I. Tổng quan công tác quản lý ngân sách xã tại TP
Công tác quản lý ngân sách xã tại Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò xương sống cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở cấp cơ sở. Ngân sách xã là công cụ tài chính quan trọng nhất, đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động quản lý nhà nước, an ninh quốc phòng, giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội tại địa phương. Hiệu quả của công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và sự ổn định của cả hệ thống chính trị. Thành phố Hồ Chí Minh là một đô thị đặc biệt, với tốc độ phát triển nhanh, đặt ra những yêu cầu và thách thức riêng biệt cho việc quản lý ngân sách cấp xã. Một hệ thống quản lý minh bạch, hiệu quả sẽ thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao niềm tin của công chúng và đảm bảo các chính sách được thực thi đúng mục tiêu. Ngược lại, những yếu kém trong quản lý có thể dẫn đến lãng phí, thất thoát và làm chậm quá trình phát triển. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã không chỉ là một yêu cầu lý luận mà còn là một đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn. Nội dung bài viết sẽ đi sâu phân tích cơ sở lý luận, thực trạng và đưa ra các giải pháp khả thi, dựa trên các nguyên tắc của Luật Ngân sách Nhà nước và đặc thù của thành phố. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một mô hình quản lý tài chính công hiện đại, bền vững và phục vụ tốt nhất cho lợi ích của cộng đồng.
1.1. Vai trò của ngân sách cấp xã trong phát triển kinh tế
Ngân sách cấp xã là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống ngân sách nhà nước. Nó là nền tảng tài chính để chính quyền cơ sở thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao. Vai trò của ngân sách cấp xã thể hiện rõ qua ba khía cạnh chính. Thứ nhất, nó đảm bảo nguồn chi thường xuyên cho bộ máy hành chính, các đơn vị sự nghiệp công lập và các hoạt động an ninh, quốc phòng tại địa phương. Thứ hai, ngân sách xã là nguồn lực chủ yếu cho các dự án đầu tư phát triển quy mô nhỏ, như xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn, trường học, trạm y tế, góp phần cải thiện bộ mặt địa phương và chất lượng sống của người dân. Thứ ba, thông qua các khoản chi cho an sinh xã hội, ngân sách xã thực hiện chức năng điều tiết và phân phối lại thu nhập, hỗ trợ các đối tượng yếu thế. Tại một đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, vai trò này càng trở nên quan trọng khi quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, tạo áp lực lớn lên hạ tầng và dịch vụ công. Một công tác quản lý ngân sách xã hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực hạn hẹp để giải quyết các vấn đề cấp bách tại cơ sở.
1.2. Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động thu chi ngân sách xã
Hoạt động quản lý ngân sách xã được điều chỉnh bởi một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chặt chẽ, trong đó hạt nhân là Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Luật đã xác định rõ nguyên tắc phân cấp quản lý, trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm lớn hơn cho chính quyền cấp xã trong việc quyết định dự toán và phân bổ ngân sách. Bên cạnh đó, các quy định về công khai tài chính và minh bạch ngân sách cũng được nhấn mạnh, yêu cầu các xã phải công bố dự toán, quyết toán ngân sách để người dân và các tổ chức xã hội tham gia giám sát. Các văn bản dưới luật như Nghị định 163/2016/NĐ-CP và các thông tư của Bộ Tài chính đã chi tiết hóa quy trình lập, chấp hành, kế toán và quyết toán ngân sách. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, Hội đồng nhân dân thành phố cũng ban hành các nghị quyết đặc thù về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cho cấp xã, phường, thị trấn, phù hợp với điều kiện phát triển của một đô thị loại đặc biệt. Việc nắm vững và tuân thủ các quy định này là yêu cầu tiên quyết để nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã.
II. Thực trạng và thách thức quản lý ngân sách xã tại TP
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải cách, công tác quản lý ngân sách xã tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Thực trạng cho thấy, cơ chế phân cấp quản lý ngân sách tuy đã được triển khai nhưng vẫn còn những vướng mắc, quyền tự chủ của cấp xã chưa thực sự được phát huy tối đa. Nhiều địa phương vẫn còn phụ thuộc lớn vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên, làm giảm tính chủ động trong việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Một trong những thách thức lớn nhất là chất lượng nguồn nhân lực. Đội ngũ cán bộ tài chính kế toán ở nhiều xã, phường còn mỏng, trình độ chuyên môn chưa đồng đều, hạn chế trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý. Điều này dẫn đến sai sót trong quá trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách. Hơn nữa, vấn đề minh bạch ngân sách và giám sát cộng đồng vẫn còn hình thức ở một số nơi. Việc công khai thông tin tài chính chưa đầy đủ và kịp thời, khiến người dân khó tiếp cận và tham gia giám sát, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí, tham nhũng. Áp lực từ tốc độ đô thị hóa nhanh cũng tạo ra gánh nặng cho ngân sách xã, trong khi nguồn thu tại chỗ lại hạn chế. Việc tìm kiếm giải pháp để vượt qua những thách thức này là yêu cầu cấp bách để nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã.
