đa biến Logistic xây dựng mô hình nhận thức về diễn biến hình thái khu vực cửa sông Đà Diễn, tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC CỬA SÔNG ĐÀ DIỄN, TỈNH PHÚ YÊN
• 1.1. Đặc điểm địa lý tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Đặc điểm khí tượng, thủy văn, hải văn
• 1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 1.3. Các hoạt động mang tính quản lý vùng cửa sông ven biển
• 1.4. Các công trình thủy lợi trên lưu vực sông Ba
• 1.5. Các công trình thủy điện trên lưu vực sông Ba
• 1.6. Các hoạt động phát triển kinh tế xã hội khác
• 2. CHƯƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ SỐ LIỆU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Khái niệm cửa sông
• 2.3. Mô hình nhận thức
• 2.4. Phương pháp phân tích hồi quy từng bước logistic
• 2.4.1. Biến phụ thuộc
• 2.4.2. Biến độc lập
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH HỒI QUY ĐA BIẾN TỪNG BƯỚC LOGISTIC XÂY DỰNG MÔ HÌNH NHẬN THỨC VỀ DIỄN BIẾN HÌNH THÁI CỬA SÔNG ĐÀ DIỄN, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Phân tích thống kê và đánh giá dữ liệu ảnh viễn thám Landsat
• 3.2. Kết quả mô hình phân tích hồi quy từng bước logistic
• 3.3. Mô hình nhận thức về diễn biến độ rộng cửa sông
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Nhận Thức Diễn Biến Hình Thái Khu Vực Cửa Sông Đà Diễn

Mô hình nhận thức diễn biến hình thái khu vực cửa sông Đà Diễn, tỉnh Phú Yên, là một nghiên cứu quan trọng nhằm hiểu rõ hơn về các yếu tố tác động đến diễn biến của cửa sông. Cửa sông Đà Diễn không chỉ là nơi giao thoa giữa sông và biển mà còn là khu vực có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Việc áp dụng phương pháp hồi quy đa biến logistic giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến diễn biến hình thái của khu vực này.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Tự Nhiên Khu Vực Cửa Sông Đà Diễn

Khu vực cửa sông Đà Diễn nằm ở phía Nam thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, với đặc điểm địa lý phức tạp. Sông Ba, với chiều dài 374 km, chảy qua nhiều huyện và đổ ra biển Đông tại cửa Đà Diễn. Địa hình nơi đây chủ yếu là đồi núi, với phần lớn diện tích bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tự nhiên như mưa, gió, và bão.

1.2. Vai Trò Của Cửa Sông Đà Diễn Trong Kinh Tế Xã Hội

Cửa sông Đà Diễn là trung tâm buôn bán hải sản lớn nhất miền Trung, với hơn 900 tàu khai thác hải sản thường xuyên hoạt động. Sự phát triển của thành phố Tuy Hòa gắn liền với hoạt động kinh tế tại khu vực này, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển bền vững cho người dân địa phương.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Diễn Biến Hình Thái Cửa Sông Đà Diễn

Khu vực cửa sông Đà Diễn đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng, bao gồm hiện tượng bồi lấp, xói lở và sự biến đổi khí hậu. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến hoạt động kinh tế và sinh kế của người dân. Việc quản lý hiệu quả các yếu tố này là rất cần thiết để bảo vệ tài nguyên nước và phát triển bền vững.

2.1. Hiện Tượng Bồi Lấp Tại Cửa Sông

Bồi lấp là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất tại cửa sông Đà Diễn. Các nghiên cứu cho thấy, lòng dẫn sông có xu hướng bồi lấp, hình thành nhiều bãi bồi giữa và ven sông, gây khó khăn cho việc lưu thông và khai thác hải sản.

2.2. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn gây ra thiệt hại lớn cho các hoạt động kinh tế tại khu vực cửa sông.

III. Phương Pháp Hồi Quy Đa Biến Logistic Trong Nghiên Cứu

Phương pháp hồi quy đa biến logistic được áp dụng để xây dựng mô hình nhận thức về diễn biến hình thái khu vực cửa sông Đà Diễn. Phương pháp này cho phép phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố độc lập và biến phụ thuộc, từ đó đưa ra những dự đoán chính xác về diễn biến của cửa sông.

