Luận Văn Thạc Sĩ: Giải Pháp Hiệu Quả Giải Quyết Việc Làm Cho Lao Động Nữ Ở Tỉnh Quảng Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tạo việc làm cho lao động nữ tại tỉnh Quảng Bình, đề xuất hướng phát triển bền vững và hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Hân
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Dậu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về giải quyết việc làm cho lao động nữ và các vấn đề liên quan
• 1.1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.2. Những vấn đề cơ bản về giải quyết việc làm cho lao động nữ
• 1.2.1. Một số khái niệm
• 1.2.2. Đặc điểm của lao động nữ và việc làm của lao động nữ
• 1.2.3. Những nhân tố ảnh hưởng đến giải quyết việc làm cho lao động nữ
• 1.2.4. Nội dung giải quyết việc làm cho lao động nữ
• 1.3. Kinh nghiệm giải quyết việc làm cho lao động nữ ở một số địa phương
• 1.3.1. Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Nam
• 1.3.2. Kinh nghiệm của Đà Nẵng
• 1.3.3. Kinh nghiệm của tỉnh Thanh Hoá
• 1.3.4. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Quảng Bình
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 2.1. Phương pháp luận
• 2.1.1. Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
• 2.1.2. Trừu tượng hóa khoa học
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp phân tích và phương pháp tổng hợp
• 2.2.2. Phương pháp logic và lịch sử
• 2.2.3. Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích tài liệu
• 2.2.4. Phương pháp thống kê
• 2.2.5. Phương pháp so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 3.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến giải quyết việc làm cho lao động nữ ở Quảng Bình
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Quan điểm của Quảng Bình về giải quyết việc làm cho lao động nữ
• 3.2. Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ ở Quảng Bình giai đoạn 2005 - 2013
• 3.2.1. Thực trạng lực lượng lao động nữ tỉnh Quảng Bình
• 3.2.2. Phân tích thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2005 – 2013
• 3.3. Đánh giá chung về giải quyết việc làm cho lao động nữ tỉnh Quảng Bình
• 3.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 4.1. Bối cảnh kinh tế mới và định hướng tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình
• 4.1.1. Bối cảnh kinh tế mới ảnh hưởng tới hoạt động giải quyết việc làm cho lao động nữ
• 4.1.2. Định hướng tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ giai đoạn 2014 – 2015 và đến năm 2020
• 4.2. Giải pháp nhằm tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ tỉnh Quảng Bình
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách nhằm khắc phục những khó khăn, bất lợi của lao động nữ trong quá trình làm việc và hỗ trợ lao động nữ tự tạo việc làm
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về tổ chức, quản lý, thực thi các chính sách
• 4.3. Kiến nghị với cấp trên và các ban, ngành liên quan
• 4.3.1. Đối với nhà nước
• 4.3.2. Đối với Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh Niên, Hội Nông dân các cấp
• 4.3.3. Đối với các cơ sở sử dụng lao động nữ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Luận văn thạc sĩ 'Giải pháp tạo việc làm cho lao động nữ tại Quảng Bình' tập trung vào việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho vấn đề việc làm của lao động nữ. Tình hình nghiên cứu cho thấy, lao động nữ chiếm gần 50% lực lượng lao động xã hội, nhưng họ thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định và có thu nhập cao. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, việc làm cho lao động nữ không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến bình đẳng giới và phát triển xã hội. Đặc biệt, tại Quảng Bình, nơi có tỷ lệ lao động nữ trong nông nghiệp cao, việc tạo ra cơ hội việc làm bền vững cho họ là rất cần thiết. Luận văn đã tổng hợp các nghiên cứu trước đó, từ đó xác định được những vấn đề cơ bản cần tiếp tục nghiên cứu và giải quyết.

