CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE CƠ BAN VE HIỆU QUA SAN XUẤT KINH DOANH CUA DOANH NGHIỆP 1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp: khái niệm, các quan điểm và ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 1. Khái niệm hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Do điều kiện lịch sử và góc độ nghiên cứu từ nhiều khía cạnh khác nhau, các nhà kinh tế học có những quan điểm khác nhau khi định nghĩa hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trước đây, người ta coi hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, là doanh thu trong tiêu thụ hàng hoá, như vậy hiệu quả đồng nhất với kết quả.
Ngày nay, quan điểm này không còn phù hợp, khi đề cập vấn đề hiệu quả thì người ta vẫn chưa có một khái niệm thống nhất, bởi vì ở mỗi một lĩnh vực khác nhau, xem xét trên những mặt khác nhau thì người ta có những cách nhìn nhận khác nhau về van đề hiệu quả. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này ta có thể xem xét hiệu quả trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị và xã hội. Hiệu quả kinh doanh: Hiệu quả là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố trong quá trình sản xuất, đồng thời là một phạm trù kinh tế gắn liền với sản xuất hàng hoá. Sản xuất hàng hoá có phát triển hay không là nhờ đạt hiệu quả cao hay thấp.
Nói cách khác, chỉ tiêu hiệu quả kinh tế phản ánh về mặt định lượng và định tính trong sự nghiệp phát triển kinh tế. Đối với doanh nghiệp, thì hiệu quả kinh tế được biểu hiện qua phạm trù hiệu quả kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu phản ánh đầy đủ các mặt của cả một quá trình kinh doanh của một doanh nghiệp, cụ thể là: Hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế phản ánh những lợi ích đạt được từ các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên cơ sở so sánh lợi ích thu được với chỉ phí bỏ ra trong suốt quá trình kinh doanh của doanh nghiệp. Dưới góc độ này chúng ta có thể xác định hiệu quả kinh doanh một cách cụ thé và từ đó có thé tính toán, so sánh được, lúc này phạm trù hiệu quả kinh doanh là phạm trù cụ thể, nó đồng nhất và là biểu hiện trực tiếp của lợi nhuận, doanh thu.
Ngoài ra nó còn biểu hiện mức độ phát triển doanh nghiệp theo chiều sâu phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực trong quá trình sản xuất nhằm thực hiện được mục tiêu kinh doanh và có thé hiểu hiệu quả kinh doanh là chỉ tiêu phản ánh trình độ và khả năng quản lý của doanh nghiệp. Lúc này hiệu quả kinh doanh đồng nhất với hiệu quả quản lý doanh nghiệp. Dưới góc độ này thì hiệu quả kinh doanh phản ánh trình độ và khả năng kết hợp các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất. Hiệu quả xã hội: hiệu quả xã hội phản ánh trình độ sử dụng nguồn lực sản xuất xã hội nhằm đạt được các mục tiêu xã hội nhất định.
Nếu đứng trên phạm vi toàn xã hội và nền kinh tế quốc dân thì hiệu quả xã hội và hiệu quả chính trị là chỉ tiêu phản ánh ảnh hưởng của hoạt động kinh doanh đối với việc giải quyết những yêu cầu và mục tiêu chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội. Bởi vậy, hai loại hiệu quả kinh tế này đều có vị trí quan trọng trong việc phát triển đất nước một cách toàn diện và bền vững. Đây là chỉ tiêu đánh giá trình độ phát triển của nền kinh tế xã hội ở các mặt, trình độ tổ chức sản xuất, trình độ quản lý. Như vậy, hiệu quả phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực đầu vào để đạt được kết quả cao nhất với chỉ phí nguồn lực nhất định hoặc đạt được kết quả nhất định với chi phí nguồn lực thấp nhất, đây là số tương đối: Kết quả đầu ra Hiệu quả sản xuất kinh doanh = Chỉ phí đầu vào Kết quả đầu ra được đo bằng các chỉ tiêu như: Tổng giá trị sản xuất, doanh thu thuần, lợi nhuận thuần sau thuế.
Yếu tố đầu vào bao gồm: chi phí lao động, đối tượng lao động, vốn vay, vốn chủ sở hitu,. Nói đến hiệu quả người ta thường nói ngay đến hiệu quả kinh tế vì nó là khâu trung tâm có vai trò quyết định đối với mỗi doanh nghiệp; đồng thời là tiền đề để thực hiện và là cơ sở nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao các hiệu quả kinh tế, chính trị, xã hội khác. Bản chất hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Bản chất hiệu quả kinh doanh là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội. Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh doanh.
