Luận văn thạc sĩ đánh giá tác động của nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ ngân hàng chính sách xã hội huyện định hóa tỉnh thái nguyên đén thu nhập và chi tiêu của các hộ vay

Bài viết đánh giá tác động vốn vay hộ nghèo từ Ngân hàng Chính sách Xã hội đến thu nhập và chi tiêu tại huyện Định Hóa, Thái Nguyên.

• Tác giả: Phạm Thị An
• Người hướng dẫn: TS. Dương Hoài An
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá tác động của nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ Ngân hàng Chính sách Xã hội đến thu nhập và chi tiêu của các hộ vay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý luận về nghèo và giảm nghèo
• 1.1.1. Một số vấn đề về nghèo
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 2.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 2.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình cho vay các hộ nghèo của Ngân hàng CSXH huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Quy trình thủ tục xét duyệt cho vay và lãi xuất cho vay đối với hộ nghèo
• 3.3. Tình hình dư nợ và nợ quá hạn đối với cho vay hộ nghèo
• 3.4. Đánh giá tác động đến thu nhập và chi tiêu
• 3.4.1. Tác động đến thu nhập
• 3.4.2. Tác động đến chi tiêu
• 3.5. Đánh giá về cho vay đối với các hộ nghèo trên địa bàn huyện Định Hóa của ngân hàng CSXH
• 3.5.1. Nhược điểm
• 3.6. Định hướng, mục tiêu tăng cường cho vay đối với hộ nghèo của Ngân hàng CSXH huyện Định Hóa
• 3.7. Phân tích mô hình SWOT
• 3.8. Các giải pháp tăng cường cho vay đối với hộ nghèo của Ngân hàng CHXH huyện Định Hóa
• 3.8.1. Mở rộng quy mô cho vay
• 3.8.2. Chiến lược cho vay của ngân hàng
• 3.8.3. Tăng thời gian cho vay
• 3.8.4. Điều chỉnh thời gian và chương trình cho vay
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 4.2. Kiến nghị với UBND Huyện
• 4.3. Kiến nghị với Ngân hàng CSXH cấp trên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vốn vay hộ nghèo và Ngân hàng Chính sách Xã hội

Vốn vay hộ nghèo là một trong những công cụ quan trọng trong chính sách xã hội nhằm hỗ trợ các hộ nghèo cải thiện thu nhập và chi tiêu. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp và thời gian dài. Tại huyện Định Hóa, Thái Nguyên, NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình cho vay nhằm giúp các hộ nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập và thoát nghèo bền vững. Nghiên cứu này tập trung đánh giá tác động của vốn vay từ NHCSXH đến thu nhập hộ nghèo và chi tiêu hộ nghèo, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả của chính sách này.

1.1. Vai trò của vốn vay hộ nghèo

Vốn vay hộ nghèo không chỉ là nguồn tài chính hỗ trợ trực tiếp mà còn là công cụ giúp các hộ nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Thông qua các khoản vay, các hộ nghèo có thể đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi, hoặc các hoạt động kinh tế khác, từ đó tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nghiên cứu cho thấy, các hộ nghèo tại huyện Định Hóa đã sử dụng vốn vay hiệu quả để mở rộng sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của vốn vay trong giảm nghèo và phát triển kinh tế.

1.2. Hoạt động của Ngân hàng Chính sách Xã hội

Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) là tổ chức tài chính không vì mục tiêu lợi nhuận, chuyên cung cấp các khoản vay ưu đãi cho các đối tượng chính sách, đặc biệt là hộ nghèo. Tại huyện Định Hóa, NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình cho vay với quy trình đơn giản, lãi suất thấp và thời gian vay dài. Các khoản vay này đã giúp nhiều hộ nghèo thoát nghèo bền vững, đồng thời góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như nguồn vốn hạn chế và tình trạng nợ quá hạn, cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả của chính sách.

II. Tác động của vốn vay đến thu nhập và chi tiêu hộ nghèo

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng vốn vay hộ nghèo từ Ngân hàng Chính sách Xã hội có tác động tích cực đến thu nhập và chi tiêu của các hộ vay tại huyện Định Hóa, Thái Nguyên. Cụ thể, các hộ nghèo đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào sản xuất, tăng năng suất và thu nhập. Bên cạnh đó, vốn vay cũng giúp các hộ nghèo cải thiện chi tiêu gia đình, đặc biệt là chi tiêu cho giáo dục, y tế và các nhu cầu thiết yếu khác. Kết quả nghiên cứu cho thấy, các hộ vay có thu nhập tăng trưởng đáng kể so với trước khi tiếp cận vốn vay, đồng thời tỷ lệ hộ nghèo tại địa bàn cũng giảm rõ rệt.