1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về việc làm cho lao động nữ đã được thực hiện từ nhiều năm qua, với nhiều công trình nghiên cứu khác nhau. Các tác giả đã chỉ ra rằng, chính sách việc làm cần phải được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của lao động nữ. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, lao động nữ thường gặp phải sự phân biệt trong tuyển dụng và cơ hội thăng tiến. Hơn nữa, các chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để hỗ trợ lao động nữ trong việc tự tạo việc làm. Điều này cho thấy, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi để giải quyết vấn đề này, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội tại Quảng Bình.

II. Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ

Thực trạng việc làm cho lao động nữ tại Quảng Bình cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn còn cao. Phần lớn lao động nữ làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp với thu nhập thấp và không ổn định. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhiều lao động nữ không có cơ hội tiếp cận với các chương trình đào tạo nghề, dẫn đến việc họ không thể nâng cao kỹ năng và thu nhập. Hơn nữa, sự phân biệt giới trong tuyển dụng và điều kiện làm việc vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến khả năng tìm kiếm việc làm của họ. Điều này cho thấy, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình việc làm cho lao động nữ tại địa phương.

2.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến việc làm

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến việc làm của lao động nữ tại Quảng Bình. Đầu tiên, điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tạo việc làm. Thứ hai, sự phân biệt giới trong tuyển dụng và điều kiện làm việc vẫn tồn tại, khiến lao động nữ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Thứ ba, thiếu các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động cũng là một yếu tố quan trọng. Những nhân tố này cần được xem xét kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp hiệu quả nhằm cải thiện tình hình việc làm cho lao động nữ.

III. Giải pháp tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ

Luận văn đề xuất hai nhóm giải pháp chính để giải quyết vấn đề việc làm cho lao động nữ tại Quảng Bình. Nhóm giải pháp đầu tiên tập trung vào cơ chế, chính sách, nhằm khắc phục những khó khăn mà lao động nữ gặp phải trong quá trình tìm kiếm việc làm. Cụ thể, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ khởi nghiệp và tự tạo việc làm. Nhóm giải pháp thứ hai liên quan đến tổ chức, quản lý và thực thi các chính sách, bao gồm việc tăng cường đào tạo nghề cho lao động nữ và nâng cao nhận thức về bình đẳng giới trong tuyển dụng. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình việc làm cho lao động nữ mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

3.1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách

Nhóm giải pháp này bao gồm việc xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho lao động nữ, như cung cấp vốn vay ưu đãi cho phụ nữ khởi nghiệp. Ngoài ra, cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, giúp lao động nữ nâng cao kỹ năng và khả năng cạnh tranh. Việc tạo ra môi trường làm việc bình đẳng và không phân biệt giới cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút lao động nữ tham gia vào thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nữ luôn giữ vị trí trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội và bình đẳng giới tại Việt Nam. Theo thống kê năm 2013, tỉnh Quảng Bình có quy mô dân số đạt 863.350 người, trong đó nữ giới chiếm gần 50% dân số và đóng góp tới 49% lực lượng lao động toàn tỉnh. Mặc dù lực lượng lao động nữ đóng vai trò to lớn trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, song hơn 85% lao động nữ tại địa phương vẫn tập trung trong khu vực nông nghiệp với tính chất thời vụ, năng suất thấp và thiếu tính ổn định. Tỷ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp ở khu vực nông thôn có xu hướng gia tăng, trong khi cơ hội tự tạo việc làm của phụ nữ còn gặp nhiều rào cản về vốn, kiến thức và định kiến xã hội.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị của tác giả Phạm Thị Hân tập trung giải quyết mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ tại tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2005 - 2013. Trên cơ sở đó, nghiên cứu xây dựng các giải pháp đột phá, có tính khả thi cao nhằm đẩy mạnh tạo việc làm giai đoạn 2014 - 2015 và định hướng tầm nhìn đến năm 2020.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học để thu hẹp khoảng cách thu nhập giới, khi tiền lương bình quân của lao động nữ trên thị trường chỉ bằng khoảng 83% so với nam giới (tương đương 3,2 triệu đồng so với 3,855 triệu đồng mỗi tháng). Luận văn khẳng định việc tối ưu hóa nguồn lực lao động nữ không chỉ thúc đẩy tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn mà còn đảm bảo tiến bộ xã hội bền vững cho hơn 420.000 phụ nữ tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin về phân công lao động xã hội, giá trị sức lao động và sự phát triển của lực lượng sản xuất. Theo quan điểm của C. Mác, sự xuất hiện của máy móc và công nghệ hiện đại đã giải phóng sức lao động cơ bắp nặng nhọc, tạo tiền đề để phụ nữ tham gia sâu rộng vào các dây chuyền sản xuất xã hội. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết vốn con người (Human Capital Theory) và lý thuyết bình đẳng giới trong phân tầng thị trường lao động để phân tích vị thế của nữ giới.