2.1. Hạn chế trong cơ chế phân cấp và quyền tự chủ ngân sách
Cơ chế phân cấp quản lý ngân sách là chìa khóa để tăng cường tính chủ động cho chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, trên thực tế tại nhiều xã ở Thành phố Hồ Chí Minh, quyền tự chủ này còn bị giới hạn. Nguồn thu của xã chủ yếu đến từ các khoản thu được phân chia theo tỷ lệ phần trăm và bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên, trong khi các nguồn thu tại chỗ (như phí, lệ phí) chiếm tỷ trọng nhỏ. Sự phụ thuộc này làm giảm khả năng linh hoạt của xã trong việc đáp ứng các nhu cầu chi đột xuất hoặc thực hiện các dự án riêng của địa phương. Bên cạnh đó, quy trình điều chỉnh, bổ sung dự toán còn phức tạp, mất nhiều thời gian, làm chậm tiến độ thực hiện nhiệm vụ. Một số quy định về định mức phân bổ chi thường xuyên còn cứng nhắc, chưa phản ánh hết sự khác biệt về quy mô dân số, điều kiện kinh tế và đặc thù của từng xã, phường, đặc biệt là các khu vực có tốc độ đô thị hóa cao. Để quản lý ngân sách xã hiệu quả, cần có một cơ chế phân cấp mạnh mẽ hơn, trao quyền tự quyết thực sự cho cấp cơ sở.
2.2. Bất cập về năng lực của đội ngũ cán bộ tài chính kế toán
Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến hiệu quả của mọi hoạt động quản lý. Công tác quản lý ngân sách xã đòi hỏi đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán không chỉ nắm vững chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải có kỹ năng phân tích, dự báo và ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng lực của đội ngũ này tại nhiều xã, phường ở TP.HCM còn chưa đáp ứng yêu cầu. Nhiều cán bộ chưa được đào tạo bài bản, chủ yếu làm việc theo kinh nghiệm. Việc cập nhật các chính sách, chế độ kế toán mới còn chậm. Trích dẫn từ một khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho thấy, “khoảng 30% cán bộ tài chính cấp xã chưa đạt chuẩn về trình độ chuyên môn theo quy định”. Hạn chế về kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý ngân sách và các công cụ số hóa cũng là một rào cản lớn, làm tăng khối lượng công việc thủ công, dễ gây sai sót và giảm hiệu suất làm việc. Đây là một nút thắt cần được tháo gỡ khẩn trương.
2.3. Vấn đề minh bạch và cơ chế giám sát tài chính cộng đồng
Nguyên tắc minh bạch ngân sách là nền tảng để xây dựng chính quyền liêm chính và hiệu quả. Luật Ngân sách Nhà nước 2015 đã quy định rất rõ về việc công khai dự toán, tình hình thực hiện và quyết toán ngân sách. Mặc dù vậy, việc thực hiện ở cấp xã vẫn còn nhiều hạn chế. Thông tin công khai đôi khi còn chung chung, khó hiểu đối với người dân. Các hình thức công khai (niêm yết tại trụ sở, thông báo trên loa truyền thanh) chưa đa dạng và chưa thực sự thuận tiện cho việc tiếp cận. Điều này dẫn đến cơ chế giám sát cộng đồng đối với hoạt động thu chi ngân sách còn yếu. Vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể trong việc giám sát tài chính chưa được phát huy đầy đủ. Khi người dân thiếu thông tin và công cụ giám sát, nguy cơ thất thoát, lãng phí trong việc sử dụng ngân sách sẽ tăng lên, làm giảm sút niềm tin vào chính quyền. Tăng cường minh bạch và giám sát là giải pháp căn cơ để cải thiện công tác quản lý ngân sách xã.
