Luận văn thạc sĩ tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị từ thực tiễn quận bắc từ liêm thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị từ thực tiễn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Văn Quảng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Huy Hoàng
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị từ thực tiễn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở ĐÔ THỊ
• 1.1. Quan niệm về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị
• 1.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị
• 1.4. TIỂU KẾT
• 2. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về tình hình khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• 2.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• 2.3. Đánh giá chung về công tác tổ chức thực hiện pháp luật giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• 2.4. TIỂU KẾT
• 3. CHƯƠNG 2: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở ĐÔ THỊ - TỪ THỰC TIỄN QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Quan điểm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị
• 3.2. Giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị từ thực tiễn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• 3.3. TIỂU KẾT
• 4. CHƯƠNG 3: DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Chương này tập trung phân tích các khái niệm cơ bản liên quan đến khiếu nại đất đai, đất đai đô thị, và giải quyết khiếu nại. Đồng thời, nêu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này. Khiếu nại đất đai được hiểu là việc công dân, tổ chức yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính liên quan đến quản lý đất đai khi cho rằng quyền lợi của họ bị xâm phạm. Đất đai đô thị được xác định là loại đất phi nông nghiệp, có giá trị kinh tế cao và thường xuyên biến động theo quy hoạch. Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm chính sách pháp luật, trình độ cán bộ, và thực tiễn quản lý đất đai.

1.1. Quan niệm về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Phần này làm rõ khái niệm khiếu nại đất đai và giải quyết khiếu nại. Khiếu nại đất đai là việc công dân, tổ chức yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính liên quan đến quản lý đất đai khi cho rằng quyền lợi của họ bị xâm phạm. Giải quyết khiếu nại là quá trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, đánh giá và đưa ra quyết định cuối cùng về vấn đề khiếu nại. Đặc điểm của khiếu nại đất đai ở đô thị là tính phức tạp cao, liên quan đến nhiều lợi ích kinh tế và xã hội.

1.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Phần này phân tích quy trình tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai. Quy trình bao gồm các bước tiếp nhận, xử lý, và ra quyết định về khiếu nại. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của quy trình này bao gồm trình độ cán bộ, sự minh bạch trong quyết định, và sự tuân thủ pháp luật. Quản lý đất đai và pháp lý đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quy trình được thực hiện đúng quy định.

II. Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm Hà Nội

Chương này đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai tại quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Tình hình khiếu nại trong lĩnh vực đất đai tại đây diễn biến phức tạp, với số lượng đơn thư khiếu nại tăng qua các năm. Các vấn đề chủ yếu liên quan đến thu hồi đất, bồi thường đất đai, và tái định cư. Công tác giải quyết khiếu nại đạt được một số kết quả nhất định, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như thiếu trách nhiệm của cán bộ, vi phạm thủ tục, và chậm trễ trong việc thực hiện quyết định.

2.1. Khái quát về tình hình khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm

Phần này trình bày tổng quan về tình hình khiếu nại đất đai tại quận Bắc Từ Liêm. Số lượng đơn thư khiếu nại tăng qua các năm, tập trung chủ yếu vào các vấn đề thu hồi đất, bồi thường đất đai, và tái định cư. Các vụ việc khiếu nại thường kéo dài, gây ảnh hưởng đến ổn định xã hội và hiệu quả quản lý nhà nước.

2.2. Tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm

Phần này đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại tại quận Bắc Từ Liêm. Công tác này đạt được một số kết quả, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như thiếu trách nhiệm của cán bộ, vi phạm thủ tục, và chậm trễ trong việc thực hiện quyết định. Cần có các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại.

III. Quan điểm và giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị. Các giải pháp tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao trình độ cán bộ, và tăng cường sự minh bạch trong quy trình giải quyết khiếu nại. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo quyền lợi của người dân.

3.1. Quan điểm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Phần này trình bày các quan điểm cơ bản trong việc bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại. Các quan điểm bao gồm tôn trọng quyền lợi của người dân, tuân thủ pháp luật, và đảm bảo sự minh bạch trong quy trình giải quyết khiếu nại.

