Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện ba vì thành phố, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Văn Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Duy Bách
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN
• 1.1. Tình hình quản lý, xử lý chất thải rắn trên thế giới
• 1.1.1. Mức độ phát sinh
• 1.1.2. Thu gom, lưu trữ, vận chuyển CTRSH
• 1.1.3. Quá trình xử lý CTRSH
• 1.2. Hiện trạng quản lý chất thải rắn ở Việt Nam
• 1.2.1. Chất thải rắn
• 1.2.2. Nguồn phát sinh, thành phần CTRSH
• 1.2.3. Tính chất của chất thải rắn
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp
• 2.4.2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 3. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÙNG NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội
• 3.2. Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan đối tượng điều tra
• 4.1.1. Điều tra, phỏng vấn hộ gia đình
• 4.1.2. Điều tra, phỏng vấn cán bộ môi trường
• 4.1.3. Điều tra, phỏng vấn lãnh đạo địa phương
• 4.1.4. Đánh giá chung về kết quả điều tra, phỏng vấn
• 4.2. Hiện trạng CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì
• 4.2.1. Nguồn phát sinh, phân bố CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì
• 4.2.2. Khối lượng và thành phần CTRSH
• 4.2.3. Hiện trạng quản lý CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì
• 4.2.4. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý môi trường của huyện Ba Vì
• 4.2.5. Hiện trạng phân loại CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì
• 4.2.6. Hiện trạng thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH
• 4.2.7. Diễn biến khối lượng CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì đến năm 2025
• 4.2.8. Những thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý CTRSH của huyện Ba Vì
• 4.3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý CTRSH trên địa bàn huyện Ba Vì
• 4.3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 4.3.2. Giải pháp quản lý
• 4.3.3. Giải pháp khoa học kỹ thuật, công nghệ
• 4.3.4. Giải pháp về vốn đầu tư bảo vệ môi trường
• 4.3.5. Giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt là một trong những vấn đề cấp bách tại huyện Ba Vì, Hà Nội. Với sự gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn. Việc quản lý hiệu quả chất thải rắn không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Theo nghiên cứu, huyện Ba Vì đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu gom, xử lý và tái chế chất thải.

1.1. Tình hình phát sinh chất thải rắn sinh hoạt tại Ba Vì

Tại huyện Ba Vì, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh chủ yếu từ các hộ gia đình, khu thương mại và dịch vụ. Theo số liệu thống kê, trung bình mỗi người dân thải ra khoảng 0,75 kg chất thải mỗi ngày. Điều này dẫn đến áp lực lớn lên hệ thống quản lý chất thải của địa phương.

1.2. Đặc điểm và thành phần chất thải rắn sinh hoạt

Chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì chủ yếu bao gồm thực phẩm thừa, bao bì nhựa, giấy và kim loại. Thành phần này không chỉ đa dạng mà còn phức tạp, đòi hỏi các phương pháp xử lý và tái chế phù hợp để giảm thiểu tác động đến môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chất thải rắn tại Ba Vì

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì đang gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là ý thức của người dân về việc phân loại và xử lý chất thải. Nhiều hộ gia đình vẫn chưa thực hiện phân loại rác tại nguồn, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng thu gom và xử lý chất thải cũng chưa đáp ứng được nhu cầu.

2.1. Ý thức cộng đồng về quản lý chất thải

Nhiều người dân tại huyện Ba Vì chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc phân loại và xử lý chất thải. Điều này dẫn đến việc chất thải rắn không được xử lý đúng cách, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

2.2. Cơ sở hạ tầng và công nghệ xử lý chất thải

Hệ thống thu gom và xử lý chất thải tại huyện Ba Vì còn nhiều hạn chế. Thiếu các công nghệ hiện đại trong xử lý chất thải rắn khiến cho việc tái chế và xử lý chất thải gặp khó khăn, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường.

III. Giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt hiệu quả tại Ba Vì

Để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng, cải thiện cơ sở hạ tầng và áp dụng công nghệ mới là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo ra giá trị kinh tế từ việc tái chế chất thải.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý chất thải

Cần tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về quản lý chất thải cho người dân. Việc này giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc phân loại và xử lý chất thải tại nguồn.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng thu gom và xử lý

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng thu gom và xử lý chất thải là cần thiết. Cần xây dựng các bãi rác hợp vệ sinh và trang bị các phương tiện thu gom hiện đại để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải.