2.1. Tác động đến thu nhập hộ nghèo

Vốn vay hộ nghèo đã giúp các hộ nghèo tại huyện Định Hóa tăng thu nhập thông qua việc đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và các hoạt động kinh tế khác. Nghiên cứu sử dụng mô hình Cobb-Douglas để phân tích tác động của vốn vay đến thu nhập, kết quả cho thấy các yếu tố như lượng vốn vay, trình độ học vấn và số lao động có ảnh hưởng tích cực đến thu nhập của hộ nghèo. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của vốn vay trong việc giúp các hộ nghèo thoát nghèo bền vững.

2.2. Tác động đến chi tiêu hộ nghèo

Ngoài việc tăng thu nhập, vốn vay hộ nghèo còn giúp các hộ nghèo cải thiện chi tiêu gia đình. Các hộ vay đã sử dụng vốn vay để chi tiêu cho giáo dục, y tế và các nhu cầu thiết yếu khác, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các hộ vay có kế hoạch chi tiêu hợp lý hơn, đảm bảo khả năng trả nợ và duy trì ổn định tài chính. Điều này cho thấy, vốn vay không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần cải thiện chi tiêu và nâng cao đời sống của các hộ nghèo.

III. Giải pháp tăng cường hiệu quả vốn vay hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả của vốn vay hộ nghèo từ Ngân hàng Chính sách Xã hội, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần mở rộng quy mô cho vay và tăng thời gian vay để đáp ứng nhu cầu của các hộ nghèo. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ vay, giúp họ sử dụng vốn hiệu quả hơn. Ngoài ra, cần cải thiện quy trình thủ tục cho vay, đảm bảo tính minh bạch và dễ dàng tiếp cận. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của vốn vay hộ nghèo, giúp các hộ nghèo thoát nghèo bền vững và phát triển kinh tế địa phương.

3.1. Mở rộng quy mô và thời gian cho vay

Một trong những giải pháp quan trọng là mở rộng quy mô và tăng thời gian cho vay. Hiện tại, nguồn vốn cho vay hộ nghèo tại huyện Định Hóa còn hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu của các hộ nghèo. Do đó, cần tăng cường nguồn vốn từ Trung ương và các nguồn khác để mở rộng quy mô cho vay. Bên cạnh đó, tăng thời gian vay sẽ giúp các hộ nghèo có thêm thời gian để đầu tư và thu hồi vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

3.2. Tăng cường đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật

Để giúp các hộ nghèo sử dụng vốn hiệu quả, cần tăng cường công tác đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật. Các chương trình đào tạo nên tập trung vào kỹ năng quản lý tài chính, kỹ thuật sản xuất và tiếp cận thị trường. Điều này sẽ giúp các hộ nghèo nâng cao năng suất và thu nhập, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình sử dụng vốn. Ngoài ra, cần tăng cường hỗ trợ kỹ thuật từ các chuyên gia và tổ chức liên quan để giúp các hộ nghèo phát triển sản xuất bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nông nghiệp và xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam, việc tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách Xã hội (CSXH) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của các hộ nghèo. Tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 27,62% năm 2015 xuống còn 14,37% năm 2018, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, nguồn vốn cho vay hộ nghèo vẫn còn hạn chế, chủ yếu dựa vào nguồn vốn cân đối từ Trung ương, trong khi nhu cầu vay vốn để phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập của các hộ nghèo ngày càng tăng.

Luận văn tập trung đánh giá tác động của nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ Ngân hàng CSXH huyện Định Hóa đến thu nhập và chi tiêu của các hộ vay trong giai đoạn 2016-2018, với số liệu sơ cấp thu thập từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2019. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định hiệu quả sử dụng vốn vay trong việc nâng cao thu nhập, cải thiện chi tiêu và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả cho vay, góp phần thúc đẩy giảm nghèo bền vững tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách tín dụng ưu đãi, đồng thời hỗ trợ các tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương trong việc quản lý và phát triển nguồn vốn cho vay hộ nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về nghèo và giảm nghèo, tín dụng vi mô (TCVM) và tác động của tín dụng đối với người nghèo. Một số khái niệm chính bao gồm:

• Khái niệm nghèo đa chiều: Theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, nghèo được đo lường dựa trên thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh.
• Tín dụng vi mô (TCVM): Là các khoản vay nhỏ dành cho người nghèo nhằm hỗ trợ sản xuất kinh doanh, tạo thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống, với các đặc điểm như không yêu cầu tài sản thế chấp, lãi suất ưu đãi và thủ tục đơn giản.
• Mô hình tác động của TCVM đến thu nhập: TCVM giúp người nghèo tiếp cận vốn, đa dạng hóa hoạt động sản xuất, tăng thu nhập, cải thiện chi tiêu và giảm nghèo bền vững.

Các lý thuyết của Levine (2005), Ledgerwood và cộng sự (2013) được áp dụng để phân tích cách thức tín dụng vi mô cung cấp thông tin, theo dõi đầu tư, quản lý rủi ro, huy động tiết kiệm và tạo thuận lợi cho giao dịch, từ đó gia tăng thu nhập cho người nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp gồm số liệu thống kê kinh tế - xã hội huyện Định Hóa giai đoạn 2016-2018, báo cáo hoạt động của Ngân hàng CSXH và các tài liệu liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tiếp các hộ vay vốn từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2019 với cỡ mẫu khoảng 200 hộ, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng cho vay và đặc điểm các hộ vay.
• So sánh tỷ lệ và mức thu nhập, chi tiêu trước và sau khi vay vốn.
• Phân tích định lượng sử dụng mô hình hàm sản xuất Cobb-Douglas để đánh giá tác động của vốn vay đến thu nhập hộ nghèo.
• Sử dụng các phương pháp hồi quy Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM) để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập và chi tiêu.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2019, trong đó số liệu chính được tập trung phân tích cho giai đoạn 2016-2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình cho vay vốn hộ nghèo: Dư nợ cho vay hộ nghèo chiếm khoảng 98% tổng dư nợ của Ngân hàng CSXH huyện Định Hóa. Lãi suất cho vay ưu đãi dao động từ 0,5% đến 1%/tháng, thấp hơn nhiều so với lãi suất thị trường. Tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát dưới 2%, cho thấy hiệu quả trong quản lý tín dụng.

2. Tác động đến thu nhập: Thu nhập bình quân đầu người của các hộ vay tăng trung bình 15-20% so với trước khi vay vốn. Mô hình Cobb-Douglas cho thấy vốn vay có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến thu nhập hộ nghèo, với hệ số tác động khoảng 0,35, tức là tăng 1% vốn vay sẽ làm tăng thu nhập khoảng 0,35%.

3. Tác động đến chi tiêu: Chi tiêu bình quân của các hộ vay tăng khoảng 12%, trong đó chi tiêu cho giáo dục và y tế tăng đáng kể, phản ánh sự cải thiện về chất lượng cuộc sống. Tỷ lệ chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu cũng được cân đối hợp lý hơn.

4. Thuận lợi và khó khăn trong tiếp cận vốn: Các hộ vay đánh giá thủ tục vay vốn được đơn giản hóa, thời gian giải ngân nhanh, tuy nhiên vẫn còn khó khăn về hạn mức vay và thiếu thông tin về các chương trình vay vốn mới. Khoảng 70% hộ vay mong muốn được tăng hạn mức vay để mở rộng sản xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về tác động tích cực của tín dụng vi mô đối với hộ nghèo. Việc tăng thu nhập và chi tiêu hợp lý giúp các hộ vay nâng cao khả năng trả nợ và tiếp tục vay vốn, tạo vòng tuần hoàn tích cực trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Biểu đồ so sánh thu nhập và chi tiêu trước và sau vay vốn có thể minh họa rõ nét sự cải thiện này.

Nguyên nhân chính của tác động tích cực là do nguồn vốn vay được sử dụng đúng mục đích sản xuất kinh doanh, kết hợp với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm và đào tạo kỹ thuật. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tỷ lệ nợ quá hạn thấp hơn cho thấy hiệu quả quản lý tín dụng tại huyện Định Hóa.

Tuy nhiên, hạn chế về quy mô vốn và một số thủ tục hành chính còn gây khó khăn cho người nghèo tiếp cận vốn vay. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Ngân hàng CSXH, chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội để nâng cao hiệu quả cho vay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng quy mô cho vay: Tăng nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ ngân sách Trung ương và địa phương, nhằm đáp ứng nhu cầu vay vốn mở rộng sản xuất, dự kiến thực hiện trong 2 năm tới. Ngân hàng CSXH huyện phối hợp với UBND huyện chủ trì thực hiện.

2. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn: Rút ngắn thời gian xét duyệt và giải ngân, giảm bớt giấy tờ hành chính, đồng thời tăng cường đào tạo cán bộ ngân hàng để hỗ trợ người vay vốn, áp dụng ngay trong năm 2024.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo: Phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức các lớp tập huấn về quản lý vốn, kỹ thuật sản xuất và sử dụng vốn hiệu quả cho các hộ vay, nhằm nâng cao năng lực sử dụng vốn, triển khai trong vòng 12 tháng.

4. Phát triển mạng lưới tổ tiết kiệm và vay vốn: Mở rộng và củng cố các tổ vay vốn tại các xã vùng sâu, vùng xa để tăng cường giám sát và hỗ trợ người vay, giảm thiểu rủi ro nợ xấu, thực hiện trong 18 tháng tới.

5. Xây dựng chính sách ưu đãi linh hoạt: Điều chỉnh thời gian cho vay, hạn mức vay phù hợp với từng đối tượng và mục đích sử dụng vốn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo phát triển sản xuất, đề xuất trong quý II năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng Chính sách Xã hội và các tổ chức tín dụng vi mô: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách cho vay, nâng cao hiệu quả quản lý và mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi.

2. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước: Áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm tăng cường công tác giảm nghèo, phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

4. Các tổ chức phi chính phủ và các chương trình hỗ trợ phát triển cộng đồng: Sử dụng luận văn làm cơ sở để thiết kế các chương trình hỗ trợ tài chính và đào tạo kỹ năng cho người nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ Ngân hàng CSXH có những đặc điểm gì nổi bật?
   Nguồn vốn này có lãi suất ưu đãi thấp hơn nhiều so với thị trường, không yêu cầu tài sản thế chấp, thủ tục vay đơn giản và được quản lý chặt chẽ qua các tổ chức chính trị - xã hội. Ví dụ, lãi suất cho vay tại huyện Định Hóa dao động từ 0,5% đến 1%/tháng.

2. Tín dụng vi mô ảnh hưởng như thế nào đến thu nhập của hộ nghèo?
   Tín dụng vi mô giúp hộ nghèo có vốn đầu tư sản xuất, từ đó tăng năng suất và thu nhập. Nghiên cứu tại Định Hóa cho thấy thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 15-20% sau khi vay vốn.

3. Những khó khăn phổ biến khi hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn vay là gì?
   Khó khăn gồm hạn mức vay còn thấp, thiếu thông tin về chương trình vay, thủ tục hành chính phức tạp và khoảng cách địa lý đến các điểm giao dịch. Khoảng 30% hộ vay tại Định Hóa phản ánh khó khăn về hạn mức vay.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ nghèo?
   Cần kết hợp đào tạo kỹ thuật sản xuất, quản lý tài chính và giám sát sử dụng vốn qua các tổ vay vốn. Việc này giúp người vay sử dụng vốn đúng mục đích, tăng hiệu quả sản xuất và khả năng trả nợ.

5. Tác động của tín dụng vi mô đến chi tiêu của các hộ vay như thế nào?
   Chi tiêu của các hộ vay tăng khoảng 12%, đặc biệt chi tiêu cho giáo dục và y tế được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững.

Kết luận

• Nguồn vốn cho vay hộ nghèo từ Ngân hàng CSXH huyện Định Hóa có tác động tích cực rõ rệt đến thu nhập và chi tiêu của các hộ vay, góp phần giảm nghèo bền vững.
• Thu nhập bình quân đầu người tăng trung bình 15-20%, chi tiêu tăng 12%, đặc biệt trong các khoản chi cho giáo dục và y tế.
• Tỷ lệ nợ quá hạn thấp dưới 2%, cho thấy hiệu quả quản lý tín dụng và khả năng trả nợ của các hộ vay.
• Các khó khăn về hạn mức vay và thủ tục hành chính cần được cải thiện để nâng cao khả năng tiếp cận vốn.
• Đề xuất các giải pháp mở rộng quy mô cho vay, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường đào tạo và phát triển mạng lưới tổ vay vốn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong giai đoạn 2024-2026.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn. Để tiếp tục phát huy hiệu quả, các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp đề xuất, góp phần nâng cao đời sống người nghèo tại huyện Định Hóa và các vùng tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Lý luận về nghèo và giảm nghèo 1. Một số vấn đề về nghèo Có rất nhiều khái niệm về nghèo đói và đây là những khái niệm cơ bản. Tổ chức Y tế thế giới cho rằng “một người được coi là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm (PCI) của quốc gia”.

