Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Hứa Đức Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thăng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục lợn cái
• 2.4. Những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn nái
• 2.5. Nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung
• 2.6. Quá trình viêm tử cung
• 2.7. Phân loại viêm tử cung
• 2.8. Các biện pháp phòng trị viêm tử cung
• 2.9. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.9.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.9.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại sinh sản
• 3.4.3. So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung của hai phác đồ điều trị
• 3.4.4. Quy trình chăn nuôi các lợn nái sinh sản
• 3.4.5. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái ngoại tại trại lợn nái ngoại xã Tân Thành, huyện Phú Bình
• 4.2. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái qua 3 năm (2013-2015)
• 4.3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ của lợn nái
• 4.4. So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung của hai phác đồ
• 4.5. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung theo phác đồ điều trị
• 4.6. Kết quả điều trị bệnh viêm tử cung và khả năng sinh sản của lợn nái sau khi khỏi bệnh
• 4.7. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến khả năng thụ thai của lợn nái sau khi khỏi bệnh
• 4.8. Ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung ở lợn nái đến tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu nước ngoài
• appendix.3. Tài liệu Internet

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn hiện nay. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn tác động đến năng suất sinh sản. Việc nghiên cứu và đánh giá tình hình mắc bệnh là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung và thử nghiệm một số phác đồ điều trị nhằm nâng cao hiệu quả điều trị. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho người chăn nuôi trong việc quản lý sức khỏe đàn lợn.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại tại trại lợn xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu cũng nhằm so sánh hiệu lực điều trị của hai phác đồ điều trị khác nhau. Kết quả sẽ giúp xác định phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho bệnh này, từ đó nâng cao khả năng sinh sản của lợn nái.

1.2. Ý nghĩa của đề tài

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, kết quả nghiên cứu sẽ bổ sung thêm kiến thức về bệnh viêm tử cung ở lợn, từ đó làm cơ sở cho các biện pháp phòng trị hiệu quả. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu sẽ giúp người chăn nuôi nhận thức rõ hơn về bệnh và có những biện pháp phòng ngừa, điều trị kịp thời, giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

II. Tổng quan tài liệu

Tình hình nghiên cứu về bệnh viêm tử cung ở lợn nái đã được nhiều tác giả đề cập. Các nghiên cứu cho thấy nguyên nhân gây bệnh thường liên quan đến nhiễm trùng sau đẻ, viêm vú và các yếu tố môi trường. Việc phân loại viêm tử cung cũng rất quan trọng để xác định phương pháp điều trị phù hợp. Các biện pháp phòng ngừa như vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng và tiêm phòng cũng được nhấn mạnh trong nhiều nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy bệnh này đang gia tăng, đặc biệt ở các cơ sở chăn nuôi quy mô lớn.

2.1. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính gây ra viêm tử cung ở lợn nái bao gồm nhiễm trùng do vi khuẩn, virus và nấm. Các yếu tố như dinh dưỡng kém, điều kiện sống không đảm bảo cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp người chăn nuôi có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

2.2. Phân loại viêm tử cung

Bệnh viêm tử cung được phân loại thành nhiều thể khác nhau như viêm tử cung cấp tính, mãn tính và viêm tử cung do nhiễm trùng. Mỗi thể bệnh có triệu chứng và phương pháp điều trị khác nhau. Việc phân loại chính xác sẽ giúp trong việc lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại trại lợn xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái ngoại. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập số liệu về tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và kết quả điều trị. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ mắc bệnh, hiệu quả điều trị và khả năng sinh sản sau điều trị. Số liệu được xử lý bằng các phương pháp thống kê phù hợp để đảm bảo tính chính xác và khách quan.

3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái ngoại tại trại lợn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lứa đẻ khác nhau và các điều kiện chăn nuôi khác nhau. Việc lựa chọn đối tượng và phạm vi nghiên cứu sẽ giúp đảm bảo tính đại diện và khả năng áp dụng của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu thu thập được sẽ được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích tỷ lệ mắc bệnh, hiệu quả điều trị và các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh. Phân tích thống kê sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố và tình trạng bệnh, từ đó đưa ra những khuyến cáo hợp lý cho người chăn nuôi.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại là khá cao, đặc biệt trong các lứa đẻ đầu tiên. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm sốt, chán ăn và tiết dịch bất thường. Kết quả điều trị cho thấy phác đồ điều trị A có hiệu quả cao hơn so với phác đồ điều trị B. Điều này cho thấy việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng trong việc nâng cao khả năng sinh sản của lợn nái.

4.1. Tình hình mắc bệnh

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại trong nghiên cứu là 30%, với tỷ lệ cao nhất ở lứa đẻ đầu tiên. Điều này cho thấy cần có các biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

4.2. Hiệu quả điều trị

Kết quả điều trị cho thấy phác đồ điều trị A đạt hiệu quả 85%, trong khi phác đồ điều trị B chỉ đạt 65%. Sự khác biệt này cho thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ đó nâng cao khả năng sinh sản và sức khỏe của lợn nái.

V. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc áp dụng các phác đồ điều trị hiệu quả sẽ giúp nâng cao sức khỏe và khả năng sinh sản của lợn. Đề nghị cần có các nghiên cứu tiếp theo để xác định rõ hơn về nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa bệnh. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho người chăn nuôi về bệnh này.

5.1. Đề nghị nghiên cứu tiếp theo

Cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung. Các nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra những giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn cho người chăn nuôi.

5.2. Tăng cường tuyên truyền

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho người chăn nuôi về bệnh viêm tử cung và các biện pháp phòng ngừa. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong ngành chăn nuôi hiện đại, nhu cầu tiêu thụ thịt lợn ngày càng gia tăng, thúc đẩy các cơ sở sản xuất mở rộng quy mô theo hướng tập trung và áp dụng phương thức công nghiệp. Việc nhập nội và phát triển các giống lợn nái ngoại nhằm nâng cao năng suất sinh sản đóng vai trò trung tâm trong chiến lược kinh tế của các trang trại. Tuy nhiên, các giống lợn ngoại thường có khả năng thích nghi kém hơn với điều kiện ngoại cảnh và khí hậu nhiệt đới so với giống bản địa. Trong chu kỳ sinh sản, lợn nái phải trải qua các giai đoạn mang thai, chuyển dạ và nuôi con; đây là những thời điểm cơ thể nhạy cảm, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi sinh vật cơ hội xâm nhập vào đường sinh dục.

Trong nhóm bệnh sản khoa ở lợn nái sinh sản, bệnh viêm tử cung là một trong những hội chứng phổ biến nhất, gây tổn thương trực tiếp đến niêm mạc, thành cơ hoặc tương mạc tử cung. Bệnh không chỉ dẫn đến tình trạng giảm tiết sữa, mất sữa, làm tăng tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy (lợn con phân trắng) ở đàn con bú mẹ, mà còn làm kéo dài thời gian động dục trở lại, giảm tỷ lệ thụ thai hoặc gây vô sinh thứ phát, buộc trang trại phải loại thải lợn nái sớm. Nhận thức rõ mức độ thiệt hại kinh tế do bệnh lý này gây ra, đề tài "Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị" được thực hiện nhằm mục đích:

1. Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung của hai phác đồ điều trị trên đàn lợn nái mắc bệnh.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung hệ thống dữ liệu lâm sàng và dịch tễ về bệnh lý sinh sản ở lợn nái ngoại trong điều kiện chuồng kín, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp kỹ thuật phòng trị bệnh hiệu quả. Về mặt thực tiễn, kết quả thử nghiệm phác đồ điều trị giúp xác định giải pháp can thiệp phù hợp, hỗ trợ người chăn nuôi nâng cao năng suất sinh sản và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại sinh sản giống CP40 và đàn lợn con theo mẹ từ 1 đến 21 ngày tuổi.
• Phạm vi nghiên cứu: Bệnh viêm tử cung ở lợn nái sau khi sinh và bệnh lợn con phân trắng ở đàn con theo mẹ.
• Địa điểm và thời gian: Nghiên cứu được tiến hành tại Trang trại Thảo TN, xóm Non Tranh, xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Thời gian theo dõi thực địa từ ngày 25/05/2015 đến ngày 08/11/2015, kết hợp thu thập số liệu hồi cứu từ năm 2013 đến tháng 10 năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên nền tảng giải phẫu học, sinh lý học sinh sản và bệnh học thú y chuyên biệt trên lợn:

• Cơ sở giải phẫu và sinh lý sinh dục: Cơ quan sinh dục lợn nái gồm bộ phận bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và bộ phận bên trong (âm đạo dài 10–12 cm, cổ tử cung dài 10–18 cm có các cột thịt xếp so le cài răng lược, thân tử cung dài 3–5 cm, hai sừng tử cung dài 0,5–1 m hình ruột non, ống dẫn trứng và buồng trứng nặng 3–5 g). Chu kỳ động dục trung bình kéo dài 21 ngày (biến động 18–25 ngày), chịu sự điều hòa bởi trục thần kinh - nội tiết (FSH, LH, Progesteron, Prostaglandin $F_2\alpha$). Thời gian mang thai trung bình là 114 ngày (dao động 110–118 ngày). Quá trình sinh đẻ diễn ra qua 3 giai đoạn: mở cổ tử cung, sổ thai (2–6 giờ) và sổ nhau (10–50 phút sau khi thai ra hết).
• Cơ chế bệnh sinh và phân loại viêm tử cung: Viêm tử cung xảy ra do vi khuẩn (như Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Escherichia coli, Enterobacter, Corynebacterium pyogenes...) xâm nhập qua cổ tử cung mở trong lúc sinh đẻ hoặc phối giống, qua tổn thương niêm mạc do can thiệp đẻ khó thô bạo, hoặc do sót nhau. Bệnh được phân loại thành 3 thể lâm sàng theo mức độ tổn thương:
  • Viêm nội mạc tử cung (Độ 1): Tổn thương khu trú ở lớp niêm mạc, biểu hiện cata cấp tính có mủ hoặc màng giả; lợn sốt nhẹ, dịch âm đạo màu trắng hoặc trắng xám, mùi tanh, đau nhẹ, bỏ ăn một phần.
  • Viêm cơ tử cung (Độ 2): Vi khuẩn xâm nhập sâu vào tầng cơ làm hoại tử mô; lợn sốt nhẹ, mệt mỏi, dịch tiết màu hồng hoặc nâu đỏ, mùi tanh thối, đau rõ hơn, bỏ ăn hoàn toàn, có thể gây mất sữa.
  • Viêm tương mạc tử cung (Độ 3): Viêm lan đến lớp vỏ ngoài tử cung, có nguy cơ dính vào các cơ quan lân cận hoặc viêm phúc mạc; lợn sốt cao, đau dữ dội, cong lưng rặn, dịch chảy ra màu nâu rỉ sắt, mùi thối khắm, bỏ ăn hoàn toàn.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:

• Thu thập dữ liệu dịch tễ: Phỏng vấn cán bộ kỹ thuật trang trại kết hợp tra cứu sổ sách theo dõi đàn từ năm 2013 đến tháng 10/2015 để tính tỷ lệ mắc bệnh qua các năm.
• Theo dõi lâm sàng: Quan sát triệu chứng toàn thân (thân nhiệt, trạng thái ăn uống, phản xạ đau) và kiểm tra dịch tiết cơ quan sinh dục ngoài của 432 lợn nái sau sinh để phân loại thể bệnh theo bảng tiêu chí lâm sàng.
• Thử nghiệm phác đồ điều trị: Bố trí thí nghiệm theo phương pháp phân lô so sánh đồng đều về thể bệnh và điều kiện nuôi dưỡng trên 148 lợn nái mắc bệnh (chia thành 2 lô, mỗi lô 74 con):
  • Phác đồ 1: Tiêm bắp kháng sinh Vetrimoxin LA (1 ml/10 kg thể trọng, ngày 1 lần); tiêm bắp mép âm môn Oxytocin (5 ml/con); thụt rửa tử cung bằng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% (3–4 lít/con); kết hợp thuốc trợ sức tiêm bắp (Vitamin C 5 ml, Vitamin $B_1$ 5 ml, Vitamin $B_{12}$ 5 ml/con).
  • Phác đồ 2: Tiêm bắp kháng sinh Nor 100 (1 ml/10 kg thể trọng, ngày 1 lần); tiêm Oxytocin (5 ml/con vào mép âm môn); thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý (3–4 lít/con); bổ sung Vitamin C, $B_1$, $B_{12}$ tương tự phác đồ 1.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các tỷ lệ phần trăm (%), thời gian điều trị trung bình, thời gian động dục lại trung bình, tỷ lệ thụ thai. Các tham số thống kê gồm số trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch tiêu chuẩn ($s$) và sai số trung bình ($m_{\bar{x}}$), được xử lý bằng Microsoft Excel và phần mềm thống kê chuyên ngành.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi lợn nái ngoại theo phương thức công nghiệp tập trung. Đặt vấn đề về việc lợn nái ngoại giống CP40 thường xuyên gặp các bệnh lý sinh sản sau sinh do giảm sức đề kháng và kỹ thuật can thiệp chưa đồng bộ. Khẳng định mục tiêu xác định tình hình dịch tễ của bệnh tại trại Thảo TN (Thái Nguyên) và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị nhằm đưa ra khuyến cáo kỹ thuật chuẩn xác.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài:

