Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

• Tác giả: Dương Văn Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Điền
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.4.1. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.4.2. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.3. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận phát triển Hợp tác xã nông nghiệp
• 2.1.1. Các khái niệm liên quan
• 2.1.1.1. Khái niệm kinh tế hợp tác
• 2.1.1.2. Khái niệm hợp tác xã, hợp tác xã nông nghiệp
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình phát triển HTX trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017–2019
• 3.1.1. Thực trạng phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019
• 3.1.2. Thông tin chung về các HTX được điều tra
• 3.1.3. Tình hình vốn góp ban đầu của các HTX
• 3.1.4. Thực trạng phát triển các HTX nông nghiệp
• 3.1.5. Một số đánh giá chung về phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.1.5.1. Đánh giá về một số thành tựu nổi bật
• 3.1.5.2. Đánh giá về tổ chức quản lý
• 3.1.5.3. Đánh giá về hiệu quả hoạt động trong phát triển kinh tế - xã hội
• 3.1.6. Một số hạn chế trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.1.6.1. Những nguyên nhân của hạn chế
• 3.1.7. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ và thách thức (SWOT) trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.1.8. Đề xuất một số giải pháp phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.1.8.1. Một số giải pháp chủ yếu thúc đẩy phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể

Huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, là một trong những địa phương có tiềm năng phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Sự phát triển này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào việc xây dựng nông thôn mới. Các hợp tác xã nông nghiệp tại đây đã có những bước tiến đáng kể trong việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Ba Bể

Huyện Ba Bể có điều kiện tự nhiên phong phú, với nhiều loại hình nông sản đa dạng. Kinh tế xã hội tại đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều hộ dân tham gia vào các hợp tác xã nông nghiệp. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát triển.

1.2. Vai trò của hợp tác xã trong phát triển nông nghiệp

Các hợp tác xã nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân với thị trường. Chúng giúp tăng cường sức mạnh tập thể, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Hợp tác xã cũng là cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm.

II. Thách thức trong phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể

Mặc dù đã có những thành tựu nhất định, nhưng các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn, kinh nghiệm quản lý và sự liên kết giữa các thành viên còn yếu kém là những rào cản lớn. Việc khắc phục những thách thức này là rất cần thiết để phát triển bền vững.

2.1. Thiếu vốn đầu tư cho hợp tác xã

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng mở rộng sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính từ chính quyền địa phương để khắc phục tình trạng này.

2.2. Kinh nghiệm quản lý còn hạn chế

Nhiều cán bộ quản lý tại các hợp tác xã nông nghiệp chưa được đào tạo bài bản. Điều này dẫn đến việc tổ chức hoạt động không hiệu quả, thiếu sự đồng bộ trong quản lý. Cần có chương trình đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý để cải thiện tình hình.

III. Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp hiệu quả tại Ba Bể

Để phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm cải thiện cơ chế chính sách, tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý và nâng cao khả năng liên kết giữa các thành viên. Những giải pháp này sẽ giúp các hợp tác xã hoạt động hiệu quả hơn.

3.1. Cải thiện cơ chế chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ rõ ràng từ chính quyền địa phương để khuyến khích phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Các chính sách này nên bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo và tư vấn cho các hợp tác xã.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý

Đào tạo cán bộ quản lý là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp. Cần tổ chức các khóa học, hội thảo để trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết cho cán bộ quản lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hợp tác xã nông nghiệp

Nghiên cứu về hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các hợp tác xã đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo việc làm cho nhiều lao động. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết quả đạt được từ các hợp tác xã

Các hợp tác xã nông nghiệp đã giúp tăng cường sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã đã ký kết hợp đồng với doanh nghiệp, tạo ra đầu ra ổn định cho sản phẩm.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa các thành viên và doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể

Tương lai của hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách hỗ trợ, sự tham gia của người dân và khả năng quản lý. Nếu được đầu tư đúng mức, các hợp tác xã có thể trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Triển vọng phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Với tiềm năng sẵn có, hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Cần có sự đồng lòng từ chính quyền và người dân để hiện thực hóa điều này.

