Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN HIỆU QUẢ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC XĂNG DẦU 1. Các khái niệm Đối với một doanh nghiệp, mục tiêu quan trọng hàng đầu là lợi nhuận. Khi người ta nói tới hiệu quả kinh doanh thì có nghĩa là họ muốn nói tới hiệu quả kinh tế của hoạt động này, đó là yếu tố tất yếu mà mọi doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hướng đến. Do tiến bộ khoa học công nghệ để giải quyết một vấn đề nào đó người ta có thể chọn nhiều phương án, nhiều con đường khác nhau, mỗi phương án như vậy sẽ cho một kết quả và chi phí khác nhau.
Do đó, ta cần xem xét lợi điểm của các phương án để lựa chọn phương án tối ưu. Nâng cao hiệu quả kinh tế trong một doanh nghiệp là một tất yếu, bao trùm xuyên suốt thể hiện chất lượng của toàn bộ công tác tổ chức và quản lý hoạt động kinh doanh. Bởi vì suy cho cùng mọi cải tiến, đổi mới trong quản lý kinh tế về nội dung, phương pháp và biện pháp áp dụng chỉ thực sự mang lại ý nghĩa khi nó làm tăng thêm hiệu quả kinh doanh. * Hiệu quả là khái niệm chung để chỉ các kết quả hoạt động của các sự vật hiện tượng bao gồm hiệu quả về kinh tế, xã hội, đời sống, phát triển nhận thức.
Hiệu quả là một tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. * Hiệu quả kinh doanh là khái niệm cụ thể, chuyên sâu về lĩnh vực sản xuất kinh doanh của một cá nhân, một đơn vị. Hiệu quả kinh doanh thể hiện tổng quát những kết quả khả quan về hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh, bao gồm năng suất lao động, sản phẩm, nhân sự, khách hàng, doanh thu,. cùng với những tiềm năng mà doanh nghiệp tiếp tục khai thác và sẽ đạt được.
Hiệu quả kinh doanh đạt được khi doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có hiệu quả kinh tế, đồng thời đảm bảo hiệu quả xã hội theo những phương hướng mục tiêu mà xã hội đặt ra. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 * Hiệu quả kinh tế trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là hiệu số giữa kết quả thu về và chi phí bỏ ra để đạt được hiệu quả đó. Hiệu quả kinh tế là chỉ tiêu rất quan trọng để đánh giá quá trình kinh doanh của một doanh nghiệp. Hiệu quả kinh tế là phạm trù kinh tế phản ánh những lợi ích đạt được từ các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trên cơ sở so sánh lợi ích thu được với chi phí đã bỏ ra trong suốt quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.
Dưới góc độ này chúng ta có thể xác định được hiệu quả kinh tế một cách cụ thể bằng các phương pháp định lượng xác định các chỉ tiêu hiệu quả như: doanh thu, lợi nhuận,… Ngoài ra, hiệu quả kinh tế còn gián tiếp phản ánh mức độ phát triển của doanh nghiệp theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực trong quá trình sản xuất kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Hiệu quả kinh tế là thước đo quan trọng của sự tăng trưởng, là cơ sở để đánh giá việc thực hiện các mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. * Hiệu quả xã hội: Hiệu quả xã hội là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực sản xuất xã hội nhằm đạt được các mục tiêu xã hội nhất định. Nếu đứng trên phạm vi của nền kinh tế quốc dân thì hiệu quả xã hội là chỉ tiêu phản ánh ảnh hưởng của hoạt động kinh doanh đối với việc giải quyết những yêu cầu và mục tiêu chung của xã hội.
Bởi vậy, chỉ tiêu hiệu quả xã hội có vị trí quan trọng trong việc phát triển đất nước một cách toàn diện và bền vững. Đây là chỉ tiêu đánh giá trình độ phát triển của nền kinh tế xã hội ở các mặt: Trình độ quản lý, tổ chức sản xuất, mức sống bình quân , sự ổn định xã hội … Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp thường chỉ chạy theo hiệu quả kinh tế và coi nhẹ các vấn đề về hiệu quả xã hội. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất công bằng xã hội, gia tăng khoảng cách giàu - nghèo, ô nhiễm môi trường … Chính vì vậy mà nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam đã có những chính sách cụ thể để các doanh nghiệp đạt mục tiêu tăng hiệu quả kinh tế nhưng phải đảm bảo hiệu quả xã hội. Việc cân bằng một cách hợp lý giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, phù hợp với từng giai đoạn phát triển cụ thể của mỗi quốc gia là hết sức quan trọng.