3.3. Áp dụng công nghệ mới trong xử lý chất thải

Sử dụng công nghệ tiên tiến trong xử lý chất thải như công nghệ tái chế và xử lý sinh học sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và tạo ra sản phẩm có giá trị từ chất thải.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Ba Vì

Các giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt đã được áp dụng tại huyện Ba Vì và đã đạt được một số kết quả tích cực. Việc phân loại rác tại nguồn đã được triển khai tại một số khu vực, giúp giảm lượng chất thải phải xử lý. Tuy nhiên, cần tiếp tục mở rộng và cải thiện các mô hình này để đạt hiệu quả cao hơn.

4.1. Kết quả từ mô hình phân loại rác tại nguồn

Mô hình phân loại rác tại nguồn đã giúp giảm lượng chất thải rắn sinh hoạt phải xử lý. Nhiều hộ gia đình đã tham gia vào chương trình này, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh giá hiệu quả xử lý chất thải rắn

Kết quả xử lý chất thải rắn tại huyện Ba Vì đã có những cải thiện đáng kể. Tỷ lệ chất thải được tái chế và xử lý hợp vệ sinh đã tăng lên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý chất thải tại Ba Vì

Quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại huyện Ba Vì cần được cải thiện và phát triển bền vững. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc phát triển các mô hình quản lý chất thải bền vững và áp dụng công nghệ mới.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý chất thải bền vững

Quản lý chất thải bền vững không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế từ việc tái chế chất thải. Điều này cần được chú trọng trong các chính sách phát triển của huyện Ba Vì.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Huyện Ba Vì cần xây dựng các kế hoạch dài hạn cho quản lý chất thải rắn sinh hoạt, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ mới và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất thải rắn sinh hoạt đang là bài toán môi trường nan giải tại các khu vực ven đô trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, quy mô dân số năm 2017 đạt 282.624 người đã thải ra môi trường khối lượng chất thải rắn sinh hoạt ước tính khoảng 140 tấn/ngày, tương đương 51.100 tấn/năm. Với đặc thù là vùng bán sơn địa có diện tích tự nhiên 428 km2 lớn nhất Thủ đô, tốc độ phát triển du lịch sinh thái cùng các làng nghề truyền thống đã làm gia tăng nhanh chóng tải lượng rác thải, gây áp lực nặng nề lên hạ tầng thu gom và xử lý vốn còn nhiều hạn chế.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của đề tài là sự mất cân đối nghiêm trọng giữa lượng phát sinh và năng lực quản lý thực tế, khi tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt toàn huyện năm 2017 chỉ đạt 32,4%. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc đánh giá nguồn gốc phát sinh, xác định khối lượng và thành phần cơ lý hóa của rác thải, phân tích toàn diện thực trạng bộ máy tổ chức, phương tiện vận chuyển và công nghệ xử lý; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp quản lý tích hợp, khả thi và bền vững.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn huyện Ba Vì, tập trung điều tra chuyên sâu tại 3 địa bàn đại diện gồm thị trấn Tây Đằng, xã Vạn Thắng và xã Minh Quang trong khung thời gian dữ liệu từ năm 2013 đến năm 2018, đồng thời xây dựng kịch bản dự báo đến năm 2025. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp cơ sở khoa học xác thực nhằm nâng tỷ lệ thu gom rác thải đạt trên 85% và thúc đẩy tỷ lệ phân loại rác tại nguồn từ 20% lên trên 60%, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng nông thôn mới và phát triển hành lang xanh bền vững của Thủ đô Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý tổng hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM) kết hợp với nguyên lý Kinh tế tuần hoàn và mô hình 3R (Reduce - Giảm thiểu, Reuse - Tái sử dụng, Recycle - Tái chế). Mô hình ISWM tiếp cận chất thải theo vòng đời khép kín, từ nguồn phát sinh, thu gom, vận chuyển trung chuyển đến xử lý tiêu hủy cuối cùng, đảm bảo tính tối ưu về kinh tế, kỹ thuật và môi trường.

Luận văn vận dụng 4 khái niệm then chốt:

• Chất thải rắn sinh hoạt: Các chất thải ở thể rắn phát sinh từ sinh hoạt hàng ngày của hộ gia đình, cơ quan, chợ và dịch vụ công cộng.
• Suất phát sinh rác thải: Chỉ số định mức lượng rác tạo ra trên một đầu người trong một ngày đêm (dao động từ 0,4 đến 0,6 kg/người/ngày tại khu vực nông thôn ngoại thành).
• Phân loại rác tại nguồn: Quy trình phân chia dòng chất thải ngay tại nơi phát sinh thành các hợp phần hữu cơ dễ phân hủy và vô cơ tái chế/không tái chế.
• Xã hội hóa dịch vụ môi trường: Cơ chế huy động nguồn vốn ngoài ngân sách và doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng, vận hành dịch vụ thu gom và xử lý rác thải.