3.1. Nguyên Tắc Cơ Bản Của Phương Pháp Hồi Quy Đa Biến

Phương pháp hồi quy đa biến logistic sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa nhiều biến độc lập và một biến phụ thuộc nhị phân. Điều này giúp xác định các yếu tố nào có ảnh hưởng lớn nhất đến diễn biến hình thái của cửa sông Đà Diễn.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Phân Tích Hồi Quy

Quy trình thực hiện phân tích hồi quy bao gồm việc thu thập dữ liệu, xác định các biến độc lập và phụ thuộc, và thực hiện phân tích thống kê để đánh giá kết quả. Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm số liệu khí tượng, thủy văn và ảnh viễn thám.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Diễn Biến Hình Thái Cửa Sông Đà Diễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mô hình hồi quy đa biến logistic đã chỉ ra được mối quan hệ rõ ràng giữa các yếu tố tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến diễn biến hình thái cửa sông Đà Diễn. Những yếu tố như lưu lượng sông, chế độ gió, và hoạt động của con người đều có tác động đáng kể đến tình trạng bồi lấp và xói lở tại khu vực này.

4.1. Phân Tích Kết Quả Mô Hình Nhận Thức

Mô hình nhận thức cho thấy, lưu lượng sông và chế độ gió là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến diễn biến hình thái cửa sông. Các yếu tố này cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ để đảm bảo sự ổn định của cửa sông.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Quản Lý

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc xây dựng các chính sách quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững cho khu vực cửa sông Đà Diễn. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bồi lấp và xói lở.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Nghiên Cứu

Nghiên cứu về mô hình nhận thức diễn biến hình thái khu vực cửa sông Đà Diễn đã cung cấp những thông tin quý giá cho việc quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện các phương pháp nghiên cứu và áp dụng công nghệ mới trong việc theo dõi và quản lý diễn biến cửa sông.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Quản Lý Hiệu Quả

Cần xây dựng các giải pháp quản lý hiệu quả dựa trên kết quả nghiên cứu, bao gồm việc cải thiện hệ thống giám sát và dự báo diễn biến cửa sông. Các biện pháp này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bồi lấp và xói lở.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Cửa Sông Đà Diễn

Nghiên cứu về cửa sông Đà Diễn cần tiếp tục được mở rộng và cập nhật thường xuyên để đáp ứng với những thay đổi của môi trường và nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Việc hợp tác giữa các cơ quan nghiên cứu và chính quyền địa phương là rất cần thiết để đạt được mục tiêu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC CỬA SÔNG ĐÀ DIỄN, TỈNH PHÚ YÊN 1. Đặc điểm địa lý tự nhiên 1. Vị trí địa lý Hạ lƣu sông Ba còn đƣợc gọi là sông Đà Rằng.

Sông Ba dài 374 km, bắt nguồn từ dãy núi Ngọc Rô, tây bắc tỉnh Kon Tum, từ độ cao 1.549 mét, chảy theo hƣớng Bắc-Nam qua các huyện Kon Plông của tỉnh Kon Tum, KBang, Đắk Pơ, An Khê, Kông Chro, Ia Pa, Ayun Pa của tỉnh Gia Lai, chuyển sang hƣớng Tây Bắc-Đông Nam qua huyện Krông Pa (Gia Lai) rồi đi vào địa phận Phú Yên theo hƣớng Tây-Đông làm thành ranh giới tự nhiên giữa Sơn Hòa và Sông Hinh, giữa Sơn Hòa và Tây Hòa, giữa Tây Hòa và Phú Hòa, giữa Tây Hòa và thành phố Tuy Hòa rồi đổ ra biển Đông ở cửa biển Đà Diễn (Hình 1). Vị trí cửa Đà Diễn (Nguồn: Google Earth) Tọa độ của cửa sông Đà Diễn là khoảng 13o5‟23. Vùng cửa sông nằm ở phía Nam thành phố Tuy Hòa, giáp với huyện Đông Hòa – tỉnh Phú Yên. Đặc điểm địa hình Địa hình tỉnh Phú Yên khá phức tạp với phần diện tích đồi núi chiếm khoảng 70% diện tích toàn tỉnh.