5.2. Đề xuất hướng đi cho hợp tác xã trong tương lai

Cần xây dựng các chiến lược phát triển dài hạn cho các hợp tác xã nông nghiệp. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nông nghiệp tại Việt Nam, hợp tác xã (HTX) nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết các hộ nông dân, nâng cao năng lực sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, từ năm 2017 đến 2019, số lượng HTX nông nghiệp đã tăng từ 4 lên 12, với tổng vốn kinh doanh hàng chục tỷ đồng, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Tuy nhiên, các HTX vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ lẻ, vốn đầu tư hạn chế, quản lý còn yếu kém và hiệu quả kinh tế chưa cao.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về HTX nông nghiệp, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của các HTX trên địa bàn huyện Ba Bể, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 12 HTX nông nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện Ba Bể trong giai đoạn 2017-2019, với thời gian thực hiện từ tháng 01 đến tháng 09 năm 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cấp chính quyền, tổ chức quản lý và các HTX nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần phát triển kinh tế nông thôn, xóa đói giảm nghèo và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển kinh tế hợp tác, trong đó hợp tác xã được xem là hình thức kinh tế tập thể cao cấp, giúp các thành viên tự nguyện liên kết để tăng sức mạnh sản xuất và kinh doanh. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết kinh tế hợp tác: Nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã trong việc phối hợp nguồn lực, giảm chi phí sản xuất, tăng sức cạnh tranh và nâng cao thu nhập cho thành viên.
• Mô hình phát triển HTX theo Luật HTX 2012: Định nghĩa HTX là tổ chức kinh tế tập thể có tư cách pháp nhân, hoạt động dựa trên nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý.

Các khái niệm chính bao gồm: kinh tế hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp, phát triển HTX về số lượng, chất lượng và cơ cấu, cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của HTX như điều kiện tự nhiên, môi trường kinh tế xã hội, chính sách pháp luật và năng lực nội tại của HTX.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát toàn bộ 12 HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, phỏng vấn 36 cán bộ quản lý (bao gồm thành viên Hội đồng quản trị, Ban giám đốc, Ban kiểm soát) và 72 thành viên HTX (cả chính thức và liên kết). Phương pháp phỏng vấn trực tiếp và thảo luận nhóm được sử dụng để thu thập thông tin về hoạt động sản xuất, kinh doanh, tổ chức quản lý và mức độ hài lòng của thành viên.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp số liệu từ báo cáo kinh tế xã hội huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019, các tài liệu khoa học, báo cáo của Liên minh HTX tỉnh Bắc Kạn và các văn bản pháp luật liên quan.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng công cụ Excel, sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phân tích SWOT để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Cỡ mẫu toàn bộ 12 HTX và các thành viên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và quy mô HTX: Số lượng HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể tăng từ 4 HTX năm 2017 lên 12 HTX năm 2019, tương đương mức tăng 200%. Tổng số thành viên HTX cũng tăng đáng kể, góp phần mở rộng quy mô hoạt động.

2. Vốn đầu tư và tài sản tăng trưởng: Vốn góp ban đầu của các HTX tăng từ mức khoảng vài tỷ đồng lên hàng chục tỷ đồng vào năm 2019. Giá trị tài sản của các HTX cũng tăng trung bình trên 30% so với thời điểm thành lập, cho thấy sự đầu tư mở rộng sản xuất.

3. Hiệu quả kinh tế và thu nhập thành viên: Lợi nhuận của HTX và thu nhập bình quân của thành viên tăng nhưng vẫn thấp hơn so với các HTX trong lĩnh vực kinh tế khác. Thu nhập bình quân thành viên HTX đạt khoảng 5-7 triệu đồng/người/năm, tăng khoảng 15% so với giai đoạn trước.

4. Khó khăn và hạn chế: Các HTX còn hoạt động manh mún, nhỏ lẻ, thiếu vốn mở rộng sản xuất, đội ngũ cán bộ quản lý còn non trẻ, trình độ chuyên môn thấp. Việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa hiệu quả, nhiều HTX chưa có trụ sở riêng và chưa tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ điều kiện địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, nguồn vốn hạn chế và trình độ quản lý còn yếu kém. So với các nghiên cứu tại các tỉnh khác như An Giang hay Đồng Nai, tình trạng thiếu vốn và quản lý yếu cũng là điểm chung của các HTX nông nghiệp vùng miền núi. Việc tăng số lượng HTX chưa đi kèm với nâng cao chất lượng hoạt động là thách thức lớn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng HTX, vốn góp và thu nhập thành viên qua các năm, cũng như bảng phân tích SWOT thể hiện điểm mạnh (tăng số lượng, vốn đầu tư), điểm yếu (quản lý, vốn hạn chế), cơ hội (chính sách hỗ trợ, thị trường tiêu thụ) và thách thức (địa hình, trình độ nhân lực).