Hệ thống khung khái niệm chính được làm rõ trong luận văn bao gồm:

• Lao động nữ: Bộ phận dân số nữ từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, đang làm việc hoặc đang có nhu cầu tìm kiếm việc làm hợp pháp theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012.
• Việc làm cho lao động nữ: Mọi hoạt động lao động hợp pháp mang lại thu nhập bằng tiền hoặc hiện vật, tạo điều kiện cho phụ nữ độc lập về kinh tế và khẳng định vị thế xã hội.
• Thất nghiệp và thiếu việc làm: Tình trạng người lao động không tìm được việc làm dù đang tích cực tìm kiếm, hoặc làm việc dưới 40 giờ mỗi tuần với mức thu nhập dưới chuẩn tối thiểu theo tiêu chí của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).
• Giải quyết việc làm cho lao động nữ: Hệ thống các chính sách kinh tế - xã hội đồng bộ của Nhà nước và địa phương nhằm tạo môi trường thuận lợi để lao động nữ tiếp cận việc làm đầy đủ, hợp lý và bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu quán triệt phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đặt quan hệ việc làm của nữ giới trong sự tương tác chặt chẽ với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Quảng Bình. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học được sử dụng xuyên suốt để tách biệt các nhân tố cốt lõi ảnh hưởng đến chất lượng việc làm.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Niên giám thống kê tỉnh Quảng Bình, Tổng cục Thống kê, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các báo cáo chuyên đề của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trong chuỗi thời gian 9 năm liên tục (2005 - 2013). Cỡ mẫu phân tích bao quát toàn bộ 7 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh, đảm bảo tính đại diện cao cho cả 3 vùng sinh thái: đồng bằng duyên hải, trung du và miền núi.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh đối chiếu liên tỉnh (với mô hình tạo việc làm tại Quảng Nam, Đà Nẵng, Thanh Hóa) được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu việc làm và tìm ra những rào cản đặc thù của địa phương. Việc kết hợp phương pháp logic và lịch sử giúp phản ánh trung thực tiến trình thực thi chính sách việc làm qua từng giai đoạn phát triển kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng việc làm tại tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2005 - 2013 cho thấy 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu việc làm của lao động nữ phân bổ không đồng đều và mang tính chất thuần nông sâu sắc. Hơn 85% lao động nữ tập trung trong khu vực nông, lâm, thủy sản với thời gian lao động hữu ích thấp. Trong khi đó, tỷ lệ lao động nữ làm việc trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chỉ đạt khoảng 12% và khu vực dịch vụ chiếm chưa đầy 15% tổng số lao động nữ toàn tỉnh.

Thứ hai, trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động nữ ở mức rất thấp, tạo nên rào cản lớn khi tiếp cận thị trường lao động hiện đại. Thống kê cho thấy có tới 85,7% lao động nữ chưa qua đào tạo chuyên môn; tỷ lệ có chứng chỉ sơ cấp nghề chỉ chiếm 1%, trung cấp nghề chiếm 0,8% và trình độ cao đẳng, đại học trở lên chỉ đạt khoảng 5,6%.