Địa hình của tỉnh có 6 đỉnh núi cao trên 1.000 m và đỉnh cao nhất là 1. Nửa phía Tây tỉnh Phú Yên là sƣờn phía Đông của dãy Trƣờng Sơn, 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vì vậy địa hình của tỉnh thầp dần từ Tây sang Đông. Các vùng núi tƣơng đối thấp ở phía Bắc và cao ở phía Nam tỉnh. Dãy núi Chƣ Mu, Hòn Bà cao trên 1000 m, ở biên giới phía Nam tỉnh.

Thung lũng sông Ba kéo dài từ Gia Lai – Kon Tum, xuyên qua Phú Yên ra đến biển. Do vị trí địa lý và ảnh hƣởng của địa hình mà vùng hạ du lƣu vực sông Ba thƣờng xuyên chịu tác động của các yếu tố tự nhiên nhƣ mƣa, gió, sóng, bão, áp thấp nhiệt đới, phân bố bồi tích không đều … gây nên lũ lụt, bồi lấp, xói lở khu vực cửa sông. Ngoài ra, những tác động của con ngƣời nhƣ khai thác không hợp lý tài nguyên rừng, khoanh đắp các đầm nuôi hải sản, các công trình dân sinh, thủy lợi, thủy điện… làm thay đổi chế độ dòng chảy và lƣợng bùn cát từ sông đổ ra biển. Phía thƣợng nguồn rừng bị tàn phá làm suy thoái và cạn kiệt dòng chảy mùa khô ở hạ lƣu dẫn đến hậu quả môi trƣờng vùng ven biển nhƣ suy thoái hệ sinh thái, giảm nguồn lợi thuỷ sản, thay đổi vận chuyển bùn cát của sông, nhiễm mặn và suy giảm chất lƣợng nƣớc.

Đặc điểm khí tượng, thủy văn, hải văn 1. Đặc điểm khí tượng Gió Từ số liệu quan trắc tại các trạm Tuy Hoà, Miền Tây và Sơn Hòa (Phú Yên) từ năm 1987 đến năm 2007 (Bảng 1), có thể dễ dàng nhận thấy mùa đông (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) gió ở khu vực cửa Đà Diễn có hƣớng thịnh hành nhất là Bắc, tập trung chủ yếu vào góc từ 0 - 90o (từ Bắc đến Đông), trong mùa mƣa có tần suất 50 – 60%, sau đó là gió Đông Bắc với tần suất 30 - 45%. Vào tháng 10 và tháng 4, gió Đông Bắc thƣờng chiếm ƣu thế nhất trong các hƣớng. Tần suất (%) và hƣớng gió thịnh hành khu vực Phú Yên Tháng\Trạm Tuy Hoà Miền Tây Sơn Hoà 1 N - 63,3 NE - 60,4 E - 36,4 2 N - 51,4 NE - 57,6 E - 43,4 3 N E - 30,2 NE - 51,0 E - 42,3 4 E - 37,8 NE - 41,1 E - 35,3 5 E - 32,3 W - 35,2 W - 31,1 6 W - 45,2 W - 48,4 W - 31,1 7 W - 44,6 W - 60,6 W - 64,0 8 W - 58,5 W - 64,2 W - 63,7 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tháng\Trạm Tuy Hoà Miền Tây Sơn Hoà 9 W - 29,6 W - 51,4 W - 45,5 10 NE - 44,7 NE - 52,8 E - 28,5 11 N - 50,5 NE - 69,1 NE - 31,2 12 N - 63,8 NE - 66,0 NE - 40,3 (Nguồn: Trung tâm khí tượng thủy văn quốc gia) Từ tháng 5 đến tháng 9, gió mùa chủ yếu hƣớng Tây, tập trung vào góc từ 225o - 270o (từ Tây Nam đến Tây).