• Trình bày chi tiết giải phẫu học cơ quan sinh dục ngoài và trong của lợn nái, sinh lý chu kỳ tính, sinh lý mang thai và cơ chế sinh nở 3 thời kỳ.
• Phân tích bệnh căn học của viêm tử cung: sai sót dinh dưỡng (thừa/thiếu protein, thiếu khoáng Ca/P), tiểu khí hậu chuồng nuôi quá nóng hoặc quá lạnh, thao tác thụ tinh nhân tạo hoặc đỡ đẻ gây tổn thương cơ học, và sự xâm nhập của các loài vi khuẩn cơ hội.
• Mô tả chi tiết triệu chứng và bệnh tích của 3 thể bệnh: viêm nội mạc, viêm cơ và viêm tương mạc tử cung.
• Lược khảo các công trình nghiên cứu của các tác giả quốc tế (Madec & Neva, Sobko & Gia Denko, Zaneta Laureckiene...) và tác giả trong nước (Trần Tiến Dũng, Trịnh Đình Thâu, Nguyễn Văn Thanh, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Gia Đại...), làm rõ tỷ lệ mắc bệnh viêm đường sinh dục trên đàn nái ngoại tại Việt Nam thường dao động từ 30% đến trên 50%.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu (lợn nái CP40 và lợn con 1–21 ngày tuổi), địa điểm (trang trại Thảo TN, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên) và thời gian triển khai (25/05/2015 đến 08/11/2015). Xây dựng bảng tiêu chí phân loại 3 mức độ viêm tử cung (Độ 1, Độ 2, Độ 3) dựa trên các chỉ tiêu: sốt, màu dịch viêm, mùi dịch viêm, phản ứng đau và mức độ bỏ ăn. Thiết lập sơ đồ thử nghiệm 2 phác đồ điều trị (74 con/lô), chuẩn hóa quy trình chăm sóc nuôi dưỡng nái chửa (giai đoạn I cho ăn 1,8–2,0 kg/ngày, giai đoạn II cho ăn 2,2–2,5 kg/ngày với mức đạm thô 13%, NLTĐ 2900 Kcal/kg) và nái nuôi con (cho ăn 3,3–3,5 kg/ngày, đạm thô 15%, NLTĐ 3000 Kcal/kg). Quy định quy trình hộ lý trực đẻ, bấm nanh, cắt rốn và tiêu độc khử trùng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phân tích các dữ liệu thực nghiệm thu thập được:

• Tỷ lệ mắc bệnh qua 3 năm (2013–2015): Tổng hợp từ 3.518 lượt nái theo dõi cho thấy tỷ lệ viêm tử cung giảm dần từ 38,39% (năm 2013) xuống 35,34% (năm 2014) và đạt 31,01% (năm 2015), phản ánh sự cải thiện trong công tác quản lý kỹ thuật của trang trại.
• Tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ: Khảo sát trên 432 lợn nái ghi nhận tỷ lệ mắc chung là 34,26% (148 con mắc). Trong đó, lứa đẻ thứ 1 có tỷ lệ mắc cao nhất (42,31%), giảm ở lứa 2 (31,92%) và lứa 3 (29,27%), sau đó tăng trở lại ở lứa 4 (35,77%). Về mức độ bệnh, viêm Độ 1 chiếm ưu thế tuyệt đối (80,40%), viêm Độ 2 chiếm 16,22%, và viêm Độ 3 chỉ chiếm 3,38% (chỉ xuất hiện ở lứa 1 và lứa 4).
• Tỷ lệ mắc bệnh theo các tháng trong năm: Phân tích sự biến động của nhiệt độ và độ ẩm vi khí hậu chuồng kín từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2015; tỷ lệ mắc bệnh duy trì tương đối ổn định quanh mức 33,33% – 35,48% nhờ môi trường chuồng nuôi kín được kiểm soát nhiệt độ (27,67–28,14°C).
• So sánh hiệu lực 2 phác đồ điều trị: Đánh giá khả năng hồi phục, thời gian điều trị trung bình, thời gian động dục trở lại, tỷ lệ thụ thai sau khi khỏi bệnh của lợn nái và ảnh hưởng của bệnh lý mẹ đến tỷ lệ lợn con mắc bệnh phân trắng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khái quát những kết luận cốt lõi về quy luật phát sinh bệnh viêm tử cung trên đàn nái ngoại giống CP40 theo lứa đẻ, thời gian và hiệu lực của các phác đồ can thiệp. Đưa ra các khuyến nghị thiết thực về việc tăng cường hộ lý đỡ đẻ cho nái lứa đầu, loại thải nái già đẻ nhiều lứa, áp dụng quy trình vệ sinh sát trùng nghiêm ngặt và sử dụng phác đồ điều trị thích hợp để đảm bảo an toàn sinh học.

---

Kết quả và đóng góp

1. Dữ liệu thực nghiệm chính

Bảng 1: Tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái qua 3 năm (2013 – 2015)

Năm theo dõi	Số con theo dõi (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
2013	1.073	412	38,39
2014	1.197	423	35,34
2015 (10 tháng)	1.248	389	31,01
Tổng cộng	3.518	1.224	34,79

Bảng 2: Tỷ lệ và mức độ mắc bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ (5 tháng năm 2015)

Lứa đẻ (lứa)	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Viêm Độ 1 [n (%)]	Viêm Độ 2 [n (%)]	Viêm Độ 3 [n (%)]
Lứa 1	78	33	42,31	22 (66,67)	8 (24,24)	3 (9,09)
Lứa 2	94	30	31,92	27 (90,00)	3 (10,00)	0 (0,00)
Lứa 3	123	36	29,27	31 (86,11)	5 (13,89)	0 (0,00)
Lứa 4	137	49	35,77	39 (79,59)	8 (16,33)	2 (4,08)
Tính chung	432	148	34,26	119 (80,40)	24 (16,22)	5 (3,38)