III. Phương pháp hoàn thiện cơ chế chính sách quản lý ngân sách
Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã, việc hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách là giải pháp mang tính nền tảng và dài hạn. Trọng tâm của nhóm giải pháp này là đẩy mạnh phân cấp quản lý một cách thực chất, đi đôi với việc xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Cần rà soát, điều chỉnh lại tỷ lệ phân chia các khoản thu giữa các cấp ngân sách, tăng cường các nguồn thu ổn định và giao quyền tự quyết lớn hơn cho cấp xã trong việc quyết định các khoản chi đầu tư phát triển. Việc xây dựng định mức phân bổ ngân sách cần linh hoạt hơn, dựa trên các tiêu chí khoa học như quy mô dân số, mật độ dân số, số lượng đơn vị hành chính và các yếu tố đặc thù khác của Thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, cần tiêu chuẩn hóa và đơn giản hóa các quy trình, thủ tục hành chính trong lĩnh vực ngân sách. Việc áp dụng các quy trình chuẩn từ khâu lập dự toán, phân bổ, chấp hành đến quyết toán sẽ giúp giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian và ngăn ngừa tiêu cực. Một cơ chế, chính sách đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn sẽ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động quản lý ngân sách xã tại Thành phố Hồ Chí Minh.
3.1. Tăng cường phân cấp quản lý gắn liền với trách nhiệm giải trình
Giải pháp cốt lõi là tăng cường phân cấp quản lý một cách triệt để hơn. Điều này bao gồm việc mở rộng các nguồn thu mà xã được hưởng 100%, đồng thời giao cho Hội đồng nhân dân cấp xã thẩm quyền quyết định một số loại phí, lệ phí trên địa bàn. Khi có nguồn lực ổn định và quyền tự chủ cao hơn, chính quyền xã sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch phát triển của địa phương. Tuy nhiên, phân cấp phải luôn đi kèm với cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng. Cần quy định cụ thể trách nhiệm của Chủ tịch UBND xã và cán bộ tài chính trong việc quản lý và sử dụng ngân sách. Đồng thời, tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan tài chính cấp trên và Kiểm toán Nhà nước đối với ngân sách cấp xã. Việc kết hợp giữa trao quyền và tăng cường giám sát sẽ đảm bảo nguồn lực công được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và tuân thủ pháp luật, góp phần thực hiện thành công mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách.
3.2. Chuẩn hóa quy trình lập chấp hành và quyết toán ngân sách
Việc chuẩn hóa toàn bộ chu trình ngân sách là yếu tố then chốt để đảm bảo tính kỷ luật và hiệu quả tài chính. Quá trình lập dự toán cần được cải tiến theo hướng có sự tham gia rộng rãi hơn của cộng đồng và các tổ chức, dựa trên cơ sở phân tích, dự báo khoa học thay vì chỉ dựa vào số liệu năm trước. Trong giai đoạn chấp hành ngân sách, cần siết chặt kỷ luật chi tiêu, đảm bảo mọi khoản chi đều phải có trong dự toán đã được duyệt và tuân thủ đúng định mức, tiêu chuẩn. Việc áp dụng Kho bạc Nhà nước điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp kiểm soát các khoản chi tốt hơn. Đối với công tác quyết toán ngân sách, quy trình cần được thực hiện nhanh chóng, chính xác, phản ánh trung thực tình hình thu, chi. Việc công khai báo cáo quyết toán một cách chi tiết, dễ hiểu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng và người dân.
IV. Bí quyết nâng cao năng lực con người và ứng dụng công nghệ số
Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách, yếu tố con người và công nghệ đóng vai trò quyết định trong việc hiện thực hóa các mục tiêu cải cách. Một công tác quản lý ngân sách xã hiệu quả không thể thiếu đội ngũ cán bộ có năng lực và một hệ thống công nghệ hỗ trợ hiện đại. Do đó, nhóm giải pháp thứ hai tập trung vào việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán cấp xã. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế sát với thực tiễn, cập nhật kiến thức mới về chính sách tài khóa, kỹ năng quản lý và đạo đức công vụ. Song song đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào tất cả các khâu của chu trình ngân sách là một xu thế tất yếu. Việc triển khai các phần mềm quản lý ngân sách dùng chung, xây dựng cơ sở dữ liệu tài chính công minh bạch và cổng thông tin điện tử công khai ngân sách sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong quản lý. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa con người và công nghệ sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp quản lý ngân sách xã tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả hơn.