Khung pháp lý được áp dụng đồng bộ theo Luật Bảo vệ Môi trường 2014, Nghị định số 38/2015/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu, Thông tư liên tịch số 50/2014/TTLT-BTNMT-BNV và Quyết định số 894/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội huyện Ba Vì.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tích hợp từ hai kênh:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo kinh tế - xã hội, số liệu quản lý môi trường định kỳ từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Vì, Ủy ban nhân dân các xã, số liệu giám sát vận hành bãi rác Xuân Sơn của Công ty Cổ phần Dịch vụ Môi trường Thăng Long và Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ cao Minh Quân giai đoạn 2013 - 2017.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa ngoại nghiệp thông qua điều tra bảng hỏi xã hội học và cân đo trực tiếp khối lượng rác thải.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên với tổng quy mô 96 đối tượng phỏng vấn. Trong đó gồm 90 hộ gia đình chia đều tại 3 tiểu vùng sinh thái (30 hộ tại thôn Lai Bồ - thị trấn Tây Đằng đại diện vùng đô thị trung tâm; 30 hộ tại thôn Nhuận Trạch - xã Vạn Thắng đại diện vùng nông thôn đồng bằng; 30 hộ tại thôn Cốc Đồng Tâm - xã Minh Quang đại diện vùng nông thôn miền núi), cùng 6 cán bộ chuyên trách môi trường và lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã, kết hợp tham vấn chuyên sâu ý kiến của 6 chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành môi trường (học vị Phó Giáo sư, Tiến sĩ).

Quy trình phân tích và đo đạc: Tác giả tiến hành phát túi chứa rác tiêu chuẩn cho các hộ dân thí điểm, thực hiện cân rác trực tiếp 4 lần/tuần vào các thời điểm đầu tuần, giữa tuần và cuối tuần để tính toán lượng phát sinh trung bình. Số liệu vận chuyển được kiểm chứng qua tải trọng và số lượt xe ép rác 7 tấn của đơn vị thu gom. Số liệu được mã hóa, xử lý thống kê bằng phần mềm Excel. Dự báo tải lượng chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2025 được thực hiện qua mô hình toán học Euler cải tiến với công thức tính tăng trưởng dân số kết hợp hệ số gia tăng 10% dân số vãng lai từ khách du lịch. Phương pháp này được lựa chọn nhờ tính thích ứng cao với điều kiện chuỗi dữ liệu biến động tại địa phương đang phát triển du lịch mạnh mẽ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Ba Vì có sự phân hóa mạnh mẽ giữa các nhóm đối tượng. Năm 2017, tổng khối lượng rác thải phát sinh là 51.100 tấn. Trong đó, nguồn thải từ hộ gia đình và cá nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất với 29.638 tấn (chiếm 58%); khu du lịch, nghỉ dưỡng và di tích lịch sử phát sinh 10.220 tấn (chiếm 20%); hoạt động buôn bán tại chợ và trung tâm thương mại phát sinh 7.665 tấn (chiếm 15%); các cơ quan hành chính, trường học và bệnh viện phát sinh 3.577 tấn (chiếm 7%).

Thứ hai, thành phần cơ lý hóa của chất thải rắn sinh hoạt mang đặc trưng rõ nét của vùng nông thôn bán sơn địa kết hợp dịch vụ sinh thái. Kết quả phân tích tại khu vực nghiên cứu cho thấy rác hữu cơ chiếm tỷ lệ áp đảo 57,4% (gồm rác thực phẩm nhà bếp chiếm 19,8% và rác hữu cơ sân vườn chiếm 37,6%); rác vô cơ có thể tái chế chiếm 39,3%; rác vô cơ không tái chế chiếm 3,3%. Tại bãi chôn lấp tập trung Xuân Sơn, kết quả phân tích thành phần rác thải huyện Ba Vì ghi nhận chất hữu cơ chiếm 55%, nilon và túi nhựa chiếm 18%, mùn xỉ gạch vỡ chiếm 15%, kim loại chiếm 3%, phần còn lại là vải vụn, thủy tinh và sành sứ.

Thứ ba, tỷ lệ phân loại rác tại nguồn và hiệu suất thu gom thực tế còn ở mức báo động. Khảo sát 90 hộ gia đình chỉ ra có tới 80% số hộ (72 hộ) chưa thực hiện phân loại rác tại nguồn, toàn bộ rác thải được dồn chung vào túi nilon. Chỉ có 20% số hộ (18 hộ) bước đầu phân loại các phế liệu kim loại, chai nhựa để bán cho người thu mua đồng nát. Tỷ lệ thu gom rác thải toàn huyện năm 2017 chỉ đạt 32,4% (16.558 tấn/51.100 tấn), dù đã tăng trưởng liên tục từ mức 11.994 tấn năm 2013 lên 16.558 tấn năm 2017 với tốc độ tăng bình quân 3 - 5%/năm.