Vào tháng 5, khu vực cửa Đà Diễn chủ yếu chịu ảnh hƣởng bởi gió Đông với tần suất 32. Suốt từ tháng 6 đến tháng 9, khu vực nghiên cứu thƣờng xuyên có gió Tây với tần suất 30 - 65%, tháng 8 tần suất gió Tây lớn nhất trong năm. Từ cuối tháng 9, gió mùa Tây Nam bắt đầu bƣớc vào thời kỳ suy thoái, đồng thời cũng là thời kỳ tranh chấp của hai thứ gió mùa. Có thể nói, tháng 9 là chuyển giao giữa hai mùa gió.

Chế độ gió ở Phú Yên thể hiện hai mùa rõ rệt, từ tháng 10 đến tháng 4 là thời kỳ thịnh hành một trong ba hƣớng gió Bắc, Đông Bắc và Đông, từ tháng 5 đến tháng 9 là thời kỳ thịnh hành một trong ba hƣớng Tây, Tây Nam và Đông (Hình 2) Tốc độ gió trung bình năm dao động trong khoảng 2 - 2,5 m/s, độ chênh lệch qua từng tháng không quá 0,5 m/s. Nhìn chung các tháng mùa hè tốc độ gió trung bình lớn hơn mùa đông. Tốc độ gió trong bình lớn nhất vào tháng 5, 6 và nhỏ nhất vào tháng 12 hoặc tháng 1. Trên cao nguyên thoáng gió, tốc độ gió trung bình lớn hơn so với vùng thấp và thung lũng kín gió.[1] N N N Hs(m) Hs(m) Above 4 Hs(m) Above 4 3- 4 3- 4 Above 4 2- 3 2- 3 3- 4 1- 2 1- 2 Calm Calm Calm 2- 3 0.1 T1 T2 T3 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.00 % Hs(m) Hs(m) Hs(m) Above 4 Above 4 Above 4 3- 4 3- 4 3- 4 2- 3 2- 3 2- 3 1- 2 1- 2 1- 2 0.1 T9 T7 T8 N N N Hs(m) Hs(m) Above 4 Above 4 3- 4 3- 4 Hs(m) 2- 3 2- 3 Calm Above 4 1- 2 1- 2 Calm Calm 0.

Hoa gió tính từ số liệu gió đo tại trạm Tuy Hòa [1] Mƣa [1] a. Mưa năm Mƣa là một yếu tố chính của khí hậu, thủy văn, là một trong những thành phần của cán cân nƣớc. Phú Yên có một nền nhiệt độ cao thì mƣa là nhân tố quan trọng chi phối thời vụ, cơ cấu cây trồng, năng suất và chất lƣợng sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là các vùng sản xuất còn lệ thuộc vào nƣớc trời. Lƣợng mƣa trung bình nhiều năm biến đổi từ 1300mm đến 2200mm, mƣa ít nhất tại các vùng khuất gió nhƣ Cheo Reo, Phú Túc và mƣa nhiều nhất là thƣợng nguồn sông Hinh và thƣợng nguồn sông Ba.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mùa mƣa trên lƣu vực sông Ba giữa khu vực Tây và Đông Trƣờng Sơn có khác nhau, ở Tây Trƣờng Sơn mùa mƣa từ tháng 5 đến tháng 10, còn Đông Trƣờng Sơn là từ tháng 9 đến tháng 12. Vì vậy dòng chảy mặt lƣu vực sông Ba là phong phú, tính đến Tuy Hòa (diện tích 13000 km2) thì tổng lƣợng nƣớc trung bình nhiều năm khoảng 9,8 tỷ m3. Vấn đề là lƣợng nƣớc này phân bố không đều trong năm tạo ra mùa mƣa ác liệt và mùa khô thiếu nƣớc. Mưa sinh lũ Đối với nƣớc ta nói chung và Phú Yên nói riêng, lũ sinh ra, chủ yếu là do mƣa rào (> 50 mm/ngày), bao trùm trên diện rộng.