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của HTX trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương, đồng thời chỉ ra cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò cầu nối giữa nông dân và thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản lý và đào tạo cán bộ HTX: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý cho cán bộ quản lý HTX trong vòng 12 tháng tới, do Liên minh HTX tỉnh phối hợp với các cơ sở đào tạo thực hiện.

2. Huy động và tăng vốn đầu tư sản xuất: Khuyến khích các thành viên và các tổ chức tín dụng địa phương hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho HTX, nhằm tăng vốn đầu tư sản xuất, mở rộng quy mô hoạt động trong 2 năm tới.

3. Phát triển liên kết chuỗi giá trị sản phẩm: Xây dựng mô hình HTX gắn với chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực như cam, quýt, gạo đặc sản, nhằm nâng cao chất lượng và khả năng tiêu thụ sản phẩm, dự kiến triển khai trong 18 tháng tới với sự phối hợp của UBND huyện và các doanh nghiệp.

4. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng và trụ sở HTX: Hỗ trợ xây dựng trụ sở riêng cho các HTX chưa có, cải thiện cơ sở vật chất kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ, thực hiện trong 2 năm tới với nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách địa phương.

5. Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ chính sách: Đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò, lợi ích của HTX, đồng thời thực hiện các chính sách hỗ trợ về thuế, đất đai, đào tạo nghề cho thành viên HTX, nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển HTX bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển HTX nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ.

2. Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý HTX: Tham khảo các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, phát triển sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô và tăng cường liên kết thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp: Tài liệu tham khảo hữu ích về thực trạng, phương pháp nghiên cứu và giải pháp phát triển HTX trong điều kiện miền núi, góp phần phát triển học thuật và thực tiễn.

4. Doanh nghiệp và tổ chức tín dụng: Hiểu rõ hơn về vai trò và nhu cầu của HTX nông nghiệp để có chính sách hợp tác, hỗ trợ tài chính và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. HTX nông nghiệp là gì và vai trò của nó?
   HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể do nông dân tự nguyện thành lập nhằm liên kết sản xuất, kinh doanh và dịch vụ trong lĩnh vực nông nghiệp. Vai trò chính là tăng sức mạnh sản xuất, giảm chi phí, nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho thành viên.

2. Tại sao số lượng HTX ở Ba Bể tăng nhanh nhưng hiệu quả chưa cao?
   Nguyên nhân do nhiều HTX mới thành lập còn manh mún, thiếu vốn, quản lý yếu, chưa có trụ sở riêng và chưa phát triển liên kết sản xuất tiêu thụ hiệu quả, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp.

3. Các giải pháp chính để phát triển HTX nông nghiệp tại Ba Bể là gì?
   Bao gồm nâng cao năng lực quản lý, tăng vốn đầu tư, phát triển chuỗi giá trị sản phẩm, hoàn thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường hỗ trợ chính sách từ Nhà nước và địa phương.

4. Làm thế nào để HTX tăng thu nhập cho thành viên?
   Tăng thu nhập thông qua mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng kỹ thuật mới, liên kết tiêu thụ sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý hiệu quả tài chính HTX.

5. Ai nên tham khảo nghiên cứu này?
   Cơ quan quản lý nhà nước, ban lãnh đạo HTX, nhà nghiên cứu, sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp và các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có liên quan đến phát triển HTX nông nghiệp.

Kết luận

• Số lượng HTX nông nghiệp tại huyện Ba Bể tăng gấp 3 lần trong giai đoạn 2017-2019, tuy nhiên hiệu quả hoạt động còn hạn chế.
• Vốn đầu tư và quy mô tài sản HTX tăng trưởng nhưng chưa tương xứng với tiềm năng phát triển.
• Các khó khăn chính gồm quản lý yếu, vốn hạn chế, thiếu trụ sở và liên kết thị trường chưa hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về quản lý, vốn, liên kết chuỗi giá trị và cơ sở hạ tầng nhằm phát triển bền vững HTX.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cấp chính quyền, tổ chức quản lý và HTX trong việc hoạch định chính sách và phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương.

Các cơ quan chức năng và HTX cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới để nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận phát triển Hợp tác xã nông nghiệp 1. Các khái niệm liên quan 1.