Thứ tư, cơ sở hạ tầng, phương tiện và nhân lực thu gom bị thiếu hụt và xuống cấp nghiêm trọng. Toàn huyện hiện có 180 tổ thu gom với 363 công nhân, trang bị 531 xe gom rác đẩy tay tiêu chuẩn thì có tới 142 xe bị hư hỏng (chiếm 26,7%). Toàn bộ hoạt động vận chuyển rác của 31 xã, thị trấn phụ thuộc vào 2 xe ép rác chuyên dụng tải trọng 7 tấn. Toàn huyện có 75 bãi trung chuyển rác với diện tích 6.016 m2 nhưng chỉ có 12 bãi được xây dựng mái che kiên cố (chiếm 23% diện tích), 63 bãi còn lại là điểm tập kết tạm thời lộ thiên gây ô nhiễm mùi hôi và nước rỉ rác nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ thu gom rác chỉ đạt 32,4% tại Ba Vì xuất phát từ nguyên nhân địa hình đồi núi phức tạp, mạng lưới dân cư thưa thớt tại các xã vùng sâu như Ba Vì, Khánh Thượng, khiến chi phí thu gom bị đội lên cao trong khi ngân sách địa phương hạn hẹp. Đồng thời, bộ máy cán bộ môi trường quá mỏng, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện chỉ có 3 cán bộ phụ trách, mỗi xã chỉ có 1 cán bộ địa chính - xây dựng kiêm nhiệm môi trường, dẫn đến hạn chế trong công tác kiểm tra, giám sát và tổ chức tập huấn (chỉ đạt 1 buổi/xã/năm với khoảng 3.000 lượt người tham gia).

Khi so sánh với các đô thị vùng Đồng bằng sông Hồng có suất phát sinh trung bình 0,81 kg/người/ngày và tỷ lệ thu gom trên 85%, định mức phát sinh của Ba Vì ở mức 0,4 - 0,6 kg/người/ngày phản ánh đúng tính chất nông thôn, nơi người dân vẫn duy trì thói quen tận dụng thức ăn thừa chăn nuôi và phụ phẩm làm phân bón. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của chất thải từ du lịch (10.220 tấn/năm) tạo ra áp lực cục bộ vào các tháng cao điểm như tháng 8 (mùa du lịch hè và thu hoạch nông sản đạt 1.685 tấn/tháng) và tháng giáp Tết (đạt 1.486 tấn/tháng).

Để minh họa trực quan các kết quả phân tích, dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn thông qua hệ thống biểu đồ tròn về cơ cấu nguồn thải và thành phần hữu cơ chiếm 57,4%, kết hợp biểu đồ cột thể hiện diễn biến gia tăng khối lượng thu gom từ năm 2013 đến năm 2017 và biến thiên lượng rác 12 tháng trong năm. Đây là bằng chứng định lượng quan trọng chứng minh tiềm năng to lớn của việc áp dụng công nghệ xử lý sinh học phân compost nhằm giảm tải ngay tại nguồn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực địa, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Ba Vì giai đoạn 2019 - 2025:

Thứ nhất, kiện toàn bộ máy quản lý và hoàn thiện cơ chế phân loại tại nguồn.

• Bổ sung tối thiểu 1 đến 2 biên chế cán bộ chuyên trách môi trường cho các xã trọng điểm du lịch và đông dân cư.
• Ban hành quy chế quản lý chất thải rắn sinh hoạt cấp huyện, thiết lập lộ trình bắt buộc phân loại rác tại nguồn thành 3 ngăn (hữu cơ dễ phân hủy, tái chế và vô cơ còn lại) tại tất cả các cơ quan, trường học, khu du lịch và cụm dân cư.
• Chỉ tiêu: Đạt 60% hộ gia đình phân loại đúng quy cách vào năm 2022 và trên 85% vào năm 2025.
• Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp Ủy ban nhân dân 31 xã, thị trấn.

Thứ hai, đổi mới công nghệ và đẩy mạnh tái chế sinh học.

• Triển khai nhân rộng mô hình ủ phân hữu cơ vi sinh (compost) hiếu khí quy mô hộ gia đình tại vùng nông thôn và trạm ủ bán tập trung tại các xã nông nghiệp, tận dụng 57,4% lượng rác hữu cơ phục vụ sản xuất vùng chè 12.800 tấn/năm và vùng cây ăn quả của huyện.
• Ứng dụng chế phẩm vi sinh để khử mùi hôi tại các điểm trung chuyển và bãi xử lý rác Xuân Sơn.
• Chỉ tiêu: Giảm 50% khối lượng rác hữu cơ phải vận chuyển chôn lấp trước năm 2023.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Hội Nông dân và Phòng Tài nguyên và Môi trường.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật và phương tiện thu gom.