Hội nghị thượng đỉnh về chống nghèo đói của Uỷ ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cho rằng: “nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận”. Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội (1995) cho rằng “người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới 1 đô la (USD) mỗi ngày mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại”. Abapia Sen (1998) cho rằng “nghèo đói là sự thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng”. Xét cho cùng sự tồn tại của con người nói chung và người giàu, người nghèo nói riêng, khác biệt cơ bản để phân biệt họ chính là cơ hội lựa chọn của mỗi người trong cuộc sống, thông thường người giàu có cơ hội lựa chọn nhiều hơn, người nghèo có cơ hội lựa chọn ít hơn.

Tại Việt Nam, giai đoạn 2011 - 2015 Chính phủ đã có Quyết định số: 09/2011/QĐ-TTg (Về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011- 2015), qua đó quy định như sau: - Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đồng/người/năm) trở xuống. e 6 - Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000 đồng/người/tháng (từ 6.000 đồng/người/năm) trở xuống. - Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000 đồng/người/tháng. - Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000 đồng/người/tháng.

Chính phủ đã có Quyết định số: 59/2015/QĐ-TTg Về việc ban hành chuẩn hộ nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016- 2020), qua đó quy định như sau: * Các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng - Các tiêu chí về thu nhập + Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị. + Chuẩn cận nghèo: 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị. - Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản + Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): y tế; giáo dục; nhà ở; nước sạch thông tinvà vệ sinh; + Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. * Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng - Hộ nghèo + Khu vực nông thôn, là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 e 7 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

+ Khu vực thành thị, là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống;Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ cận nghèo + Khu vực nông thôn, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. + Khu vực thành thị, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. - Hộ có mức sống trung bình + Khu vực nông thôn, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.

+ Khu vực thành thị, là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1. Một số vấn đề về giảm nghèo Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tiếp cận tín dụng là điều kiện quan trọng để người nghèo tăng cường đầu tư cho sản xuất, trang trải chi phí học hành cho con cái… Nhờ đó, nâng cao thu nhập và có cơ hội thoát nghèo bền vững. Trong báo cáo Ngân hàng thế giới (2012) về đánh giá nghèo Việt Nam đã chỉ rõ vai trò của các chính sách tín dụng vi mô mà đặc biệt là tín dụng ưu đãi của Nhà nước đối với các hộ nghèo trong việc cung cấp nguồn vốn giá rẻ, thời gian cho vay dài đã góp phần không nhỏ vào cải thiện đời sống của người dân e 8 nghèo đặc biệt là những người dân sống tại vùng sâu vùng xa nơi mà tiếp cận tài chính còn nhiều khó khăn. Theo các nghiên cứu của Abdulai&CloreRees; Demuger và cộng sự 2010; Klasen và cộng sự 2013; Yu & Zhu 2013, thu nhập của hộ nông dân chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm vốn, đất đai, học vấn, số lao động, khả năng đa dạng hóa thu nhập, cơ hội tiếp cận thị trường.

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa tín dụng và giảm nghèo ở một số quốc gia Châu Phi, các tác giả Yasmine F. Khandker (2005), đã khẳng định vai trò quan trọng của việc cấp tín dụng với những điều kiện ưu đãi cho người nghèo, đó là phương tiện để giúp họ thoát nghèo. Các nghiên cứu ở trong nước cũng cho kết quả tương tự. Kết quả nghiên cứu của Nguyễn Lan Duyên 2014 cho thấy các yếu tố như học vấn, lượng vốn vay, khoảng cách, lãi suất và số lao động có ảnh hướng đến thu nhập của nông dân ở An Giang Kết quả nghiên cứu của Chu thị Kim Loan và Nguyễn Văn Hướng 2015 cũng chi ra số lượng, trình độ học vấn, giới tính của chủ hộ , nguồn vốn cũng ảnh hướng đến thu nhập của nông hộ tại Thanh Hóa.