Khái niệm kinh tế hợp tác Hợp tác là sự kết hợp sức lực của những người hoặc những đơn vị, tổ chức để tạo nên sức mạnh lớn hơn, nhằm thực hiện những công việc mà mỗi người, mỗi đơn vị, tổ chức hoạt động độc lập sẽ gặp khó khăn, thậm chí không thực hiện được, hoặc thực hiện được nhưng hiệu quả kém hơn so với hợp tác (BCH Trung ương Đảng, 2013). Hợp tác là hình thức tất yếu trong hoạt động kinh tế, lao động sản xuất của con người. Hợp tác bắt nguồn từ tính chất xã hội của hoạt động nói chung, của hoạt động kinh tế và lao động sản xuất nói riêng của con người. Do đó, sự phát triển của hợp tác gắn liền và quy định bởi tiến trình phát triển kinh tế xã hội của loài người.

Trong lao động sản xuất, hợp tác có tác dụng kích thích, thúc đẩy phát triển kinh tế. Kinh tế hợp tác là một hình thức hợp tác trong lĩnh vực kinh tế trên cơ sở tự nguyện, phối hợp, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế, tổng hợp sức mạnh của từng thành viên. Với ưu thế và sức mạnh của tập thể nhằm giải quyết những vấn đề sản xuất kinh doanh và đời sống kinh tế một cách tốt hơn, nhằm hoạt động có hiệu quả và đem lại lợi ích cao hơn cho mỗi thành viên tham gia hợp tác (BCH Trung ương Đảng, 2013). Kinh tế hợp tác là một hình thức kinh tế mà nhờ đó các đơn vị kinh tế tự chủ (kinh tế hộ gia đình) có điều kiện phát triển.

Kinh tế hợp tác của người lao động là việc cùng chung sức, chung vốn để tiến hành một công việc, một lĩnh vực hoạt động sản xuất dịch vụ nào đó theo kế hoạch nhằm mục đích chung và mang lại lợi ích cho các thành viên tham gia hợp tác. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Kinh tế hợp tác tồn tại dưới hai hình thức là tổ hợp tác và HTX (BCH Trung ương Đảng, 2013): + Kinh tế hợp tác giản đơn (tổ hợp tác): như tổ, hội nghề nghiệp; tổ, nhóm hợp tác; tổ kinh tế hợp tác thường gọi tắt là "tổ hợp tác". + Hợp tác xã là loại hình kinh tế hợp tác phát triển ở trình độ cao hơn loại hình kinh tế hợp tác giản đơn. Là một tổ chức kinh tế do những người lao động, các đơn vị kinh tế tự chủ có nhu cầu tự nguyện góp vốn, góp sức thành lập theo quy định của pháp luật, nhằm giúp đỡ nhau cùng phát triển.

Kinh tế hợp tác mà đỉnh cao là hợp tác xã đang là hình thức kinh tế hợp tác phổ biến ở các nước trên thế giới, đóng vai trò là bàn đỡ tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp. thúc đẩy thương mại dịch vụ, trao đổi hàng hoá, góp phần làm cho kinh tế ngày càng phát triển, đặc biệt ở khu vực nông thôn (BCH Trung ương Đảng, 2013). Khái niệm hợp tác xã, hợp tác xã nông nghiệp Ở nhiều nước trên thế giới, hợp tác xã đã hình thành và phát triển hơn 100 năm. Có nhiều cách định nghĩa về hợp tác xã: Tại đại hội Liên minh hợp tác xã Quốc tế (ICA) lần thứ 31 họp tại Manchester (Anh) ngày 19 - 23/09/1995, Hội đồng quản trị Liên minh HTX quốc tế đã thống nhất các tuyên bố, các nguyên tắc hợp tác chung về xây dựng HTX trong tình hình phát triển thực tiễn.

Trong đó, định nghĩa: “Hợp tác xã là những hiệp hội tự chủ của người tự nguyện liên kết lại với nhau để đáp ứng nguyện vọng và nhu cầu chung của họ về văn hóa, xã hội, kinh tế thông qua một tổ chức do chính các thành viên cùng làm chủ và kiểm tra theo nguyên tắc dân chủ” (ICA, 2005). Tổ chức lao động quốc tế (International Labour Organization - ILO) định nghĩa hợp tác xã là sự liên kết những người đang gặp phải những khó khăn kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau lại trên cơ sở bình đẳng quyền lợi và nghĩa vụ, sử dụng tài sản của hộ đã chuyển giao vào hợp tác xã phù hợp với các nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu bằng sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm và bằng cách sử dụng các chức năng kinh doanh trong tổ chức hợp tác phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung (Henry, 2012). Tại Việt Nam, theo luật HTX sửa đổi năm 2012, HTX là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã. Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật (Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam, 2012).