• Thanh lý, thay mới toàn bộ 142 xe gom rác đẩy tay bị hỏng bằng xe đẩy thùng composite kín dung tích 0,8 m3; trang bị bổ sung thêm 4 xe ép rác chuyên dụng trọng tải 7 đến 10 tấn phục vụ các tuyến liên xã.
• Cải tạo, nâng cấp toàn bộ 63 bãi trung chuyển tạm thời thành điểm tập kết đạt chuẩn kỹ thuật, xây dựng nền bê tông chống thấm, tường bao, mái che và hệ thống thu gom nước rỉ rác đạt chuẩn QCVN.
• Chỉ tiêu: 100% bãi trung chuyển có mái che và đạt chuẩn vệ sinh trước năm 2024.
• Chủ thể thực hiện: Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ cao Minh Quân phối hợp Phòng Quản lý Đô thị.

Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hóa và đa dạng hóa nguồn tài chính môi trường.

• Điều chỉnh mức thu giá dịch vụ vệ sinh môi trường theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền, phân định rõ mức thu giữa hộ gia đình thông thường, hộ kinh doanh dịch vụ và các cơ sở du lịch resort lớn.
• Khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP), tạo cơ chế ưu đãi đất đai và thuế để thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy đốt rác phát điện hoặc nhà máy tái chế nhựa, nilon tại khu liên hiệp xử lý rác thải.
• Chỉ tiêu: Đạt tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt toàn huyện trên 85% vào năm 2025.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì phối hợp Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Vì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu công phu với giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì, Phòng Tài nguyên và Môi trường và Ủy ban nhân dân 31 xã, thị trấn có thể sử dụng dữ liệu luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng đề án bảo vệ môi trường, quy hoạch mạng lưới điểm trung chuyển rác và phân bổ ngân sách vệ sinh công cộng hàng năm.

Nhóm 2: Các doanh nghiệp dịch vụ môi trường và đơn vị vận hành xử lý chất thải. Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ cao Minh Quân và các đơn vị thu gom rác trên địa bàn có thể áp dụng các thông số về thành phần cơ lý hóa, lịch trình tuyến đường và tải lượng theo mùa để tối ưu hóa lộ trình xe ép rác 7 tấn, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu suất thu gom.

Nhóm 3: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Môi trường. Các nhà khoa học thuộc chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường tại các trường đại học (như Đại học Lâm nghiệp, Đại học Tài nguyên và Môi trường) có thể khai thác bộ dữ liệu điều tra 90 hộ dân và quy trình ứng dụng mô hình Euler cải tiến làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu về quản lý chất thải nông thôn bán sơn địa.

Nhóm 4: Ban quản lý các khu du lịch, resort và các cơ sở sản xuất kinh doanh tại Ba Vì. Các nhà quản lý tại Khu du lịch Ao Vua, Khoang Xanh - Suối Tiên, Tản Đà Resort có thể tham khảo phương pháp quản lý nguồn thải du lịch (vốn chiếm 20% tổng lượng rác của huyện) để thiết lập quy trình phân loại rác tại nguồn và xây dựng mô hình du lịch sinh thái không rác thải nhựa.

Câu hỏi thường gặp

Lượng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bình quân đầu người tại huyện Ba Vì là bao nhiêu? Theo kết quả nghiên cứu thực tế, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh bình quân của người dân huyện Ba Vì dao động từ 0,4 đến 0,6 kg/người/ngày. Với quy mô dân số 282.624 người, toàn huyện tạo ra khoảng 140 tấn rác thải/ngày đêm (tương đương 51.100 tấn/năm), thấp hơn mức bình quân 0,84 kg/người/ngày tại các đô thị loại đặc biệt do đặc thù nông thôn có mức tiêu thụ hàng hóa đóng gói thấp hơn.

Vì sao tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt của huyện Ba Vì năm 2017 chỉ đạt 32,4%? Tỷ lệ thu gom chỉ đạt 32,4% (16.558 tấn) do địa bàn rộng 428 km2 với địa hình đồi núi chia cắt, lực lượng thu gom mỏng với 363 công nhân cho 31 xã, phương tiện thiếu thốn khi có tới 142/531 xe gom bị hỏng và chỉ có 2 xe ép rác 7 tấn. Đồng thời, các hộ dân vùng sâu vẫn tự xử lý rác tại vườn nhà.