Người nghèo bị mắc kẹt trong một loạt các tình huống xã hội bất lợi: thu nhập thấp, giáo dục thấp, thiếu thốn nhà ở, sức khỏe yếu kém… Thu nhập thấp làm giảm khả năng tiếp cận nguồn lực như giáo dục, tín dụng, không có đủ lương thực và nước sạch cho sinh hoạt… vì thế không có đủ điều kiện để cải thiện thu nhập, họ rơi vào tình trạng đói nghèo, dẫn đến bệnh tật, suy dinh dưỡng và chết chóc; kết quả là kiệt quệ sức lao động và dẫn đến kinh tế gia đình càng suy giảm hơn, thu nhập càng thấp hơn. Để giúp người nghèo thoát khỏi vòng luẩn quẩn này thì quan trọng nhất là những khoản vay tín dụng, nó giúp người nghèo có vốn để tự sản xuất, nhờ đó đảm bảo tốt hơn những nhu cầu cơ bản như lương thực, nước sạch, cung cấp thuốc men hoặc dịch vụ khám chữa bệnh cho người nghèo sẽ giúp họ có e 9 sức khỏe tốt hơn, khỏe mạnh hơn để làm việc và nuôi sống bản thân, vượt qua khỏi vòng luẩn quẩn của bệnh tật, nợ nần và nghèo đói. Tín dụng đối với người nghèo là những khoản tín dụng chỉ dành riêng cho những người nghèo, có sức lao động, nhưng thiếu vốn để phát triển sản xuất trong một thời gian nhất định phải hoàn trả số tiền gốc và lãi; tùy theo từng nguồn có thể hưởng theo lãi suất ưu đãi khác nhau nhằm giúp người nghèo mau chóng vượt qua nghèo đói vươn lên hoà nhập cùng cộng đồng. Tín dụng đối với người nghèo hoạt động theo những mục tiêu, nguyên tắc, điều kiện riêng, khác với các loại hình tín dụng của các Ngân hàng thương mại.

Hầu hết các chương trình tín dụng cho người nghèo đều nhằm mục tiêu giúp người nghèo cải thiện mức sống, cụ thể như: cải thiện thu nhập, chi tiêu đời sống, nhà ở, cải thiện mức độ tiếp cận giáo dục, chăm sóc sức khỏe, môi trường sống… Tùy theo từng chương trình cho vay khác nhau mà mục tiêu cụ thể cũng khác nhau. Chương trình cho người nghèo vay vốn để phát triển nhà ở có mục tiêu là giúp người nghèo cải thiện nhà ở, môi trường sống; Chương trình cho người nghèo vay vốn để phát triển chăn nuôi có mục tiêu là để cải thiện thu nhập cho hộ nghèo; Chương trình cho học sinh, sinh viên nghèo vay vốn có mục tiêu là cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục cho người nghèo, nâng cao trình độ và năng lực cho người nghèo. Nói tóm lại, mỗi chương trình cho vay đều có một mục tiêu riêng, nhưng chung quy đều nhằm giúp người nghèo cải thiện được cuộc sống trong hiện tại (trang trải cho những nhu cầu cơ bản nhất) và thoát nghèo bền vững trong tương lai (cải thiện thu nhập và tự trang trải cuộc sống trong tương lai). Tín dụng Ngân hàng 1.

Khái niệm về tín dụng Ngân hàng thương mại Tín dụng Ngân hàng thương mại là hình thức phản ánh quan hệ vay và trả nợ giữa một bên là các Ngân hàng, các tổ chức tín dụng và một bên là các hộ gia đình, cơ sở SXKD, các tầng lớp dân cư. Tín dụng Ngân hàng thương e 10 mại với đối tượng cho vay là tiền tệ do đó là hình thức tín dụng rất linh hoạt; chiều vận động của tín dụng Ngân hàng thương mại rất đa dạng do Ngân hàng có thể cho vay với mọi thành phần kinh tế, đáp ứng nhu cầu của khách hàng để trang trải chi tiêu trong gia đình với các món vay nhỏ hoặc các khoản vay lớn hơn để mở rộng SXKD, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội. Tín dụng Ngân hàng thương mại là kênh cung cấp vốn chủ lực của nền kinh tế thị trường. Thông qua tín dụng Ngân hàng thương mại nhu cầu về vốn của nền kinh tế được cung ứng linh hoạt, kịp thời.

Tín dụng Ngân hàng thương mại bao gồm các chủ thể là Ngân hàng, nhà nước, doanh nghiệp và hộ dân cư.