Trên cơ sở khái niệm hợp tác xã được Luật Hợp tác xã 2012 quy định, ta có thể hiểu về khái niệm hợp tác xã nông nghiệp như sau: HTX nông nghiệp trước hết là một tổ chức kinh tế được thành lập để tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ trong lĩnh vực nông nghiệp, là một tổ chức kinh tế của nông dân, có đặc trưng gắn với hộ nông dân. HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể do nông dân, hộ gia đình nông dân có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật Hợp tác xã để phát huy sức mạnh tập thể của từng thành viên tham gia HTX, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh nông nghiệp và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phát triển Hợp tác xã LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Trong lĩnh vực kinh tế, phát triển kinh tế được hiểu là quá trình lớn lên hay tăng tiến về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định, trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lượng (tăng trưởng) và sự tiến bộ về cơ cấu kinh tế - xã hội. Như vậy, phát triển kinh tế không chỉ bao gồm nội dung tăng trưởng kinh tế, mà còn có nghĩa là cùng với sự tăng trưởng sẽ xuất hiện sự thay đổi của mọi kết cấu.

Từ khái niệm phát triển kinh tế, ta có thể hiểu phát triển HTX được thể hiện trên 3 phương diện số lượng, chất lượng và cơ cấu, đó là: i) Sự gia tăng về số lượng HTX, gia tăng số lượng thành viên HTX; ii) Tăng số lượng các HTX hoạt động hiệu quả, được tổ chức quản lý tốt; iii) Cơ cấu (%) loại hình HTX theo lĩnh vực hoạt động, theo địa bàn, theo mức độ chuyên môn hóa cung cấp dịch vụ của HTX (HTX chuyên ngành/ HTX đa ngành). Tuy nhiên, sự phát triển HTX không phải lúc nào cũng phát triển đồng thời cả 3 phương diện này mà sự phát triển có thể được ghi nhận khi có sự thay đổi của một trong 3 phương diện trên (Hoàng Vũ Quang, 2015). Đặc điểm và vai trò của hợp tác xã 1. Đặc điểm của hợp tác xã Hợp tác xã trước hết là để đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng của người dân về sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.

Thành viên gia nhập hợp tác xã vì họ cần được hợp tác xã phục vụ, cần hợp tác xã trợ giúp những việc mà họ không thể tự làm hoặc làm một mình không có hiệu quả, khắc phục được những nhược điểm và hạn chế khi sản xuất kinh doanh đơn lẻ. Trên cơ sở đó, HTX có các đặc điểm cơ bản sau: - Việc thành lập HTX dựa trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, xuất phát từ nhu cầu, lợi ích chung, các thành viên liên kết lại với nhau để phát huy sức mạnh tập thể của từng thành viên, cùng giúp đỡ lẫn nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của từng thành viên. - Hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp của HTX chỉ là công cụ nhằm làm tăng thêm lợi ích, hiệu quả sản xuất kinh doanh của hộ nông dân, thành viên tham gia HTX. - HTX là một tổ chức kinh tế mang tính hợp tác có tính xã hội sâu sắc, hỗ trợ các hộ nông dân tăng sự cạnh tranh trong kinh tế thị trường, phục vụ nhu cầu, lợi ích chung của các thành viên, không phải vì lợi nhuận riêng của cá nhân hay tổ chức nào đó.

- Đối tượng tham gia HTX bao gồm tất cả những người nông dân, hộ nông dân và pháp nhân, khi tham gia HTX, các thành viên bắt buộc phải góp vốn, còn việc góp sức là tuỳ thuộc vào từng loại hình hợp tác xã, vào yêu cầu của HTX và nguyện vọng của các thành viên, không bắt buộc thành viên phải góp sức. - HTX có tư cách pháp nhân và chỉ chịu trách nhiệm trả nợ trong giới hạn vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của HTX tại thời điểm tuyên bố phá sản. Các thành viên của HTX cũng chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ trong phạm vi vốn góp của mình. Vai trò của hợp tác xã a) Vai trò của HTX đối với thành viên Theo Chu Quang tiến (2012), vai trò của HTX đối với thành viên được xem xét trên hai khía cạnh về kinh tế và xã hội.

Vai trò đối với thành viên về kinh tế: Đây được xem là vai trò cơ bản và quan trọng nhất, điều này xuất phát từ các chức năng, nhiệm vụ của HTX là nhằm giúp thành viên phát triển kinh tế, sau đó mới đến các chức năng khác. Theo đó, tất cả hoạt động của HTX có mục đích trợ giúp thành viên phát triển kinh tế có thể được xem là vai trò kinh tế của HTX đối với thành viên. Cụ thể gồm: i) Vai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.