4.1. Đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính chuyên nghiệp
Đầu tư vào con người là đầu tư cho sự phát triển bền vững. Cần xây dựng kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng dài hạn cho cán bộ tài chính cấp xã. Nội dung đào tạo không chỉ dừng lại ở nghiệp vụ kế toán, kho bạc mà cần mở rộng sang các kỹ năng phân tích chính sách, lập kế hoạch tài chính trung hạn, quản lý tài sản công và kỹ năng giao tiếp, giải trình với người dân. Cần tổ chức các lớp tập huấn thường xuyên để cập nhật các văn bản pháp luật mới. Bên cạnh đào tạo, cần có chính sách thu hút, đãi ngộ hợp lý để giữ chân những cán bộ giỏi, có năng lực. Đồng thời, cần thực hiện nghiêm túc việc luân chuyển cán bộ giữa các địa phương để họ có cơ hội học hỏi kinh nghiệm và tránh tình trạng trì trệ. Một đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” chính là nhân tố đảm bảo cho sự thành công của công cuộc nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã.
4.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính
Chuyển đổi số là con đường ngắn nhất để hiện đại hóa nền tài chính công. Việc ứng dụng công nghệ thông tin cần được triển khai đồng bộ. Trước hết, cần trang bị đầy đủ hạ tầng máy tính, đường truyền internet tốc độ cao cho các xã, phường. Tiếp theo, triển khai thống nhất các phần mềm chuyên dụng như hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS), phần mềm kế toán, quản lý tài sản công. Việc liên thông dữ liệu giữa xã, kho bạc và cơ quan tài chính cấp trên sẽ giúp quá trình tổng hợp, báo cáo diễn ra nhanh chóng, chính xác. Đặc biệt, cần xây dựng một cổng thông tin điện tử về ngân sách cấp xã, nơi tất cả các thông tin về dự toán, phân bổ, quyết toán, các dự án đầu tư đều được công khai một cách chi tiết, trực quan và dễ tra cứu. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn là công cụ hữu hiệu để thúc đẩy minh bạch ngân sách và tăng cường sự tham gia của người dân.
V. Mô hình thí điểm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã
Lý thuyết và giải pháp cần được kiểm nghiệm qua thực tiễn. Việc xây dựng và triển khai một mô hình thí điểm về quản lý ngân sách xã hiệu quả tại một số xã, phường, thị trấn tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh là bước đi cần thiết. Mô hình này sẽ tích hợp đồng bộ các giải pháp đã đề xuất, từ hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý, chuẩn hóa quy trình, đào tạo nhân lực đến ứng dụng công nghệ thông tin. Mục tiêu của mô hình là tạo ra một hình mẫu về quản lý tài chính công cấp cơ sở, nơi ngân sách được quản lý minh bạch, chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả và có sự tham gia giám sát thực chất của cộng đồng. Quá trình triển khai thí điểm cần được theo dõi, đánh giá một cách khoa học để đo lường mức độ tác động của các giải pháp. Các chỉ số đánh giá có thể bao gồm: tỷ lệ tự chủ ngân sách, mức độ hài lòng của người dân, thời gian xử lý các thủ tục tài chính, tỷ lệ tiết kiệm chi thường xuyên. Kết quả và bài học kinh nghiệm rút ra từ mô hình thí điểm sẽ là cơ sở thực tiễn vững chắc để nhân rộng ra toàn thành phố, góp phần tạo ra một sự thay đổi toàn diện trong công tác quản lý ngân sách xã.
5.1. Phân tích kết quả dự kiến khi áp dụng các giải pháp mới
Kết quả dự kiến khi áp dụng tổng thể các giải pháp là rất tích cực. Về mặt kinh tế, hiệu quả sử dụng vốn ngân sách sẽ tăng lên, các dự án đầu tư sẽ được triển khai nhanh hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại địa phương. Về mặt xã hội, tính minh bạch ngân sách và trách nhiệm giải trình được nâng cao sẽ củng cố niềm tin của nhân dân vào chính quyền. Người dân được tham gia nhiều hơn vào quá trình quyết định và giám sát các vấn đề tài chính của địa phương. Về mặt quản lý, công tác quản lý ngân sách xã sẽ trở nên chuyên nghiệp, khoa học hơn. Gánh nặng công việc thủ công của cán bộ tài chính sẽ giảm, cho phép họ tập trung hơn vào công tác phân tích và tham mưu. Rủi ro tham nhũng, lãng phí sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn. Đây là những mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được nếu có sự quyết tâm chính trị và triển khai đồng bộ các giải pháp.