Thứ ba, sự bất bình đẳng về thu nhập và vị thế việc làm giữa hai giới còn tồn tại phổ biến. Thu nhập bình quân của lao động nữ chỉ tương đương 74,5% đến 83% so với lao động nam có cùng trình độ chuyên môn. Lao động nữ làm công việc tự do, lao động gia đình không hưởng lương chiếm tới 64%, trong khi tỷ lệ nữ làm chủ cơ sở sản xuất kinh doanh chỉ đạt khoảng 29,5%.

Thứ tư, áp lực thời gian từ gánh nặng gia đình ảnh hưởng tiêu cực đến cơ hội phát triển nghề nghiệp. Phụ nữ tại địa phương phải dành trung bình 2,06 giờ mỗi ngày cho công việc nội trợ không được trả công, cao hơn 41% so với mức trung bình chung của xã hội (1,46 giờ mỗi ngày), dẫn đến hạn chế thời gian tham gia các khóa đào tạo nâng cao tay nghề.

Thảo luận kết quả

Thực trạng bất cập trên bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về mặt kinh tế, Quảng Bình có xuất phát điểm thấp, hệ thống khu công nghiệp và cụm công nghiệp phát triển chậm nên khả năng dung nạp lao động phi nông nghiệp còn yếu. Về mặt văn hóa - xã hội, tâm lý định kiến giới và tư tưởng phong kiến còn đè nặng, khiến phụ nữ nông thôn tự ti, an phận và ít chủ động tìm kiếm cơ hội học nghề.

Khi đối chiếu với các địa phương lân cận, Quảng Bình bộc lộ nhiều điểm nghẽn cần khắc phục. Thành phố Đà Nẵng đã chuyển dịch thành công sang dịch vụ - du lịch, thu hút tới 72.514 lao động nữ (chiếm 60% lực lượng lao động ngành du lịch). Tỉnh Quảng Nam đã xây dựng được 19 làng nghề truyền thống và triển khai chính sách hỗ trợ tiền ăn 15.000 đồng/người/ngày cùng 300.000 đồng/tháng cho lao động nữ có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi đi học nghề. Những bài học này khẳng định tính cấp thiết của việc đa dạng hóa sinh kế và ban hành chính sách hỗ trợ tài chính trực tiếp cho phụ nữ học nghề tại Quảng Bình.

Toàn bộ hệ thống dữ liệu thực chứng của luận văn được thể hiện qua 12 bảng thống kê chuyên sâu (tiêu biểu như Bảng 3.4 về cơ cấu lực lượng lao động theo giới, Bảng 3.6 về quy mô đào tạo nghề cho nữ, Bảng 3.8 về phân bổ lao động theo thành phần kinh tế). Những dữ liệu này có thể được trực quan hóa sinh động thành các biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu lao động và biểu đồ đường thể hiện khoảng cách thu nhập nam - nữ qua từng năm.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở phân tích thực trạng và vận dụng bài học kinh nghiệm, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ tỉnh Quảng Bình:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng ưu đãi và hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh cần phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội mở rộng hạn mức vốn vay từ Quỹ Quốc gia về việc làm, ưu tiên giải ngân cho 100% dự án sản xuất kinh doanh do phụ nữ làm chủ. Đồng thời, áp dụng chính sách giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm đầu đối với các cơ sở kinh doanh sử dụng từ 50% lao động nữ trở lên.

Thứ hai, đổi mới và nâng cao chất lượng mạng lưới đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các cơ sở dạy nghề triển khai hiệu quả Đề án 1956 và Đề án 295, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động nữ qua đào tạo nghề lên mức 35% vào năm 2015 và đạt trên 50% vào năm 2020. Nội dung đào tạo cần chuyển mạnh từ nông nghiệp truyền thống sang kỹ thuật chế biến thủy hải sản, dệt may, dịch vụ lữ hành và thương mại điện tử.