Nếu quá chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả kinh tế để đẩy mạnh tăng trưởng sẽ dẫn đến các hậu quả xấu về xã hội như: thất nghiệp, chênh lệch giàu nghèo gia tăng, mất ổn định xã hội, chính trị. Ngược Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 lại, nếu quá chú trọng đến hiệu quả xã hội thì sẽ dẫn đến nền kinh tế thiếu động lực phát triển, dẫn đến suy thoái, chậm phát triển. Như vậy, doanh nghiệp muốn đạt hiệu quả kinh doanh tức là phải đạt hiệu quả kinh tế, tức là đạt được lợi nhuận kinh doanh tối đa trên chi phí tối thiểu. Trong nền kinh tế thị trường hiệu quả kinh doanh phụ thuộc phần lớn vào khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Hiệu quả kinh doanh không những là thước đo chất lượng, phản ánh thực trạng tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp mà còn là vấn đề sống còn của doanh nghiệp. Như vậy, hiệu quả kinh doanh phản ánh trình độ và khả năng quản lý của doanh nghiệp để đạt được hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội của việc sản xuất kinh doanh. Sự phát triển tất yếu đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả kinh doanh, đây là mục tiêu cơ bản nhất của doanh nghiệp.Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp dùng mọi biện pháp bất chấp luật pháp, các chính sách, đường lối của Nhà nước hoặc doanh nghiệp đạt được lợi nhuận do khai thác, chế biến tài nguyên khoáng sản bừa bãi, lừa đảo doanh nghiệp khác, chiếm dụng vốn sử dụng cho mục đích riêng của mình… để đạt lợi nhuận tối đa thì chưa đảm bảo được hiệu quả kinh doanh hợp lý. Hiệu quả kinh doanh thực sự đạt được khi các doanh nghiệp nỗ lực tìm các biện pháp đa dạng hóa các mặt hàng, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá các loại chi phí, giảm mất mát thua lỗ, hao hụt trong quá trình kinh doanh, và phải đảm bảo các hiệu quả xã hội theo yêu cầu.
Đó chính là việc kinh doanh của doanh nghiệp luôn phải tuân thủ những khuôn khổ quy định của Nhà nước và pháp luật. Bản chất của hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh doanh, trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc thiết bị, nguồn vốn, nguyên, nhiên vật liệu…) trong quá trình tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bản chất của hiệu quả kinh doanh là thể hiện ở việc nâng cao năng suất lao động và tiết kiệm lao động xã hội. Do sự khan hiếm về nguồn lực xã hội và sự cạnh tranh liên tục nên để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội đã đặt ra yêu cầu phải tiết kiệm các nguồn lực.
Để nâng cao hiệu quả kinh doanh, các doanh nghiệp phải chú trọng nhiều hơn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 đến việc sử dụng các nguồn lực nội tại, phát huy năng lực của các lao động, tiết kiệm chi phí sản xuất. Như vậy, bài toán về việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với một chi phí tối thiểu, hay là phải đạt kết quả tối đa với chi phí nhất định hoặc ngược lại phải đạt được kết quả nhất định với một chi phí tối thiểu. Chi phí ở đây đươc hiểu theo nghĩa rộng là chi phí tạo ra nguồn lực và chi phí sử dụng nguồn lực, trong đó bao gồm cả chi phí cơ hội. Chi phí cơ hội là chi phí cho sự lựa chọn khác đã bị bỏ qua hoặc là chi phí của sự hi sinh công việc kinh doanh này để thực hiên hoạt động kinh doanh khác.
Chi phí cơ hội cần được phản ánh trong các bài toán kinh tế để xem xét quyết định lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu của doanh nghiệp. Điều này sẽ khuyến khích các nhà kinh doanh lựa chọn phương án tốt nhất để đem lại hiệu quả cao trong hoạt động của mình. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Khái niệm: Hiệu quả kinh doanh thực chất là chất lượng của hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Việc hiểu đúng bản chất của hiệu quả hoạt động kinh doanh có ý nghĩa không những về mặt lý luận, phương pháp luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong tình hình đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.
Phương hướng nâng cao hiệu quả kinh doanh: Hiệu quả kinh doanh phải lượng hóa được việc sử dụng nguồn dự trữ sản xuất, kết quả sản xuất kinh doanh trong từng thời kỳ nhất định. Nhờ đó mà khằng định được xu hướng, tính hữu ích của hoạt động kinh doanh. Lợi ích của hiệu quả hoạt động kinh doanh làm ảnh hưởng tới tái sản xuất mở rộng, đáp ứng các lợi ích xã hội, lợi ích tập thể của người lao động, điều đó khẳng định rằng: hiệu quả kinh doanh trở thành mục tiêu cụ thể, thiết thực của mỗi doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh không hiệu quả nghĩa là không mang lại lợi nhuận hay một lợi ích nào khác điều đó đồng nghĩa với sự thua lỗ, phá sản. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả kinh doanh: Trong cơ chế thị trường, các doanh nghiệp luôn phải cạnh tranh gay gắt với các doanh nghiệp khác.
Mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp phụ thuộc vào từng lĩnh vực kinh doanh và mức độ mở của thị trường đối với doanh nghiệp. Để tồn tại và phát triển được, doanh nghiệp phải liên tục vận động, nâng cao hiệu quả kinh doanh của mình. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.