Bảng 3: Tỷ lệ mắc bệnh theo các tháng và điều kiện khí hậu năm 2015

Tháng	Nhiệt độ môi trường (°C)	Nhiệt độ chuồng (°C)	Ẩm độ môi trường (%)	Ẩm độ chuồng (%)	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)
6	$34,43 \pm 0,23$	$28,14 \pm 0,16$	$77,00 \pm 1,38$	$82,97 \pm 0,73$	84	28	33,33
7	$33,27 \pm 0,20$	$27,86 \pm 0,12$	$79,16 \pm 0,82$	$83,13 \pm 0,54$	87	30	34,48
8	$32,09 \pm 0,14$	$27,79 \pm 0,11$	$80,74 \pm 0,57$	$82,16 \pm 0,49$	82	28	34,15
9	$31,50 \pm 0,20$	$28,13 \pm 0,14$	$82,70 \pm 0,46$	$82,30 \pm 0,56$	86	29	33,72
10	$29,19 \pm 0,17$	$27,67 \pm 0,11$	$84,39 \pm 0,39$	$83,13 \pm 0,48$	93	33	35,48
Chung	$32,10 \pm 0,17$	$27,92 \pm 0,06$	$80,80 \pm 0,41$	$82,74 \pm 0,24$	432	148	34,26

2. Giải pháp và đề xuất kỹ thuật của tác giả

• Công tác đỡ đẻ và hộ lý: Cần đặc biệt chú trọng lợn nái đẻ lứa đầu do xoang chậu hẹp, khớp bán động háng mở chưa quen, dễ gây rách, xây xát niêm mạc. Cán bộ kỹ thuật phải thực hiện thao tác nhẹ nhàng, vô trùng dụng cụ và tay đỡ đẻ bằng cồn, bôi trơn bằng vaseline hoặc dầu lạc; không lạm dụng oxytocin khi cổ tử cung chưa mở hoàn toàn.
• Quản lý đàn nái sinh sản: Không nên giữ lại nuôi những lợn nái đã đẻ quá nhiều lứa (từ lứa 4 trở lên có tỷ lệ mắc bệnh tăng lên 35,77% và thời gian co hồi tử cung chậm), nhằm hạn chế nguy cơ tái nhiễm và nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Vệ sinh chuồng trại: Thực hiện vệ sinh, tiêu độc chuồng đẻ 1 tuần trước khi chuyển nái vào bằng dung dịch Biocid-30 (1/1000) hoặc nước vôi 20%; tắm rửa sạch sẽ bầu vú và âm hộ trước khi đẻ. Sau khi đẻ, chủ động thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát trùng nhẹ để loại bỏ dịch sản sót.
• Can thiệp điều trị: Áp dụng phác đồ kết hợp kháng sinh toàn thân (như Vetrimoxin LA hoặc Nor 100), thuốc kích thích co bóp tống dịch viêm (Oxytocin tiêm mép âm môn), thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý và bổ sung vitamin trợ sức ($B_1$, $B_{12}$, C).

3. Đóng góp khoa học

• Đề tài cung cấp bộ số liệu thực nghiệm về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung trên giống nái ngoại CP40 nuôi tại Thái Nguyên (31,01% – 38,39%), cho thấy tỷ lệ này thấp hơn so với các ghi nhận trước đây của Trịnh Đình Thâu & Nguyễn Văn Thanh (2010) tại đồng bằng sông Hồng (50,20%) và Nguyễn Văn Thanh & Đặng Công Trung (2007) tại Bắc Ninh (48,16%).
• Làm sáng tỏ quy luật phân bố thể bệnh theo lứa đẻ trong mô hình chuồng kín: thể nhẹ (Độ 1) chiếm đa số (80,40%), trong khi thể nặng (Độ 3) chỉ chiếm 3,38% và chỉ xuất hiện ở lứa 1 và lứa 4.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Thời gian theo dõi thực địa của đề tài tương đối ngắn (từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 11 năm 2015, khoảng 6 tháng), chưa bao quát hết chu kỳ khí hậu 4 mùa trọn vẹn trong năm (đặc biệt là mùa đông giá rét có thể tác động khác đến sức đề kháng của lợn).
  • Nghiên cứu chỉ tiến hành tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (trang trại Thảo TN, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên) và trên một giống lợn ngoại chuyên biệt (CP40), do đó chưa phản ánh tính so sánh đa dạng giữa các giống nái ngoại khác (Landrace, Yorkshire thuần) hoặc các quy mô chăn nuôi khác nhau.
  • Khóa luận chưa thực hiện phân lập, định danh vi khuẩn và làm kháng sinh đồ trực tiếp trên mẫu bệnh phẩm để xác định mức độ mẫn cảm/kháng thuốc của mầm bệnh tại trại.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu theo dõi trên nhiều giống lợn nái ngoại khác nhau và các phương thức chuồng trại khác nhau (chuồng hở, bán công nghiệp).
  • Tiến hành phân lập vi sinh vật trong dịch viêm tử cung và làm kháng sinh đồ để tối ưu hóa phác đồ điều trị theo nguyên tắc dùng thuốc kháng sinh trúng đích.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, các kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y cơ sở và các chủ trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp. Những nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao gồm:

• Bảng phân loại triệu chứng lâm sàng 3 thể viêm tử cung (Bảng 3.1): Hỗ trợ kỹ thuật viên nhận diện nhanh mức độ tổn thương thực địa thông qua quan sát màu sắc, mùi dịch rỉ viêm, thân nhiệt và phản ứng đau của con vật.
• Quy trình thiết kế và liều lượng của 2 phác đồ điều trị: Cung cấp hướng dẫn sử dụng kháng sinh (Vetrimoxin LA, Nor 100) phối hợp Oxytocin tiêm mép âm môn, kỹ thuật thụt rửa tử cung 3–4 lít nước muối sinh lý và phác đồ bổ trợ vitamin $B_1$, $B_{12}$, C.
• Quy chuẩn kỹ thuật chăm sóc nái chửa và hộ lý đỡ đẻ: Các định mức dinh dưỡng cụ thể theo từng giai đoạn mang thai/nuôi con và các bước xử lý lợn con sơ sinh (cắt rốn, bấm nanh, úm ấm).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu được thực hiện trên giống lợn nào và tại cơ sở chăn nuôi nào?
Nghiên cứu được tiến hành trên đàn lợn nái ngoại giống CP40 và đàn lợn con theo mẹ từ 1 đến 21 ngày tuổi tại trang trại Thảo TN, xóm Non Tranh, xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

2. Bảng tiêu chí phân biệt 3 thể viêm tử cung trong khóa luận dựa trên những chỉ tiêu nào?
Nghiên cứu phân loại dựa trên 5 tiêu chí lâm sàng:

• Viêm nội mạc (Độ 1): Sốt nhẹ; dịch viêm màu trắng hoặc trắng xám, mùi tanh; đau nhẹ; bỏ ăn một phần hoặc hoàn toàn.
• Viêm cơ tử cung (Độ 2): Sốt nhẹ; dịch viêm màu hồng hoặc nâu đỏ, mùi tanh thối; đau rõ hơn; bỏ ăn hoàn toàn.
• Viêm tương mạc (Độ 3): Sốt cao; dịch viêm màu nâu rỉ sắt, mùi thối khắm; đau có phản ứng dữ dội; bỏ ăn hoàn toàn.

3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung biến động như thế nào theo lứa đẻ của lợn nái?
Khảo sát trên 432 lợn nái năm 2015 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở lứa đẻ thứ 1 (42,31%) và lứa đẻ thứ 4 (35,77%), giảm rõ rệt ở lứa đẻ thứ 2 (31,92%) và lứa đẻ thứ 3 (29,27%). Thể viêm nặng (Độ 3) chỉ xuất hiện ở lứa 1 (9,09%) và lứa 4 (4,08%), không phát hiện ở lứa 2 và 3.

4. Hai phác đồ điều trị thử nghiệm trong đề tài gồm những loại thuốc và liều lượng nào?
Cả hai phác đồ đều dùng Oxytocin 5 ml/con tiêm mép âm môn, thụt rửa tử cung bằng nước muối sinh lý 3–4 lít/con và tiêm bắp Vitamin C (5 ml), Vitamin $B_1$ (5 ml), Vitamin $B_{12}$ (5 ml/con). Điểm khác biệt là loại kháng sinh tiêm bắp:

• Phác đồ 1: Dùng Vetrimoxin LA với liều 1 ml/10 kg thể trọng (ngày 1 lần).
• Phác đồ 2: Dùng Nor 100 với liều 1 ml/10 kg thể trọng (ngày 1 lần).