Thứ ba, phát triển các mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã và tiểu thủ công nghiệp tại chỗ. Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp cần xây dựng ít nhất 20 tổ hợp tác và làng nghề mới trong giai đoạn 2015 - 2020, tạo việc làm tại chỗ ổn định cho khoảng 5.000 đến 7.000 lao động nữ nông nhàn mỗi năm, tận dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tư vấn hướng nghiệp và phát triển thị trường xuất khẩu lao động an toàn. Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh cần định kỳ tổ chức các phiên giao dịch việc làm lưu động tại các xã miền núi, vùng sâu vùng xa; đồng thời giám sát chặt chẽ các doanh nghiệp phái cử nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp, phấn đấu đưa từ 1.500 đến 2.000 lao động nữ đi làm việc ở nước ngoài mỗi năm trong các ngành y tế, điều dưỡng và dịch vụ gia đình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể sau:

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân các cấp). Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng 9 năm (2005 - 2013) làm căn cứ xây dựng đề án an sinh xã hội, kế hoạch phát triển nguồn nhân lực và lồng ghép mục tiêu bình đẳng giới vào quy hoạch kinh tế - xã hội địa phương.

Nhóm 2: Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp và các tổ chức đoàn thể. Tài liệu này cung cấp cẩm nang thực tiễn về phương pháp khảo sát nhu cầu việc làm của hội viên, quy trình vận hành mô hình liên kết sản xuất và cách thức phối hợp với ngân hàng chính sách để quản lý nguồn vốn vay hiệu quả.

Nhóm 3: Người sử dụng lao động và các chủ doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Luận văn giúp các nhà quản lý nắm bắt rõ các quy định đặc thù của Bộ luật Lao động năm 2012 đối với lao động nữ (Điều 153 đến Điều 160), từ đó xây dựng môi trường làm việc bình đẳng, áp dụng chế độ phúc lợi linh hoạt nhằm tối ưu hóa năng suất lao động.

Nhóm 4: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Xã hội học và Giới học. Công trình cung cấp phương pháp luận nghiên cứu chuẩn mực, kết hợp hài hòa giữa lý luận Mác - Lênin và phân tích định lượng kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đề tài nghiên cứu vấn đề việc làm cho lao động nữ dưới góc độ chuyên ngành nào?
Luận văn tiếp cận vấn đề dưới góc độ Kinh tế chính trị, tập trung làm rõ mối quan hệ giữa phân công lao động xã hội, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế với các quy luật phân phối thu nhập và đảm bảo quyền lợi bình đẳng của lao động nữ theo chuẩn mực pháp luật.

Câu hỏi 2: Thực trạng lớn nhất của lực lượng lao động nữ tỉnh Quảng Bình giai đoạn nghiên cứu là gì?
Hạn chế lớn nhất là hơn 85% lao động nữ làm việc trong khu vực nông nghiệp mang tính chất thời vụ, trong khi tỷ lệ chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật chiếm tới 85,7%, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm cao và năng suất lao động thấp.

Câu hỏi 3: Khoảng cách thu nhập giữa lao động nam và lao động nữ tại địa phương biểu hiện ra sao?
Thu nhập bình quân của lao động nữ chỉ đạt khoảng 74,5% đến 83% so với nam giới có cùng trình độ tay nghề. Tiền lương bình quân hàng tháng của nữ giới đạt khoảng 3,2 triệu đồng, thấp hơn đáng kể so với mức 3,855 triệu đồng của nam giới.

Câu hỏi 4: Luận văn đã rút ra bài học kinh nghiệm tiêu biểu nào từ các tỉnh lân cận?
Tác giả đúc kết bài học về chuyển dịch mạnh mẽ sang ngành du lịch - dịch vụ từ thành phố Đà Nẵng (thu hút 72.514 lao động nữ) và mô hình hỗ trợ tiền ăn, trợ cấp cho phụ nữ nuôi con nhỏ học nghề kết hợp phát triển 19 làng nghề từ tỉnh Quảng Nam.