3.2. Giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị

Phần này đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện pháp luật, nâng cao trình độ cán bộ, tăng cường sự minh bạch trong quy trình, và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển đô thị nhanh chóng, khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị ngày càng trở nên phổ biến và phức tạp, đặc biệt tại các quận mới thành lập như Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Từ năm 2014 đến tháng 6 năm 2017, quận Bắc Từ Liêm đã tiếp nhận hơn 4.128 lượt người đến khiếu nại, trong đó có 817 đơn khiếu nại liên quan đến đất đai, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số đơn tố cáo, khiếu nại. Tình trạng khiếu nại chủ yếu tập trung vào các vấn đề như thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xử lý vi phạm hành chính về đất đai. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này tại quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn 2014-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần ổn định chính trị xã hội, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong quá trình phát triển đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về quyền khiếu nại và lý thuyết về tổ chức thực hiện pháp luật. Quyền khiếu nại được Hiến pháp 2013 và Luật Khiếu nại 2011 quy định là quyền cơ bản của công dân nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi bị xâm phạm bởi quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính. Tổ chức thực hiện pháp luật được hiểu là quá trình các cơ quan hành chính nhà nước tổ chức, hướng dẫn và chuẩn bị các nguồn lực để thực hiện các quy định pháp luật một cách hiệu quả. Các khái niệm chính bao gồm: khiếu nại về đất đai ở đô thị, giải quyết khiếu nại, tổ chức thực hiện pháp luật, nguyên tắc giải quyết khiếu nại (khách quan, công khai minh bạch, dân chủ, kịp thời), thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần một và lần hai, cũng như các hình thức thực hiện pháp luật (tuân thủ, thi hành, sử dụng, áp dụng pháp luật).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh kết hợp với các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về giải quyết khiếu nại đất đai. Phương pháp nghiên cứu bao gồm: phương pháp lịch sử để xem xét quá trình phát triển pháp luật và thực tiễn; phương pháp thống kê để phân tích số liệu đơn khiếu nại, tiếp công dân; phương pháp phân tích tổng hợp để đánh giá thực trạng và so sánh với quy định pháp luật; phương pháp trao đổi chuyên gia nhằm thu thập ý kiến chuyên môn. Nguồn dữ liệu chính là số liệu từ Văn phòng HĐND và UBND quận Bắc Từ Liêm, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận, cùng các báo cáo, văn bản pháp luật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ đơn khiếu nại từ năm 2014 đến tháng 6 năm 2017, với hơn 2.376 đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND quận. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline từ 2014 đến giữa 2017 nhằm đánh giá xu hướng và hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình khiếu nại tăng dần và phức tạp: Từ năm 2014 đến 6 tháng đầu năm 2017, số lượt người đến tiếp công dân tại quận Bắc Từ Liêm tăng từ khoảng 600 lượt năm 2014 lên hơn 1.300 lượt năm 2017. Số đơn khiếu nại về đất đai chiếm tỷ lệ cao, với 817 đơn trong tổng số 2.376 đơn tố cáo, khiếu nại, đề nghị, chiếm khoảng 34%. Nội dung khiếu nại chủ yếu liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng (30%), cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (17%) và các vấn đề khác như thanh tra, quản lý đô thị.

2. Nguyên nhân khách quan dẫn đến khiếu nại: Hệ thống chính sách pháp luật về đất đai còn bất cập, thiếu ổn định và chưa đồng bộ, đặc biệt là chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Giá đất đền bù thấp hơn nhiều so với giá thị trường, tạo ra sự chênh lệch lớn và tâm lý bất mãn trong dân cư. Một số vụ việc khiếu nại có tính lịch sử phức tạp, liên quan đến tranh chấp đất đai, đòi lại đất cũ, đất tôn giáo.

3. Nguyên nhân chủ quan từ tổ chức thực hiện pháp luật: Công tác quản lý đất đai còn nhiều hạn chế, như sai sót trong xác định diện tích, loại đất, phê duyệt phương án bồi thường chưa công khai, dân chủ. Năng lực và ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức còn yếu kém, dẫn đến giải quyết khiếu nại chậm, thiếu khách quan, tái khiếu kiện nhiều. Việc phối hợp giữa các cấp, ngành chưa chặt chẽ, công tác thi hành quyết định khiếu nại chưa nghiêm túc.