Chính việc khan hiếm nguồn lực và việc sử dụng chúng có tính chất cạnh tranh nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng của xã hội, đặt ra yêu cầu phải khai thác, tận dụng triệt dé và tiết kiệm các nguồn lực. Đề đạt được mục tiêu kinh doanh, các doanh nghiệp buộc phải chú trọng các điều kiện nội tại, phát huy năng lực, hiệu lực của các yếu tố sản xuất và tiết kiệm mọi chi phí,. Về mặt định lượng: hiệu quả kinh tế của việc thực hiện mỗi nhiệm vụ kinh tế xã hội biểu hiện trong mối tương quan giữa kết quả thu được và chỉ phí bỏ ra. Xét về tổng lượng thì hiệu quả thu được khi kết quả kinh tế đạt được lớn hơn chi phí, sự chênh lệch này càng lớn thì hiệu quả càng cao.
Về mặt định tính: Hiệu quả kinh tế thu được là mức độ phản ánh sự nỗ lực của mỗi khâu, mỗi cấp trong hệ thống kinh tế, phản ánh trình độ năng lực quản lý kinh tế và sự giải quyết những yêu cầu và mục tiêu chính trị xã hội. Vì vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chỉ phí tối thiểu, hay là phải đạt kết quả tối đa với chỉ phí nhất định hoặc ngược lại đạt kết quả nhất định với chi phí tối thiểu. Trong các mục tiêu kinh tế ta thấy không có sự đồng nhất về hiệu quả kinh tế và kết quả kinh tế; Hiệu quả là số tương đối, phản ánh trình độ sử dung các nguồn lực dé đạt được kết quả cao nhất với chỉ phí nguồn lực thấp nhất bỏ ra. Kết quả là số tuyệt đối phản ánh quy mô đầu ra của hoạt động sản xuất kinh doanh như lợi nhuận, tổng doanh thu, tổng sản phẩm.
Kết quả là yếu tố cần thiết để tính toán và phân tích hiệu quả. Vai trò và ý nghĩa cúa việc nâng cao hiệu qua sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Hiệu quả là chỉ tiêu chất lượng tổng hợp nói lên kết quả của toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trên cơ sở xác định rõ các mục tiêu trong mỗi thời kỳ, doanh nghiệp phải lập được kế hoạch sản xuất kinh doanh, biện pháp thực hiện nhằm thu được kết quả cao nhất trong các điều kiện về chỉ phí thấp nhất. Do đó hiệu quả và việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh có ý nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế xã hội nói chung. Nâng cao hiệu quả kinh doanh là nâng cao trình độ sử dụng các nguồn lực, trình độ và mức độ hoàn thiện của các quan hệ trong cơ chế thị trường, nó quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, nó có ý nghĩa rất quan trọng: Đối với doanh nghiệp: Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là điều kiện, cơ sở dé tái đầu tư, mở rộng sản xuất, từ đó thu hút được các nhà đầu tư nhằm mở rộng, phát triển sản xuất đem lại kết quả cho doanh nghiệp.
Đối với người lao động: Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh góp phần cải thiện nâng cao mức sống, kích thích sự sáng tạo của người lao động, tiết kiệm lao động, tăng năng suất lao động. Đối với nền kinh tế xã hội: Tận dụng và tiết kiệm các nguồn lực hiện có; sử dụng nguồn lực ngày càng hợp lý, đem lại sự phân công lao động hợp lý; Góp phần tăng tổng sản phẩm quốc dân; thúc day tiến bộ khoa học kỹ thuật và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất; Nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí góp phan hạ giá thành, thúc day tăng trưởng kinh tế, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển mạnh hơn. Nội dung và phương pháp phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 1. Nội dung phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh Phân tích hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là đi sâu nghiên cứu nội dung kết cấu và mối quan hệ qua lại giữa các số liệu dé tìm ra chất lượng hoạt động, nguồn năng lực tiềm tàng và trên cơ sở đó dé ra các biện pháp day mạnh, nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Việc phân tích được thực hiện qua các bước sau: Bước 1: Thu thập thông tin từ các nguồn số liệu khác nhau về đối tượng cần phân tích. Số liệu liên quan đến các nguồn lực đầu vào và đầu ra. Giới hạn của các nguồn lực có gì thay đổi. Bước 2: Phân tích các điều kiện sản xuất kinh doanh 02 năm liên tiếp có gì thay đổi Bước 3: Xác định các chỉ tiêu hiệu quả, so sánh các chỉ tiêu, xác định biến động của các chỉ tiêu và tìm ra nguyên nhân gây biến động.
Bước 4: Tìm ra các yếu tố nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Để tiến hành phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, ta phải tiến hành phân tích quy mô toàn doanh nghiệp bằng cách so sánh tốc độ tăng đầu ra và tốc độ tăng đầu vào, nếu tốc độ tăng đầu ra lớn hơn tốc độ tăng đầu vào thì hợp lý về quy mô. Sau đó, tiến hành phân tích các chỉ tiêu hiệu quả để đánh giá chung về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả kinh doanh của toàn bộ doanh nghiệp, được dùng để phản ánh chính xác hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và được dùng dé so sánh giữa các doanh nghiệp với nhau và so sánh trong doanh nghiệp qua các thời kỳ để xem xét các thời kỳ doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả cao hơn hay không.
Dé phân tích được các chỉ tiêu trên ta cần phải dựa vào các căn cứ: + Dựa vào bảng tính kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.