Thành phần chất thải rắn sinh hoạt tại Ba Vì có đặc điểm gì nổi bật? Hợp phần hữu cơ chiếm tỷ trọng vượt trội lên tới 57,4% tổng lượng phát sinh (bao gồm rác thực phẩm nhà bếp 19,8% và rác sân vườn 37,6%). Tại bãi rác tập trung Xuân Sơn, rác hữu cơ chiếm 55%, nilon và nhựa chiếm 18%, mùn xỉ chiếm 15%. Tỷ lệ hữu cơ cao tạo điều kiện vô cùng thuận lợi để triển khai công nghệ ủ phân hữu cơ compost vi sinh.

Mô hình toán học nào được tác giả ứng dụng để dự báo khối lượng rác đến năm 2025? Luận văn sử dụng công thức Euler cải tiến để dự báo dân số tự nhiên kết hợp với chỉ số phát sinh rác bình quân và hệ số bổ sung 10% dân số vãng lai từ 1,5 triệu lượt khách du lịch mỗi năm. Mô hình toán này giúp tính toán chính xác tải lượng chất thải rắn sinh hoạt dự kiến, làm cơ sở đầu tư hạ tầng đồng bộ.

Giải pháp đột phá nào giúp giải quyết triệt để bài toán rác thải tại huyện Ba Vì? Giải pháp đột phá là kết hợp phân loại rác tại nguồn với mô hình ủ phân compost hiếu khí quy mô hộ gia đình và cấp xã. Việc tái chế tại chỗ 57,4% rác hữu cơ làm phân bón cho cây chè sẽ giảm hơn một nửa khối lượng rác phải vận chuyển, giảm tải trực tiếp cho bãi rác Xuân Sơn và tiết kiệm hàng tỷ đồng ngân sách vận chuyển.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn quan trọng:

• Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học đầy đủ, chi tiết về hiện trạng phát sinh 51.100 tấn rác thải/năm và cơ cấu nguồn thải của huyện Ba Vì.
• Chỉ rõ những nút thắt hạ tầng môi trường khi tỷ lệ thu gom mới đạt 32,4%, có 142 xe gom bị hư hỏng và thiếu hụt trầm trọng các bãi trung chuyển có mái che.
• Xác định chính xác đặc tính dòng thải với 57,4% rác hữu cơ, khẳng định tính khả thi của định hướng chế biến phân bón sinh học phục vụ nông nghiệp địa phương.
• Ứng dụng thành công công thức Euler cải tiến để dự báo diễn biến rác thải đến năm 2025 có tính đến yếu tố phát triển du lịch sinh thái.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao về thể chế quản lý, công nghệ sinh học, hạ tầng thu gom và cơ chế tài chính xã hội hóa.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2019 đến năm 2025, chính quyền địa phương cần khẩn trương ban hành kế hoạch hành động phân loại rác tại nguồn và bố trí nguồn vốn nâng cấp phương tiện thu gom. Các cấp quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp các kết quả của luận văn để triển khai ứng dụng vào các chương trình mục tiêu quốc gia về bảo vệ môi trường nông thôn mới tại các địa bàn có điều kiện tương đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Ngày nay, sự phát triển mạnh của các ngành công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ đã đưa nền kinh tế, xã hội của nước ta phát triển mạnh mẽ, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế, xã hội là các vấn đề nỏng bỏng mà hậu quả của nó đã và đang gây ra khiến chúng ta không thể không quan tâm. Vấn đề thường xuyên được đưa ra bàn luận và luôn được đặc biệt quan tâm bởi mức độ nghiêm trọng và tính cấp thiết của nó, đó chính là vấn đề ô nhiễm môi trường. Cùng với sự phát triển về kinh tế, xã hội, tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, vấn đề chất thải rắn, đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn nguy hại từ bệnh viện, khu công nghiệp, các nhà máy, cơ sở sản xuất, làng nghề,… đã thực sự trở thành một vấn đề nóng bỏng, ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường sống của chúng ta.

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách đầu tư cho quản lý chất thải rắn. Tuy nhiên, trên thực tế mới tập trung đầu tư chủ yếu cho các thành phố, đô thị và các khu công nghiệp. Trong những năm gần đây, cùng với chủ trương xây dựng nông thôn mới, vấn đề quản lý chất thải rắn mà đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt đã quan tâm và đưa vào như một chỉ tiêu để xây dựng nông thôn mới, thì chính sách này thực sự thiết thực và có ý nghĩa to lớn. Theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, huyện Ba Vì được định hướng là đô thị vệ tinh phát triển theo hướng văn hóa lịch sử, du lịch sinh thái và tâm linh, hỗ trợ phát triển cho khu vực nông thôn nằm trong hành lang xanh của thành phố.