4. Tính chất khiếu nại đa dạng và phức tạp: Khiếu nại chủ yếu phát sinh tại các phường có dự án lớn như Tây Tựu, Minh Khai, Xuân Tảo, Cổ Nhuế. Một số vụ việc khiếu nại đông người, liên quan đến các dự án xây dựng đô thị mới, hạ tầng giao thông. Nội dung khiếu nại tập trung vào các quyết định hành chính về thu hồi đất, bồi thường, cấp giấy chứng nhận, xử lý vi phạm hành chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự gia tăng số lượng khiếu nại phản ánh sự phát triển đô thị nhanh chóng và những mâu thuẫn lợi ích trong quản lý đất đai. Sự bất cập trong chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư là nguyên nhân khách quan quan trọng khiến người dân không đồng thuận, dẫn đến khiếu kiện kéo dài. Đồng thời, hạn chế về năng lực cán bộ và tổ chức thực hiện pháp luật làm giảm hiệu quả giải quyết khiếu nại, gây mất lòng tin của người dân. So sánh với các nghiên cứu trong ngành cho thấy tình trạng này không chỉ riêng quận Bắc Từ Liêm mà còn phổ biến ở nhiều đô thị khác. Việc tổ chức thực hiện pháp luật cần được cải thiện để đảm bảo nguyên tắc khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời, từ đó góp phần ổn định chính trị xã hội và phát triển bền vững đô thị. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng đơn khiếu nại theo năm, phân bố nội dung khiếu nại và tỷ lệ giải quyết thành công để minh họa rõ hơn thực trạng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai và khiếu nại: Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm đảm bảo tính ổn định, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ hài lòng của người dân về chính sách bồi thường trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Nâng cao năng lực và ý thức trách nhiệm của cán bộ giải quyết khiếu nại: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về pháp luật đất đai, kỹ năng giải quyết khiếu nại cho cán bộ cấp quận, phường. Thiết lập đội ngũ chuyên trách để xử lý các vụ việc phức tạp. Mục tiêu giảm thời gian giải quyết khiếu nại trung bình xuống dưới 30 ngày trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: UBND quận Bắc Từ Liêm phối hợp Học viện Hành chính Quốc gia.

3. Tăng cường công khai, minh bạch và dân chủ trong quá trình giải quyết khiếu nại: Áp dụng công nghệ thông tin để công khai quy hoạch, phương án bồi thường, tiến độ giải quyết khiếu nại trên cổng thông tin điện tử. Tổ chức đối thoại công khai với người dân trước khi ban hành quyết định. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ người dân đồng thuận với quyết định giải quyết khiếu nại lên trên 80% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND quận, các phường liên quan.

4. Thắt chặt phối hợp liên ngành và giám sát xã hội: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, đoàn thể trong công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại. Phát huy vai trò giám sát của các cơ quan dân cử, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư. Mục tiêu giảm thiểu các vụ việc khiếu kiện đông người, kéo dài. Chủ thể thực hiện: UBND quận, Hội đồng nhân dân quận, Mặt trận Tổ quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức làm công tác quản lý đất đai và giải quyết khiếu nại: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng xử lý các vụ việc khiếu nại đất đai phức tạp.

2. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Luật Hiến pháp, Luật Hành chính và Quản lý Nhà nước: Tài liệu tham khảo hữu ích để hiểu rõ về tổ chức thực hiện pháp luật giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai đô thị.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan lập pháp: Cung cấp dữ liệu và phân tích thực trạng giúp xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai và khiếu nại.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội quan tâm đến quyền lợi đất đai: Giúp hiểu rõ quyền khiếu nại, quy trình giải quyết và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Khiếu nại về đất đai ở đô thị là gì?
   Khiếu nại về đất đai ở đô thị là việc công dân hoặc tổ chức đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính trong quản lý đất đai khi cho rằng quyền lợi hợp pháp của mình bị xâm phạm. Ví dụ, khiếu nại về giá bồi thường đất thấp hơn giá thị trường.