5.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương đã triển khai tốt
Nghiên cứu bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác trong và ngoài nước đã triển khai thành công các mô hình quản lý ngân sách tiên tiến là rất cần thiết. Ví dụ, một số quận tại Hà Nội đã thành công trong việc xây dựng cổng thông tin công khai ngân sách rất chi tiết. Kinh nghiệm của họ cho thấy, yếu tố quyết định là sự cam kết của lãnh đạo và việc đào tạo kỹ năng sử dụng công nghệ cho cả cán bộ và người dân. Tại một số quốc gia phát triển, mô hình "ngân sách có sự tham gia" (participatory budgeting) đã được áp dụng, cho phép người dân trực tiếp bỏ phiếu quyết định một phần ngân sách chi cho các dự án cộng đồng. Những bài học này cho thấy, việc kết hợp giữa cải cách từ trên xuống (hoàn thiện chính sách) và thúc đẩy sự tham gia từ dưới lên (giám sát cộng đồng) là công thức thành công để nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách xã.
VI. Định hướng tương lai cho quản lý ngân sách xã bền vững
Hướng tới một nền tài chính công hiện đại, công tác quản lý ngân sách xã tại Thành phố Hồ Chí Minh cần có những định hướng phát triển bền vững trong tương lai. Tầm nhìn dài hạn là xây dựng một hệ thống quản lý tài chính cấp cơ sở thông minh, minh bạch và hiệu quả, hoạt động trên nền tảng số. Trọng tâm trong giai đoạn tới là tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng tăng cường phân cấp quản lý và tự chủ cho cấp xã, gắn với trách nhiệm giải trình. Xu hướng tất yếu là chuyển đổi từ quản lý ngân sách theo đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra, tức là đánh giá hiệu quả chi tiêu dựa trên kết quả, tác động thực tế mang lại cho xã hội. Việc lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững (như bình đẳng giới, bảo vệ môi trường) vào trong quá trình lập và thực hiện ngân sách cũng là một định hướng quan trọng. Cuối cùng, việc xây dựng văn hóa liêm chính, đề cao đạo đức công vụ và tăng cường vai trò giám sát của toàn xã hội sẽ là nền tảng vững chắc để quản lý ngân sách xã thực sự phục vụ lợi ích của người dân, góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
6.1. Tổng hợp các kiến nghị chính sách quan trọng cần thực hiện
Dựa trên các phân tích, một số kiến nghị chính sách quan trọng được đề xuất. Thứ nhất, kiến nghị Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước theo hướng tăng tỷ lệ điều tiết các khoản thu cho ngân sách cấp xã tại các đô thị đặc biệt. Thứ hai, kiến nghị UBND Thành phố Hồ Chí Minh ban hành bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý ngân sách xã (KPIs) để làm cơ sở cho công tác thi đua, khen thưởng và giám sát. Thứ ba, đề xuất xây dựng một đề án tổng thể về đào tạo lại và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán cấp xã trên toàn thành phố. Cuối cùng, cần có chính sách khuyến khích các xã, phường ứng dụng mạnh mẽ công nghệ, xây dựng chính quyền điện tử, đặc biệt là trong lĩnh vực công khai tài chính và tương tác với người dân. Việc thể chế hóa và triển khai các kiến nghị này sẽ tạo ra đột phá trong công tác quản lý.
6.2. Xu hướng phát triển công tác quản lý tài chính cấp cơ sở
Trong tương lai, công tác quản lý tài chính cấp cơ sở sẽ phát triển theo một số xu hướng chính. Thứ nhất là xu hướng số hóa toàn diện, mọi giao dịch và báo cáo sẽ được thực hiện trên môi trường mạng, hướng tới một "kho bạc số". Thứ hai là xu hướng dữ liệu mở (open data), dữ liệu ngân sách sẽ được công khai dưới dạng máy có thể đọc được, cho phép các chuyên gia và người dân dễ dàng phân tích, giám sát. Thứ ba là xu hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào việc phân tích dữ liệu lớn để hỗ trợ dự báo thu, phát hiện các rủi ro, bất thường trong chi tiêu. Thứ tư là xu hướng đề cao vai trò của kiểm toán nội bộ và quản trị rủi ro ngay tại cấp xã. Việc nắm bắt và chủ động thích ứng với các xu hướng này sẽ giúp quản lý ngân sách xã không chỉ giải quyết các vấn đề hiện tại mà còn sẵn sàng đối mặt với những thách thức trong tương lai.