Trước thực trạng đô thị hóa nhanh chóng hiện nay, ranh giới giữa nông thôn và thành thị không còn rõ ràng. Sự thay đổi nhanh cả về số lượng và thành phần của chất thải rắn. Ngày nay, chất thải rắn sinh hoạt đã và đang trở thành mối quan tâm lớn của địa phương trước thực trạng ra tăng nhanh về số lượng, phức tạp về thành phần và thiếu kinh nghiệm trong quản lý. Nhận thấy được tính cần thiết phải xây dựng mô hình quản lý và phương pháp xử lý hiệu quả phù hợp với thực tế.

Do vậy, đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” là cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, kết quả của đề tài sẽ giúp cho những nhà quản lý tham khảo để đưa ra các quyết định phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất thải rắn trên địa bàn huyện Ba Vì nhằm giảm thiểu các tác động tới môi trường và sức khỏe cộng đồng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN 1. Tình hình quản lý, xử lý chất thải rắn trên thế giới 1. Mức độ phát sinh Đô thị hóa và phát triển kinh tế thường đi đôi với mức tiêu thụ tài nguyên và tỷ lệ phát sinh chất thải rắn tăng lên tính theo đầu người.

Mức độ đô thị hóa cao thì lượng chất thải tăng lên theo đầu người, ví dụ cụ thể một số nước hiện nay như sau: Canada là 1,7 kg/người/ngày; Australia là 1,6 kg/người/ngày; Thụy Sỹ là 1,3 kg/người/ngày; Trung Quốc là 1,3 kg/người/ngày. Dân thành thị ở các nước phát triển phát sinh chất thải nhiều hơn ở các nước đang phát triển gấp 4 lần, cụ thể ở các nước phát triển là 2,8 kg/người/ngày; Ở các nước đang phát triển là 0,7 kg/người/ngày [14]. Tiêu chuẩn tạo rác trung bình theo đầu người đối với từng loại chất thải mang tính đặc thù của từng địa phương và phụ thuộc vào mức sống, văn minh, dân cư ở mỗi khu vực. Tuy nhiên, dù ở khu vực nào cũng có xu hướng chung của Thế giới là mức sống càng cao thì lượng chất thải phát sinh càng nhiều.

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ phát sinh chất thải rắn tại các thành phố lớn như New York là 1,8 kg/người/ngày, Hàn Quốc là 1,79 kg/người/ngày, Nhật Bản là 1,67 kg/người/ngày, Singapore và Hồng Kông là 1,0 - 1,3 kg/người/ngày [14]. Thể hiện cụ thể qua Bảng 1. Lƣợng phát sinh chất thải rắn đô thị ở một số Quốc gia Lƣợng phát sinh CTR đô Dân số đô thị hiện Tên nƣớc thị hiện nay nay (% tổng số) (kg/ngƣời/ngày) Nƣớc thu nhập thấp 15,92 0,60 Nepal 13,70 0,70 Bangladesh 18,30 0,69 Việt Nam 20,80 0,75 Ấn Độ 26,80 0,66 Nƣớc thu nhập trung bình 40,80 0,99 Indonesia 35,40 0,96 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Philippines 54,00 0,72 Thái Lan 20,00 1,30 Malaysia 53,70 1,1 Nƣớc có thu nhập cao 86,3 1,59 Hàn Quốc 81,30 1,79 Singapore 100,00 1,30 Nhật Bản 77,60 1,67 (Dự án Danida (2007), Nâng cao năng lực quy hoạch và quản lý môi trường đô thị, NXB Đại học Kiến trúc, Hà Nội) [14]. Thu gom, lưu trữ, vận chuyển CTRSH Trên Thế giới, các nước phát triển đã có những mô hình phân loại và thu gom rác thải rất hiệu quả.

Tại các nước phát triển quá trình phân loại rác tại nguồn đã diễn ra cách đây 30 - 40 năm và đến nay hầu hết đã đi vào nền nếp. Ở mức độ thấp, rác thải được tách thành 2 loại là hữu cơ dễ phân huỷ và loại khó phân huỷ. Ở mức độ cao hơn, rác được tách thành 3 hay nhiều loại hơn nữa ngay từ hộ gia đình hoặc ở các điểm tập kết trong khu dân cư. Nhờ đó công tác tái chế rác thải đạt hiệu quả cao hơn, tốn ít chi phí hơn.

Nhưng sự thành công của việc sử dụng lại và tái chế chất thải là kết quả của ba yếu tố có liên quan mật thiết với nhau. Nhật Bản: Các gia đình Nhật Bản đã phân loại chất thải thành 3 loại riêng biệt và cho vào 3 túi với màu sắc khác nhau theo quy định: rác hữu cơ, rác vô cơ, giấy, vải, thủy tinh, rác kim loại. Rác hữu cơ được đưa đến nhà máy xử lý rác thải để sản xuất phân vi sinh. Tại đây, rác được đưa đến hầm ủ có nắp đậy và được chảy trong một dòng nước có thổi khí rất mạnh vào các chất hữu cơ và phân giải chúng một cách triệt để.