2. Ai có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu về đất đai?
   Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cấp huyện, thủ trưởng cơ quan hành chính có thẩm quyền giải quyết các quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai thuộc phạm vi quản lý của mình. Ví dụ, Chủ tịch UBND quận Bắc Từ Liêm giải quyết khiếu nại lần đầu về thu hồi đất trên địa bàn.

3. Thời hạn giải quyết khiếu nại là bao lâu?
   Theo quy định, thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, trường hợp vùng sâu vùng xa có thể kéo dài tối đa 45 ngày. Thời hạn giải quyết lần hai cũng tương tự. Việc giải quyết kịp thời giúp bảo vệ quyền lợi người dân và ổn định xã hội.

4. Nguyên tắc nào được áp dụng trong giải quyết khiếu nại đất đai?
   Các nguyên tắc gồm khách quan, công khai minh bạch, dân chủ và kịp thời. Ví dụ, cơ quan giải quyết phải thu thập đầy đủ chứng cứ, tổ chức đối thoại công khai với các bên liên quan để đảm bảo tính khách quan và minh bạch.

5. Nguyên nhân chính dẫn đến khiếu nại đất đai ở Bắc Từ Liêm là gì?
   Nguyên nhân khách quan là chính sách bồi thường chưa phù hợp, giá đất đền bù thấp hơn giá thị trường. Nguyên nhân chủ quan là năng lực cán bộ còn hạn chế, công tác quản lý và phối hợp chưa hiệu quả, dẫn đến khiếu nại kéo dài và phức tạp.

Kết luận

• Khiếu nại về đất đai ở đô thị là hiện tượng phổ biến, phản ánh mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân trong quản lý đất đai.
• Tình hình khiếu nại tại quận Bắc Từ Liêm từ 2014 đến 2017 có xu hướng tăng, chủ yếu liên quan đến bồi thường giải phóng mặt bằng và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Nguyên nhân khiếu nại xuất phát từ cả yếu tố khách quan (chính sách pháp luật chưa đồng bộ) và chủ quan (năng lực cán bộ, tổ chức thực hiện pháp luật còn hạn chế).
• Việc tổ chức thực hiện pháp luật giải quyết khiếu nại cần được cải thiện theo hướng nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường công khai minh bạch và phối hợp liên ngành.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách pháp luật, đào tạo cán bộ, áp dụng công nghệ thông tin và phát huy vai trò giám sát xã hội nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại đất đai ở đô thị.

Để góp phần ổn định xã hội và phát triển bền vững đô thị, các cơ quan quản lý và người dân cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện quyền khiếu nại và tổ chức thực hiện pháp luật giải quyết khiếu nại. Hãy cùng chung tay xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, công bằng và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị từ thực tiễn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. 5 e Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI Ở ĐÔ THỊ 1.

Quan niệm về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị 1. Khiếu nại trong lĩnh vực đất đai ở đô thị 1. Khái niệm khiếu nại về đất đai ở đô thị * Khiếu nại Điều 30 Hiến pháp 2013 quy định: “Mọi ngƣời có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. Khiếu nại là một hiện tƣợng xã hội, do đó có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về khiếu nại.

Khiếu nại theo gốc tiếng Latinh: "Complant", nghĩa là sự phàn nàn, phản ứng, bất bình của ngƣời nào đó về vấn đề có liên quan đến lợi ích của mình [11, tr. Theo Thuật ngữ pháp lý phổ thông thì khiếu nại là "việc yêu cầu cơ quan nhà nƣớc, tổ chức xã hội hoặc ngƣời có chức vụ giải quyết việc vi phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân ngƣời khiếu nại hay ngƣời khác" [10, tr. Theo Đại Từ điển tiếng Việt: "khiếu nại: thắc mắc, đề nghị xem xét lại những kết luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y" [17, tr. Nhƣ vậy, khiếu nại theo nghĩa chung là việc cá nhân hay tổ chức yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm sửa chữa một việc làm mà họ cho là không đúng đắn, gây thiệt hại đến quyền, lợi ích chính đáng của họ và đòi bồi thƣờng thiệt hại do việc làm không đúng gây ra.