Câu hỏi 5: Giải pháp trọng tâm nào giúp giải quyết việc làm tại chỗ cho phụ nữ nông thôn Quảng Bình?
Giải pháp then chốt là đẩy mạnh phát triển các tổ hợp tác sản xuất, khôi phục làng nghề truyền thống và mở rộng các cơ sở chế biến nông - lâm - thủy sản, giúp giải quyết việc làm cho 5.000 đến 7.000 phụ nữ trong thời gian nông nhàn mỗi năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận kinh tế chính trị về việc làm và khẳng định giải quyết việc làm cho lao động nữ là yêu cầu tất yếu để thúc đẩy bình đẳng giới và tăng trưởng kinh tế.
• Công trình phản ánh trung thực bức tranh thực trạng việc làm của lao động nữ tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2005 - 2013 với hơn 85% lao động nông nghiệp và 85,7% chưa qua đào tạo kỹ thuật.
• Nghiên cứu chỉ ra rõ nét khoảng cách thu nhập giới khi lao động nữ chỉ nhận mức lương bình quân bằng khoảng 83% so với lao động nam trên thị trường lao động địa phương.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về cơ chế chính sách, đào tạo nghề, phát triển mô hình kinh tế tập thể và xuất khẩu lao động an toàn với lộ trình thực hiện cụ thể đến năm 2020.
• Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đoàn thể và cơ sở đào tạo cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo bước đột phá về chất lượng việc làm cho phụ nữ tỉnh Quảng Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về giải quyết việc làm cho lao động nữ Chương 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài Chương 3: Thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình Chương 4: Định hướng và giải pháp tăng cường giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Quảng Bình 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về giải quyết việc làm cho lao động nữ và các vấn đề liên quan 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Lao động, việc làm là một trong những vấn đề đƣợc quan tâm trong chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Vì vậy, trong những năm qua, đã có các công trình, bài viết về việc làm và giải quyết việc làm cho ngƣời lao động nói chung và lao động nữ nói riêng ở các góc độ, khía cạnh khác nhau (sách tham khảo, đề tài, luận văn, lụân án, bài tạp chí, báo…). Trong đó, các công trình có liên quan trực tiếp, gián tiếp đến nội dung luận văn có thể chia thành 3 nhóm: Nhóm 1, gồm những bài nghiên cứu các vấn đề chung về giải quyết việc làm cho ngƣời lao động; Nhóm 2, gồm những bài nghiên cứu về Giới và giải quyết việc làm cho lao động nữ tại các địa phƣơng; Nhóm 3, gồm những bài nghiên cứu liên quan về lao động và việc làm, về lao động nữ tại tỉnh Quảng Bình. *Các công trình nghiên cứu thuộc nhóm 1 Nguyễn Thuý Hà, 2013.

“Chính sách việc làm: Thực trạng và giải pháp”. Hà Nội: Trung tâm nghiên cứu khoa học – Viện nghiên cứu lập pháp. Tác giả đã đi sâu phân tích khái niệm việc làm, bản chất của việc làm, thực trạng vấn đề việc làm ở Việt Nam qua các số liệu thống kê về nguồn lao động, tỷ lệ lao động, cơ cấu lao động theo ngành nghề và theo các loại hình kinh tế, tình trạng mất việc làm và thất nghiệp, đánh giá chính sách việc làm… Từ đó tác giả đã đề xuất phƣơng hƣớng giải quyết vấn đề việc làm và giải pháp hoàn thiện chính sách việc làm. Nguyễn Hữu Dũng và Trần Hữu Trung, 1997.

“Chính sách việc làm ở Việt Nam”. Hà Nội: Nxb Chính trị quốc gia. Các tác giả đã phân tích vị trí, vai trò của chính sách việc làm trong hệ thống chính sách xã hội ở Việt Nam, đồng thời đƣa ra các khái niệm về lao động, thị trƣờng lao động, việc làm, thực trạng vấn đề việc làm 4 ở Việt Nam và phƣơng hƣớng giải quyết, khuyến nghị, định hƣớng một số chính sách cụ thể về việc làm và mô hình tổng quát về chƣơng trình quốc gia xúc tiến việc làm. Phạm Mạnh Hà, 2012.

“Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Luận án tiến sỹ kinh tế chính trị. Học viện chính trị hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã đƣa ra cơ sở lý luận và thực tiễn về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trong quá trình CNH, HĐH; đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong quá trình CNH, HĐH thời gian qua đồng thời đƣa ra những phƣơng hƣớng chủ yếu và giải pháp cơ bản giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tỉnh Ninh Bình trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đến năm 2020.

Hoàng Thị Nguyệt Nga, 2013. “Giải quyết việc làm cho lao động tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai”. Luận văn thạc sỹ. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.

Luận văn phân tích hoạt động giải quyết việc làm trên phƣơng diện lý luận cũng nhƣ thực tiễn, bao gồm các hoạt động nhƣ: Hƣớng nghiệp, đào tạo và giới thiệu việc làm cho ngƣời lao động; Phát triển sản xuất, xuất khẩu lao động…Trên cơ sở đánh giá những thành công, những hạn chế và nguyên nhân của tình hình, luận văn đƣa ra 1 số giải pháp nhằm tiếp tục giải quyết việc làm cho ngƣời lao động tại địa phƣơng. Nhìn chung các công trình khoa học trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề việc làm, chính sách việc làm nói chung, các tác giả đã khái quát những vấn đề cơ bản về cơ sở lý luận và thực tiển của việc làm và giải quyết việc làm, từ đó đƣa ra các giải pháp để giải quyết việc làm cho lao động nói chung. *Một số công trình thuộc nhóm 2 Naila Kabeer và Trần Thị Vân Anh, 2006. “Toàn cầu hoá, vấn đề giới và việc làm trong nên kinh tế chuyển đổi: Trường hợp Việt Nam”.

Bộ Văn hóa Thông tin, Hà Nội. Nghiên cứu đối thoại chính sách của UNDP 2006 số 2, nghiên cứu đã đề cập đến ý nghĩa của toàn cầu hoá đối với vấn đề giới và nghèo đói trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam. Nghiên cứu phản ánh rõ phụ nữ cũng tham gia tích cực vào thị trƣờng trong nƣớc thông qua khu vực nhà nƣớc, tƣ nhân và các hoạt động kinh tế phi chính thức. Các tác giả đã sử dụng các 5 số liệu điều tra để so sánh các đặc tính, điều kiện và sở thích của phụ nữ làm việc cho thị trƣờng trong nƣớc và thế giới để đánh giá công việc và ý nghĩa của việc làm đối với phụ nữ….

Bộ Kế hoạch - Đầu tƣ - Viện nghiên cứu quản lý Trung ƣơng, 2011. “Bất bình đẳng giới về thu nhập của người lao động ở Việt Nam và một số gợi ý giải pháp chính sách”. Đề tài khoa học cấp bộ. Các tác giả đi sâu phân tích bất bình đẳng giới trong thu nhập, tìm ra các yếu tố chủ yếu ảnh hƣởng đến bất bình đẳng giới trong thu nhập.

Nêu ra tổng quan về thực trạng bất bình đẳng giới trong thu nhập ở Việt Nam; chính sách liên quan đến lao động, việc làm, tiền lƣơng, chính sách đối với lao động nữ, so sánh kết quả định tính và định lƣợng giữa các ngành kinh tế, vùng trong cả nƣớc. Từ kết quả nghiên cứu các tác giả đã gợi ý một số chính sách nhằm đạt tới sự phát triển kinh tế, giảm mức bất bình đẳng giới về thu nhập ở Việt Nam. Thông tin Công đoàn Bộ Khoa học và công nghệ, 2012. “Vấn đề bình đẳng giới và lao động nữ ở Việt Nam: Bất cập từ trong nhận thức”.