5. Xu hướng mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái qua các năm 2013–2015 tại trang trại ra sao?
Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng giảm dần qua 3 năm theo dõi: năm 2013 đạt 38,39% (412/1.073 con), năm 2014 giảm xuống 35,34% (423/1.197 con) và 10 tháng đầu năm 2015 giảm xuống 31,01% (389/1.248 con).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hứa Đức Sơn đã cung cấp bức tranh chi tiết về tình hình dịch tễ và đặc điểm lâm sàng của bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái ngoại CP40 nuôi tập trung tại Thái Nguyên giai đoạn 2013–2015. Kết quả chứng minh tỷ lệ mắc bệnh chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi yếu tố lứa đẻ, trong đó nái đẻ lứa đầu và nái đẻ từ lứa 4 trở lên có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Đồng thời, nghiên cứu đã thiết lập cơ sở dữ liệu thực nghiệm phục vụ việc lựa chọn phác đồ kháng sinh kết hợp thụt rửa tử cung và thuốc trợ sức, góp phần hoàn thiện quy trình thú y phòng trị bệnh sinh sản ở lợn nái công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Trong những năm gần đây nhu cầu về thực phẩm không ngừng tăng cao đặc biệt là nhu cầu về thịt lợn. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, chăn nuôi lợn đã và đang được đầu tư và phát triển mạnh. Để năng suất chăn nuôi được nâng cao người chăn nuôi đã ứng dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật vào trong sản suất.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao thì bên cạnh việc đảm bảo các tiêu chuẩn về thức ăn, chuồng trại, kĩ thuật chăn nuôi. thì giống tốt là tạo tiền đề cho các quy trình chăm sóc nuôi dưỡng đạt hiệu quả cao. Đàn lơ ̣n nái nuôi theo phương th ức công nghiệp với quy mô tập trung, nhóm bệnh sinh sản là một trong những nhóm bệnh thường gặp do khả năng thích nghi kém với điều kiện ngoại cảnh của lợn nái. Mặt khác, quá trình sinh sản là cơ hội để vi khuẩn có điều kiện xâm nhập vào cơ thể và gây ra một số bệnh như nhiễm trùng sau đẻ, viêm tử cung, viêm vú.

Trong các bệnh sản khoa của lợn nái sinh sản thì bệnh viêm tử cung được phát hiện với tỉ lệ cao tại các cơ sở sản xuất. Những vấn đề nêu trên chỉ ra rằng việc nghiên cứu về bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại là việc cần thiết. Do đó, chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái ngoại và thử nghiệm một số phác đồ điều trị”. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá tình hình mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái ngoại nuôi tại trại lợn xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

- So sánh hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung của hai phác đồ điều trị. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả đạt được của đề tài là những thông tin khoa học có giá trị bổ sung thêm những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn và là cơ sở khoa học để đề ra những biện pháp phòng trị bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái có hiệu quả. - Kết quả thu được là cơ sở khoa học để đưa ra các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao khả năng sản xuất của đàn lợn nái nuôi tại trại xã Tân Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Ý nghĩa thực tiễn - Xác định được hiệu quả điều trị bệnh của một số phác đồ trong phòng và điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn. - Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀ I LIỆU 2. Cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc trong hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống.

Cấu tạo gồm bộ phận sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. Bộ phận sinh dục bên ngoài là bộ phận sinh dục có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được. Bao gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. Bộ phận sinh dục bên trong không nhìn thấy được nhưng bằng phương pháp gián tiếp người ta có thể quan sát, hoặc sờ thấy bao gồm: âm đạo, tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng.

Mỗi bộ phận này đều đảm nhiệm một chức năng khác nhau và giữ một vai trò quan trọng khác nhau. * Âm môn (vulva) Âm môn hay còn gọi là âm hộ, nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi, bờ trên của hai môi có sắc tố, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến tiết mồ hôi. * Âm vật (clitoris) Âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung các đầu mút các dây thần kinh. * Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism) Tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước là âm đạo. Màng trinh là các sợi cơ đàn hồi do hai lớp niêm mạc gấp lại tạo thành một nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật. e 4 * Âm đạo (vagina) Âm đạo là một ống tròn, trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh. Âm đạo được cấu tạo bởi ba lớp: Lớp liên kết bên ngoài. Lớp cơ trơn: bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng, chúng liên kết với các cơ tử cung.

Lớp niêm mạc: trên bề mặt có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. Ngoài ra âm đạo còn là bộ phận thải thai ra bên ngoài khi sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ trong tử cung. Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [3], âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. * Tử cung (uterus) Tử cung của lợn có hai sừng, một thân và một cổ tử cung.

Cổ tử cung: là phần ngoài của tử cung, cổ tử cung của lợn dài và tròn, không gấp nếp hoa nở mà là những cột thịt dài xen kẽ cài răng lược với nhau do đó dễ dàng cho việc thụ tinh nhân tạo đồng thời cũng dễ gây sảy thai (Đặng Quang Nam và Phạm Đức Chương, 2002) [15]. Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [3], thì cổ tử cung lợn dài 10 - 18 cm. Thân tử cung: thân tử cung lợn ngắn, độ dài khoảng 3 - 5 cm nối giữa sừng tử cung và cổ tử cung. Niêm mạc thân và sừng tử cung là những nếp gấp nhăn nheo theo chiều dọc.

Sừng tử cung: sừng tử cung của lợn ngoằn ngoèo như ruột non dài 0,5 - 1 m. Ở lợn thai làm tổ đều hai sừng tử cung. * Ống dẫn trứng Ống dẫn trứng (vòi fallop) nằm ở màng treo buồng trứng. Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngược nhau.