Theo quy định tại điều 2, Luật khiếu nại năm 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của CQHCNN, của ngƣời có thẩm quyền 6 e trong CQHCNN hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”. Từ những khái niệm trên cho thấy, khiếu nại là đề nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức chịu tác động trực tiếp của quyết định hành chính hay hành vi hành chính. Xét về bản chất, đây là thể hiện mối quan hệ giữa Nhà nƣớc và công dân mà trong đó bên đi khiếu nại đề nghị cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của chính bản thân ngƣời đi khiếu nại. Đề nghị này xuất phát từ nhận thức chủ quan của ngƣời khiếu nại khi họ cho rằng quyền và lợi ích chính đáng của mình bị xâm phạm bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính.

Cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền chỉ có thể kết luận là có sự vi phạm hay không sau khi đã xem xét, giải quyết theo đúng trình tự, thủ tục một cách khách quan cùng những tài liệu và chứng cứ có liên quan đến nội dung khiếu nại. * Đất đai ở đô thị Đất đô thị gắn liền với đất đai toàn quốc, đƣợc xác định bằng giới hạn địa giới hành chính đô thị. Tính chất sử dụng đất đô thị mang tính chuyên dùng đa dạng, tập trung, hiệu quả khai thác sử dụng không chỉ theo chiều rộng, mà còn cả chiều sâu và chiều cao; làm cho đất đô thị ngoài giá trị tài nguyên còn có giá trị tài sản theo từng vị trí của thửa đất hay khu đất. Sự phân loại đất theo luật pháp hiện hành (Luật đất đai 2013) không có quy định riêng loại đất đô thị.Với quan niệm cho rằng tuy số lƣợng sử dụng đất ở đô thị tập trung hơn, nhiều hơn, giá trị cao hơn, nhƣng tính chất về sử dụng đất chuyên dùng nhƣ xây dựng nhà ở, cơ quan, cơ sở sản xuất kinh doanh, cơ sở hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh… ở đô thị cũng nhƣ nhiều nơi khác.

Do đó, đất sử dụng trong đô thị đƣợc xếp vào nhóm đất phi nông nghiệp (theo điều 10 Luật Đất đai 2013). Đất đai đô thị không cố định, mà luôn thay đổi theo sự phát triển đô thị do quyết định thành 7 e lập đô thị mới hoặc quyết định điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng đô thị của cơ quan có thẩm quyền. * Khiếu nại đất đai ở đô thị Trên cơ sở, khoản 1 điều 204 Luật đất đai 2013 quy định: “Ngƣời sử dụng đất, ngƣời có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến sử dụng đất có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai” và Luật khiếu nại 2011, khái niệm khiếu nại đất đai ở đô thị đƣợc hiểu nhƣ sau: Khiếu nại về đất đai ở đô thị là việc công dân, cơ quan, tổ chức theo trình tự, thủ tục khiếu nại và GQKN do Luật đất đai và Luật khiếu nại quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai ở đô thị khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp lật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình Nhƣ vậy, khiếu nại về đất đai ở đô thị là một dạng khiếu nại hành chính, đó là việc “ngƣời sử dụng đất” khiếu nại các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan quản lý đất đai ở đô thị hoặc của ngƣời có thẩm quyền trong cơ quan quản lý đất đai ở đô thị khi thi hành công vụ, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của “ngƣời sử dụng đất” 1. Đặc điểm khiếu nại về đất đai ở đô thị Khiếu nại về đất đai ở đô thị là một trong những dạng đặc biệt của khiếu nại hành chính, nên bên cạnh những đặc điểm chung của khiếu nại hành chính, khiếu nại về đất đai ở đô thị còn mang những đặc điểm đặc trƣng riêng khác với các khiếu nại thuộc các lĩnh vực khác.

