Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH TRONG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT ĐÔ THỊ 1. Khái niệm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị Khiếu nại và khiếu nại hành chính là vấn đề cơ bản trong đời sống xã hội và ngày càng trở nên gần gũi với người dân trong xã hội dân chủ, hiện đại. Theo cách hiểu phổ thông, “khiếu nại” được hiểu là “thắc mắc, đề nghị xem lại những kết luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y” [54, tr.
Dưới góc độ quản lý nhà nước, khiếu nại là quyền cơ bản của công dân, Luận văn Quản lý công tổ chức, họ sử dụng quyền này để bảo vệ các quyền khác của mình và ngược lại, giải quyết khiếu nại là trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, vừa để bảo đảm thực hiện quyền công dân, tổ chức, vừa để chấn chỉnh lại hoạt động quản lý nhà nước. Thông qua khiếu nại và giải quyết khiếu nại, nhà nước kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước và hoàn thiện hoạt động quản lý của mình. Khiếu nại là một kênh thông tin có giá trị quan trọng, phản ánh hoạt động của bộ máy nhà nước. Vì vậy, khiếu nại còn được coi là công cụ để công dân và các thiết chế chính trị - xã hội giám sát việc thực thi quyền lực nhà nước của các cơ quan nhà nước [52.
Ở nước ta, khiếu nại được điều chỉnh bởi pháp luật về khiếu nại. Đối tượng của khiếu nại được điều chỉnh pháp luật là quyết định hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức của cơ quan (hành chính nhà nước), cá nhân có thẩm quyền, hành vi hành chính của cán bộ, công chức hành chính và do đó, khiếu nại này được gọi theo một cách mặc nhiên là “Khiếu nại hành 8 chính”. Theo Từ điển Luật học, khiếu nại hành chính là việc “yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức khi có căn cứ cho rằng các quyết định hay hành vi đó xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình” [51, tr. Khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định: Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước, hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Luận văn Quản lý công Từ những phân tích trên, có thể thống nhất quan niệm về khiếu nại hành chính như sau: “Khiếu nại hành chính là việc cá nhân, tổ chức theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định đề nghị cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính đó là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.” Nghiên cứu về vấn đề khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị,có thể thấy rằng, đây là một dạng đặc thù, phổ biến của khiếu nại, diễn ra trong một lĩnh vực được quản lý (hành chính) bởi Nhà nước, đó là lĩnh vực đất đai, trong đó có hai nhóm nội dung lớn là quản lý và sử dụng đất. Nói tới quản lý đất đai, là nói tới quyền của chủ thể quản lý - đó là Nhà nước (cơ quan, người có thẩm quyền). Để thực hiện quyền này, Nhà nước phải xây dựng bộ máy, thể chế và các nguồn lực về tài chính, con người để thực hiện nhiệm vụ được quy định.Còn nói tới sử dụng đất, là nói tới quyền 9 của người sử dụng đất. Người sử dụng đất được sử dụng đất thông qua các hình thức: Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.
Để thực hiện quyền sử dụng đất của mình, người sử dụng đất phải thực hiện các nghĩa vụ về tài chính, đăng ký quyền sử dụng đất với cơ quan quản lý đất đai. Quyền sử dụng đất được Nhà nước bảo hộ. Thực hiện quyền quản lý về đất đai, Luật Đất đai năm 2013 quy địnhtrách nhiệm quản lý nhà nước về đất đai, như sau: 1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về đất đai trong phạm vi cả nước.
Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thống nhất quản lý nhà nước về đất đai.Bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm giúp Chính phủ trong quản lý Luận văn Quản lý công nhà nước về đất đai. Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương theo thẩm quyền quy định tại Luật này (Điều 23). Tại Điều 22 Luật Đất đai năm 2013 quy định 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai, trong đó, nội dung thứ 14 là: “Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất đai. Trong lĩnh vực đất đai có hai nhóm nội dung khiếu nại, gồm khiếu nại trong quản lý đất đai và khiếu nại trong sử dụng đất đai.
Trong luận văn này, khiếu nại trong quản lý và sử dụng đất đai đồng nghĩa với khiếu nại trong lĩnh vực đất đai. Từ những phân tích trên, có thể thống nhất quan niệm về khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai như sau: Khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đai là việc cá nhân, tổ chức theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định đề nghị cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền 10 trong cơ quan nhà nước xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính trong trong quản lý đất đai khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính đó là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Khái niệm về khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị Đất đô thị gắn liền với đất đai toàn quốc, được xác định bằng giới hạn địa giới hành chính đô thị. Tính chất sử dụng đất đô thị mang tính chuyên dùng đa dạng, tập trung, hiệu quả khai thác sử dụng không chỉ theo chiều rộng, mà còn cả chiều sâu và chiều cao; làm cho đất đô thị ngoài giá trị tài nguyên còn có giá trị tài sản theo từng vị trí của thửa đất hay khu đất.
Sự phân loại đất theo Luật đất đai 2013 không có quy định riêng loại đất đô thị. Với quan niệm cho rằng tuy số lượng sử dụng đất ở đô thị tập trung hơn, nhiều hơn, giá trị cao hơn, nhưng tính chất về sử dụng đất chuyên dùng Luận văn Quản lý công như xây dựng nhà ở, cơ quan, cơ sở sản xuất kinh doanh, cơ sở hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh. ở đô thị cũng như nhiều nơi khác. Do đó, đất sử dụng trong đô thị được xếp vào nhóm đất phi nông nghiệp (theo điều 10 Luật Đất đai 2013).
Đất đai đô thị không cố định, mà luôn thay đổi theo sự phát triển đô thị do quyết định thành lập đô thị mới hoặc quyết định điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng đô thị của cơ quan có thẩm quyền. Hiện nay, trong hệ thống quy định pháp luật không có một quy định chung mang tính thống nhất về thuật ngữ khiếu nại về đất đai ở đô thị. Trên cơ sở khái niệm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất nêu trên, khái niệm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị được hiểu như sau: Khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị là việc công dân, cơ quan, tổ chức theo trình tự, thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại do Luật đất đai và Luật khiếu nại quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi 11 hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai ở đô thị khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Như vậy, khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị là loại khiếu nại hành chính, đó là việc “người sử dụng đất” khiếu nại các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan quản lý đất đai ở đô thị hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan quản lý đất đai ở đô thị khi thi hành công vụ, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của ‘‘người sử dụng đất”.
Chủ thể khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị là “người sử dụng đất” được quy định tại Điều 5 Luật đất đai năm 2013, người sử dụng đất có quyền khiếu nại về đất đai nói chung và đất đai ở đô thị nói riêng khi có căn cứ cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, khiếu nại về đất đai ở đô thị là một trong những quyền quan trọng của người Luận văn Quản lý công sử dụng đất nhằm hướng tới lợi ích của họ trong lĩnh vực đất đai ở đô thị được bảo đảm bằng pháp luật. Đối tượng của khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị là các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai ở đô thị của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai ở đô thị. Đặc điểm khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị Khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị là một trong những dạng đặc biệt của khiếu nại hành chính, nên bên cạnh những đặc điểm chung của khiếu nại hành chính, khiếu nại hành chính trong quản lý và sử dụng đất đô thị còn mang những đặc điểm đặc trưng riêng khác với các khiếu nại thuộc các lĩnh vực khác.