Sau quá trình xử lý đó, rác chỉ còn như một hạt cát mịn và nước thải giảm ô nhiễm. Các cặn rác không còn mùi sẽ được nén thành các viên gạch lát vỉa hè rất xốp, chúng có tác dụng hút nước khi trời mưa [13]. Mỹ: Hàng năm, rác thải sinh hoạt của các thành phố ở Mỹ lên tới 210 triệu tấn. Tính bình quân mỗi người dân Mỹ thải ra 2 kg rác/ngày.

Hầu như thành phần các loại rác thải trên đất nước Mỹ không có sự chênh lệch quá lớn về tỷ lệ, cao nhất không phải là thành phần hữu cơ như các nước khác mà là thành phần chất thải vô LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cơ (giấy các loại chiếm đến 38%), điều này cũng dễ lý giải đối với nhịp điệu phát triển và tập quán của người Mỹ là việc thường xuyên sử dụng các loại đồ hộp, thực phẩm ăn sẵn cùng các vật liệu có nguồn gốc vô cơ. Trong thành phần các loại rác sinh hoạt thì thực phẩm chỉ chiếm 10,4% và tỷ lệ kim loại cũng khá cao là 7,7% [13]. Singapore: Đây là nước đô thị hóa 100% và là đô thị sạch nhất trên thế giới. Để có được kết quả như vậy, Singapore đầu tư cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý đồng thời xây dựng một hệ thống luật pháp nghiêm khắc làm tiền đề cho quá trình xử lý rác thải tốt hơn.

Các chất thải có thể tái chế được, được đưa về các nhà máy tái chế còn các loại chất thải khác được đưa về nhà máy khác để thiêu hủy. Ở Singapore có 2 thành phần chính tham gia vào thu gom và xử lý các rác thải sinh hoạt từ các khu dân cư và công ty, hơn 300 công ty tư nhân chuyên thu gom rác thải công nghiệp và thương mại [13]. Quá trình xử lý CTRSH Hiện nay có rất nhiều phương pháp khác nhau để xử lý rác thải như: công nghệ sinh học, công nghệ sử dụng nhiệt, công nghệ Seraphin,. Tỷ lệ rác thải được xử lý theo phương pháp khác nhau của một số nước trên thế giới được giới thiệu ở bảng sau: Bảng 1.

Tỷ lệ CTR xử lý bằng các phƣơng pháp khác nhau ở một số nƣớc Chế biến phân STT Nƣớc Tái chế % Chôn lấp % Đốt % vi sinh % 1 Canada 10 2 80 8 2 Đan Mạch 19 4 29 48 3 Phần Lan 15 0 83 2 4 Pháp 3 1 54 42 5 Đức 16 2 46 36 6 Ý 3 3 74 20 7 Thụy Điển 16 34 47 3 8 Thụy Sĩ 22 2 17 59 9 Mỹ 15 2 67 16 (Đỗ Thị Lan, Nguyễn Tuấn Anh và Nguyễn Thế Hùng (2008), Giáo trình phân tích môi trường, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội)[18] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiện trạng quản lý chất thải rắn ở Việt Nam 1. Chất thải rắn Chất thải rắn là tất cả các chất thải phát sinh do hoạt động sống của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay không muốn sử dụng nữa [20]. Nguồn phát sinh, thành phần CTRSH 1.

Hiện trạng phát sinh CTRSH Các dạng chất thải phát sinh từ những nguồn khác nhau được trình bày tóm tắt trong Bảng 1. Các dạng chất thải phát sinh từ những nguồn khác nhau Nguồn phát Nơi phát sinh Các dạng chất thải rắn sinh Khu dân cư Hộ gia đình, biệt thự, Thực phẩm dư thừa, bao bì hàng hoá chung cư (bằng giấy, gỗ, vải, da, cao su, PE, PP, thiếc, nhôm, thủy tinh,…), tro, đồ dùng điện tử, vật dụng hư hỏng (đồ gia dụng, bóng đèn, đồ nhựa, thủy tinh,…), chất thải độc hại như chất tẩy rửa (bột giặt, chất tẩy trắng,…), thuốc diệt côn trùng, nước xịt phòng bám trên rác thải. Khu thương mại Nhà kho, nhà hàng, chợ, Giấy, nhựa, thực phẩm thừa, thủy tinh, khách sạn, nhà trọ, các kim loại, chất thải nguy hại,… trạm sửa chữa, bảo hành và dịch vụ. Cơ quan, công sở Trường học, bệnh viện, văn Giấy, nhựa, thực phẩm thừa, thủy tinh, phòng cơ quan chính phủ.