Đề tài khoa học cấp bộ. Đề tài đã phản ánh về các ý kiến trao đổi cho rằng nhiều chính sách đã quy định, nhƣng khi triển khai còn nhiều mặt khó khăn. Trên thực tế, một bộ phận lao động nữ nói chung vẫn còn nhiều thiệt thòi về tiền lƣơng, điều kiện làm việc, cơ hội đào tạo… Các ý kiến trao đổi đƣa ra giải pháp thúc đẩy phát triển bình đẳng giới và cải thiện điều kiện làm việc của lao động nữ, đề xuất tiếp tục tham gia hoàn thiện các chính sách có liên quan đến vấn đề bình đẳng giới nhƣ chính sách đãi ngộ, đào tạo nghề, xúc tiến việc làm, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế gia đình, kinh doanh, chính sách cho lao động nhập cƣ. Lâm Thị Phƣợng, 2012.

“Giải quyết việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Hà Nam hiện nay”. Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ, đã tập trung phân tích thực trạng của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Hà Nam, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giải quyết việc làm cho lao động nữ trên địa bàn tỉnh Hà Nam.

6 Lƣu Thị Bích Ngọc, 2012. Giải quyết việc làm cho lao động nữ ở Quảng Nam. Luận văn thạc sỹ. Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.

Luận văn đã phác thảo bức tranh dạy nghề trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, đồng thời nghiên cứu, khảo sát thấy đƣợc thực trạng về năng lực các trƣờng dạy nghề, trung tâm dạy nghề, thực trạng công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và công tác quản lý phát triển đội ngũ này. Các nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Quảng Nam đã nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ đến năm 2020, trong đó có mục tiêu hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế. Bên cạnh thời cơ, phụ nữ vẫn còn đối mặt với những thách thức mang tính truyền thống lâu đời, đó là tƣ tƣởng tự ty, an phận, cam chịu và thụ động.

Luận văn cũng đã nêu ra mặt mạnh, yếu và các nguyên nhân khách quan, chủ quan trong công tác phát triển đội ngũ CBQL các CSDN. Các công trình khoa học thuộc nhóm 2 nói trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề giới và việc làm, vấn đề giải quyết việc làm cho ngƣời lao động nông thôn, hay lao động nữ nói riêng. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu tập trung giải quyết một số vấn đề lý luận chung, hoặc giải quyết vấn đề việc làm trong phạm vi, địa bàn khác. *Một số công trình, bài viết tiêu biểu ở nhóm 3 UBND tỉnh Quảng Bình và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, 2014, “Báo cáo khoa học tại Hội thảo Quốc gia về Quảng Bình 410 năm hình thành và phát triển”.

Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị - Hành chính. Cuốn sách là tuyển tập các bài viết của các GS, Phó GS, tiến sỹ, các nhà nghiên cứu trên mọi miền Tổ quốc và ở Quảng Bình viết về quá trình hình thành và phát triển vùng đất tỉnh Quảng Bình, những chuyển biến cơ bản về kinh tế - xã hội Quảng Bình từ khi thực hiện đƣờng lối đổi mới đến nay, trong đó có vấn đề lao động nữ và đóng góp của lao động nữ Quảng Bình. Sở Kế hoạch và Đầu tƣ Quảng Bình, 2013. “Những thành tựu kinh tế- xã hội nổi bật sau 25 năm tái lập tỉnh và định hướng phát triển trong thời gian tới”, Th.S Cái Thị Thuỳ Giang, 2013.

“Những chuyển biến cơ bản về kinh tế- xã hội trong thời kỳ thực hiện đường lối đổi mới từ năm 1986 đến nay”. Các bài viết đã khái quát tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Bình, trong đó có vấn đề phát triển kinh tế và các dịch vụ xã hội tạo việc làm cho ngƣời lao động nói chung, cho lao động nữ của tỉnh sau 25 năm tái lập tỉnh.