Mƣa ở đây có liên quan đến sự phát triển của những nhiễu động thời tiết nhƣ: bão, dải hội tụ nhiệt đới, Front, đƣờng dứt, rãnh thấp v. Mƣa sinh lũ có lƣợng và cƣờng độ khá lớn, lƣợng mƣa ngày lớn nhất trong mùa lũ trung bình từ 190 - 300 mm, cá biệt có nơi lên tới 674 mm/ngày (sông Hinh 1981), 567 mm/ngày (Tuy Hòa 1992), 629 mm/ngày (Tuy Hòa 1993). Sông Ba là con sông có tiềm năng xảy ra lũ lớn rất cao, module đỉnh lũ lớn hơn rất nhiều so với hệ thống sông Hồng. Thời gian duy trì các trận lũ thƣờng chỉ 3-5 ngày.

Lũ có biên độ lũ cao, cƣờng suất lũ lớn, thời gian lũ lên ngắn, dạng đỉnh lũ nhọn. Đặc điểm này là do cƣờng độ mƣa lớn, tập trung nhiều đợt, tâm mƣa nằm ở trung hạ du các lƣu vực sông, độ dốc sông lớn, nƣớc tập trung nhanh. Tổng lƣợng lũ 1 ngày lớn nhất chiếm tới 40-50% tổng lƣợng của toàn trận lũ. Tại Củng Sơn, tổng lƣợng lũ 5 ngày lớn nhất đạt tới 2,51 tỷ m3 lũ vào năm 1993, tại An Khê, tổng lƣợng lũ 5 ngày đạt tới 292,8 triệu m3 lũ năm 1981.

Hạ du các sông chịu ảnh hƣởng thủy triều mạnh, một số cơn bão mạnh đã làm nƣớc dâng lên ở vùng ven biển rất lớn: Do các cửa sông Miền Trung nằm sát bờ biển nên chịu ảnh hƣởng của thủy triều lớn, nên lũ có cơ hội gặp đỉnh triều thì sẽ gây lũ lớn ở hạ du các sông. Ví dụ nhƣ các trận lũ 12/1986 trên sông Đà Rằng gặp triều cƣờng làm cho ngập sâu và lâu hơn. Do vị trí địa lý và ảnh hƣởng của địa hình mà lũ lụt vùng hạ du của lƣu vực sông Ba nằm trên địa bàn tỉnh Phú Yên xảy ra thƣờng xuyên hơn so với phần thƣợng nguồn, do chịu tác động trực tiếp mƣa lớn và lũ thƣợng nguồn lƣu vực sông Ba. Tại hạ lƣu sông Ba, các vùng đất trũng thấp ven sông và trong đồng bằng hạ du, trong đó có một số khu vực thuộc thành phố Tuy Hòa là vùng thƣờng xuyên bị ảnh hƣởng của 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngập úng do mƣa lũ.

Theo số liệu điều tra trong những năm gần đây lũ lụt và tình hình ngập úng vùng hạ lƣu sông Ba thƣờng xuyên xảy ra hàng năm ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Thí dụ mƣa lũ đã gây nên tình trạng ngập úng trên diện rộng trong khu vực liên tục trong các năm 1981, 1986, 1988, 1992, 1993, 1996, 1999, 2005, 2007, 2009 gây nhiều thiệt hại. Mưa trong mùa cạn Tháng 1, lƣợng mƣa trong tỉnh chỉ chiếm tỉ lệ từ 1 - 3% lƣợng mƣa năm, mùa khô thực sự bắt đầu. Các tháng 2, 3, 4 lƣợng mƣa rất thấp, thấp nhất là tháng 2, trung bình chỉ chiếm dƣới 1% lƣợng mƣa năm.

Từ tháng 5 đến tháng 8 tuy lƣợng mƣa có tăng lên do có mƣa tiểu mãn, đôi khi gây ra lũ tiểu mãn, nhƣng vẫn chƣa vƣợt qua 100 mm/tháng, tỉ lệ mƣa tháng còn dƣới 8,3 % chƣa đủ tiêu chuẩn mùa mƣa lũ.