Sự khác biệt đó thể hiện ở những điểm chủ yếu sau đây: - Chủ thể của khiếu nại về đất đai ở đô thị chỉ có thể là chủ thể của quyền quản lý và quyền sử dụng đất ở đô thị mà không phải là chủ thể của quyền sở hữu đất đai thuộc nhóm đất nào khác. Quyền sử dụng đất của các chủ thể đƣợc xác lập dựa trên quyết định giao đất, cho thuê đất của Nhà nƣớc, 8 e đƣợc Nhà nƣớc cho phép nhận chuyển nhƣợng từ các chủ thể khác hoặc đƣợc Nhà nƣớc công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với diện tích đất ở đô thị đang sử dụng. Nhƣ vậy, chủ thể của khiếu nại về đất đai ở đô thị là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tham gia với tƣ cách là ngƣời quản lý hoặc ngƣời sử dụng đất ở đô thị. - Nội dung của khiếu nại về đất đai ở đô thị rất đa dạng và phức tạp.

Hoạt động quản lý và sử dụng đất ở đô thị trong nền kinh tế thị trƣờng diễn ra rất đa dạng, phong phú với việc sử dụng đất ở đô thị vào nhiều mục đích khác nhau, với diện tích, nhu cầu sử dụng khác nhau.Trong nền kinh tế thị trƣờng, việc quản lý và sử dụng đất ở đô thị không đơn thuần chỉ là việc quản lý và sử dụng một tƣ liệu sản xuất. Đất đai ở đô thị đã trở thành một loại hàng hóa đặc biệt, có giá trị thƣơng mại, giá đất lại biến động theo quy luật cung cầu trên thị trƣờng, nên việc quản lý và sử dụng nó không đơn thuần chỉ là việc khai thác giá trị sử dụng mà còn bao gồm cả giá trị sinh lời của đất (thông qua các hành vi kinh doanh quyền sử dụng đất). Tất nhiên, khi nội dung quản lý và sử dụng đất phong phú và phức tạp hơn thì những mâu thuẫn, bất đồng xung quanh việc quản lý và sử dụng đất đai ở đô thị cũng trở nên gay gắt và trầm trọng hơn. - Đối tƣợng của khiếu nại về đất đai ở đô thị là quyền quản lý và quyền sử dụng đất.

Đất đai ở đô thị là loại tài sản đặc biệt không thuộc quyền sở hữu của các chủ thể quản lý, sử dụng đất, mà thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc đại diện chủ sở hữu. Nội dung khiếu nại về đất đai ở đô thị Nội dung khiếu nại về đất đai ở đô thị của các tổ chức, cá nhân rất đa dạng, phức tạp, nhƣng chủ yếu tập trung vào các vấn đề sau: - Khiếu nại về thu hồi đất, bồi thƣờng giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cƣ. Để thực hiện chính sách phát triển kinh tế, xã hội của đất nƣớc, Nhà nƣớc đã tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phục vụ cho các dự án. 9 e Tuy nhiên, vấn đề bồi thƣờng và hỗ trợ, tiến hành tái định cƣ cho những đối tƣợng bị thu hồi đất ở đô thị gặp không ít khó khăn, vƣớng mắc.

Nội dung khiếu nại tập trung vào những vấn đề: Định giá đất đô thị để bồi thƣờng thấp hơn khung giá đất của Nhà nƣớc, giá đất khu tái định cƣ cao hơn so với giá đất Nhà nƣớc bồi thƣờng khi thu hồi đất; Bố trí tái định cƣ không đảm bảo, chất lƣợng nhà tái định cƣ thấp, diện tích tái định cƣ quá nhỏ, bố trí tái định cƣ không phù hợp, điều kiện điện nƣớc, các dịch vụ y tế, trƣờng học không đảm bảo, trƣờng hợp sử dụng đất kinh doanh thì khi di chuyển sang nơi mới, hộ kinh doanh không còn điều kiện thuận lợi nhƣ trƣớc. Trƣớc khi thu hồi đất, chủ đầu tƣ cam kết với ngƣời có đất bị thu hồi trong việc giải quyết việc làm nhƣng rất ít chủ đầu tƣ thực hiện đƣợc cam kết của mình với ngƣời dân sau khi đƣợc giao đất.