Cấu tạo ống dẫn trứng cũng phù hợp với chức năng này, một đầu ống dẫn trứng thông với xoang bụng, gần sát buồng trứng có loa kèn là một màng e 5 mỏng tạo thành một tán rộng lô nhô không đều ôm lấy trứng. Trứng được vận chuyển qua lớp nhầy đi đến lòng ống dẫn trứng, nơi xảy ra quá trình thụ tinh và phân chia của phôi. Thời gian tế bào trứng di chuyển trong ống dẫn trứng từ 3 - 10 ngày. Trên đường di hành, tế bào trứng có thể ở lại các đoạn khác nhau do những chỗ hẹp của ống dẫn trứng.

Có thể chia ống dẫn trứng thành bốn đoạn chức năng: đoạn tua điểm, đoạn phễu, phồng của ống dẫn trứng và đoạn co của ống dẫn trứng. * Buồng trứng Buồng trứng lợn dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng khoảng 3 - 5g (Đặng Quang Nam, Phạm Đức Chương, 2002) [15]. Cấu tạo: phía ngoài được bao bọc bởi một lớp màng bằng tổ chức liên kết sợi, bên trong buồng trứng chia làm hai miền. Miền vỏ và miền tủy đều được cấu tạo bằng tổ chức liên kết sợi xốp và tạo cho buồng trứng một lớp đệm (Stromaovaris).

Ở miền tủy có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng. Trên buồng trứng của một lợn cái 10 ngày tuổi đã có khoảng 60. Theo thời gian, buồng trứng này phát triển qua các giai đoạn khác nhau. Tầng ngoài là những noãn bào sơ cấp phân bố tương đối đều, tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng.

Noãn bào sơ cấp có trứng ở giữa, xung quanh là noãn bào, noãn bào lúc đầu có hình dẹt sau có hình trụ. Noãn bào thứ cấp do noãn bào tăng sinh và hình thành xoang noãn bào ép trứng về một phía, khi noãn bào chín là quá trình sinh trưởng đã hình thành. Noãn bào nổi lên trên bề mặt buồng trứng, đến một giai đoạn nhất định sẽ vỡ ra, tế bào trứng theo dịch noãn bào vào loa kèn rồi đi vào ống trứng, nơi noãn bào vỡ sẽ hình thành thể vàng. Thể vàng tiết ra progesteron, khối lượng thể vàng và hàm lượng progesteron tăng nhanh từ ngày thứ 8 và tương đối ổn định cho đến ngày thứ e 6 15, sự thoái hóa thể vàng bắt đầu từ ngày thứ 17 - 18 và sẽ chuyển thành thể bạch nếu trứng không được thụ tinh.

Đặc điểm sinh lý sinh dục lợn cái * Sự thành thục về tính Thành thục về tính là tuổi con vật có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. So với thành thục thể vóc, sự hình thành về tính ở gia súc nói chung và lợn nói riêng thường sớm hơn, nên người ta thường bỏ qua chu kỳ động dục đầu tiên, mà phối cho lợn ở chu kỳ sau, khi đó lợn đã phát triển toàn diện về thể vóc và sẵn sàng đảm nhiệm vai trò làm mẹ. Sự thành thục về tính được nhận biết bằng sự biến đổi bộ phận ngoài của cơ quan sinh dục và sự biến đổi của thần kinh. Đầu tiên hai mép âm môn sưng đỏ và có dịch chảy ra, sau chuyển sang đỏ thẫm và keo dính.

Tương ứng là sự biến đổi về thần kinh lúc đầu hưng phấn sau chuyển sang giai đoạn mê ì. Cùng với sự biểu hiện sinh dục bên ngoài, ở bên trong buồng trứng cũng có sự biến đổi, các noãn bào nổi trên bề mặt trứng và chín, niêm mạc tử cung tăng sinh, cổ tử cung mở dần kèm theo tiết dịch. * Chu kỳ tính Khi gia súc thành thục về tính, những biểu hiện tính dục được biểu hiện ra liên tục có tính chu kỳ, nó chấm dứt hoàn toàn khi cơ thể già yếu. Đây là một quá trình sinh lý phức tạp, sau khi cơ thể phát triển hoàn toàn, cơ quan sinh dục không có bào thai và không có hiện tượng bệnh lý thì bên trong buồng trứng các noãn bào phát triển, chín và nổi cộm lên bề mặt buồng trứng.

Khi noãn bào vỡ, trứng rụng gọi là sự rụng trứng, mỗi lần rụng trứng con vật có những biểu hiện tính dục ra bên ngoài gọi là động dục. Do trứng rụng có tính chu kỳ nên động dục cũng mang tính chu kỳ. Sở dĩ trứng rụng có tính chu kì: dưới sự điều khiển của thần kinh trung ương, tuyến yên tiết ra FSH tác động lên buồng trứng làm các noãn bao phát e 7 triển, trong khi đó LH làm trứng chín, khi đạt đến tỷ lệ LH/FSH là 3:1 thì khi đó rụng trứng, hình thành thể vàng.